Diktator

Diktatori u antičkom Rimu

U posebno opasnim ratnim situacijama jedan od konzula bi, po nalogu senata, imenovao diktatora na najviše šest mjeseci, koji bi potom preuzimao najvišu vojnu vlast. Diktatorov zamjenik bio je magister equitum (izvorno zapovjednik konjice). Kasnije je vojna funkcija diktatora postala sekundarna, i bivali su mu povjereni posebni unutarnjopolitički zadaci. Tokom izvanrednog stanja mirovala su sva prava naroda i njegovih zastupnika, prava koja je ostvarivao temeljem republikanske slobode. Čak su i ovlasti senata bile van snage. Sula i Cezar ovu su moć zloupotrebili kako bi trajno dobili izvanredne ovlasti. Ovu službu nije dobio više niko nakon Cezara.

Diktatori u savremeno doba

Osobe imenovane doživotnim predsjednicima po završetku 1. svjetskog rata većinom nisu bili dobrohotni vladari, nego više ili manje samovoljni vlastodršci - moderni diktatori.

Državno uređenje u kome je diktator prvi čovjek države zove se Diktatura.

11. april

11. april / travanj (11. 4) jest 101. dan godine po gregorijanskom kalendaru (102. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 264 dana.

11. septembar

11. septembar / rujan (11. 9) jest 254. dan godine po gregorijanskom kalendaru (255. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 111 dana.

13. juli

13. juli / srpanj (13. 7) jest 194. dan godine po gregorijanskom kalendaru (195. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 171 dan.

16. januar

16. januar / siječanj (16. 1) jest 16. dan godine po gregorijanskom kalendaru. Do kraja godine ima još 349 dana (350 u prijestupnoj godini).

25. novembar

25. novembar / studeni (25. 11) jest 329. dan godine po gregorijanskom kalendaru (330. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 36 dana.

28. april

28. april / travanj (28. 4) jest 118. dan godine po gregorijanskom kalendaru (119. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 247 dana.

29. juli

29. juli / srpanj (29. 7) jest 210. dan godine po gregorijanskom kalendaru (211. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 155 dana.

4. decembar

4. decembar / prosinac (4. 12) jest 338. dan godine po gregorijanskom kalendaru (339. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 27 dana.

4. oktobar

4. oktobar / listopad (4. 10) jest 277. dan godine po gregorijanskom kalendaru (278. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 88 dana.

5. maj

5. maj / svibanj (5. 5) jest 125. dan godine po gregorijanskom kalendaru (126. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 240 dana.

Adolf Hitler

Adolf Hitler (Braunau na Innu, 20. mart 1889 – Berlin, 30. april 1945.) bio je njemački i austrijski političar i diktator. U svojstvu "Führera", vođe nacističke Njemačke, Hitler se smatra za glavnog i odgovornog za Drugi svjetski rat i progon Židova - holokaust, u kojem su počinjeni neki od najvećih zločina protiv čovječnosti u historiji. Hitler je bio predsjednik Nacionalsocijalističke radničke partije Njemačke NSDAP-a (njem. Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei).

Atentat

Atentat je ciljano ubistvo, ili pokušaj ubistva poznate ličnosti, najčešće političara ili druge za društvo važne individue. Ono što izdvaja atentat od drugih vidova ubistava je njegova politička ili ideološka motivisanost, iako mnogi atentati, posebno noi koji nisu dio organizovang pokreta, odaju elemente ludila. Drugi motivi mogu biti novac kao kod naručenih ubitstava, osveta ili vojna operacija.

Chiang Kai-shek

Čang Kaj-šek (kin.: 蔣介石 / 蔣中正 / Jiǎng Jièshí) bio je kineski političar, generalisimus kineske vojske i vojni diktator za vrijeme građanskog rata u Kini, te kasniji predsjednik Republike Kine na Tajvanu.

Diktatura

Diktatura je naziv za oblik vladavine u kome se sva vlast nalazi u rukama jednog čovjeka ili manje grupe ljudi te koja nije ograničena nikakvim institucionalnim okvirima kao što su ustav, zakoni ili običaji.

Prema obliku vlasti i državnog uređenja diktatura se svrstava u prvu podjelu a to je prema obliku vladavine. Ova podjela se uzima prema osobinama koje imaju nosioci vlasti, načinu dolaska na vlast, te prema odnosu vlasti i vladara prema građanima (pored diktature u ovu podjelu još se ubrajaju i monarhija i republika)

Diktatura ili tiranija postojala je u prošlosti ali i postoji i u sadašnjosti. Vladavina nije utemeljena u pravu nego u nasilju. Platon i Aristotel je smatraju izopačenom. Vladar monopolizira svu vlast u državi i preuzima sve funkcije. U antičkoj Grčkoj i Rimu bilo je poznato bezbroj tiranija. U novije vrijeme imamo Musolinija, Hitlera... modificirani oblik je Staljin, Čaušesku. Diktatori na vlast dolaze nelegalno, pa i državnim udarom (Fidel Castro je 1959 na Kubi shrvao sa vlasti diktatora F.Batistu. To je bila revolucija u korist naroda, ali mnogi kazu da je dan danas Castro diktator. To po mnogo cemu nije istina i to je samo SAD-ova propaganda). Vlast se nastoji proširiti na sve sfere ljudskog života, privredne tokove, kulturni i porodični život. Mogli bismo reći da samim tim što diktator ima apsolutnu vlast nad svim nivoima vlasti to onemogućava organizovani kriminal da se infiltruje. To je samo u teoriji. Naime, mnogi diktatori upravo stvaraju organizovani kriminal radi svoje koristi (npr. Norijega u Nikaragvi itd.).

Postojalo je mnogo debata oko toga da li je Josip Broz Tito bio diktator. Naime, on je bio u specifičnoj poziciji. Za vrijeme njegove vladavine država nije bila pred ekonomskim kolapsom već suprotno. Takođe, sigurnosna situacija je bila i više od zadovoljavajuće (osim nekih napetosti sa SSSR-om). Kultura nije stagnirala. Međutim, jedno stranački sistem, neograničena vladavina i pogotovo postojanje Golog Otoka na kojeg su išli svi njegovi politički protivnici presudno govori da je J.B. Tito bio diktator.

Fašizam

Fašizam je veoma širok pojam, a po stručnjacima društvenih nauka definiše se kao treći stadij nacionalizma (nakon nacionalizma i šovinizma) i smatra se radikalnom totalitarističkom ideologijom. Dobio je ime od italijanske riječi fascio što znači savez, odakle i vuče korijene. To je sistem vladanja obilježen centralizacijom autoriteta kojeg personalizira diktator, strogom socio-ekonomskom kontrolom. Ova vrsta vladavine se služi potiskivanjem, sprječavanjem i gušenjem opozicije terorom i cenzorstvom, i tipičnom politikom ratobornog šovinizma i rasizma. Postojao je, ali i postoji u mnogim državama svijeta i dan danas.

Francisco Franco

Francisco Paulino Hermenegildo Teódulo Franco y Bahamonde Salgado Pardo, poznatiji kao Generalísimo Francisco Franco (Ferrol, 4. decembra 1892. - Madrid, 20. novembra 1975.), španski političar i diktator, vođa Španije od 1939. do 1975. Njegova je vladavina poznata po fokusiranju na španski nacionalizam, imperijalističkim težnjama, centralizmu i tradicionalnim vrijednostima.Nakon uspješne vojne karijere dobio je čin generala. Borio se u Maroku i ugušio je socijalističke ustanke u Španiji protiv konzervativne vlade. U septembru 1936., nakon općih izbora na kojim su socijalisti pobijedili, Franco je poveo neuspješni vojni udar protiv republikanske vlade. Udar je prerastao u Španski građanski rat u kojem su se sukobili Francovi Falangisti protiv republikanaca. Nakon pobjede u ratu, Franco je postao vođa države. Tokom Drugog svjetskog rata, Franco je zadržao neutralnost iako je u određenoj mjeri pomagao Trećem Reichu i Fašističkoj Italiji u ratu sa SSSR-om. Od 1947. Franco je de facto bio regent Španije, u kojoj je uveo diktaturu u kojoj je ugnjetavao neistomišljenike, a sa političkom opozicijom sukobio se silom. Nakon njegove smrti, Španija je postala demokratska zemlja, no sjećanje na Franca i do danas ostaje kontroverza - neki ga pamte kao pravednog i dobrog vođu, dok ga drugi pamte kao strogog diktatora.

Nedovršeni članak Francisco Franco koji govori o biografijama treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.

Julije Cezar

Gaj Julije Cezar (na latinskom, Gaius Iulius Caesar; Rim, 13. jula 100. p. n. e.- Rim, 15. marta 44. p. n. e. ), rimski vojskovođa, političar i pisac. Najslavniji rimski vojskovođa, Cezar je brojnim vojnim pobjedama znatno proširio uticaj i vlast Rimskog Carstva. Pobjedivši Pompeja Velikog u građanskom ratu od 46. p. n. e. zavladao je kao diktator. Njegova diktatura označava kraj vrhovne vladavine Senata u Rimu i početak Carstva. Iako je ubijen u atentatu, 27. p. n. e. označen je kao datum kada je Rimska Republika prerasla u Rimsko Carstvo.

Tiranija

Tiranija je despotska vladavina u državi ili društvu a jednako je moguća i u drugim oblicima zajednica, organizacija i udruženja. Ovakav oblik vladavine nije zasnovan na sistemu zakona ili pravde već na arbitrarnom ispoljavanju moći tiranina.

Pojam tiranin označava pojedinca koji ima apsolutnu vlast u državi ili organizaciji. Riječ vodi porijeklo od latinskog tyrannus odosno grčkog τύραννος.

Tiranin primjenjuje svoju vlast i moć putem nasilja. Despot i diktator su srodni pojmovi.

Uganda

Uganda je država u Istočnoj Africi, u unutrašnjosti kontinenta, bez izlaza na more. Graniči na sjeveru sa Južnim Sudanom, na istoku s Kenijom, na jugu s Tanzanijom, na jugozapadu s Ruandom te na zapadu s DR Kongom. Periodom od 1971. do 1979. godine državom je kao predsjednik vladao vojni diktator Idi Amin.

Glavni i najveći grad je Kampala.

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.