Glavni grad

Glavni grad države, regije ili neke druge administrativne jedinice je obično grad u kojem se nalazi sjedište vlade ili parlamenta. Međutim, postoje različiti kriteriji tako da glavni grad može biti:

  • grad u kojem se nalazi sjedište izvršne vlasti tj. Vlade,
  • grad u kojem se nalazi sjedište zakonodavne vlasti tj. Skupštine ili parlamenta,
  • grad u kojem se nalazi sjedište sudske vlasti,
  • Glavni grad države može biti grad u kojem se nalazi predsjedništvo.
  • U kraljevini, glavni grad je obično mjesto kraljevskog dvora (koji se može premještati).

Država može imati više od jednog službenog glavnog grada a glavni gradovi mnogih država su određeni zakonom ili Ustavom. Glavni grad ne mora biti sjedište vlade. Može se čak seliti ovisno o dobu godine. Na primjer, Južnoafrička Republika ima izvršni glavni grad (Pretoria), zakonodavni glavni grad (Cape Town) i sudski glavni grad (Bloemfontein). Do toga je došlo zbog kompromisa između različitih pokrajina koje su se ujedinile u Južnoafričku Republiku 1910. godine.

Capital not largest city
Države u kojima glavni grad nije ujedno i najveći grad

Uglavnom, glavni grad je najčešće i najveći grad iako to i nije striktno pravilo jer širom svijeta postoje države koje ne zadovoljavaju taj kriterij (SAD, Kina, Brazil, Australija itd). Osim toga, glavni grad je u najčešćem slučaju najveći privredni, kulturni ili obrazovni centar administrativne jedinice ili države kojoj pripada.

Sarajevo City Panorama
Pogled na Sarajevo, glavni grad Bosne i Hercegovine a ujedno i Federacije BiH i Kantona Sarajevo

Planirani glavni gradovi

Vlade pojedinih država su tokom historije planirale i izgradile nove glavne gradove za sjedište vlade ili pojedinih vladinih institucija. Takvi gradovi su navedeni ispod:

Također pogledajte

Berlin

Berlin je glavni i najveći grad Savezne Republike Njemačke, posebna savezna država i nakon Londona najveći grad Evropske Unije. Berlin je kroz burnu njemačku historiju bio glavni grad različitih njemačkih država, kao što su Grofovija Brandenburg, Kraljevina Pruska, Njemačko carstvo ili Njemačka Demokratska Republika (DDR). Od 3. oktobra 1990. i njemačkog ujedinjenja, Berlin je ponovo njemački glavni grad, a od 1999. grad je i sjedište Parlamenta (Bundestag) i Vlade Njemačke (Bundesregierung).

Grad je važno prometno čvorište u ovom dijelu Evrope, kao i značajan privredni, kulturni i obrazovni centar sa brojnim univerzitetima, visokim školama, naučnim ustanovama, teatarskim kućama, muzejima i kulturnim spomenicima.

Beč

Beč (njemački: Wien) jeste glavni grad Austrije i jedna od njenih saveznih jedinica. S populacijom od oko 1.793.000 (2,2 miliona u metro području) najveći je grad u Austriji, kao i njena kulturna, ekonomska i politička prijestolnica.

Beč leži u jugoistočnom uglu Srednje Evrope i blizu je Češke Republike, Slovačke i Mađarske, s koordinatama 48°13′N 16°22′E.

Beč je sjedište za mnoge urede UN-a i mnoge druge međunarodne institucije i kompanije, uključujući Organizaciju Ujedinjenih nacija za industrijski razvoj (UNIDO), OPEC, Međunarodnu agenciju za atomsku energiju (IAEA) te OSCE. Pored toga, diplomatska konferencija održana u Beču 1980. dovela je do usvajanja Konvencije Ujedinjenih nacija o ugovorima za međunarodnu razmjenu roba. Također, Beč je sjedište i Sekretarijata Komisije Ujedinjenih nacija za međunarodno trgovinsko pravo (UNCITRAL).

Prema najnovijoj listi istraživačke i savjetodavne kompanije Mercer Beč je najbolji grad na svijetu po kvalitetu života.

Bruxelles

Bruxelles (francuski: Bruxelles, holandski: Brussel, engleski: Brussels; u praktičnoj upotrebi koristi se i Brisel) jest glavni grad Belgije i jedan od administrativnih centara Evropske unije.

Područje metropole ima 1,8 miliona stanovnika, i tako je Bruxelles najmnogoljudniji grad u Belgiji. Još od završetka Drugog svjetskog rata Bruxelles je centar međunarodne politike. U njemu se nalazi upravno središte Evropske unije. Na nacionalnom nivou Bruxelles je glavni grad francuske zajednice u Belgiji, te flamanske zajednice i regije, kao i regije glavnog grada. Na međunarodnom nivou, grad je jedno od sjedišta Evropske unije i nekih njenih institucija, kao i NATO-a, Zapadnoevropske unije i drugih međunarodnih organizacija.

Simbol grada i poznata turistička atrakcija je bronzana fontana Manneken Pis.

Arhitektura grada je raznovrsna, i proteže se kroz periode od srednjovjekovne "Grand Place", do postmodernih zgrada EU institucija.

Donja Austrija

Donja Austrija (njemački: Niederösterreich), je jedna od devet saveznih pokrajina Austrije. Od 1986. glavni grad je Sankt Pölten. Do tada glavni grad ove pokrajine je bio Beč. Donja Austrija ima 1.597.240 stanovnika po procjeni iz 2008. godine.

Firenca

Firenca (italijanski: Firenze) je grad u Italiji i glavni grad regije Toskane. U periodu od 1865. do 1870. je bio glavni grad Kraljevine Italije.

Kroz Firencu protiče rijeka Arno. Grad ima oko 400.000 stanovnika i još dodatnih 200.000 u pridgradskim naseljima što ga čini osmim gradom po broju stanovnika u Italiji. Šire područje grada ima oko 956.000 stanovnika.

Kao centar srednjovjekovne evropske trgovine i financija, grad se često spominje kao rodno mjesto italijanske renesanse. Firenca je također poznata po umjetnosti i arhitekturi. Smatra se da je od 1000 najvažnijih evropskih umjetnika drugog milenijuma, njih 350 živjelo ili radilo u Firenci. Zbog velikog umjetničkog i kulturnog značaja, grad je nazivan Atinom Srednjeg vijeka.

Historijski centar Firence je proglašen mjestom Svjetske baštine UNESCO-a 1982. godine.

Grad (čvor)

Grad se može odnositi na:

Grad (naseljeno mjesto)

Grad (administrativna jedinica)

Grad (padavina)

Glavni grad, glavno gradsko središte jedne državeBosna i Hercegovina:

Grad (Visoko), naselje u općini Visoko

Mrkonjić Grad, naselje i općina u zapadnom dijelu zemljeHrvatska:

Drežnik Grad, naselje u općini Rakovica, Karlovačka županijaSlovenija:

Grad (Cerklje na Gorenjskem), naselje u općini Cerklje na Gorenjskem, regija Gorenjska

Grad (Slovenija), naselje i općina u regiji Pomurska

Ivanji Grad, naselje u općini Komen, regija Obalno-kraška

Kovačji Grad, naselje u općini Črnomelj, regija Jugoistočna Slovenija

Volčji Grad, naselje u općini Komen, regija Obalno-kraška

Helsinki

Helsinki (puni finski naziv: Helsingin kaupunki, švedski: Helsingfors) je glavni i najveći grad Finske. Nalazi se u regiji Uusimaa u južnoj Finskoj, na obali Finskog zaliva. Ima populaciju od 1,4 miliona stanovnika, što ga čini najmnogoljudnijim gradom u Finskoj. Helsinki se nalazi 80 kilometara sjeverno od Talina, 400 kilometara sjeveroistočno od Stockholma i 388 kilometara zapadno od Sankt Peterburga. Helsinki ima bliske historijske veze sa ova tri grada.

Gradsko područje Helsinkija uključuje urbano područje Helsinkija, Espoo, Vantaa, Kauniainen i okolna prigradska mjesta. Helsinki je najsjeverniji glavni grad države članice EU. Helsinško gradsko područje je četvrto po veličini na sjeveru Evrope nakon Kopenhagena, Stokholma i Osla. Grad Helsinki je treći grad po veličini na sjeveru Evrope nakon Stokholma i Osla. Helsinki je glavni politički, obrazovni, financijski, kulturni i istraživački centar Finske. Oko 70 % stranih kompanija koje posluju u Finskoj imaju sjedište u Helsinkiju.

Helsinki je 2009. godine izabran da bude glavni grad svjetskog dizajna za 2012. godinu od strane Međunarodnog vijeća društva industrijskog dizajna. Ovaj grad je bio mjesto XV Olimpijskih igara 1952. godine i 52. Eurosonga 2007. godine. Časopis Monocle je 2011. godine proglasio Helsinki kao najbolji grad za život u svijetu u svom "Indeksu gradova 2011". Informativni ekonomski časopis ga je uvrstio među top deset svjetskih gradova.

Jerevan

Jerevan (arm.: Երևան, Jerevan, azer. İrəvan) najveći je i glavni grad Armenije i jedan od najduže u kontinuitetu naseljenih gradova na svijetu. Smješten na rijeci Hrazdan, Jerevan je administrativni, kulturni i industrijski centar države.

Glavni grad Armenije je od 1918. godine i 13. je po redu glavni grad u historiji ove države.

Osnovan je 782. p.n.e. na rijeci Hrazdanu na zapadu zemlje, na istočnoj strani podnožja planine Ararat. Grad ima vrlo turbulentnu historiju punu raznih bitaka, paleža i potresa. Nakon skoro tri hiljade godina postojanja, ovaj grad postao je glavni grad Armenije nakon Prvog svjetskog rata i armenskog genocida. Grad se relativno brzo razvio u 20. stoljeću, kad je od malenog grada s nekoliko hiljada stanovnika narastao u glavno kulturno, umjetničko, industrijsko i političko središte zemlje.

Godine 2007., broj stanovnika Jerevana procjenjen je na 1.107.800 stanovnika, dok aglomerizacijsko područje okuplja oko 1.245.700 stanovnika, što je više od 42 % ukupne populacije zemlje.

Latvija

Latvija ili Letonija je suverena istočnoevropska država, članica Evropske unije i jedna od tri baltičke države. Graniči sa Estonijom na sjeveru, Rusijom na istoku, Litvanijom i Bjelorusijom na jugoistoku. Izlazi na Baltičko more unutar kojeg ima morsku granicu sa Švedskom koja se nalazi na zapadu.

Prema podacima iz 2012. godine, u državi je živjelo 2.070.371 stanovnika od čega su preko 60% Latvijci. Zauzima površinu od 64,589 km2.Glavni grad je Riga, Evropski glavni grad kulture iz 2014. godine.

Službeni jezik je latvijski jezik i uz litvanski jedini je preživjeli baltički jezik. Unitarna je država, podijeljena na 118 administrativnih jedinica od čega je 109 općina i 9 gradova.

Malavi

Republika Malavi (engleski /məˈlɑːwi/; Chichewa [malaβi]) je zemlja bez izlaza na more u jugoistočnoj Africi, prije poznata kao Nyasaland. Graniči sa Zambijom na sjeverozapadu, Tanzanijom na sjeveroistoku, i Mozambikom na istoku, jugu, i zapadu.

Država je odvojena od Tanzanije i Mozambika jezerom Malawi.

Površina države je preko 118.000 km2, s pretpostavljenim brojem od preko 13.900.000 stanovnika. Glavni grad je Lilongwe, a najveći Blantyre. Ime Malawi dolazi od riječi Maravi, starog imena naroda Nyanja, koji naseljava to područje.

Meksiko

Meksiko ili zvanično Sjedinjene Države Meksika (španski: Estados Unidos Mexicanos) jest država koja se nalazi na jugu Sjeverne Amerike.

Po državnom uređenju je savezna republika koja graniči na sjeveru sa SAD, na jugoistoku sa Gvatemalom i Belizeom, na zapadu je Pacifik a na istoku je Meksički zaliv i Karipsko more.

Sa teritorijom od skoro 2 miliona kvadratnih kilometara, Meksiko je šesta najveća država Amerike i 13. najveća država na svijetu. S procijenjenim brojem stanovništvom od preko 120 miliona (2013.), Meksiko je jedanaesta najmnogoljudnija država svijeta, najmnogoljudnija zemlja španskog govornog području u svijetu i druga najmnogoljudnija zemlja Latinske Amerike. Meksiko je savezna država koji se sastoji od trideset jedne države i saveznog distrikt koji je ujedno i glavni grad.

Meksička privreda je jedna od najvećih svjetskih privreda a između ostalog su deseti najveći proizvođač nafte na svijetu, najveći proizvođač srebra na svijetu te se općenito smatra regionalnom privrednom silom.Usljed raznovrsne kulturne zaostavštine i bogate historije, Meksiko je rangiran kao prva američka i 7. država svijeta po broju mjesta upisanih u svjetsku baštinu UNESCO-a. U 2015. je bio 9. najposjećenija turistička destinacija na svijetu, sa 32,1 milion stranih turista. Članica je mnogih svjetskih organizacija između ostalih UN-a, WTO-a, G8+5, G20 i dr.

Melbourne

Melbourne je glavni grad australijske savezne države Victorije i drugi najveći grad u državi. Godine 2007. imao je 3,8 miliona stanovnika). Bio je glavni grad Australije od 1901. do 1927. Nastao je 1835. zbog nedostatka prostora na Tasmaniji.

Melbourne je veliki industrijski i trgovački centar. Mnoge australijske i multinacionalne kompanije posluju tamo - trećina najvećih kompanije u Australiji smještena je u ovom gradu. Najveći aerodrom Australije nalazi se u Melbourneu. U gradu postoji sedam univerziteta. Veći dio automobilske industrije ima proizvodne pogone u Melbourneu, uključujući Holden, Ford i Toyotu.

Grad su 1834. osnovali John Batman i John Pascoe Faulkner. U toku zlatne groznice grad dobija veliki broj stanovnika. Bio je glavni grad cijele države u narednim godinama.

Godine 1956. u njemu su održane Olimpijske igre.

Moskva

Moskva (ruski: Москва / izgovor/) jest glavni i najveći Rusije kao i jedan od najvećih gradova svijeta. Nalazi se na istoimenoj rijeci i prostire se na površini od 878,7 km2. Prema procjenama iz 2004. godine u Moskva trenutno živi 11.200.000 stanovnika.

Grad se nalazi u Centralnom federalnom okrugu (koji je u stvari u zapadnoj Rusiji). Moskva se nalazi i unutar federalne jedinice Moskovska oblast, ali ne pripada njoj, nego je Moskva federalni grad i zasebna federalna jedinica. Bio je glavni grad bivšeg Sovjetskog Saveza i starog Kraljevstva Moskva.

U Moskvi se nalazi čuveni Kremlj, centar ruske vlade. Moskva je isto poznata kao lokacija Katedrale Svetog Bazila. Patrijarh Moskve je vođa Ruske pravoslavne crkve.

Mozambik

Mozambik (portugalski: Moçambique; izgovor: [mʊsɐmˈbik]) jest država u jugoistočnoj Africi. Glavni grad je Maputo. Mozambik je od 12. novembra 1995. godine član Commonwealtha. Nacionalni praznik je 25. juna, po Danu nezavisnosti od Portugala (1975). Mozambik se nalazi na obali Indijskog okeana, između 10 i 27 stepeni južne geografske širine. Graniči sa Tanzanijom, Malavijem, Zambijom, Zimbabveom, Južnoafričkom Republikom i Svazilandom. Mozambičkim kanalom na istoku, Madagaskar je odvojen od afričkog kontinenta.

Rim

Rim (italijanski: Roma) jest glavni i najmnogoljudniji grad Italije i ujedno i glavni grad južnoitalijanske regije Lacio, grad bogate historije poznat i pod imenom Vječni grad. Rim je centar bogate antičke kulture, od koje je ostalo mnogo spomenika do današnjih dana, a jedan od najvećih je svakako Koloseum. Grad se nalazi u donjem toku rijeke Tiber, u neposrednoj blizini blizu Sredozemnog mora i jedan je od najvećih centara Mediterana. Smješten je na 41°54′ sjeverne geografske širine i 12°29′ istočne geografske dužine. U sklopu gradskog područja Rima nalazi se i Vatikan, crkvena država i sjedište rimokatoličke crkve i Pape.

Rim je najveći grad Italije i ima oko 2.546.000 stanovnika (2004), a procjenjuje se da u sklopu aglomeracije živi i do 3,3 miliona stanovnika. Trenutni gradonačelnik Rima je Walter Veltroni.

Sankt Peterburg

Sankt Peterburg (ruski: Санкт-Петербург) jest grad na ušću rijeke Neve u Baltičko more. Drugi je najveći grad u Rusiji.

Relativno je mlad grad, nastao je u kasnom srednjem vijeku, nakon što je Rusija osvojila Ingermanland od Švedske i tako u tom dijelu izbila na more.

Osnivanjem Petrograda, car je prebacio glavni grad Rusije iz Moskve u taj grad.

Sofija

Sofija jest glavni i najveći grad Republike Bugarske. Nalazi se u podnožju planine Vitoše, u zapadnom dijelu države. Budući da se nalazi u centru Balkanskog poluostrva, podjednako je udaljena i od Crnog i Egejskog mora.Kao glavni grad Bugarske, Sofija je sjedište mnogih lokalnih univerziteta, kulturnih institucija i komercijalnih kompanija. Grad je jedan od 10 najboljih mjesta za započinjanje poslovanja u svijetu, posebno u oblasti informacionih tehnologija a proglašena je 2013. i za najpristupačniju evropsku prijestonicu koju vrijedi posjetiti.

Grad naseljava 1,23 miliona stanovnika što čini 17,5% stanovništva Bugarske. U urbanoj zoni grada živi 1,54 a u metropolitanskom području površine oko 10.000 km oko 1,68 miliona stanovnika.

Srbija i Crna Gora

Srbija i Crna Gora (SCG; Србија и Црна Гора, СЦГ) se zvala državna zajednica Srbije i Crne Gore, koja je naslijedila bivšu Saveznu Republiku Jugoslaviju. Konfederacija je postojala od 2003. do 2006. godine. Graničila se sa Mađarskom, Hrvatskom i Bosnom i Hercegovinom na zapadu, Rumunijom i Bugarskom na istoku, i Albanijom i Makedonijom na jugu.

Srbija i Crna Gora, jedine preostale federalne republike SFRJ, su bile dogovorile saradnju u određenim političkim područjima (npr. odbrambeni savez). Svaka republika je imala svoju državnu politiku i valutu. Glavni grad Zajednice Srbije i Crne Gore je bio Beograd, a u Podgorici se nalazio Sud Srbije i Crne Gore.

Ustavna povelja donijeta je 4. februara 2003, po kojoj je svaka država mogla da traži punu nezavisnost putem referenduma koji se mogao održati najranije 2006. godine.

Ovo pravo je iskoristila Crna Gora 21. maja 2006. putem referendum. Konačni rezultati 31. maja su pokazali da je 55,5% glasača glasalo za nezavisnost. Državna zajednica je službeno ugašena nakon crnogorske deklaracije nezavisnosti od 3. juna 2006. i formalne deklaracije nezavisnosti Srbije od 5. juna iste godine.

Torino

Torino je grad u sjevernoj Italiji i glavni grad italijanske regije Pijemont. Sa 886.837 stanovnika, četvrti je najmnogoljudniji grad u državi. (1. januar 2017). Cijela okolina ima 1,7 miliona stanovnika. Nalazi se u podnožju Alpa, na nadmorskoj visini od 240 metara, a zauzima površinu od 130 km2. Torino je bio i prvi glavni grad Italije.

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.