Hebrejski jezik

Hebrejski ili jevrejski jezik je dio porodice semitskih jezika, kojim govori nekih 6 miliona ljudi, uglavnom u Izraelu, na Zapadnoj obali, Sjedinjenim Američkim Državavama, te u drugim zemljama svijeta gdje postoje jevrejske zajednice.

Korijen mu dolazi od klasičnog hebrejskog jezika, koji je korišten pri pisanju Starog zavjeta prije 3300 godina. Židovi su za njega koristili izraz לשון הקודש Lashon ha-Qodesh ("Sveti jezik"), jer su njime pisane knjige smatrane svetima.

Većina naučnika se slaže da je nakon prvog uništenja Jeruzalema od strane babilonskog kralja Nabukadnezara II godine 607. p. n. e. klasični hebrejski počeo nestajati u korist mišnajskog hebrejskog i lokalnih verzija aramejskog jezika.

Nakon što se jevrejsko stanovništvo Judeje pod rimskom okupacijom počelo smanjivati, smatra se da je hebrejski u potpunosti iščezao iz svakodnevnog govora oko godine 200. No, ostao je u upotrebi kao pisani jezikom kroz vijekove. Njime su se pisali ne samo vjerski, nego i svjetovni tekstovi kao što su pisma, poslovni ugovori, naučni i filozofski spisi, poezija itd.

Hebrejski je ponovno ušao u svakodnevni govor krajem 19. i početkom 20. vijeka kao moderni hebrejski jezik. To je bila posljedica nastojanja da se Jevreji profiliraju kao moderna nacija, što nije bilo lako postići uz cijeli niz jezika - arapski, judezmo (ladino), jidiš, ruski i drugi jezici kojima su se koristile različite židovske zajednice u svijetu.

Moderni hebrejski je godine 1921. postao službenim jezikom u britanskom mandatu Palestine, a nakon toga i službeni jezik Države Izrael. Hebrejsko ime za jezik je Ivrit (עברית).

Hebrejsko pismo

Hebrejski se piše posebnim hebrejskim pismom.

Također pogledajte


Globe of letters.svg Nedovršeni članak Hebrejski jezik koji govori o lingvistici treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.

Carl von Linné

Carl Nilsson Linnaeus (nakon dobijanja plemićke titule naziva se Carl von Linné a svoja djela na latinskom potpisuje kao Carolus Linnaeus, Råshult/Småland, 23. maja 1707 – Uppsala, 10. januara 1778) švedski je botaničar.

Osnivač i prvi predsjednik švedske Akademije nauka i prirodoslovnog muzeja. Linné je jedan od najvećih deskriptivnih botaničara svih vremena. Stvorio je osnovu nomenklature životinjskog svijeta, uvođenjem binarne nomenklature, tako da svaka biljka i životinja imaju dva imena - roda i vrste. Linnéov sistem nomenklature održao se do našeg doba.

Esma Redžepova

Esma Redžepova-Teodosievska (mak. Есма Реџепова-Теодосиевска, Skoplje 8. augusta 1943. - Skoplje 11. decembra 2016.), bila je makedonska pjevačica, pisac pjesama i humanitarni radnik. Njena ljepota, šarm i vještina izvođenja romske narodne muzike učinilo ju je veoma popularnom širom Evrope. Ustala je iz siromaštva da bi kasnije nakon muzičkog uspjeha bila dočekivana od strane poznatih svjetskih ličnosti i političara.

Bila je elokventan glasnogovornik Roma u Evropu i prisna sa jugoslovenskim predsjednikom Josipom Brozom Titom. Nosila je titulu "Kraljica Cigana" i bila je kulturni ambasador Republike Makedonije. Esma Redžepova je objavila stotine muzičkih albuma i nastupala je na mnogobrojnim koncertima. Njenu muziku slušalo je više generacije poštovalaca romske narodne muzike, a čak je nastupala i na takmičenju za pjesmu Evrovizije 2013. godine u švedskom gradu Malmöu.

Evanđelje po Mateju

Evanđelje po Mateju (grč. Κατὰ Ματθαῖον εὐαγγέλιον, Kata Matthaion Euangelion ili τὸ εὐαγγέλιον κατὰ Ματθαῖον, To Euangelion kata Matthaion) je jedno od četiri kanonska evanđelja koje čine Novi zavjet. Evanđelja se tradicionalno štampaju tako da Matejevo dolazi prvo. Skraćenica za ovo evanđelje je Mt.

Matejevo evanđelje je napisano nakon Markovog evanđelja, koje koristi kao izvor. Napisano je na grčkom, oko 85-95. godine i uglavnom obuhvata tematiku Markovog evanđelja kao i drugu građu. Tek je jedna četvrtina Matijinog evanđelja jedinstvena po svom prikazu i uglavnom se tiče odnosa između Isusa i drugih Jevreja.Hebrejska Biblija se citira s poštovanjem, ali su neki savremeni učitelji negativno okarakterisani kao „slijepe vođe“. Isus propovjeda novi vid moralnosti i osnivač je nove zajednice.

Hebrejsko pismo

Hebrejski alfabet je pismo od 22 slova kojim se piše hebrejski jezik. Široko je rasprostranjeno i među jevrejskom dijasporom, tako da se i još nekoliko jezika, kao jidiš, ladino ili judeo-arapski, pišu ovim pismom.

Jevreji ga zovu alefbet (jer su prva dva slova alef [א] i bet [ב]). Broj slova, njihov redoslijed, njihova imena, kao i njihove fonetske vrijednosti jednake su kao u aramejskom pismu jer su i Jevreji i Aramejci preuzeli feničansko pismo krajem 2. milenija p. n. e.

Savremeno pismo kojim se piše hebrejski jezik nastalo je u 3. vijeku p. n. e. iz aramejskog, koje su koristili Jevreji još od 6. vijeka p. n. e. Prije toga su koristili pismo koje je u 9. vijeku p. n. e. nastalo iz feničanskog; u vjerskim spisima Samarićani još uvijek koriste varijantu ovog starog pisma.

I u starom i u novom hebrejskom pismu ne postoji razlika između tzv. malih i velikih slova, već samo nekoliko slova ima drugačiji oblik kada se pišu na kraju riječi, slično arapskom pismu, ali mnogo jednostavnije. U pisanju se samoglasnici uglavnom ne pišu. Hebrejsko pismo se piše zdesna nalijevo.

Da bi se pravilno označavali samoglasnici, nastao je veći broj sistema dijakritičkih znakova (nikud, mn. nikudot, heb. נקדות). Jedan od ovih, zvani tiberijski sistem, vremenom je postao dominantan. Aaron ben Moses ben Asher i njegova porodica kroz više generacija smatraju se zaslužnima za nastanak i usavršavanje ovog sistema. Ove oznake se koriste za posebne namjene, kao što su biblijski tekstovi, poezija ili za učenje hebrejskog jezika. U tiberijskom sistemu postoji i određeni broj znakova za pojanje, koji označavaju kako treba pojati određene citate (slično evropskim neumama), kao i određeni broj krunica, koje se koriste samo u svicima Tore.

Hebrejska slova mogu se koristiti i kao brojevi (najčešće u Kabali), ali su u svakodnevnoj upotrebi tzv. arapski, odnosno zapadni brojevi.

Henning Mankell

Henning Mankell rođen 3. februara 1948, u Stockholmu, odrastao u Svegu, je švedski književnik i pozorišni režiser. Poznat je po svojim krimi romanima sa glavnim junakom komesarom Kurtom Wallanderom, kao i po knjigama za djecu, te svom političkom angažmanu, posebno u Africi. Prodao je preko 40 miliona knjiga širom svijeta.

Historija Izraela i Palestine

U pojmu Izrael (egip. ysrys; ugarit. yśril; heb. ישראל [yisra'el]; grč. ἰσραήλ; lat. israel) sadržan je niz raznih značenja: nadimak jednog od praočeva Židova, imenom Jakova; izraelski narod; naziv sjevernog kraljevstva, od Salomona do pada pod asirsku vlast; naziv zemlje koji se poklapa s nazivom "Palestina"; ime moderne Države Izrael.

Naziv Palestina (egip. p-r-s-t; asir. palaštu; heb. פלשת [pelešet]; arap. فلسطين; [filastīn] ili [falastīn]; grč. παλαιστίνη; lat. palaestina) Grci upotrebljavaju u geografskom pojmu Sirija-Palestina, a što je helenizirani naziv za zemlju Filistejaca. Palestina je uglavnom geografski pojam, uz dva historijska razdoblja kada postaje i politički pojam: za vrijeme rimskog cara Hadrijana, koji provinciji Judeji mijenja ime u provinciju Sirija-Palestina i za vrijeme britanskog mandata, kada se mandat lige naroda naziva Palestina.

Ovaj članak bavi se historijom geografskog područja na koje se odnosi naziv Izrael (Palestina) od prahistorije do osnivanja Države Izrael. O historiji moderne Države Izrael detaljnije podatke može se naći u člancima pod nazivom Izrael, Uspostava i historija Države Izrael, Bliskoistočni sukob.

O prahistoriji Izraela i Palestine, od paleolitika do bronzanog doba vidi članak Prahistorija Izraela i Palestine.

Paul Ben-Haim

Paul Ben-Haim (hebrejski: פאול בן חיים‎; 5. juli 1897 – 14. januar 1984) bio je izraelski kompozitor i učitelj.

Jedan je od predvodnika istočnomediteranske škole komponovanja, objedinjujuċi bliskoistočni i zapadni pristup u muzici.

Šit

Prema Bibliji, Šit (na bosanskom i Šet; arapski jezik شيث‎, hebrejski jezik שֵׁת) bio je treći sin Adema i Have, prvih ljudi. U judaizmu, kršćanstvu i islamu on je predak svih živućih ljudi.

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.