Engleski jezik

Engleski jezik je zapadno-germanski jezik koji je sprva upotrebljavala rana srednjovjekovna Engleska, a sada je globalni lingua franca.[1][2] Engleski je bilo službeni jezik ili jedan od službenih jezika u skoro 60 suverenih država. Najčešće je govoreni jezik u Ujedinjenom Kraljevstvu, Americi, Kanadi, Australiji, Irskoj i Novom Zelandu, i široko se govori na Karibima, Africi i Južnoj Aziji.[3] Ovo je treći najčešći maternji jezik u svijetu, nakon mandarinskog i španskog.[4] Najčešće je učeni strani jezik i službeni jezik Ujedinjenih Nacija, Evropske unije, a koristi se i u više svjetskih i regionalnih međunarodnih organizacija. Najšire je korišten jezik germanske gupe, brojeći najmanje 70% govornika ove indoevropske branše.

Engleski se razvio kroz period od više od 1400 godina. Najraniji oblici engleskog, kao skup anglo-friskih dijalekata koji su donijeli u Veliku Britaniju anglosaksonski naseljenici u 5. vijeku, zvali su se Staroengleski. Srednji engleski je počeo u kasnom 11. vijeku sa Normanskim osvajanjem Engleske.[5] Rani moderni engleski počeo je krajem 15. vijeka sa uvođenjem štampanih medija u London i biblije kralja Jakova, kao i sa početkom Velike smjene samoglasnika.[6] Kroz svjetki uticaj Britanskog carstva, modern engleski se raširio širom svijeta od 17. do sredine 20. vijeka. Kroz sve tipove printanih i elektronskih medija, kao i sa pojavom Sjedinjenih Država kao globalne supersile, engleski jezik je postao glavni jezik na međunarodnoj sceni i lingua franca u više regija i u profesionalnom kontekstu kao što je nauka, navigacija i pravo.[7]

Moderni engleski ima malo infleksije u usporedbi sa više drugih jezika, i zasniva se više na pomoćnim glagolima i redu riječi za izražavanje kompleksnih vremena, aspekata i raspoloženja, kao i pasivne konstrukcije, upita i nešto negacije. Bez obzira na vidljivu varijaciju među akcenata i dijalekata engleskog korištenih u različitim državama i regijama – u smislu fonetike i fonologije, a ponekad isto i vokabulara, gramatike i izgovora – govornici engleskog jezika širom svijeta su u mogućnosti komunicirati međusobno relativno bez poteškoća.

Engleski jezik
English
Države govorenja Ujedinjeno Kraljevstvo
Sjedinjene Američke Države
Kanada
Australija i druge
Regije govorenja Uglavnom Zapadna Evropa, Sjeverna Amerika i Australazija
Broj govornika

maternji jezik: oko 304-400 miliona

strani jezik: od 199 miliona - 1,4 milijarde
Rang 3.
Jezička porodica

indoevropski
 germanski
  zapadnogermanski
   anglijski

    engleski
Službeni status
Služben u Ujedinjeno Kraljevstvo
Kanada
Australija
Novi Zeland
većina ostalih zemalja Commonwealtha, mnoge države SAD-a i druge
Regulatori nema zvanične regulacije
Jezički kod
ISO 639-1 en
ISO 639-2 eng
ISO 639-3 eng
Također pogledajte: Jezik | Spisak jezika
Anglospeak
Države gdje se govori engleski

Klasifikacija

Westgermanic English tree
Filogenetsko drvo pokazuje historijske veze između jezika zapadnogermanske grane germanskih jezika.
EN English Language Symbol ISO 639-1 IETF Language Tag Icon
EN (ISO 639-1)

Engleski je indoevropski jezik, te pripada zapadnogermanskoj grupi germanskih jezika.[8] Najbliži engleskom jesu friski jezici, kao i engleska i friska forma od Anglo-friske podgrupe unutar zapadnogermanskih. Starosaksonski jezik i njegovi nasljednici niskonjemački jezici također su blisko vezani, a ponekad niski njemački, engleski i friski grupišu se zajedno kao ingvaeonički jezici i sjevernomorski germanski jezici.[9] Modernni engleski je nasljednik srednjeg engleskog jezika, koji dalje dolazi od staroengleskog jezika.[10] Određeni dijalekti starog i srednjeg engleskog razvijeni su u veći broj drugih engleskih (anglikanskih) jezika, uključujući škotski jezik[11] kao i izumrli fingalijski jezik i Forth i Bargy dijalekte u Irskoj.[12]

Engleski je klasificiran kao germanski jezik jer dijeli nove jezičke osobine (različite od ostalih indoevropskih jezika) sa ostalim germanskim jezicima poput holandskog, njemačkog i švedskog.[13] Ove dijeljene inovacije pokazuju da su jezici nastali od jednog zajedničkog pretka, koji lingvisti nazivaju pragermanski. Neke dijeljene osobine germanskih jezika jesu upotreba modalnih glagola, podjela glagola u jake i slabe klase, i promjena glasa utjecajna na praindoevropske suglasnike, poznata kao Grimmov i Vernerov zakon. Kroz Grimmov zakon, riječ za foot počinje sa {IPA|/f/}} u germanskim jezicima, ali srodne riječi u ostalim indoevropskim jezicima počinju sa /p/. Engleski je klasificiran kao anglofriski jezik jer friski i engleski dijele ostale osobine, kao što je palatalizacija suglasnika koji su bili velarni suglasnici u pragermanskom.[14]

  • Engleski sing, sang, sung; Holandski zingen, zong, gezongen; Njemački singen, sang, gesungen (jaki glagol)
Engleski laugh, laughed; Holandski i njemački lachen, lachte (slabi glagol)
  • Engleski foot, Holandski voet, German Fuß, Norveški i švedski fot (inicijalno /f/ izvedeno iz protoindoevropskog *p kroz Grimmov zakon)
Latinski pes, ped-; Moderni grčki πόδι pódi; Ruski под pod; Sanskrt पद् pád (originalno protoindoevropski *p)
  • Engleski cheese, friski tsiis (ch i ts sa palatalizacijom)
Njemački Käse i holandski kaas (k bez palatalizacije)

Engleski, kao ostali ostrvski germanski jezici, islandski i farski, razvili su se nezavisno od kontinentalnih germanskih jezika i njihovih uticaja. Engleski tako nije međusobno razumljiv ni sa jednim kontinentalnim germanskim jezikom, razlikujući se u rječniku, sintaksi i fonologiji, iako neki, kao što je holandski, pokazuju jake afinitete sa engleskim, posebno sa njegovim ranijim fazama.[15]

Pošto se engleski kroz historiju značajno izmijenio u odgovoru na kontakt sa drugim jezicima, posebno staronorveškim i normanskim francuskim, neki učenjaci su tvrdili da engleski može biti smatran mijašanim jezikom ili kreolskim – teorija zvana "Kreolska hipoteza o srednjem engleskom". Iako postoji veliki stepen uticaja iz ovih jezika na rječnik i gramatiku modernog engleskog, većina jezičkih specijalista ne smatraju engleski pravim miješanim jezikom.[16][17]

Historija

Engleski jezik je nastao iz jezika germanskih plemena koja su se u kasnom starom vijeku naselila na jugoistoku otoka Velike Britanije. S razvojem kolonijalnog carstva Engleske, u područjima koja je kolonizirala njen je jezik postajao dominantan, a često i službeni. U Sjedinjenim Američkim Državama na saveznoj razini ne postoji službeni jezik, ali de facto službeni jezik je engleski. U Kanadi se, osim u Quebecu gdje je dominantniji francuski, također govori engleski. Jezici indijanskih plemena koja su živjela u Sjevernoj Americi su skoro izumrli, kako su dotična plemena raseljena u rezervate i pri tome bitno reducirana, a praktično svi njihovi pripadnici asimilirani u današnju civilizaciju.

Sličan proces zbivao se za vrijeme kolonizacije Južnoafričke Republike, Australije te Novog Zelanda, s istim posljedicama.

Gramatika

Za razliku od bosanskog i većine slavenskih jezika engleski je tokom historijskog razvoja gotovo izgubio deklinaciju imenica i pridjeva:

  • množina pravilnih imenica tvori se dodavanjem nastavka s ili es,
  • praktično postoje dva padeža, nominativ i tzv. saksonski genitiv

Izgovor

Engleski za većinu riječi ima tzv. historijski pravopis koji je uglavnom fiksiran u vrijeme izuma štamparstva pa je zbog jezičnih promjena teško predvidjeti izgovor riječi na temelju zapisanog oblika. Također, u engleskom postoje neki glasovi kojih nema u bosanskom jeziku, naprimjer suglasnik /ð/ u riječi the i veći broj samoglasnika i dvoglasa.

Reference

  1. ^ Crystal 2003a, str. 6.
  2. ^ Wardhaugh 2010, str. 55.
  3. ^ Crystal 2003b, str. 108–109.
  4. ^ Ethnologue 2010.
  5. ^ Crystal 2003b, str. 30.
  6. ^ "How English evolved into a global language". BBC. 20 December 2010. Pristupljeno 9 August 2015.
  7. ^ The Routes of English 2015.
  8. ^ Bammesberger 1992, str. 29–30.
  9. ^ Bammesberger 1992, str. 30.
  10. ^ Robinson 1992.
  11. ^ Romaine 1982, str. 56–65.
  12. ^ Barry 1982, str. 86–87.
  13. ^ Durrell 2006.
  14. ^ König & van der Auwera 1994.
  15. ^ Harbert 2007.
  16. ^ Thomason & Kaufman 1988, str. 264–265.
  17. ^ Watts 2011, Chapter 4.

Vanjski linkovi

Bermudi

Bermudska ostrva ili Bermudi su arhipelag u Atlantiku i jedna su od prekomorskih teritorija Ujedinjenog Kraljevstva. Nalaze se istočno su od Sjeverne Karoline, jedne od Saveznih država SAD-a.

Postali su poznati po Bermudskom trouglu i bermudskim hlačama.

Službeni jezik je engleski jezik.

Dupli grijeh

Dupli grijeh i druge priče (izdata 1961.) je zbirka od 8 kratkih priča Agathe Christie.

Priče:

Dupli grijeh

Osinjak

Pustolovina božićnog pudinga

The Dressmaker's Doll

Greenshawova glupost

Dupli trag

Posljedna seansa

Utočište

Englezi

Englezi (engleski: English people) su narod i etnička grupa, porijeklom iz Engleske, a koji pričaju engleski jezik. Pripadnost engleskoj naciji seže u rani srednji vijek, kada su bili poznati pod staroengleskim nazivom Anglecynn (Angli). Danas je Engleska jedna od zemalja Ujedinjenog Kraljevstva, a velika većina Engleza u Engleskoj su britanski državljani. U historijskom pogledu, Englezi su potomci nekoliko genetički sličnih naroda - starijih Britona (ili Brythona), germanskog plemena koje je naseljavalo područje današnje Engleske, a uključivalo je plemena Angla, Saksonaca i Juta. Ova plemena su vremenom osnovali državu, koja će kasnije postati Engleska (staroengleski Englaland). Pored Britona, korjene engleske nacije formirali su i Normani i danski Vikinzi. Nakon Akta ujedinjenja iz 1707, kojim je kraljevina Engleska postala dio Ujedinjenog Kraljevstva Velike Britanije, engleski običaji i identitet je postao usko vezan za običaje i identitet cjelokupnog britanskog stanovništva. Danas, pod pojmom Englezi smatraju se i potomci imigranata iz drugih evropskih zemalja te zemalja Commonwealtha, koji su se vijekovima useljavali na područje Ujedinjenog Kraljevstva. Zbog svoje centralne pozicije unutar Britanskog carstva, Englezi su bili osnovni izvor širenja engleskog jezika, kulture, zakona i običaja u mnogim zemljama svijeta, te mnogih najpopularnijih sportova današnjice.

Gonič smrti

Gonič smrti (izdat 1933.) je kolekcija 12 kratkih priča od spisateljice Agatha Christie.

Priče:

???? The Hound of Death

1924 The Red Signal

1925 The Fourth Man

???? The Gipsy

???? The Lamp

1926 Wireless (također poznat kao Where There's a Will)

1933 Svjedok optužbe

1933 The Mystery of the Blue Jar

???? The Strange Case of Sir Arthur Carmichael

???? The Call of Wings

???? The Last Seance (također poznat kao The Stolen Ghost)

1926 SOS

Gudački trio (drama)

Gudački trio (izdata 1972.) je drama Agathe Christie, ujedno i posljednja drama koju je napisala, ali ne i zadnja izdata.

Originalna drama koju je Agatha pisala u svojim starijim godinama (već je imala preko 80 godina) prvobitno je pisana pod nazivom "Gudački kvintet". Nikada nije objavljena. Premijera predstave održana je u Yvonne Arnaud Theatre, u Guilfordu 1. augusta 1972. godine. Nikada se nije probila do pozorišnih scena Londona. Igrana je svega nekoliko sedmica.

Lofsöngur

Lofsöngur je islandska državna himna.

Louisiana

Louisiana (francuski: Louisiane) je savezna država na jugu Sjedinjenih Američkih Država. Po površini je na 31. a po broju stanovnika na 25. mjestu među državama SAD-a. Glavni grad je Baton Rogue a najveći je New Orleans. Louisiana i Aljaska su dvije od 50 američkih država koje nisu podijeljene po okruzima (counties). U slučaju Louisiane aktuelna je podjela na župe što je nasljeđe rimokatoličkih francuskih i španjolskih kolonijalnih utjecaja.

Dobar dio urbanog područja Louisiane karakteriše multikulturno i višejezično naslijeđe. Razlog tome je jak utjecaj francuske, španske, indijanske, i afričke kulture u XVIII vijeku. Prije nego što su SAD kupile ovu oblast, sadašnja država Louisiana bila je i španska i francuska kolonija. Tu treba dodati i dovođenje velikog broja robova iz zapadne Afrike tokom XVIII vijeka. Nakon Građanskog rata, Amerikanci anglosaksonskog porijekla su podsticali anglizaciju, te je 1915. engleski jezik postao jedini službeni jezik u Louisiani .

Milorad Mažić

Milorad Mažić (Vrbas, 23. mart 1973) je profesionalni nogometni sudija iz Srbije. Postao je sudija organizacije FIFA-e 2009. godine.

Elitni sudija UEFA-e postao je 2012. godine, jer je dvije godine bio sudija kategorije jedan. Sudio je utakmice kvalifikacija i na Svjetskom prvenstvu 2014, Evropsku ligu i Ligu prvaka.Evropska fudbalska unija (UEFA) objavila je da će Mažić suditi finale Lige prvaka 26. maja 2018. u Kijevu između Real Madrida i Liverpoola.Mažić tečno govori srpski i engleski jezik.

Morfološka klasifikacija galaksija

Morfološka klasifikacija galaksija (engl. Hubble sequence) je način klasifikacije galaksija koji je uveo Edwin Hubble.

Nesretni čovjek

Nesretni čovjek (izdat 1951.) je zbirka kratkih kriminalističkih priča Agathe Christie sa Herculeom Poirotom u glavnoj ulozi.

Priče su:

Nesretni čovjek

Plymouth Express

Afera u Viktorijskom balu

The Market Basing Mystery

Lemesurierovo nasljedstvo

Cornwallska misterija

Kralj klubova

Planovi za podmornicu

Avantura Clapham Cooka

Oxford

Oxford je grad i sjedište lokalne uprave okruga Oxfordshire, Engleska, s 134.248 stanovnika prema popisu iz 2001. godine. Oxfordski Univerzitet je najstariji univerzitet u zemljama u kojima se govori engleski jezik.

Poirot istražuje

Poirot istražuje (izdat 1924.) je zbirka od 11 kratkih kriminalističkih priča Agathe Chrstie sa Hercule Poirot u glavnoj ulozi.

Presuda (drama)

Presuda (izdata 1953.) je drama Agathe Christie.

Drama, pisana za pozorišno izvođenje 1958. godine, objavljena iste godine. Prvi put izveden u Strand Theatre, u Londonu, 22. maja 1958. godine. Po mišljenju Agathe Christie ovo je njena najbolja drama poslje Svjedoka optužbe. Ona je željela da se drama zove "No Fields of Amaranth" ali je naziv promenjen u posljednjem trenutku pred samo postavljanje predstave na scenu.

Svjedok optužbe

Svjedok optužbe i druge priče (izdata 1948.) je zbirka kratkih kirminalističkih priča Agathe Christie.

Sve priče osim Drugi udarac gonga pojavile su se ili u Goniču smrti ili Listerdaleovoj tajni.

Priče su:

Svjedok optužbe

Kuća Philomel

Nesreća

S.O.S.

Tajna plave staklenke

Avantura gospodina Eastwooda

Crveni signal

Pjevaj pjesmu Sixpence

Četvrti čovjek

Gdje postoji želja

Tajanstveni gospodin Quin

Tajanstveni gospodin Quin (izdat 1930.) je zbirka od 12 kratkih priča Agathe Christie. Savaka priča opisuje drugi slučaj koji je riješen interakcijom između gospodina Satterthwaitea i eponimoznog gospodina Quina koji se magično pojavi baš u najnapetijem trenutku, a nestane isto tako.

Priče:

"The Coming of Mr. Quin"

"The Shadow on the Glass"

"At the Bells and Motley"

"The Sign in the Sky"

"The Soul of the Croupier"

"The World's End"

"The Voice in the Dark"

"The Face of Helen"

"The Dead Harlequin"

"The Bird With The Broken Wing"

"The Man From The Sea"

"Harlequin's Lane"

Teret (roman)

Kćerka je kćerka (izdat 1952) je ljubavni roman Agathe Christie, peta od šest drama koje je napisala pod pseudonimom Mary Westmacott.

Sjajni ljubavni romani potpisani imenom misteriozne Mary Westmacott koji su naišli na odličan prijem kako kod publike, tako i kod kritike, izašli su, zapravo ispod pera Agathe Christie. Ista književna imaginacija koja je smišljala najneobičnija ubistva i vodila nas kroz zapetljane labirinte mračnih ljudskih poriva umijela je i da iznudi i podjednako uzbudljive tvorevine o onoj drugoj, svjetlijoj strani čovjekove prirode, o njegovim istančanim emocionalnim stopama, o dramama, što prethode iz treperavog odnosa među spolovima.

Ovo je jedan od šest sjajnih ljubavnih romana, koje je Agatha Christie, pod imenom Mary Westmacott, napisala u najboljoj tradiciji engleske proze ove vrste.

Vječita noć

Vječita noć (izdat 1967.) je kriminalistički roman Agathe Christie.

Zlatna lopta

Zlatna lopta i druge priče (izdata 1971.) je zbirka od 15 kratkih priča Agathe Christie.

Priče:

Listerdaleova tajna

Djevojka u vozu

Zrela dob Edwarda Robinsona

Jene u potrazi za poslom

Plodna nedjelja

Zlatna lopta

Radžin smaragd

Labuđi pjev

Gonič smrti

Cigan

Svjetiljka

Čudni slučaj Sir Andrewa Carmichaela

Zov krila

Cvijet magnolije

Pas na prvom mjestu

Španski jezik

Španski (kastiljski) je Iberijski romanski jezik, i treći jezik po broju onih koji ga upotrebljavaju u svijetu. Španski je materni jezik za 352 miliona ljudi, a zajedno sa ljudima kojim je dodatni strani jezik, španski govore otprilike 417 miliona ljudi (prema procjenama iz 1999. godine). Većina ljudi koji govore španski su iz Centralne i Južne Amerike. Prema posljednjim istraživanjima, ovaj jezik ima najveću stopu rasta broja onih koji ga koriste i smatra se da će u dogledno vrijeme prestići i engleski jezik.

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.