Bruto domaći proizvod

Bruto domaći proizvod (BDP, engleski Gross domestic product, GDP) je makroekonomski indikator koji pokazuje vrijednost finalnih dobara i usluga proizvedenih u zemlji tokom dane godine, izraženo u novčanim jedinicama.

BDP se izražava kao tok proizvodnje (BDP = C + I + G + X, gdje je C = osobna potrošnja, I = investicije, G = državna potrošnja i X = razlika izvoza i uvoza) ili kao tok prihoda odn. troškova (BDP = w + i + R + Pf + Dp + T, gdje je w = najamnine, i = kamate, R = renta, Pf = Profit, Dp = Amortizacija, T = indirektni porezi)

Nezavisno o primijenjenom pristupu uvijek se dobije isti BDP.

BDP ne obuhvata vrijednost intermedijarnih dobara (dobra koja se koriste kao sirovine ili poluproizvodi za proizvodnju drugih dobara) kao ni transferna plaćanja (npr. socijalna pomoć).

Bruto nacionalni proizvod (BNP, engleski Gross national product, GNP) razlikuje se od BDP-a po tome što uzima u obzir vrijednost finalnih dobara i usluga koje su proizveli svi državljani neke države, bez obzira na mjesto stvaranja tih dobara i usluga. Danas se koristi manje od bruto domaćeg proizvoda.

Afganistan

Afganistan (dari: Afqânestân; paštu: Afganistan), zvanično Islamska Republika Afganistan, je suverena država koja se nalazi u srednjoj Aziji. Ima populaciju od oko 32 miliona stanovnika, što je čini 42. najnaseljenijom državom svijeta. Graniči se sa Pakistanom na jugu i istoku, Iranom na zapadu, Turkmenistanom, Uzbekistanom i Tadžikistanom na sjeveru i Kinom na dalekom sjeveroistoku. Sa površinom od 652.864 kvadratnih kilometara, Afganistan je 41. najveća zemlja na svijetu.

Kontinentalna je država jer nema izlaz na more ili okean.

Prvi tragovi života u Afganistanu datiraju iz srednjeg paleolita. Kroz vijekove Afganistan je bio dom različitih naroda i svjedok mnogih vojnih pohoda, od Aleksandra Makedonskog, Maurijskog carstva, Arapa, Mongola, Britanaca i Sovjetskog saveza do današnjih zapadnih sila. Teritorija današnjeg Afganistana je također služila kao mjesto u kojem su Kušani, Heftaliti, Samanidi, Safaridi, Gaznavidi, Guridi, Hilji, Moguli, Hotaki i Durani formirali velika carstva. Historija modernog Afganistana počinje padom Duranskog carstva u 19. stoljeću. Krajem 19. stoljeća, Afganistan je postao tampon država u "Velikoj igri" između Britanske Indije i Ruskog carstva. Nakon Trećeg Anglo-afganistanskog rata 1919. godine, kralj Amanulah je bezuspješno pokušao modernizaciju zemlje. Tokom četrdesetogodišnje vladavine Zahira Šaha došlo je do perioda mira. Nakon državnog udara 1973. godine, došlo je do niza građanskih ratova koji su devastirali zemlju i koji traju i dan danas.

Afganistan je jedna od najsiromašnijih država u svijetu. Član je Ujedinjenih nacija, Međunarodnog monetarnog fonda i Svjetske banke. Afganistan je i partner za saradnju sa Organizacijom za evropsku bezbjednost i saradnju. Također radi i na pristupanju u Svjetsku trgovinsku organizaciju i trenutno ima status zemlje posmatrača.

Arizona

Arizona ( izgovor; skraćenica: AZ) jest američka savezna država u jugozapadnom dijelu Sjedinjenih Američkih Država. Zauzima površinu od 295.234 km2, a populacija iznosi 6.482.505 stanovnika (procjena 2011) Glavni i najveći grad Arizone je Phoenix. Pored Phoenixa, u njoj se nalazi nekoliko većih gradova: Tucson, Mesa, Glendale, Chandler i Scottsdale. Arizona je bila 48. i posljednja savezna država u matičnom dijelu SAD-a koja je proglašena državom, 14. februara 1912.

Poznata je po svojoj pretežno pustinjskoj klimi, vrelim ljetima i blagim zimama. U sjevernom dijelu Arizone, brojne su planine, te je tamo dosta hladnije nego na jugu. Po posljednjim statističkim podacima od 1. jula 2006 godine, Arizona je imala najveći porast stanovništva od svih američkih saveznih država u 2006 godini, a u 2008 godini je druga, poslije Nevade. Granice Arizone prema susjednim saveznim državama su gotovo potpuno ravne. Graniči se sa Utahom, Nevadom, Kalifornijom, New Mexicom, a dodiruje malim dijelom i Colorado. Na jugu se graniči s Meksikom u dužini od oko 626,5 km (389 milja). Pored Nacionalnog parka Grand Canyon, ima mnoge parkove prirode, spomenike i indijanske rezervate.

Bangladeš

Bangladeš, službeno Narodna Republika Bangladeš, je gusto naseljena azijska zemlja, smještena na delti rijeka Gangesa i Brahmaputre, okružena Indijom na zapadu, sjeveru i istoku, te Mjanmarom na jugoistoku.

Federacija Bosne i Hercegovine

Federacija Bosne i Hercegovine je jedan od dva entiteta unutar Bosne i Hercegovine. Drugi entitet je Republika Srpska. Nastala je potpisivanjem Vašingtonskog sporazuma 18. marta 1994. između Republike Bosne i Hercegovine, Herceg Bosne i Republike Hrvatske. Tim sporazumom okončan je bošnjačko-hrvatski sukob u Bosni i Hercegovini.

30. marta 1994. u Sarajevu održana je konstituirajuća sjednica Ustavotvorne skupštine Federacije Bosne i Hercegovine na kojoj je usvojen Ustav Federacije Bosne i Hercegovine. Na sjednici su učestvovali poslanici izabrani u Skupštinu Republike Bosne i Hercegovine na izborima 1990. godine. Ustavotvorna skupština je prestala sa radom 1996. godine nakon izbora za Parlament Federacije Bosne i Hercegovine.

Federacija se sastoji od deset federalnih jedinica, kantona. Konstitutivni narodi Federacije Bosne i Hercegovine su Bošnjaci, Hrvati i Srbi, a službeni jezici su bosanski, hrvatski i srpski jezik. Službena pisma su latinica i ćirilica.Međuentitetska granična linija koja Bosnu i Hercegovinu dijeli na dva entiteta napravljena je na osnovu granica u vrijeme Rata u Bosni i Hercegovini s bitnim promjenama na zapadnom dijelu države i oko glavnog grada Sarajeva koje su ucrtane Dejtonskim sporazumom. Dužina međuentitetske granične linije je 1 080 km Međuentitetska granicja nije pod kontrolom vojske i policije, u potpunosti je slobodna za prolaz. Federacija BiH, osim Republike Srpske, graniči još s Hrvatskom na zapadu. Federacija BiH ima 26km morske granice kod Neuma.

Gotovo cijela Federacija BiH nalazi se na Dinaridima izuzev posavskog dijela Federacije koji je dio Panonske nizija. Najviši vrh Federacije je Čvrsnica (2 228m) na sjevernu Hercegovine, a druge više planine su Vranica, Prenj, Treskavica i Vran.

Najveća jezera FBiH su Jablaničko jezero (70,0km²) i Buško jezero (55,8km²).

Federacija BiH je najvećim dijelom šumovita, dok je posavski dio ravnica pogodna za poljoprivredu. Prevladava umjerenom kontinentalnom klimom s toplim ljetima i hladnim zimama izuzev južne Hercegovine gdje prevladava srednozemna klima s blagim kišovitim zimama i vrućim ljetima.

Hrvatska

Hrvatska jeste suverena država u Jugoistočnoj Evropi, Sredozemlju i na Balkanu. Graniči sa Slovenijom, Bosnom i Hercegovinom, Srbijom, Crnom Gorom i Mađarskom. Izlazi na obale Jadranskog mora a pomorskim graniči i sa Italijom. Ukupna površina Hrvatske je 87.661 km2, kopno 56.594 km2. Glavni grad je Zagreb. Ukupno stanovništvo je 4.284.889, od tih, 90% su Hrvati, 4,5% Srbi (1990. godine 12,2%) i 0,5% Bošnjaci. Dominantna religija je katoličanstvo. Hrvatska je od 2004. godine bila kandidat za ulazak u Evropsku uniju.

Hrvatska je postala NATO članica u aprilu 2009. godine. Pregovori s Evropskom unijom su službeno otvoreni u oktobru 2005. godine, a zatvoreni u junu 2011. Evropska komisija i Vijeće Evrope postavili su 1. jula 2013. godine kao ciljani datum ulaska Hrvatske u EU, te je od tog dana Hrvatska primljena u punopravno članstvo Evropske unije.

London

London je glavni grad Engleske i Ujedinjenog Kraljevstva i najveća urbana zona u Evropskoj uniji po većini kriterija. London je grad već dva milenija, otkad su ga, sredinom prvog vijeka nove ere, osnovali Rimljani pod imenom Londinium. Staro jezgro Londona, City of London, većim dijelom je zadržao svoje srednjovjekovne granice. Od 17. vijeka, ime London se odnosi i na metropolu koja se razvila oko stare jezgre. Veći dio ove konurbacije čini londonsku regiju i administrativno područje Velikog Londona, kojim upravlja gradonačelnik Londona i Londonska skupština.

Luksemburg

Luksemburg (puni naziv: Veliko vojvodstvo Luksemburg) je država u Zapadnoj Evropi. Po državnom uređenju je parlamentarna monarhija na čelu sa velikim vojvodom Henrijem. Graniči sa Francuskom (dužina granice 73 km), Belgijom (148 km) i Njemačkom (138 km). Luksemburg je s površinom od 2586 km2 druga najmanja zemlja Evropske unije.

Luksemburg je jedna od zemalja osnivača Evropske ekonomske zajednice, organizacije koja je prethodnik današnje Evropske unije, a zajedno sa Belgijom i Holandijom čini zemlje Beneluksa. Od marta 1970. godine, Luksemburg je članica „Organisation internationale de la Francophonie“ (Međunarodne organizacije frankofonskih zemalja). Jedan je od osnivača NATO saveza.

Matola

Matola je grad u južnom Mozambiku, i smješten je dvanaest kilometara prema zapadu od glavnog grada države, Maputa. Matola je glavni grad provincije Maputo i ima svoju izabranu općinsku vlast od 1998. godine. U gradu se nalazi luka kao i najveća industrijska zona u Mozambiku. Prema popisu iz 2007. godine broj stanovnika Matole je 675.422 , dok procjena iz 2010. godine daje broj od 757.753 stanovnika.

Nezaposlenost

Nezaposlenost, u ekonomskim terminima, se pojavljuje ako postoje kvalificirani radnici koji su voljni raditi po nadnicama koje prevladavaju, ali ne mogu naći zaposlenje. Dakle, nezaposlene osobe su starije od 15 godina, sposobne i voljne raditi i aktivno traže posao, ali su bez posla. Stopa nezaposlenosti je broj nezaposlenih radnika podijeljen s ukupnim brojem radno sposobnog stanovništva (radno sposobnim stanovništvom se smatraju osobe između 15 i 76 godina).

Novi Južni Vels

Novi Južni Vels (engleski: New South Wales, skraćenica NSW) savezna je država na jugoistoku Australije, i po stanovništvu i ekonomiji je najveća savezna država u australijskoj federaciji. U NSW živi oko 6,7 miliona stanovnika, od kojih 2/3 žive u trouglu tri grada: Sydney, Newcastle, Wollongong. Zapaženiji regionalni gradovi i centri su: Albury, Broken Hill, Dubbo, Port Macquarie, Tamworth, Inverell, Lismore, Nowra, Griffith, Queanbeyan, Leeton, Wagga Wagga, Goulburn i Coffs Harbour. U gradovima živi oko 90% stanovništa. Bruto domaći proizvod NSW-a za 2003. bio je AU$265,966,000,000 ili AU$39,950 po glavi stanovnika, što je oko US$30,277.

Poljska

Poljska, službeno Republika Poljska, je srednjoevropska država koja graniči s Njemačkom na zapadu, Češkom i Slovačkom na jugu, Ukrajinom i Bjelorusijom na istoku,

te Litvanijom, Rusijom (tj. ruskom teritorijom Kaliningradska Oblast) i Baltičkim morem na sjeveru.

S ukupnom površinom od 312.696 km2, 69. je najveća država na svijetu i 9. najveća u Evropi.

Prema podacima iz 2008. godine, u Poljskoj je živjelo nešto više od 38,5 miliona stanovnika po čemu je 34. država svijeta, 8. najmnogoljudnija država Evrope.

Unitarna je država, podijeljena na 16 administrativnih jedinica prvog nivoa, tj. vojvodstava.

Od početka tranzicije ka tržišnoj ekonomiji, ranih 1990-ih, Poljska je dostigla visok plasman po pitanju Indeksa ljudskog razvoja kao i postepeni pomak po pitanju ekonomske slobode. Demokratska je zemlja sa naprednom visokorazvijenom ekonomijom i vrlo visokim životnim standardom. Osim toga, zemlju posjećuje gotovo 16 miliona turista svake godine (2013.), što je čini jednom od najposjećenijih zemalja u svijetu. Šesta je po veličini ekonomija u Evropskoj uniji kao i jedna od najbrže rastućih ekonomija na svijetu. Prema Globalnom indeksu sigurnosti za 2014. godinu, Poljska je bila jedna od najsigurnijih država za živjeti na svijetu.

Glavni i najveći grad države je Varšava.

Članica je Evropske unije, NATO-a i mnogih drugih međunarodnih organizacija.

Posavski kanton

Posavski kanton (skraćeno: PK, hrv. Županija Posavska) jedan je od deset kantona Federacije Bosne i Hercegovine, Bosna i Hercegovina. Sastoji se od tri općine.

Na zapadu, istoku i sjeveru graniči s Hrvatskom, na jugu sa Republikom Srpskom te na jugoistoku sa Brčko distriktom. Po rezultatima popisa 2013. Posavski kanton je sa 43.453 stanovnika nakon Bosansko-podrinjskog kantona pretposljedni po broju stanovnika i sa 133.87 stanovnika/km2 po gustoći treći među kantonima Federacije Bosne i Hercegovine. S površinom od 324,6 km2 najmanji je kanton Federacije Bosne i Hercegovine, što čini ukupno 1,24% površine Federacije i 0,63% površine Bosne i Hercegovine.

Privreda Njemačke

Njemačka je treća najveća privreda svijeta, odmah iza Sjedinjenih Država i Japana i jedna je od najrazvijenijih zemalja Evrope i svijeta. Istovremeno se Njemačka nosi sa značajnim ekonomskim problemima i to sa stagnacijom ekonomskog rasta i visokom nezaposlenošću. Premda je jedna od najvećih izvoznika u svijetu, nezaposlenost je dostigla prije dvije godine više od pet miliona ljudi odnosno 12,6 posto radne snage što je najviše od Drugog svjetskog rata. Tome treba pridodati veliko finansijsko opterećenje njemačkog ujedinjenja s godišnjim transferima od oko 80 milijardi eura. Pod utjecajem ovih faktora njemačka privreda je posljednjih nekoliko godina rasla po stopi od oko 1%.

Ipak, njemačka privreda nalazi se se na uzlaznoj putanji. Širom svijeta Nijemci investiraju u industriju, prije svega u zemljama u razvoju, a u izvozu se bilježe rekordni iznosi.

Privreda Sjedinjenih Američkih Država

Sjedinjene Američke Države su trenutno privredno najjača zemlja u svijetu. 2003. godine, ukupan bruto domaći proizvod je iznosio 10,98 milijardi američkih dolara (USD) što iznosi 37 800 USD po glavi satnovnika.

Privreda se odvija po kapitalističkom sistemu, ali postoje i socijalni programi, poput "Medikera" (Medicare) i "Medikejda" (Medicaid). Ovi programi međutim nisu efikasni u poređenju sa sličnim programima u drugim privredno razvijenim državama.

Valuta Sjedinjenih Američkih Država je Američki Dolar koji isto služi kao valuta u nekim drugim zemljama svijeta, poput Ekvadora. Berzne dionice Sjedinjenih Američkih Država su poznate kao pokazitelji stanja svjetske privrede.

Najveći trgovinski partner Sjedinjenih Država je Kanada. Ostali međunarodni partneri su Meksiko, Evropska Unija, Japan, Indija, i Južna Koreja. Trgovina sa Kinom je također vrlo značajna.

Sjedinjene Države su treća najpopularnija destinacija svjetskih turista, poslje Francuske i Španije.

Proizvodnja

Proizvodnja ili produkcija se može odnositi na:

U ekonomiji:

Proizvodnja u ekonomiji, čin pravljenja proizvoda (dobra i usluge)

Proizvodnja, čin manufakture dobara

Proizvod u statistici, kao bruto domaći proizvod

Proizvodna linijaU zabavi:

Produkcija, faza snimanja filma

Produkcija, kategorija iluzionih magičnih trikova

Produkcija, filmski distributor kompanije

Produkcija, pozorišni nastup ili pozorišni producentApstraktni sistemi:

Proizvod (informatika), koncept formalne gramatike

Proizvodni sistem, metod programiranja

Sjedinjene Američke Države

Sjedinjene Američke Države (SAD) (engleski: United States of America, USA), Sjedinjene Države (engleski: United States, skr. U.S.) ili samo Amerika jesu federalna republika sačinjene od 50 saveznih država, federalnog distrikta, 5 većih samoupravnih teritorija i različitih posjeda. 48 susjednih država i federalni distrikt u centralnoj su Sjevernoj Americi, između Kanade i Meksika, s Aljaskom u sjeverozapadnom dijelu Sjeverne Amerike i Havajima, arhipelagom u srednjem Pacifiku. Teritorije su razbacane oko Pacifika i Karipskog mora. Na 3,8 miliona kvadratnih milja (9,8 miliona km2) i s preko 324 miliona ljudi, Sjedinjene Države su treća najveća država na svijetu po ukupnoj površini (i četvrta najveća po kopnenoj površini) i treća najveća po broju stanovnika. Jedna je od etnički najraznolikijih i najmultikulturalnijih nacija, kao rezultat velikih imigracija iz drugih zemalja. Geografija i klima također su veoma raznolike, a država je dom za veliki broj divljih životinja.Paleoindijanci su migrirali iz Azije na sjevernoameričko tlo prije najmanje 15.000 godina, sa evropskom kolonizacijom koja je počela u 16. vijeku. Sjedinjene Države su nastale od 13 britanskih kolonija duž istočne obale. Brojni sporovi između Velike Britanije i kolonija na kraju Sedmogodišnjeg rata doveli su do Američke revolucije, koja je počela u 1775. godini. Na 4. juli 1776, kako su kolonije ratovale protiv Velike Britanije u Američkom ratu za nezavisnost, delegati iz 13 kolonija jednoglasno su usvojili Deklaraciju o nezavisnosti. Rat je završio 1783. priznavanjem nezavisnosti SAD-a od Velike Britanije i to je bio prvi uspješan rat za nezavisnost protiv evropske kolonijalne imperije. Trenutni ustav usvojen je 1788. nakon članaka konfederacije, usvojenih 1781, koji nisu smatrani adekvatnim za omogućavanje federalne moći. Prvih deset amandmana, zajednički zvanih Deklaracija o pravima, ratificirani su 1791. i osmišljeni da garantiraju više osnovne građanske slobode.

Sjedinjene Države otpočele su snažnu ekspanzijju širom Sjeverne Amerike kroz 19. vijek, progoneći indijanska plemena, kupujući nove teritorije, i postepeno pristupanjem novih država dok nisu premostili cijeli kontinent do 1848. godine. Tokom druge polovine 19. vijeka, Američki građanski rat doveo je do kraja zakonsko robovlasništvo u državi. Do kraja tog vijeka, Sjedinjene Države su se proširile na Tihi okean, i njena ekonomija, pojačana velikim dijelom industrijskom revolucijom, počela je rasti. Špansko-američki rat i Prvi svjetski rat potvrdili su status države kao globalne vojne sile. Sjedinjene Države su izašle iz Drugog svjetskog rata kao globalna supersila, prva država koja je razvila nuklearna oružja, jedina država koja ih je iskoristila u ratovanju, i stalni član Vijeća sigurnosti UN-a. Kraj Hladnog rata i raspad Sovjetskog saveza 1991. godine ostavile su Sjedinjene Države svjetskom jedinom supersilom.Amerika je visoko razvijena država, sa svjetskom najvećom ekonomijom prema nominalnom BDP-u. Rangira visoko u nekoliko mjera socioekonomskih performansi, uključujući prosječnu plaću, ljudski razvoj, BDP-u po stanovniku, i produktivnosti po osobi. Dok se ekonomija SAD-a smatra kao postindustrijska, okarakterizirana dominantnosti usluga, proizvodni sektor ostaje drugi najveći u svijetu. Iako je populacija SAD-a samo 4,4% od ukupne svjetske, SAD broji skoro četvrtinu svjetskog BDP-a i skoro trećinu na spisku svjetskih vojnih ulaganja, što je čini prvom vojnom i ekonomskom silom. SAD je istaknuta politička i kulturna međunarodna sila, i lider u naučno-istraživačkim i tehnološkim inovacijama.

Tennessee

Tennessee je savezna američka država u jugoistočnom dijelu SAD. Ubraja se u južne savezne države. Glavni grad države je Nashville. Naziv Tennessee potiče od pojma Tanasi, naziva jednog indijanskog naselja na rijeci Little Tennessee. Jedan od nadimaka države je Volunteer State - Zemlja dobrovoljaca. Ovaj naziv potiče iz vremena Američkog rata za nezavisnost u kojem su učestvovali brojni građani Tennesseeija kao dobrovoljci.

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.