Grnčarija

Grnčarija je umijeće proizvodnje keramičkih posuda od gline i jedno je od prvih zanata koji su se pojavili sa nastankom ljudske kulture. Postupak se vrši oblikovanjem vlažne gline uz pomoć priprostijeg ručnog grnčarskog kola (točka), ili masnije gline uz upotrebu mnogo bržeg nožnog grnčarskog kola.

Ručno kolo ne zahtijeva preveliko majstorstvo, ali je postupak izrade puno duži. Nakon što bi se oblikovalo dno na plohi kola, stijenke posude bi se dograđivale spiralnim nanošenjem valjušaka koji se zasebno izrađuju. Isto tako je ručno kolo pogodno za izradu velikih posuda. Nožno kolo zahtijeva veće majstorstvo, jer se dno i stijenka posude izvlače od jednog komada gline.

Kada bi se posuda oblikovala, sljedeća faza u proizvodnji je njeno ukrašavanje linijama nekim oštrim predmetom ili otiscima u mehku površinu. Ovi ukrasi kasnije se mogu bojati nanošenjem boje kistom, nakon čega bi se sušili na zraku. U završnoj fazi osušeno posuđe išlo bi na pečenje na otvorenoj vatri ili u posebne zatvorene grnčarske peći na temperaturama od 800 do 1000 stepeni Celzijusa. U slučaju pocakljivanja u otopinama metalnih oksida, postupak pečenja treba ponoviti na temperaturama iznad 900 stepeni Celzijusa.

Najčešći grnčarski proizvodi su lonci, šolje, čaše i slični predmeti koji danas sve više imaju dekorativnu namjenu, iako se polahko vraćaju u upotrebu jer su nove glazure (cakline) mnogo sigurnije za upotrebu stoga što ne ispuštaju olovo.

Najstarije do sada poznate keramičke posude stare su oko 18.000 godina, a dolaze iz Kine.

Töpfernpeng1
Grnčarica pri radu
Dani Ad Turresa 190709 7
Grnčar pri radu

Također pogledajte

Vanjski linkovi

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.
3. milenij p. n. e.

3. milenij p. n. e. pokriva rano i srednje bronzano doba. On predstavlja period kada je ojačao drevni imperijalizam, odnosno želja za osvajanjem, pogotovo kod gradova-države na Bliskom Istoku, dok su Indoevropljani počeli svoju ekspanziju prema Anatoliji, Evropi i Centralnoj Aziji. Civilizacija Drevnog Egipta je dosegla svoj vrhunac sa Starim kraljevstvom. Procjenjuje se da se stanovništvo svijeta udvostručilo i dostiglo oko 30 miliona ljudi.

4. milenij p. n. e.

U 4. mileniju p. n. e. dogodile su se važne promjene u ljudskoj kulturi. Tada je počelo bronzano doba, kao i korištenje pisma. Ustanovljeni su, a potom procvali gradovi-države u Sumeru te kraljevstvo u Egiptu. Poljoprivreda se rasprostrla širom Eurazije. Stanovništvo svijeta se kroz milenijum udvostručilo, od otprilike 7 do 14 miliona ljudi.

6. milenij p. n. e.

Za vrijeme 6. milenija p. n. e. poljoprivreda se proširila iz Balkana na Italiju i Istočnu Evropu, a iz Mezopotamije na Egipat. Stanovništvo svijeta je bilo stabilno na oko 5 miliona ljudi.

7. milenij p. n. e.

Za vrijeme 7. milenija p. n. e. poljoprivreda se proširila iz Anadolije na Balkan. Svjetsko stanovništvo je u suštini bilo stabilno i brojalo oko 5 miliona ljudi, uglavnom raštrkanih širom globusa na mala plemena lovaca-sakupljača. U poljoprivrednim zajednicama Bliskog istoka je pripitomljena krava, a upotreba grnčarije postala uobičajena te se počela širiti na Evropu i Južnu Aziju, a isto vrijeme su napravljeni prvi ukrasi od metala (zlato i bakar).

Bukurešt

Bukurešt (rum. București, IPA: bukuˈreʃtʲ) jeste glavni grad Rumunije. Sa oko 1,9 miliona stanovnika, odnosno 2,2 miliona u gradskoj aglomeraciji, šesti je najveći grad Evropske unije, nakon Londona, Berlina, Madrida, Rima i Pariza. Nakon što je Bukurešt 1659. konačno preuzeo funkciju prijestolnice od Târgovișta, postao je političko, privredno i kulturno središte, najprije regije Vlaške, a kasnije i nezavisne Rumunije. U gradu se nalazi nekoliko univerziteta, raznih drugih visokih škola, kao i mnogobrojnih pozorišta, muzeja i drugih institucija kulture.

Kosmopolitska visoka kultura i dominirajući francuski utjecaj na arhitekturu grada, dao je gradu nadimak Micul Paris ("Mali Pariz", ponekad i "Pariz Istoka"). Tokom vladavine rumunskog diktatora Ceaușescua, historijsko jezgro Bukurešta je gotovo uništeno, da bi se napravilo mjesta za monumentalne građevine u stilu staljinističkog klasicizma.

Dinastija Shang

Dinastija Shāng (kineski: 商朝) ili Dinastija 'Yīn (殷代) (cca. 1600. p. n. e. - cca. 1046. p. n. e.) je prva historijska kineska dinastija koja je vladala sjeveroistočnim dijelom regije poznate kao "Uža Kina", u dolini Žute rijeke. Dinastija Shāng je slijedila kvazi-legendarnu dinastiju Xià i prethodila dinastiji Zhōu. Podaci o dinastiji Shang dolaze iz historijskih zapisa dinastije Zhou kao i natpisa samih Shanga na bronzanim artefaktima i kostima za proricanje — kornjačninim oklopima i drugim kostima na kojima je napisan prvi značajnih korpus kineskih znakova. Natpisima na kostima za proricanje, koje datiraju iz druge polovine dinastije, obično su bilježili datum u Šezdesetogodišnjem ciklusu Nebeskih pupoljaka i Zemaljske grane.

Tumačenje odgovora, i da li je proricanje bilo uspješno, davalo se naknadno. Današnja kineska kultura potiče iz ove dinastije.

Ova gatanja služe kao izvor podataka o politici, ekonomiji, kulturi, religiji, geografiji, astronomiji, kalendaru, i umjetnosti u tom periodu, te daju ključni uvid u rane stadije kineske civilizacije.

Jedna od prijestonica Shanga, kasnije u historiji poznato kao Ruševine Yina (殷墟), je u blizini modernog Anyanga (安陽). Arhaeološka iskopavanja su tamo razotkrila 11 većih kraljevskih grobova Yina, kao i temelje palate i ritualnih objekata, na kojima se nalazi oružje, kao i ostaci ljudskih i životinjskih žrtava. Pronađene su desetine hiljada artefakata od bronze, žada, kamena, kostiju i keramike; kvalitet bronzanih predmeta ukazuje na visoki stepen civilizacije. Pronađeno je više od 20.000 natpisa na kostima za gatanje za vrijeme početnih naučnih iskopavanja u 1920-im i 1930-im, a još više otada.

Džin (islam)

Džin (arapski جني) je natprirodno stvorenje nevidljivo za ljudsko oko.

Glina

Glina predstavlja sediment nastao raspadom magmatskih stijena pod uticajem faktora iz atmosfere. Posjeduje složen hemijski sastav, a obično se sastoji od sitnih čestica alumosilikata i drugih raznih primjesa: kvarca, raznih željeznih, kalcijumovih i drugih spojeva, kao i humusa i organske materije. Karakteristika gline je u tome da ona pri temperaturi od 550 °C u potpunosti gubi vodu. Tvrdoća gline je oko 1, a specifična težina oko 2,4. Čiste gline imaju bijelu ili sivkastu boju, a nečiste žutu (od limonita), crvenu (od hematita), zelenkastu od glaukonita, tamnosivu odnosno crvenu (od organskih materijala).

Historija tehnologije

Historija tehnologije je historija izuma i alata, i slična je na mnogo načina sa historijom čovječanstva. Prethodno znanje je omogućilo ljudima da izume nove stvari, i, obratno, mnoga naučna dostignuća su postala moguća uz pomoć tehnologija koje pomažu čovječanstvu da putuje na mjesta na koja ranije nije moglo, kao i da istražuje prirodu univerzuma detaljnije nego što nam to omogućavaju naša priroda čula.

Tehnička djela ljudskih ruku su proizvodi ekonomije, snaga ekonomskog rasta, i veliki dio svakodnevnog života.

Tehnološke inovacije utiču, i same su pod uticajem, kulturnih tradicija društva. One su također način da se razvije i projektuje vojna sila.

Kameno doba

Kameno doba je uobičajeni naziv za najraniji period u historiji čovječanstva, odnosno prahistoriji. Ime je dobilo po kamenju koje su u to vrijeme ljudi pretežno koristili za izradu alata.

Započelo je sa počecima čovječanstva, odnosno s počecima korištenja tehnologije u istočnoj Africi. Smatra se da je završilo s početkom korištenja metalnih oruđa, odnosno razvitkom poljoprivrede i pripitomljavanjem životinjama.

Kameno doba se dijeli na paleolit, mezolit i neolit.

Termin kojim se označava najstarije razdoblje prapovijesti, iako se danas rijetko koristi. Prvu periodizaciju prahistorije definirao je danski arheolog Christian Jürgensen Thomasen 1836 g. Njegov "troperiodni sistem" kojim se prahistorija dijeli na kameno, bronzano i željezno doba postaje temelj svih kasnijih periodizacija.

Godine 1865. britanski arheolog John Lubbock kameno doba dijeli na starije kameno doba ili paleolit i mlađe kameno doba ili neolit. Godine 1866. Wentropp ubacuje srednje kameno doba ili mezolit.

Kiparska funta

Kiparska funta (gr. "Λίρα", tr. "Lira") je bivša službena valuta u Republici Kipar, koja se koristila samo na grčkom dijelu ostrva. Jedna kiparska funta (CYP) se sastojala od 100 kiparskih centi. Iako je Kipar članica Evropske Unije od 2004. godine, stara valuta je zamijenjena eurom tek 1. januara 2007. kada je država ispunila zahtjeve Evropske unije vezane za inflaciju.

Metalizirana keramika

Metalizirana ili metalizovana keramika je vrsta keramike sa metalnom glazurom, koja proizvodi efekt iridescencije, a za što su zaslužni metalni oksidi u završnoj glazuri.

Pronalazak tehnologije, koja se prvo koristila za slikanje na staklu se obično vezuje za egipatski grad Fustat u ranom arapskom periodu, iako neki historičari začetke tehnike vide u rimskom periodu; većina stručnjaka se slaže da se metalizirana keramika pojavila između 4. i 8. vijeka. U Mezopotamiji u 9. vijeku se proširila na keramiku, te potom u Perziju, Siriju, Bliski Istok te al-Andalus odakle je prešla u Evropu.

Nezakcij

Nezakcijum (lat. Nesactium, lokalizam: Vizače), najstariji je grad u Istri, poluostrvu u sjeverozapadnoj Hrvatskoj. Ostaci Nezakcijuma nalaze se u blizini sela Valtura, iznad zaliva desetak kilometara od Pule (nedaleko od aerodroma).

Preddinastički Egipat

Predinastički period Egipta (do 3100. p. n. e.) je period koji kulminira stvaranjem starog carstva, i prvom od trideset dinastija, na osnovu kojih egiptolozi dijele istoriju faraonskog Egipta. Ovakvu hronologiju prvi je koristio Maneton. Stari Egipat je bio podijeljen u nome (administrativne jedinice) još prije prve dinastije. Postoje zapisi o predinastičkim kraljevima, kao što je bio Narmer. Prva iskopavanja sa u kojima su nađeni ostaci iz ovog perioda su izvršena u devetnaestom vijeku u Nakadi, Abidosu, Koptosu i Hijerakonpolisu.

Skulptura

Skulptura je svaka trodimenzionalna forma kreirana u cilju umjetničkog izraza. Većina skulptura ima čisto estetski cilj. Kada trodimenzionalni objekat ima osim umjetničkog i funkcionalni aspekt, možemo ga nazvati skulpturom samo ukoliko je umjetnički aspekt predominantan.

Kada su funkcionalni i umjetnički aspekt balansirani, nazivamo ga funkcionalnom skulpturom.

Materijali korišteni za skulpture su različiti, i mijenjali su se kroz historiju. Klasični materijali, sa odličnom izdržljivošću su metali, posebno bronza, kamen i grnčarija, dok su drvo, kost i rogovi manje trajni, ali zato jeftiniji. Vrijedni materijali poput zlata, srebra, žada i slonovače su obično korišteni za izradu manjih luksuznih predmeta.

Sumerski spisak kraljeva

Sumerski spisak kraljeva je drevni tekst na sumerskom jeziku koji navodi dužinu vladavine mnogobrojnih kraljeva Sumera. Nakon višemilenijske vladavine prvih sumerskih kraljeva, u dijelu liste koja se odnosi na vrijeme poslije velikog potopa daju se historijski precizni detalji o imenima kraljeva i prebacivanju sjedišta moći iz jednog grada države u drugi.

Tehnologija

Tehnologija je upotreba i znanje alata, tehnika, zanatstva, sistema i metoda organizacije. Ovim se kontroliše i prilagođava okolinu. Tehnologija je posljedica razvoja nauke i inženjerstva, iako su neke tehnologije napredovale i prije razvoja ova dva koncepta. Tehnologija je termin sa etimološkim porijeklom u grčkom jeziku od riječi "technologia" ("τεχνολογία") — "techne", "τέχνη" ("vještina") i "logia", "λογία" ("nauka"). Međutim, striktna definicija je eluzivna; "tehnologija" se može odnositi na materijalne objekte, kao što su mašine, hardver ili alati, ali se može odnositi i na šire teme, kao što su sistemi, metode organiziranja i tehnike. Termin se može primjenjivati generalno ili na specifične oblasti, kao što su "konstrukciona tehnologija", "medicinska tehnologija" ili "vrhunska tehnologija".

Ljudska rasa je počela koristiti tehnologiju sa pretvaranjem bogatih prirodnih resursa u jednostavne alate. Prahistorijsko otkriće mogućnosti kontrolisanja vatre je povećala količinu raspoloživih izvora hrane, a otkriće točka pomoglo je ljudima u kretanju, kao i kontrolisanju okoliša. Tehnološka otkrića, kao što su štamparska presa i Internet, su srušila sve barijere u komunikaciji, te su omogućila ljudima da komuniciraju jedan sa drugim na globalnoj skali. Međutim, nisu sve tehnologije iskorištene u mirovne svrhe; razvitak oružja sa sve većom destruktivnom moći tekao je kroz historiju, od palije do nuklearnog oružja.

Tehnologija je uticala na društvo na mnoge načine, i pozitivno i negativno. U mnogim društvima, tehnologija je uticala na razvitak naprednijih ekonomija, kao što je današnja globalna ekonomija, te je omogućilo izdvajanje ležerne klase. Međutim, mnogi tehnološki procesi proizvode neželjene nus-produkte, koji uzrokuju poluciju, crpljenje prirodnih resursa, kao i poremećaj Zemlje i njenog okoliša. Razne implementacije nove tehnologije utiču na vrijednost društva, te postavljajuu nova etička pitanja.

Otpočele su razne filozofske debate o sadašnjoj i budućoj upotrebi tehnologije u društvu, sa neslaganjima oko toga, da li tehnologija unapređuje stanje čovjeka ili ga ugrožava. Neo-ludizam i slični pokreti kritiziraju upotrebu tehnologije u modernom svijetu, tvrdeći da on otuđuje ljude, te da uništava kulturu; sljedbenici ideologija, kao što su transhumanizam i tehno-progresivizam, u razvoju tehnologije vide dobrobit za ljudsko društvo.

Do nedavno se vjerovalo da je razvoj i primjena tehnologije koncept, koji je vezan samo za ljudska bića, ali nedavne naučne studije pokazuju da i drugi primati (kao što su čimpanze), kao i neke zajednice delfina, razvili jednostavne alate, te su naučili prenositi to znanje na sljedeće generacije.

Vučedolska kultura

Vučedolska kultura kultura je mlađeg eneolita (bakarnog doba), nazvana po lokalitetu Vučedolu (5 km istočno od Vukovara), gdje je otkriveno veliko naselje iz bakarnog doba. Još se naziva i slavonska kultura i Zok-kultura (prema nalazištu Zok u Mađarskoj). Rasprostranjena je na području Srijema, istočne i posavske Slavonije te okoline Bjelovara. Isto tako je rasprostranjena i u Austriji, Mađarskoj, južnoj Slovačkoj i Rumuniji.

Nosioci vučedolske kulture prodrli su i u Bosnu dolinom Vrbasa. Brojna su nalazišta, prvenstveno u dolini rijeke Sane. Na području Hercegovine otkriveno je do četrnaest eneolitskih lokaliteta, a naročito važni jesu Varvara na vrelu Rame, te Ravlića pećina. Na osnovu arheoloških nalaza sa ovih lokaliteta utvrđena je genetska povezanost sa vučedolskom kulturom, ali se može govoriti i o podtipovima Vučedolske kulture u Bosni i Hercegovini.

Dekorativne umjetnosti, ručni rad, umjetnost i zanatstvo
Tekstil
Papir
Drvo
Keramika
Metal
Ostalo

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.