Greben

Greben je oblik vodenog/podvodnog reljefa koji predstavlja vrlo malo izdignuće od dna, čiji vrh može, mada ne mora da bude iznad površine vode. Isto tako Greben može da bude i oblik reljefa čije se dvije naspramne stranice spuštaju mnogo oštrije od druge dvije.

Sastav

Greben je biološka struktura koja se sastoji od korala, algi i ostalih organizama s vapnenačkom ljušturom, a nastaju unutar 30° geografske širine od ekvatora u toplim, plitkim, sunčanim morima koja nemaju mnogo raspršenog sedimenta. Izdižu se iznad okolnog morskog dna.

U paleozoiku najznačajniji grebenotvorci bile su kalcitne alge i stromatoporoidi. Koralji postaju dominantni grebenotvorci tek u mezozoiku i kenozoiku.

Tipovi grebena

Postoje tri tipa grebena.

  1. Obrubni grebeni su plosnati grebeni pričvršćeni direktno uz obalu.
  2. Barijerni grebeni protežu se paralelno obali od koje su odvojeni širokom, dubokom lagunom. Vode u laguni su relativno mirne jer ih greben štiti od udara valova. Najveći recenti greben je upravo barijerni: Veliki koralni greben koji se nalazi na istočnoj obali Australije, dug 2 000 km, širok oko 200 km, a visok 200 m.
  3. Atoli su cirkularni grebeni s lagunom, a okruženi su dubokom vodom.

Ova tri tipa grebena međusobno su povezana. Naime, obrubni greben se javlja oko vulkanskog ostrva. Ostrvo počinje tonuti, ali ne i greben koji se izdiže djelovanjem organizama koji ga grade. Polahko prelazi u barijerni greben, a ovaj, nakon što ostrvo u potpunosti potone, u atol.

89. dodjela "Oscara"

89. dodjela Oscara jest svečanost koju predstavlja Akademija filmskih umjetnosti i nauka (AMPAS), a održana je 26. februara 2017. u Dolby Theatreu u Hollywoodu. Ceremonija je počela u 17:30 PST / 20:30 EST. Nagrade Oscar dodijeljene su u 24 kategorije. Svečanost je u SAD-u prenosila TV-kuća ABC, a producenti su bili Michael De Luca i Jennifer Todd. Televizijski voditelj Jimmy Kimmel prvi je put bio domaćin svečanosti.Akademija je održala 8. svečanost dodjele počasnih Oscara (Governors Awards) 12. novembra 2016. Nagrade za tehnička dostignuća dodijeljene su 11. februara 2017. na ceremoniji u Beverly Wilshire Hotelu na Beverly Hillsu.

Film Mjesečina osvojio je tri nagrade, uključujući i Oscara za najbolji film, dok je La La Land osvojio najviše nagrada na svečanosti sa šest od rekordnih 14 nominacija. La La Land je pogrešno bio najavljen kao najbolji film, prije nego što je pojašnjeno da je Mjesečina pobjednik. Mjesečina je prvi LGBT-film i prvi film s kompletnom crnačkom glumačkom ekipom koji je osvojio Oscara za najbolji film. Greben spasa i Manchester pored mora osvojili su po dvije nagrade svaki. Dobitnici sa jednom nagradom su Dolazak, Fantastične zvijeri i gdje ih naći, Ograde, The Jungle Book, OJ: Made in America, Piper, Prodavač, Sing, Odred otpisanih, Bijele kacige i Zootropola.

Arktički okean

Arktički okean, dubine do 5.449 m naziva se još i Sjeverno polarno more, Arktik ali i Arktičko sredozemno more. To je sa 12,26 miliona km2 najmanji okean na Zemlji, a velikim dijelom je pokriven ledom.

Arktički okean se nalazi na krajnjem sjeveru sjeverne polutke i unutar njega se nalaze sva 4 pola sjeverne polutke. Okružen je, uvijek prema jugu, s Azijom, Evropom i Sjevernom Amerikom. Okružen je s više kontinenata i iako je, naučno gledano, jedan od 5 okeana na Zemlji, smatra ga se i interkontinentalnim sredozemnim morem .

Sa Atlantikom je spojen oko 1.500 km širokim Sjevernim morem (Evropskim) između Grenlanda i Sjeverne Evrope odnosno Skandinavije, kao i zamršenim morskim putevima kroz vrlo razuđen ostrvski svijet sjeverne Kanade do širokih Davisovih vrata zapadno od Grenlanda. Sa Tihim okeanom povezan je jedva 85 km širokim Beringovim vratima.

Bočac (tvrđava)

Bočac je bio srednjovjekovna utvrda na lijevoj obali Vrbasa, na pola puta između Banjaluke i Jajca. Njegove zidine postoje i danas iznad akumulacije Hidroelektrane Bočac i ispod istoimenog naselja (Bočac). Bio je jedan u nizu strateških odbrambenih objekata u dolini Vrbasa: Banjaluka, tj. današnji Vrbaški Grad, Zvečaj, Greben, Bočac, stari grad Jajce.

Tokom osmanlijske okupacije, dodatno je utvrđivan i dobro održavan, pa su do danas relativno dobro očuvani snažni bedemi i kule koji okružuju prostrano gradsko dvorište.

Daorsoi

Daorsoi ili Daorson (grčki: ΔΑΟΡΣΩΝ) bio je glavni grad heleniziranog Ilirskog plemena Daorsa, danas u selu Ošanjići povrh Stoca (4–3. vijek p. n. e). Daorsi su bili ilirsko pleme koje je živjelo od 300. do 50. godine prije nove ere u dolini rijeke Neretve i ovdje izgradilo svoj megalitski grad. Danas se na pustom području nekadašnjeg grada Daorsona nalaze kamene ruševine, brojni spomenici.

Ostaci ovog nekad najjačeg grada u širem području nalaze se u Ošanjićima, blizu Stoca u Bosni i Hercegovini. Činile su ga tri cjeline.

Ektoderm

Ektoderm ili epiplast (grč. ekto- = van + -derma = koža), je vanjski, od tri sloja ćelija koji nastaje od vanjskog klicinog lista dvoslojne gastrule svih višećelijskih životinja. Iz njega, tokom diferencijacije nastaju koža i kožne tvorevine, usna šupljina i analni otvor, nervni sistem i čula. Prema tome, od njega se formiraju kičma, periferni žnervni sistem i mozak zubna caklina i epiderma (vanjski dio pokrovnog sistema). Iz ektoderma se također formira nosnice, znojne žlijezde, kosa i nokti.Druga dva sloja nastaju od unutrašnjeg (endoderm) i srednjeg (mezoderm klicinog lista. Ektoderm, dakle, prvi (vanjski) od dva početna sloja klicinih ćelija.Kod kičmenjaka, početni ektoderm se diferencira u površinski ektoderm, nervni greben i nervnu cijev. Nervni greben i cijev se označavaju zajedničkim nazivom neuroektoderm.

Greben (Višegrad)

Greben je naseljeno mjesto u općini Višegrad, Bosna i Hercegovina.

Greben Kingman

Greben Kingman je tropski koraljni greben površine jednog kvadratnog kilometra smješten u Sjevernom Pacifiku, otprilike na pola puta između Havajskih ostrva i Američke Samoe na 6°24′N 162°24′W. To je najsjeverniji od svih Sjevernih linijskih ostrva te neinkorporirana teritorija Sjedinjenih država kojom upravlja američka ratna mornarica iz Washingtona. Greben je zatvoren za javnost.

Otkrio ga je godine 1789. kapetan Edmund Fanning na brodu Betsey. Kapetan W.E. Kingman opisao ga je godine 1853. Formalno je anektiran od strane SAD 10. maja

1922.

Kingman se nalazi oko 920 nautičkih milja južno od Honolulua.

S vremena na vrijeme, njegova obala ima dužinu od oko tri kilometra, ali najviša tačka na grebenu je oko jedan metar nadmorske visine te većinu vremena pokrivena valovima, što Greben Kingman čini pomorskom opasnošću. Nema nikakvih prirodnih resursa, nenastanjen je, te na njemu nema nikakve ekonomske aktivnosti. Greben djelomično zatvara veliku unutrašnju lagunu koja je 1937. i 1938. bila korištena kao usputna stanica između Havaja i Američke Samoe od strane hidroaviona Pan American Airwaysa. Godine 1937. Pan Am je imao planove da na Kingmanu usidri brod North Wind kao ploveći tanker te greben koristi kao usputnu stanicu svojih hidroaviona na putu za Novi Zeland, ali je zamisao napuštena zbog prevelikih troškova održavanja tankera. Također se izrazila zabrinutost da ne bi bilo mogućnosti za ugodan prekonoćni smještaj u slučaju mehaničkog kvara. Zbog svega toga Pan Am se premjestio na Canton Island 18. maja 1939. i otvorio liniju za Novi Zeland 12. jula 1940.

Greben nervnog stabla

Greben nervnog stabla ili trunkalni nervni greben ili neuralni greben je oblik nervnog grebena.

Hrbat

Hrbat je geomorfološka forma strminskog reljefa, i to gornja izbočina i izduženi vršni dio brda ili planine, odnosno planinskog lanca, strm ili gotovo okomit kao klif, ali koji, za razliku od klifa, u pravilu nije formiran abrazivnim djelovanjem i nije toliko podložan erozivnom uticaju.

Isti naziv ponekad se koristi za izduženo podvodno izdignuće, odnosno stijenu (greben), koje ima takve karakteristike, kako u okeanskom podmorju, tako i u priobalju, bilo da je ispod površine mora (ili slatkovodne površine), bilo da strši iz vode, pa liči na duguljastu stjenovitu hrid.

Porijeklo naziva povezano je s riječima hrptenjača i hrptenica, odnosno izduženi centralni leđni dio tijela čovjeka ili životinje, pa se tako, osim u geomorfologiji, upotrebljava i u nekim drugim naučnim područjima i ljudskim aktivnostima (biologija, industrija, kulinarstvo i dr.).

Koralni greben

Koralni greben je podvodna struktura napravljena od kalcij-karbonata prekrivena koralima. Korali su kolonije sitnih životinja koje se nalaze u morskim vodama koje sadrže malo hranjivih tvari. Većina koralnih grebena je građena od kamenih korala koji se sastoje od polipa koji žive u skupinama. Ovi grebeni najčešće uspijevaju u toplim, plitkim, čistim i osunčanim vodama.

Često nazvani podmorskom prašumom, koralni grebeni su strukture koje formiraju neke od najraznovrsnijih ekosistema na svijetu. Zauzimaju tek 0,1% cijele morske površine na svijetu (to je kao polovina površine Francuske), a ipak u isto vrijeme bivaju domom za 25% svih morskih vrsta.

Lijepi za oči i za mnoge turiste, ovi ekosistemi su zapravo veoma krhki. Jako su osjetljivi na promjenu temperature mora i u velikoj su opasnosti obzirom na klimatske promjene kojima smo svjedoci u sadašnjosti. Kiselost okeana kao i smeće i onečišćenje koje čovjek stvara, predstavlja opasnost za ove grebene. Ukoliko oni jednog dana nestanu, četvrtina današnjih morskih vrsta će ostati bez doma.

Koralno more

Koralno more je rubno more Pacifika a nalazi se izvan Velikog koralnog grebena sjeveroistočno od Australije i sjeverno od Tasmanskog mora.

Omeđeno je na zapadu istočnom obalom australijskog Queenslanda, na istoku Vanuatuom i Novom Kaledonijom, na sjeveroistoku Solomonskim Ostrvima dok na sjeverozapadu more doseže do južne obale istočnog dijela Nove Gvineje uključujući i Papuanski zaliv.

More je povezano sa Tasmanskim morem na jugu, sa Solomonskim morem na sjeveru i sa Pacifikom na istoku.

Na sjeverozapadu Koralno more je povezano sa Arafurskim morem preko Torresovog prolaza.More je karakteristično po svojoj toploj i stabilnoj klimi, sa čestim kišama i tropskih ciklonima. More sadrži brojna ostrva i grebene, kao i najveći svjetski sistem grebena, Veliki koralni greben, koji je od strane UNESCO-a 1981. godine proglašen dijelom svjetske baštine.

Sva prethodna istraživanja nalazišta nafte prekinuta su u području ovih grebena 1975. godine a i ribolov je ograničen u mnogim područjima. Grebeni i ostrva ovog mora su posebno bogata pticama i bogatim vodenim svijetom te predstavljaju popularna turistička odredišta kako za domaće tako i za strane turiste.

Na oko 4.791.000 km2 površine mora raspoređeno je preko 25 koralnih grebenova i atola koji su djelimično stalno pod vodom i vidljivi samo za vrijeme oseke.

Teritorija od 1969. pripada Australiji.

More je bilo poprište bitke tokom 2. svjetskog rata između Japanskog carstva i SAD-a i Australije na drugoj strani.

Neuroektoderm

Neuroectoderm – nervni ektoderm ili epitel nervne cijevi – je ektoderm od kojega nastaje nervni sistem. To se odvija pod uticajem signala proteina morfogeneze kosti, koji inhibiraju signalizaciju drugih proteina, kao što su nogini.Nakon izdvajanja iz ektoderma, neuroektoderm prolazi kroz tri faze razvoja: *transformacija u nervnu ploču,

transformacija u primitivni žlijeb (s pripadajućim nervnim grebenom), i *transformacija u nervnu cijev. Nakon formiranja cijevi, mozak stvara tri sekcije:

zadnji mozak,

srednji mozak, i

prednji mozak.Tipovi neuroektoderma obuhvataju različite nervne strukture, kao što su:

nervni greben:

pigmentne ćelije kože;

ganglija autonomnog nervnog sistema;

dorzalni korijen ganglije;

hrskavica lica;

aortno-plućna pregrada razvijajućeg srca i pluća;

cilijarno tijelo oka;

srž nadbubrežne žlijezde

parafolikulske ćelije štitaste žlijezde;

nervna cijev:

mozak (rhombencephalon, mesencephalon i prosencephalon);

kičmena moždina i motorni neuroni;

mrežnjača;

zadnji režanj hipofize.

Ostrva Koralnog mora

Teritorija Ostrva Koralnog Mora predstavlja vanjsku teritoriju Australije, koja se sastoji od grupe malih tropskih ostrva i grebena u Koralnom moru, sjeveroistočno od Queenslanda na 18° S 152° E.

Imaju oko 30 zasebnih grebena i atola, od kojih su 12 potpuno potopljeni za vrijeme plime, te 51 manjih ostrva, od kojih neka imaju vegetaciju. Atoli su različite veličine, te uključuju Greben Lihou - drugi najveći atol na svijetu - koji ima lagunu dužine 100 i širine 30 km, te površine od oko 25000 km2. No, sami atoli su vrlo mali površinom, koja iznosi 3 km2.

Na ostrvima nema luka ni pristaništa, nego se koriste vanjska sidrišta. Stalnog stanovništva ni ekonomske aktivnosti nema, dok meterološka stanica na Grebenu Lihou ima stalnu posadu. Postoji i nekoliko svjetionika.

Pljačkovac

Pljačkovac je prva veća, ali kratka, desna pritoka Ugra. Izvire iznad i južno korićanskog platoa na nadmorskoj visini od oko 1360 m. Ustvari nastaje od dva potoka, od kojih jedan teče ispod Žežničke Grede (1477 m), a drugi sa padina uzvisine Obadište (1466 m). Sastavci su na kraju austrougarske ceste i okretnice za izvlačenje šumskog blaga. Sada je tu raskršće četiri lokalna puta koji vode prema Korićanima (na sjevernim stranama) i Pougarju, odnosno selu Sažići, Babanovcu, Mudrikama i Vitovlju (na jugu).Oko jednog kilometra toka prema sjeveroistoku, naglo (pod zaobljenim pravim uglom) savija na jugozapad da bi, udarivši u visoki greben (preko 300 m iznad njenog korita) ponovo oštro skrenula na jugoistoistok i taj pravac održala do ušća. Prije samog ušća pravi mali vodopad visine 4-5 m.

Osim više potočića sa obje strane, nema većih pritoka. Šezdesetih godina 20. vijeka, na Pljačkovcu su bila tri mlina.

Radijalna žbica

Radijalna žbica – radijalna prečka ili radijalni greben – je multijedinična proteinska struktura u aksonemama eukarijotskih cilija i bičeva.

Iako su eksperimenti utvrdili važnost radijalni grebena, stvarna funkcija ovih organelea, njegova struktura i način djelovanja i dalje su slabo shvaćeni.

Scotia more

Skošansko more (engleski: Scotia Sea) je more na jugu Atlantika i manjim dijelom u Južnom okeanu. Površina mora iznosi preko 900.000 km²

Leži u složenom i tektonski aktivnom morskom bazenu (ispod leži Skošanska ploča), zatvorenom sa sjevera, istoka i juga točkaskim nizom otoka (Skošanski luk). More formira podmorsku transverzalu dugu oko 4350 km, koja povezuje Ognjenu zemlju u Južnoj Americi sa Palmerovom zemljom na sjeveru Antarktičkog poluotoka. Zapadnu granicu mora formira isprekidani greben na sjeverozapadu koji ga dijeli od Drakova prolaza.

More je dobilo ime prema istoimenom škotskom istraživačkom brodu Scotia iz Nacionalne škotske antarktičke ekspedicije (1902. – 1904.) koju je vodio William Speirs Bruce.

Sliv

Sliv ili slivno područje je područje s kojeg sve vode otječu prema nekom jezeru, moru ili okeanu.

Sliv ima jedan glavni vodotok koji prikuplja sve ostale vodotoke datog sliva i sastoji se od svih pojedinačnih slivova, kako glavnog vodotoka tako i slivova njegovih pritoka. Svaki sliv je odvojen topografski od susjednog sliva granicom koja se naziva vododjelnica a koju formira greben, brdo ili planina.

Tvrđava Greben

Tvrđava Greben je srednjovjekovni utvrđeni grad koji se nalazi u Krupi na Vrbasu, 25 km južno od Banjaluke. Prvi put se pominje u izvorima 1192. godine, a potom 1322. i 1346. godine kada gradom upravlja izvjesni Nikola. U 14. vijeku Greben je bio u posjedu feudalne gospode Hrvatinića, gospodara Donjih Kraja, o čemu svjedoče povelje potpisivane u ovom gradu 1374. i 1375. godine.

Grad je stradao prilikom pada Jajačke banovine pod Turke 1527.-1528. godine, a u turskim izvorima se pominje 1562. godine, na području nahije Jajce i to pod imenima Greben i Vrh Krupa. Čini se da je u periodu turske uprave grad napušten. Danas je u ruševnom stanju. Nešto bolje je sačuvana samo kula nad Vrbasom i dio bedema koji se spuštaju prema kanjonu rijeke.

Ćorkovac

Ćorkovac je lijeva pritoka Vrbanje, u koju se ulijeva iznad pilane u Šipragama. Imenovan je po selu (Ćorkovići), ispod kojeg protiče. Izvire na sjeveroistočnim padinama podvlašićkog platoa, odnosno istočnih zaravni Petrovo polje – na oko 1130 m n/v, na ravođu slivova Vrbanje i Ugra (cesta Travnik - Turbe - Skender Vakuf).

U relativno uskom području, između Ilomske i Dèmićke, međurječje je pritoka Vrbanje (Čudnić, Kovačevića potok, Grabovička rijeka) i Ugra (pritoke Kobilje, Ugrić i drugi potoci). Greben ove vododijelnice se proteže na relaciji: Petrovo Polje – Imljani – Vlatkovići – Skender Vakuf. Neposredno ispod grebena izviru i bezimena lijeva pritoka Ćorkovca i (desni) Zuhrića potok.

Ćorkovac obiluje slivnim vrelima i potočićima, a samo ispod sela Vrevići ima ih šest. Od većih desnih pritoka najveće su Duboki i Slatki (Zuhrića) potok, Babin do i Jasička voda, a od lijevih: Borički potok i Međedov do. Do 60-tih godina prošlog vijeka, na Ćorkovcu je funkcioniralo sedam mlinova, a danas nema nijednog.Uz Ćorkovac je izgrađen put koji, nakon preleska prijevoja iznad sela Ćorkovići, preko Zlovarića silazi niz strme padine Potkresa i vodi na Ilomsku, tj. spaja se sa lokalnom cestom Skender Vakuf – Travnik. Visina grebena se kreće oko 1200 m n/v, a nakon 2–3 km do rijeke visinska razlika je oko 100 m.

Kao i većina komunikacija u ovom kraju, cesta je izgrađena na devastiranoj trasi austrougarske šumske pruge; uz nju su sve do 60-tih godina prošlog vijeka funkcionirale barake za smještaj radnika sukcesivnih firmi za eksploataciju šumskog blaga. Ono se i danas (bez ekološki održivih planova) nemilosrdno uništava, a okolni vodotoci su sve slabašniji.

Zemljine forme
Planinske forme
Kontinentalne nizine
Riječne forme
Fluvijalne forme
Glacijalne forme
Okeanske i obalne forme
Vulkanske forme
Eolske forme
Vještačke forme

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.