Buenos Aires

Buenos Aires je grad na južnoj obali estuarija Rio de la Plata u koji se ulijevaju rijeke Parana i Urugvaj. [1] Od 1880. godine glavni grad je Argentine. Sa okolinom ima oko 12 miliona stanovnika, dok u samom gradu živi 2,8 miliona (2001).

Centar grada je također poseban federalni distrikt, okružen provincijom Buenos Aires, čiji je glavni grad La Plata.

Buenos Aires
Grad
Buenos Aires
Buenos Aires
Nuevo escudo de la Ciudad de Buenos Aires
Simbol
Država Flag of Argentina.svg Argentina
Koordinate 34°36′12″N 58°22′54″E / 34.60333°N 58.38167°E
Površina 203 km2
Stanovništvo 3,034,161 (2007)
 - Metro 13.044.800
Gradonačelnik Horacio Rodríguez Larreta
Argentina location map
Veb-sajt: www.buenosaires.gov.ar

Historija

Buenos Aires-Plaza Congreso-Pensador de Rodin
Plaza Congreso u Buenos Airesu

1536-1862

Osnivač prvog grada na mjestu današnjeg Buenos Airesa je španac Pedro de Mendoza, pod imenom Nuestra Señora Santa María del Buen Aire. Taj je grad napušten 1541. da bi potom ponovno naseljen 1580. godine. Grad se nije znatno širio sve do 18. vijeka kada postaje važno pomorsko pristajalište. 1776. Buenos Aires postaje glavni grad tadašnje španske vicekraljevine Rio de la Plata. Na prelasku u 19. vijek Buenos Aires je imao 50 000 stanovnika.

Buenos Aires je 1806. okupiran od strane britanskih trupa. Španija nije bila u mogućnosti da organizuje odbranu svoje vicekraljevine, pa se stanovništvo diglo na ustanak i samo oslobodilo grad od okupatora. To je ujedno značio početak borbe za argentinsku samostalnost. Iskoristivši Napoleonov napad na Španiju 25. maja 1810. godine proglašena je prva nezavisna vlada u Buenos Airesu. Nezavisna država Argentina proglašena je 9. jula 1816. u gradu Tucumán, na sjeveru zemlje.

Prvih pedeset godina samostalnosti Argentine obilježili su krvavi konflikti, sa susjednim zemljama i između Buenos Airesa i provincija. 1853. usvojen je novi ustav, po uzoru na američki.

1862-

Tokom vladavine predsjednika Bartolomé Mitresa 1862-1868 započelo je novo poglavlje Argentine, sa stabilitetom i ekonomskim napredkom koji je preobrazio državu u jednu od najbogatijih na svijetu. U istom periodu dolazi i do naglog rasta Buenos Airesa, koji 1880. postaje glavni grad te zemlje.

Značajni prihodi, uglavnom od od izvoza zemljoradničkih proizvoda, i useljavanje iz Evrope totalno su promijenili grad. Današnja arhitektura grada sa širokim bulevarima i impozantnim građevinama nastala je u tom periodu. 1913. Buenos Aires je dobio podzemnu željeznicu, a godinu potom je obavljen popis stanovništva prema kojem je u gradu živilo 1, 5 miliona stanovnika. Između dva svjetska rata izgrađeno je više nebodera i rast se nastavio. Tokom šestdesetih grad je već imao blizu 3 miliona stanovnika.

Tokom posljednjih nekoliko decenija dolazi međutim do širenja siromaštva, posebno u prigradskim naseljima. Prenaseljenost, kao i opšta ekonomska kriza u zemlji, su neki od razloga. 1987. je donešena odluka da se gradi novi glavni grad u Patagoniji, da bi se skinuo dio tereta sa Buenos Airesa ali do sada ništa nije poduzeto u tom pravcu.

Stanovništvo

Historija

Stanovnici Buenos Airesa se u običnom govoru nazivaju porteños (od španske riječi puerto - luka). Najveći priliv stanovnika se desio tokom 20. vijeka, uglavnom doseljenici iz Italije i Španije. Pored njih, veliku grupu stanovništva čine takozvani mestizos, mješavina španaca i južnoameričkih indijanaca. Ostale veće grupe su arapi, židovi, irci, kinezi, japanci i korejanci.

Religija

Većina stanovništva pripada rimokatoličkoj crkvi. Prisutne su i grupe jevreja i muslimana. Država Argentina je međutim sekularna.

Puerto Madero Panorama
Buenos Aires

Obrazovanje

Colegio Nacional Buenos Aires
Colegio Nacional de Buenos Aires, javna srednja škola u Buenos Airesu, i jedna od najprestižnijih u Argentini i Latinskoj Americi.
UBA-Facultad-Derecho
Pravna škola Recoleta u okviru Univerziteta u Buenos Airesu.

Osnovno obrazovanje

Osnovno obrazovanje sadrži prva dva kruga Temeljnog opšteg obrazovanja (Educación General Básica EGB), razrede 1-6. Radi sistema koji je bio na snazi do 1995, (7 godina osnovne škole plus 5 ili 6 srednje škole), osnovne škole nudile su razrede 1-7. Premda se većina škola već prilagodila u sistem s 8. i 9. razredom, druge su odabrale ukinuti 7. razred, prisiljavajući učenike da treći krug dovrše u drugoj instituciji.

Srednje obrazovanje

Srednje obrazovanje u Argentini naziva se Polimodal ("polymodal", znači da postoji više načina ili oblika), jer učenicima omogućava da odaberu svoj pravac u buduċem obrazovanju. Polimodal još nije obavezan, ali je završetak ovog dijela školovanja neophodno za upis na univerzitete u cijeloj zemlji. Polimodal je uobičajeno trogodišnja škola, iako neke škole imaju i četvrtu godinu.

Suprotno promjenama u osnovnim školama, većina je srednjih škola u Argentini u svom programu imala 8. i 9 . razrede, plus Polimodal (stara srednja), ali tada je započela promjena s prihvaćanjem i učenika 7. razreda, omogućivši im na taj način da zadrže iste razredne kolege tokom cijelog trećeg kruga EGB.

U novembru 2006., zastupnički dom Argentinskog kongresa izglasao je novi zakon o nacionalnom obrazovanju. Novim zakonom je bio obnovljen stari sistem osnovne i srednje škole, učinivši srednje obrazovanje obaveznim, što je obavezno obrazovanje produžilo na 13 godina. Vlada se obavezala primjeniti zakon postepeno, počevši od 2007.[2]

Univerziteti

Postoje mnogi državni, poreznim sistemom finansirani univerziteti u Argentini, kao i privatni univerziteti. Među njima su poznati Univerzitet Belgrano, te Univerzitet u Buenos Airesu,[3] koji spada u red vrhunskih obrazovnih institucija u Južnoj Americi, te je do sada stvorio pet Nobelovih nagrada i omogućio besplatno obrazovanje za studente iz cijeloga svijeta. Također, Buenos Aires je istaknuti centar za psihoanalizu, a posebno se ističe Lacanova škola.

Također pogledajte

Vanjski linkovi

Reference

  1. ^ "Arhivirana kopija". Arhivirano s originala, 6 Mart 2012. Pristupljeno 18 Mart 2015. Nepoznat parametar |url-status= ignorisan (pomoć); Provjerite vrijednost datuma kod: |archivedate=, |accessdate= (pomoć)
  2. ^ "Diputados sancionó la nueva Ley de Educación". Clarín.
  3. ^ "Univesidad de Buenos Aires". UBA.
Argentina

Argentina zvanično Republika Argentina (španski: República Argentina) je federalna republika smještena na jugoistoku Južne Amerike. Nalazi se između Anda i Atlantskog okeana. Graniči sa Paragvajom i Bolivijom na sjeveru, Brazilom i Urugvajom na sjeveroistoku i Čileom na zapadu. Ime je dobila po latinskoj riječi "argentum", što znači srebro, plemenitoj kovini, koja je bila povod za evropsku kolonizaciju.

Sa površinom od 2.766.890 km2, Argentina je osma po veličini država svijeta i druga najveća u Južnoj Americi, poslije Brazila. Sa preko 41 milionom stanovnika (prema procjeni iz 2013.) predstavlja četvrtu najmnogoljudniju državu španskog govornog područja. Glavni grad države je Buenos Aires.

Boca Juniors

Club Atlético Boca Juniors je nogometni klub iz naselja La Boca, Buenos Aires, Argentina.

Copa América 1987.

Copa América 1987. je bilo 33. kontinentalno nogometno takmičenje Južne Amerike. Prvenstvo je ovog puta imalo fiksnog domaćina za razliku od prethodna tri koja su se igrala na području cijelog kontinenta i igrao se u Argentini od 27. juna do 12. jula 1987. godine. Na turniru su učestvovale sve članice CONMEBOL-a. Urugvaj kao aktuelni prvak nije igrao grupnu fazu nego je odmah bio uključen u polufinale takmičenja. Na kraju šampionata Urugvaj je 13. put u svojoj historiji osvojio šampionsku titulu. Drugo mjesto je osvojio Čile a treće Kolumbija. Arnoldo Iguarán, reprezentativac Kolumbije je bio najbolji strijelac prvenstva sa četiri postignuta gola.

Jorge Luis Borges

Jorge Luis Borges ( audio) (Buenos Aires, Argentina, 24. august 1899 - Geneva, Švicarska, 14. juni 1986), argentinski pisac.

Horhe Luis Borhes je rođen 1899. godine u Buenos Airesu, Argentina. Osnovno obrazovanje je stekao najvećim dijelom u kući, od roditelja i bake, Engleskinje. U toku Prvog svjetskog rata Borhesova porodica je putovala po Evropi, da bi se nastanili u Švicarskoj.

U Argentinu se vratio 1921. godine, a 1923. je počeo karijeru pisca. Umro je 1986. godine u Ženevi.

Posebno je poznat po svojim kratkim pričama koje imaju metafizičke, fantastične osobine. Jedna je od glavnih spisateljskih ličnosti 20. vijeka.

Makedonski književnik Vlado Urošević, dobar poznavalac Borhesa kaže: ”Doprinos Borhesa u razbijanju stvarnosne literature bio je ključan. Pitanje je da li bi postmoderne uopće bilo bez ovog pisca. Danas se Borhes možda manje čita, više djeluju poruke koje su drugi, kasniji pisci izvukli iz njegovog djela.”

U bosanskohercegovačkoj književnosti uticaj Borhesa se uočava kod Irfana Horozovića, Dževada Karahasana, Mirka Kovača, Aleksandra Hemona i Karima Zaimovića.

Južnoameričko prvenstvo u nogometu 1916.

Južnoameričko prvenstvo u nogometu 1916. je prvo kontinentalno nogometno takmičenje Južne Amerike. Turnir je odigran u Argentini od 2. do 17. jula 1916. godine. Na prvenstvu je učestvovalo četiri ekipe. Urugvaj je pobijedio na prvenstvu ispred domaćina Argentine, te Brazila i Čilea. Isabelino Gradín, reprezentativac Urugvaja je bio najbolji strijelac prvenstva sa tri postignuta gola.

Južnoameričko prvenstvo u nogometu 1921.

Južnoameričko prvenstvo u nogometu 1921. je bilo peto kontinentalno nogometno takmičenje Južne Amerike. Turnir je odigran u Argentini od 2. do 30. oktobra 1921. godine. Na prvenstvu je učestvovalo četiri ekipe. Argentina je prvi put u svojoj historiji osvojila šampionsku titulu. Drugo mjesto je osvojio Brazil a treće Urugvaj. Debitant na prvenstvu Paragvaj zauzeo je posljednje mjesto. Dosadašnji učesnik Čile nije učestvovao na prvenstvu. Julio Libonatti, reprezentativac Argentine je bio najbolji strijelac prvenstva sa tri postignuta gola.

Južnoameričko prvenstvo u nogometu 1925.

Južnoameričko prvenstvo u nogometu 1925. je bilo deveto kontinentalno nogometno takmičenje Južne Amerike. Turnir je odigran u Argentini od 29. novembra do 25. decembra 1925. godine. Na prvenstvu je učestvovalo tri ekipe. Argentina je drugi put u svojoj historiji osvojila šampionsku titulu. Drugo mjesto je osvojio Brazil a treće Paragvaj. Manuel Seoane, reprezentativac Argentine je bio najbolji strijelac prvenstva sa šest postignutih golova.

Južnoameričko prvenstvo u nogometu 1929.

Južnoameričko prvenstvo u nogometu 1929. je bilo 12. kontinentalno nogometno takmičenje Južne Amerike. Turnir je odigran u Argentini od 1. do 17. novembra 1929. godine. Na prvenstvu je učestvovalo četiri ekipe. Argentina je četvrti put u svojoj historiji osvojila šampionsku titulu. Drugo mjesto je osvojio Paragvaj a treće Urugvaj. Aurelio González, reprezentativac Paragvaja je bio najbolji strijelac prvenstva sa pet postignutih golova.

Južnoameričko prvenstvo u nogometu 1937.

Južnoameričko prvenstvo u nogometu 1937. je bilo 14. kontinentalno nogometno takmičenje Južne Amerike. Turnir je odigran u Argentini od 27. decembra 1936. do 1. februara 1937. godine. Na prvenstvu je učestvovalo šest ekipa. Argentina je peti put u svojoj historiji osvojila šampionsku titulu. Drugo mjesto je osvojio Brazil a treće Urugvaj. Raúl Toro, reprezentativac Čilea je bio najbolji strijelac prvenstva sa sedam postignutih golova.

Južnoameričko prvenstvo u nogometu 1946.

Južnoameričko prvenstvo u nogometu 1946. je bilo 19. kontinentalno nogometno takmičenje Južne Amerike. Turnir je odigran u Argentini od 12. januara do 10. februara 1946. godine. Na prvenstvu je učestvovalo šest ekipa. Argentina je osmi put u svojoj historiji osvojila šampionsku titulu. Drugo mjesto je osvojio Brazil a treće Paragvaj. José María Medina, reprezentativac Urugvaja je bio najbolji strijelac prvenstva sa sedam postignutih golova.

Južnoameričko prvenstvo u nogometu 1959 (Argentina)

Južnoameričko prvenstvo u nogometu (Argentina) 1959. je bilo 26. kontinentalno nogometno takmičenje Južne Amerike. Turnir je odigran u Argentini od 7. marta do 4. aprila 1959. godine. Na prvenstvu je učestvovalo sedam ekipa. Argentina je 12. put u svojoj historiji osvojila šampionsku titulu. Drugo mjesto je osvojio Brazil a treće Paragvaj. Pelé, reprezentativac Brazila je bio najbolji strijelac prvenstva sa osam postignutih golova.

Nogometne utakmice Argentina – Brazil

Brazil i Argentina su u cjelokupnoj historiji nogometnih takmičenja odigrale 96 međusobnih susreta. Prvu međusobnu utakmicu su odigrali 20. septembra 1914. godine u Buenos Airesu. Utakmica sa najviše golova odigrana je 20. decembra 1945. u Rio de Janeiru gdje je Brazil ostvario pobjedu rezultatom 6-2 te je ovo ujedno i najveća pobjeda Brazila nad Argentinom. Najveću pobjedu Argentina protiv Brazila je ostvarila 5. marta 1940. rezultatom 6-1.

Papa Franjo

Franjo (lat. Franciscus), rođen kao Jorge Mario Bergoglio (17. decembra 1936, Buenos Aires) je 266. poglavar katoličke Crkve. Za papu je izabran 13. marta 2013. godine, kao nasljednik Benedikta XVI, koji je 28. februara podnio ostavku. Prvi je papa isusovac i prvi papa iz Argentine, Novog svijeta i južne hemisfere, te prvi papa neevropljanin nakon 1272. godine (Grgur III).

Pokrajine u Argentini

Argentina je podijeljena na 23 pokrajine i jedan autonomni grad, Buenos Aires, koji je i savezni glavni grad (Capital Federal). Prema odluci Kongresa, pokrajine i glavni grad imaju svoje ustave, ali egzistiraju po federalnom sistemu. Pokrajine se dalje dijele na niže administrativne jedinice, okruge (departamentos), izuzev Buenos Airesa, koji se dijeli na partidose (dijelove).

Sergio Agüero

Sergio Agüero argentinski je profesionalni nogometaš koji nastupa za Manchester City i nogometnu reprezentaciju Argentine.

Svjetsko prvenstvo u košarci 1950.

Svjetsko prvenstvo u košarci 1950. je međunarodno košarkaško prvenstvo održano u organizaciji Međunarodne košarkaške federacije u Buenos Airesu, Argentini, od 22. oktobra do 3. novembra 1950. godine. Deset nacija je učetvovalo u inauguralnom prvenstvu. Sva takmičenja su održana u dvorani Luna Park, Buenos Aires. Argentina je osvojila zlatnu medalju, pobjedivši SAD rezultatom 64-50.

Svjetsko prvenstvo u košarci 1990.

Svjetsko prvenstvo u košarci 1990 je međunarodno košarkaško takmičenje održano u Argentini od 8 do 20 augusta 1990.

Zavrpnica prvenstva je održana u Luna Park, Buenos Aires.Jugoslavija je osvojila titulu prvaka svijeta. Ovo je zadnje Svjetsko prvenstvo u kojem je ova država učestvovala prije raspada.

Svjetsko prvenstvo u nogometu 1978.

Svjetsko prvenstvo u nogometu 1978. bilo je 11. po redu Svjetsko prvenstvo u nogometu koje je održano u Argentini od 1. do 25. juna 1978. godine. Šampionsku titulu osvojio je domaćin Argentina pobijedivši u finalnoj utakmici Holandiju. Bronzana medalja pripala je Brazil. Na takmičenju je učestvovalo 16 reprezentacija, te odigrano 38 utakmica gdje je postignuto 102 gola što je prosječno iznosilo 2.68 postignutih golova po utakmici. Najbolji strijelac turnira bio je reprezentativac Argentine Mario Kempes sa šest postignutih golova.

Pokrajine
Autonomni grad
Glavni gradovi južnoameričkih država i teritorija

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.