Bizantijsko Carstvo

Bizantijsko Carstvo ili Istočno Rimsko Carstvo bilo je carstvo u kojem se pretežno govorilo grčkim jezikom tokom kasne antike i srednjeg vijeka. Njegov glavni grad je bio Konstantinopolj (današnji Istanbul), prvobitno osnovan kao Bizantijum. Bizantijsko carstvo je preživilo fragmentaciju i pad Zapadnog rimskog carstva u 5. stoljeću i nastavilo da postoji još hiljadu godina dok ga nisu osvojili Osmanlije 1453. godine. Tokom većeg dijela svog postojanja, carstvo je bilo najmoćnija ekonomska, kulturna i vojna sila u Evropi. Bizantija i Istočno Rimsko carstvo su historiografski termini nastali nakon završetka carstva; njeni građani nastavili su da se odnose prema carstvu kao Rimskom carstvu (starogrčki: Βασιλεία Ῥωμαίων, Basileia Rhomaion; latinski: Imperium Romanum).


Rimsko (Bizantijsko) Carstvo

Byzantine eagle

(Amblem dinastije Paleolog)

Moto: Βασιλεὺς Βασιλέων
Βασιλεύων Βασιλευόντων}}

(grčki: "Kralj kraljeva, Vladar vladara")

Hronologija
330. Konstantin Veliki učinio Konstantinopolj svojom prestonicom.
395. Carstvo je podijeljeno na zapadnu i istočnu polovinu, nakon smrti Teodozija I Velikog.
527. Justinijan I krunisan za cara.
532-537.
Justinijan gradi crkvu Aja Sofiju ("Presveta Mudrost"; grčki: Ιερός Ναός Αγίας Σοφίας, Hieros Naos Hagias Sofias; turski: Aya Sofya)
533-554. Justinijanovi generali ponovo osvajaju Sjevernu Afriku i Italiju od Vandala i Ostrogota.
568. Lombardska invazija uzrokuje gubitak velikih teritorija u Italiji.
634-641. Arapska vojska osvaja Levant i Egipat. U sljedećih nekoliko desetina godina, Arapi zauzimaju većinu Sjeverne Afrike, da bi kasnije osvojili Siciliju.
730-787; 813-843. Kontroverzija oko ikonoklazma, uništavanja svetih ikona. Rezultat ovog je gubljenje većeg dijela italijanskih teritorija koje su bile u sastavu Carstva, kao i nekih teritorija na jugu.
1054. Crkveni raskol. Podjela crkve na Rimokatoličku (Rim) i Pravoslavnu crkvu (Konstantinopolj)
1071. Vojsku cara Romana IV Diogena porazili Seldžuci Turci u Bici kod Manzikerta. Izgubljena većina Male Azije. Iste godine, Normani osvajaju bizantijska uporišta u Italiji.
1204. Konstantinopolj zauzeli krstaši.
1261. Konstantinopolj oslobodio biznatski car Mihael VIII Paleolog, čije je sjedište bilo u Nikeji.
1453. Turci Osmanlije pod komandom sultana Mehmeda II osvojili Konstantinopolj. Kraj Bizantijskog Carstva.

Nekoliko događaja od 4. do 6. stoljeća označava prelazni period tokom kojeg je Rimsko Carstvo podijeljeno na dva dijela: Istočno (Bizantijsko Carstvo) i Zapadno. Car Dioklecijan (284. - 305.) je 285. godine je podijelio administraciju Rimskog carstva na istočnu i zapadnu. Između 324. i 330. godine Konstantin Veliki (306. - 337.) je prebacio glavni grad iz Rima u Bizantijum, kasnije poznat kao Konstantinopolj (Konstantinov grad) i Novi Rim (Nova Roma). Za vrijeme cara Teodozija I (379. - 395.) kršćanstvo je postalo zvanična religija carstva. I na kraju, za vrijeme vladavine cara Heraklija (610. - 641.) vojska i administracija su restukturirani i usvojen je grčki jezik umjesto latinskog. Prema tome, iako je nastavila rimsku državu i održavala rimsku državnu tradiciju, moderni historičari razlikuju Bizantiju od antičkog Rima od kada se počela orijentisati prema grčkoj a ne latinskoj kulturi, i od kada je karakteriše pravoslavlje a ne politeizam.

Granice carstva su značajno evoluirale od svog postojanja, jer su prošle kroz nekoliko ciklusa padova i uspona. Za vrijeme cara Justinijana I (527. - 565.) carstvo je dostiglo svoj najveći mjeru nakon ponovnog osvajanja rimske zapadne obale Sredozemnog mora, uključujući i sjevernu Afriku, Italiju i sam Rim. Za vrijeme vladavine cara Mauricija (582. - 602.) istočna granica carstva je proširena, a granica na sjeveru je stabilizirana. Međutim, njegov atentat je izazvao Bizantijsko-perzijski rat (602. - 628.) koji je iscrpio carstvo i doprinio velikom teritorijalnom gubitku tokom muslimanskih osvajanja u sedmom stoljeću. Tokom perioda od samo nekoliko godina, carstvo je u sukobima sa Arapima izgubilo svoje najbogatije pokrajine, Egipat i Siriju.[1]

Za vrijeme Makedonske dinastije (10. - 11. stoljeće) carstvo se ponovo proširilo i doživilo dva stoljeća makedonske renesanse, ali su na kraju izgubili Malu Aziju od Seldžučkih Turaka nakon bitke kod Manzikerta 1071. godine. Ova bitka je otvorila put Turcima da se nasele u Anadoliji. Carstvo je u zadnjem stoljeću svog postojanja bilo izloženo stalnom padu moći. Bizantija se borila i oporavljala, ali je u 12. stoljeću doživjela smrtni udarac. Za vrijeme četvrtog krstaškog rata, križari su upali u Konstantinopolj i raspustili carstvo. Carstvo je ponovo reafirmisano 1261. godine, kada je Bizantija obnovila Konstantinopolj, ali su izgubili mnoge teritorije. Izgubljene teritorije su postepeno preuzimale Osmanlije tokom 15. stoljeća. Padom Konstantinopolja od strane Osmanlijskog carstva 1453. godine je konačno nestalo Bizantijsko carstvo.

Bizantijsko Carstvo
Βασιλεία Ῥωμαίων
Ῥωμανία
Basileia Rhōmaiōn
Imperium Romanum
330–1453.
Države prije:
Vexilloid of the Roman Empire.svg Rimsko Carstvo
Države poslije:
Osmanlijsko Carstvo Ottoman flag.svg
Zastava Grb
Uzrečica: Βασιλεὺς Βασιλέων, Βασιλεύων Βασιλευόντων
(grčki: "Kralj kraljeva, Vladar vladara")
Položaj na karti
Položaj na karti
Glavni grad Konstantinopolj
Najveći grad  Konstantinopolj
Službeni jezik latinski (zvaničan do 620)
grčki (zvaničan nakon 620)
Državno uređenje Apsolutna autokratija
  car  
 -  330. - 337. Konstantin I (prvi)
 -  1449. - 1453. Konstantin XI (zadnji)
Stanovništvo
 -  Ukupno 26.000.000 (565. godine)
10.000.000 (1143. godine) 
Valuta histamenon, hiperpiron

Historija

Rana historija

Rimska vojska je uspjela osvojiti mnoge teritorije koje su pokrivale cijelu regiju Mediterana i priobalna područja jugozapadne Evrope i sjeverne Afrike. Te teritorije su bile dom mnogim različitim kulturnim narodima, sa urbanom populacijom i ruralnim stanovništvom. Generalno govoreći, istočne mediteranske pokrajine su bile više urbanizovane nego na zapadu, zato što su bile ujedinjene u Makedonsko carstvo i bile pod uticajem grčke kulture. Zapad je patio od nestabilnosti do 3. stoljeća. Ova razlika između utvrđenog Helenističkog Istoka i Latinskog Zapada postala je sve važnija u kasnijim stoljećima, što je dovelo do postepenog otuđenja na dva svijeta.

Podjela Rimskog carstva

Da bi zadržali kontrolu i poboljšali upravljanje ogromnim Rimskim carstvom, rimski carevi su ga dijelili između pojedinaca. Iako je administrativna podjela bila raznolika, ona se uglavnom sastojala od podjele radne snage između Istoka i Zapada. Svaka divizija je imala vlastiti oblik podjele vlasti, a krajnja imperija je bila nedjeljiva zbog čega je carstvo legalno bilo jedna država – iako su se ko-carevi često sretali kao rivali ili neprijatelji.

Car Dioklecijan je 293. godine stvorio novi upravni sistem (tetrarhiju), kako bi garantovao sigurnost u svim ugroženim područjima svog carstva. On je izabrao ko-careve da upravljaju njegovim dijelovima carstva i da budu njegova desna ruka na tim prostorima. Tetrarhija se srušila 313. godine i nekoliko godina kasnije Konstantin I je ujedinio dva administrativna područja u centralnu državu.

Decentralizacija

Konstantin je 330. godine preselio sjedište carstva u Konstantinopolj, koji je osnovan kao drugi Rim u Bizantijumu, gradu koji se strateški nalazio na trgovačkim putevima između Evrope i Azije i između Mediterana i Crnog mora. Konstantin je uveo bitne promjene u carske vojne, monetarne, građanske i vjerske institucije. Što se tiče njegove ekonomske politike, on je optužen od strane pojedinih naučnika za "nepromišljenu fiskalizaciju", zbog toga što je uveo zlato koje je postalo stabilna valuta koja je preobrazila ekonomiju i unaprijedila razvoj.

Uređenje Carstva

Iako je Bizantijsko carstvo bilo dio cjelokupnog Rimskog carstva, nakon pada njegovog zapadnog dijela istočni dio tog carstva je nastavilo da postoji u narednih 11 vijekova. Za to vrijeme razvilo je svoj vlastiti identitet, politički sistem i umjetnost. Prebacivanje sjedišta vlade Rimskog carstva na Bosfor od strane Konstantina Velikog u maju 330. n. e. označilo je početak velikih promjena u njegovoj historiji. Od tog trenutka, u narednim vijekovima nekoliko činilaca je doprinijelo stvaranju novog entiteta. Tri činioca dala su Bizantijskom carstvu njegov prepoznatljivi karakter:

1. Rimski politički sistem

2. Grčka kultura

3. Hrišćanska vjera

Proces u kom su se svi ovi činioci ispreplitali i stapali u novi entitet bio je postepen. Sami Bizantinci koji su jednostavno nastavili nazivati sebe Rimljanima (grčki Ρωμαίους), nisu bili ni svjesni o rađanju nove nacije. Historičari smatraju da je međusobni utjecaj ovih činilaca doveo do stvaranja novog carstva najkasnije u vrijeme smrti Justinijana I 565. n. e. Isti ti historičari ga nazivaju posljednjim istinskim rimskim imperatorom kojem je latinski bio maternji jezik.[2] Malo je država organizovano na način koji je tako dobro odgovorio svom vremenu i tako promišljeno upravljen da se spriječi da vlast ostane u rukama nesposobnog čovjeka. Ova organizacija nije svjesno i promišljeno djelo jednog čovjeka ili jednog trenutka. U osnovi, ona je nasljeđe iz rimske prošlosti, ali je stalno bila prilagođavana i dopunjavana tokom vijekova, tako da bi odgovarala različitim zahtjevima vremena.

U političkom razvoju Bizantija je nastojala ojačati, zatečeni sistem centralizacije i apsolutizma. Do svog kraja ona je po obliku vladavine bila autokratska,despotska monarhija. U prvoj fazi razvitka ta je monarhija bila i teokratska, jer je vladar bio poglavar crkve. Sve je to dalo osnovu da Bizantiju karakteriše cezaropapizam. Čak i onda kada je crkva dobila autonomiju političkog djelovanja i tada je u Bizantiji ostala premoć države nad crkvom. Po obliku državnog uređenja, bila je to unitarna, strogo centralizovana država.

Car je bio vrhovna vlast u Carstvu. On je mogao po svojoj volji da postavi i otpusti sve službenike, imao je potpunu finansijsku kontrolu, zakonodavstvo je bilo samo u njegovim rukama, on je bio glavnokomandujući svih snaga carstva. Pored toga on je bio glava crkve, prvo sveštenik carstva. Njegova politika i njegove ćudi uobličavali su sudbinu miliona njegovih podanika. Za vrijeme ranog carstva, njegova titula bila je imperator AVGUST. Od XVII vijeka po ugledu na grčku terminologiju naziva BAZILEUS.

Iako nije bilo nikakve ustavne zabrane njegovoj vlasti, carevo samodržanje je ipak bilo ograničeno. On je uvijek priznavao svoju obavezu da poštuje osnovne zakone rimskog naroda; a duboko u svijesti ljudi provlačila se misao da je narod suveren i da je samo povjerio caru svoju vlast.

Birači cara bili su senat, vojska i narod Carigrada. Svaki car morao je da bude proglašen od strane ta tri tijela, pa tek tada da se podvrgne obredu krunisanja. On je poslije toga postajao apsulutan, sve dok je njegova vladavina zadovoljavala; ali ako bi se pokazao kao nesposoban svakom biraču bilo je slobodno da proglasi novog cara. Obično to je činila vojska, ili dio vojske. I ako bi car tako postavljen mogao da navede senat i narod Carigrada da ga prime, njegova uzurpacija je bila ozakonjena. Ali, princip izbornosti pretrpio je u praksi jednu veliku izmjenu. Dio careve vrhovne vlasti sastojao se i u mogućnosti da kooptira druge careve. Zbog toga nikada nije moglo da se desi da carstvo ostane bez cara. Nije bilo granice broju careva mogu da postanu u isto vrijeme ali, samo jedan car vršio je vlast, AUTOCRATOR BASILEUS.

Ostali su bili pasivni partneri i kada bi umro Autocrator, sljedeći car po starješinstvu automatski je nasljeđivao carsku vlast. Time je bilo omogućeno da se stvore dinastije koje su trajale dok god bi njihovi predstavnici bili sposobni da vladaju. Pošto je car bio izabran ili kooptiran, trebalo je još da bude krunisan. To je davalo vjersku potvrdu njegovoj vlasti, tako da je mogao istinski da vrši funkciju božijeg namjesnika. Smatrao se da je krunisanje davalo caru položaj poluboga, namjesniku svevišnjeg. Car je bio svjestan da je glava kršćanske crkve. Car je svoju vlast vršio preko brojnog i široko razgranatog činovničkog aparata. Centralni državni aparat sastojao se od niza visokih državnih funkcionera, koji su sve do sredine 7. vijeka nosili stare rimske nazive.

Magister officiorum bio je neka vrsta ministra carske kuće i kancelarije, stajao je na čelu carske garde i službe sigurnosti. On je rukovodio poštama i međunarodnim odnosima i preko njegovih ureda osiguravalo se prenošenje carskih naredbi, davanje uputstava nižim funkcionerima.

Kvestor dvora (quaestor sacri palatii) brinuo se za zakonodavnu djelatnost i rukovodio je državnim finansijama; acones rerum privatarum, upravljao je mnogobrojnim carskim imanjima. U predstolnici je važnu ulogu i položaj imao prefekt, koji je upravljao glavnim gradom države. Najvažniji funkcioneri u pokrajini bili su praefecti praeterio, koji su stajali na čelu dviju profektura: Orjenta i Ilirika. Od izmjena koje su se vršile u vrhovnim organima najvažnije su bile izvršene 7. vijeka za vrijeme cara Heraklija.

Uvode se novi grčki nazivi i ustanovljuju nove funkcije lagateta:

  • Magister officicrum (nunistar crske kuće) stajao je na čelu carske garde i službe sigurnosti, rukovodio je poštama i međunarodnim odnosima,
  • Questor sacri palatii (kvestar dvora) imao je u nadležnosti zakonodavnu djelatnost i bio je na čelu pravosuđa,
  • Cones sacrarum largitionum rukovodio je državnim finansijama
  • Comes rerum privatorum upravljao je carskim imanjem2

U prvoj fazi razvitka uz cara su stajala dva kolektivna tijela: carski savjet ili konzistorij, koji su sačinjavali svi najviši državni funkcioneri i jedno šire tijelo (Senat ili Sinktit), u koji su pored tadašnjih ulazili i bivši najviši državni funkcioneri. Ta tijela imala su savjetodavni karakter. Međutim, Senat je formalno vršio i izbor cara, raspravljao o najvažnijim političkim pitanjima, ali je postepeno sve više gubio na važnosti.

Senat nikad nije potpuno išćezao iako je u 6. i 7 vijeku bio na svom vrhuncu u Carigradu. Senat u Carigradu nikad nije bio sličan Starom Rimskom Senatu. Carigradski Senat sačinjavali su sadašnji i bivši držaoci službe dostojanstva iznad izvjesnog stepena, kao i njihovi potomci.

Tako je senat bio jedno veliko amorfno tijelo koje je obuhvatalo sve ljude od ugleda, bogatstva ili od odgovornog položaja u carstvu. Stvarna vlast senata bila je neodređena. Članovi senatske klase uživali su izvjesna prava i preimućstva utvrđene Starim Rimskim zakonima i uglavnom potvrđena od strane Justiniona. Kad je car bio slab Senat je bio najozbiljniji autoritet u carstvu, u toku 6. i 7. vijeka bio je naročito ugledan. Ali, krajem 7. vijeka vlast senata je opala, izobličila se, dok je na kraju nije ukinuo Lav VI. Sam senat je životario kao tijelo koje je car mogao da pozove kao uvaženog svjedoka svojih postupaka.

Senat je do samog kraja Carstva prisustvovao svakoj svećanoj prilici u Carigradu.

Konzisterij je u carevo ime vršio funkciju najvišeg gradskog organa s Kvestorom dvora na čelu: rješavao je žalbe protiv presuda nižih sudova.3 Kao što je već rečeno Bizant je bio svojevrsna strogo centralistička država. Međutim, tokom vremena razvitka društvenih odnosa doveo je neizbježno do decentralizacije i naglašavanja nezavisnosti krupnih zemljoposjednika. No, ta decentralizacije nije faktično sve do pred kraj bizantske države postigla onakav stepen kao u zapadnim feudalnim državama.

Lokalna uprava

Administrativno sudska podjela u prvoj fazi razvoja Bizantije bila je ista kao za vrijeme donunata u Rimu. Država je bila podjeljena na dvije prefekture, kojima su na čelu bili praefecti praetorio. Oni su u svojim rukama ujedinjavali upravnu i sudsku vlast dok su komandu nad vojskom imali magistri militum. Prefekture su se djelili na niže upravno-sudske jedinice – dijeceze (bilo ih je 7 do 8), kojima su na čelu bili civilni funkcioneri, vikari, neposredni saradnici prefekta.

Vojničko komandovanje u jednoj dijacezi ili u više njih imali su tzv. duces. Dieceze su se dalje djelile na provincije (bilo ih je oko 60) spraesesima na čelu, koji su brinuli za ubiranje poreza i koji su vršili sudsku vlast.

Centralizacija uprave ogledala se u tome što je sve činovnike imenovao direktno vladar. Izvjesnu autonomiju unutar provincije sačuvale su gradske općine, civitates imunicipia, ali je u toku daljeg razvoja lokalna autonomija gubila svaku važnost. Organizacija lokalne uprave doživjela je korjenitu reformu u 7. vijeku.

Civilna vlast u provincijama podvrnuta je vojnim komandantima. Čitava država podjeljena je na vojne ovlasti različite veličine koje su dobile naziv Teme. Pematska podjela i organizacija države imala je u početku vojni karakter. Tema postepeno dobija upravno finansijska i sudska ovlaštenja. Na čelu teme bio je strateg komandant vojne ovlasti, okružen štabom sastavljenim od raznih funkcionera. Šef štaba rukovodio je vojnim poslovima, a Protonotar je obavljao poslove civilne uprave i ujedno bio sudija teme. Tematska organizacija doživjela je puni razvitak tokom 10. vijeka. Vojnu snagu tema sačinjavali su seljaci, vojnici (konjanici), stratisti. Teme su bile podjeljene na niže jedinice-Turme, s turmahom na čelu, a najniže jedinice bile su tzv. baude.

Uz sav birokratizam i centralizam prisutan u upravi Bizanta bilo je tragova izvjesnih demokratskih relikata. U V i VI vijeku postojale su u većim gradovima izvjesne autonomne političke organizacije zvane Deme. Narod Carigrada bio je organizovan u 4 dijela ili deme nazvane Plava, Bijela, Zelena i Crvena.4 One bi najbolje mogle da budu opisane kao samoupravna municijalna tijela, dalje podjeljena na civilna i vojna. Civilna tijela zvala su se politici i njima je upravljao Demark, a vojna peratici, njima je upravljao Demokrat.

Politici su imali civilne dužnosti kao što su čuvanje javnih parkova i preduzimanje mjera protiv požara. Peratici su vjerovatno djelovali kao teritorijalni garnizoni grada. Ujedinjene deme kao organizacija siromašnih slojeva digle su poznatu nike pobunu 532 koja zamalo nije oborila sa vlasti cara Justinijana. U kasnijem razvoju deme su izgubile ulogu društvenog i političkog faktora. U političkom životu Bizantije krščanska crkva i njena hijerarhija s carigradskim patrijarhom na čelu igrala je veoma važnu ulogu.

Dolazilo je do izvjesnih suprotnosti između crkvenih vrhova s jedne i visoke birokracije krupnih zemljoposjednika s druge strane, crkva je ipak dosljedno vršila ulogu ideološko religiozne poluge državne vlasti za držanje u pokornosti potlačenih masa.

Bizantijsko pravo

Bizantskoj administraciji pogodovalo je uređeno poštovanje zakona, naslijeđeno od Rima, a efikasnost vlade dokazana je organizacijom pravosuđa. Poznavanje prava smatrano je važnim za svakog carskog službenika, pa je postojalo više pravnih škola.

Car je bio "vrhovni sudija", niži od njega su bili provincijski sudovi i Kvestori u Carigradu, gdje je zasjedao i vrhovni parnični sud od 12 sudija. Parnica je naime bila jedan od malog broja prihvatljivih razloga za posjetu carigradu.

Crkveni sudovi postepeno proširuju svoju nadležnost, dok pod Osmanlijama nisu preuzeli cjelokupnu jurisdikciju nad kršćanskim stanovništvom.

Kazne za krivična djela bile su novčane ili konfiskacija imovine ili sakaćenje, koje se smatrala humanijom zamjenom za smrtnu kaznu. Zatvor je bio skup i nereproduktivan za državu i praktično je nepoznat, pa je korišten samo dok okrivljeni čekaju na suđenje. U Bizantu je car bio izvor prava, ali je pravo bilo iznda njega. Da bi se pravo poštovalo, nužno je da bude pažljivo i jasno kodificirano.

Literatura

  1. Mustafa Imamović, Predavanja iz opće historije prava i političkih institucija, Pravni fakultet Univerziteta u Sarajevu, 2005
  2. Raifa Festić, Opća historija države i prava, Pravni fakultet Univerziteta u Sarajevu, 1998
  3. Georgije Ostrogorski, Istorija Vizantije, Izdavačko preduzeće Srbije "Prosveta", Beograd,1947.

Reference

  1. ^ Haldon, John; Haldon, Shelby Cullom Davis 3.0. Professor of European History Professor of History Hellenic Studies John (2002). Warfare, State And Society In The Byzantine World 560–1204. str. 47. ISBN 9781135364373.
  2. ^ Byzantine Aspects of Italy, Daniel Crena Iongh, izdavač W. W. Norton & Company Inc., New York City, prvo izdanje 1967. godine, Kongresna biblioteka SAD, pod brojem 67-19211, str. 17-181

Također pogledaj

Vanjski linkovi


Noia 64 apps locale.png Nedovršeni članak Bizantijsko Carstvo koji govori o državama treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.

Andronik Paleolog (megas domestikos)

Andronik Komnen Paleolog (grč. Ἀνδρόνικος Κομνηνός Παλαιολόγος) (o. 1190. – 1248./52) bio je grčki plemić, megas domestikos (vojni zapovjednik) Nikejskog carstva te predak carske dinastije Paleolog. Tu titulu je dobio od cara Teodora I Laskarisa ili cara Ivana III Duke Vataca. Bio je i guverner-general Makedonije.

Bazilije I Makedonac

Bazilije I Makedonac (grčki: Βασίλειος ὁ Μακεδών, Basíleios ō Makedṓn; 25. maj 836. - 29. august 886.) je bio bizantijski car od 867. do 886. godine. Rođen u seljačkoj porodici u bizantijskom tematu Makedoniji, uzurpirao je carsko prijestolje od cara Mihajla III (842. - 867.). Uprkos svom skromnom porijeklu, pokazao je veliku sposobnost u vođenju državnih poslova, što je dovelo do obnavljanja carske moći i renesanse bizantijske umjetnosti. Kao osnivača Makedonske dinastije, Bizantijci su ga smatrali jednim od najvećih careva koji je vladao u najslavnijoj i prosperitetnoj eri Bizantijskog carstva.

Bizant (čvor)

Bizant se može odnositi na:

Bizantijum, antički grad-država

Bizantijsko carstvo, carstvo iz kasne antike i srednjeg vijeka

Bizantijum

Bizantijum (ili Bizancijum ili Bizant) je starogrčka grad-država, koju su 667. p. n. e. osnovali grčki naseljenici, nazivajući naseobinu prema njihovom kralju Bizasu (Byzas). Ime "Byzantium" je latinizirano prvobitno tračko-grčko ime Bizantion (Βυζάντιον, u modernom grčkom izgovoru, "Vizantion").

Godine 196. grad su opkolili Rimljani, nanoseći mu veliku štetu. No Rimljani su ga uskoro obnovili, tako da je grad nastavio svoje prethodno blagostanje.

Položaj Bizantijuma je privukao pažnju Konstantina Velikog, kojem se jedne noći u snu pojavilo proročanstvo kazujući mu mjesto gdje njegov novi grad treba da leži. Naravno, bio je to proročanski Bizantijum, kojeg je Konstantin obnovio 330. i nazvao ga Novi Rim (Nova Roma) ili Konstantinopolj (na grčkom Κωνσταντινούπολις, Konstantinoupolis). Konstantinopolj je time postao prestonica Istočnog rimskog carstva, što će i ostati sve do osmanlijskog zauzimanja grada, 1453. Prema imenu grada (Bizant), ovo je carstvo nazvano Bizantijsko carstvo.

Carigrad

Carigrad (stsl. Цѣсарьградъ, crsl. Царьгра̀дъ, rus. Царьгра́д, ukr. Царгород, svk. Carihrad) slavensko je ime za Konstantinopolj, glavni grad Bizantijskog carstva, grad koji se danas nalazi u Turskoj i zove se Istanbul.

Drugi slavenski naziv je Konstantinov grad (stsl. i crsl. Константинь градъ, crsl. Константиноградъ) i on je neposredni prevod grčkog naziva grada (Κωνσταντινούπολη).

Carigrad je staroslavenski prevod grčke riječi Βασιλὶς Πόλις. Spajanjem slavenskih riječi "car" (za "Cezara/Imperatora") i "grad" nastao je "Carev grad".

Bugari su prilagodili riječ za Trnovgrad (Търновград — Tarnovgrad), jedne od prijestonica bugarskog cara, ali nakon pada Balkana pod osmanlijsku vlast, bugarska riječ je korištena samo kao još jedan naziv za Konstantinopolj.

Komnen

Dinastija Komnen (grčki: Κομνηνός, Κομνηνοί; Komnenos, množina Komnenoi, ženski oblik Komnena) predstavlja vladarsku porodicu koja je vladala Bizantom od 1057. do 1185.

Prvi car iz ove dinastije bio je Isak Komnen. On se sukobio sa moćnim patrijarhom Mihailom Kerularijem i morao je da se odrekne prijestolja. Vlast u Bizantu preuzela je porodica Duka koja je vladala do 1081. Ona nije bila popularna, pa su to Komneni iskoristili i vratili se na prijestolje, tj. njihov predstavnik Aleksije I Komnen. Njegova kćerka je čuveni pisac i historičar Ana Komnen (1083-1148) koja je napisala djelo Aleksijada. Posljednji napor Bizanta da povrati vlast na istočnoj jadranskoj obali učinio je Manuel I Komnen. Njegovom smrću prestaje uticaj Bizanta na Jadranu. Za vladavine Komnena Bizant se oporavio u političkom i u privrednom pogledu.

Konstantin XI

Konstantin XI Dragaš Paleolog (grčki, Κωνσταντίνος ΧΙ Δραγάσης Παλαιολόγος; 8. februar 1405. - 29. maj 1453.) je bio posljednji bizantijski car. Vladao je kao član dinastije Paleolog od 1449. do svoje smrti u padu Konstantinopolja. Nakon smrti, postao je legendarni lik u grčkom folkloru kao "mermerni car" koji će probuditi i oporaviti carstvo i Konstantinopolj od Osmanlija. Njegova smrt je označila kraj Istočnog rimskog carstva, 977 godina nakon pada Zapadnog rimskog carstva.

Konstantinopolj

Konstantinopol ili Carigrad (na grčkom, Κωνσταντινούπολις, Konstantinoupolis, "Konstantinov grad"; na latinskom, Nova Roma, "Novi Rim") bilo je prvobitno ime današnjeg Istanbula, u Turskoj. Sve do 1453, tj. u svojoj pred-osmanlijskoj historiji, Konstantinopolj je bio više od hiljadu godina prestonica, najprije Istočnog rimskog carstva, a onda Bizantijskog carstva. Počeci grada idu sve do 7. vijeka p. n. e, odnosno do osnivanja starogrčke naseobine i grada Bizantijuma. Konstantinopolj je bio strateški smješten između Zlatnog roga i Mramornog mora, na južnom ušću Bosfora u Mramorno more, na tački gdje Evropa susreće Aziju. Konstantinopolj je bio veoma značajan kao nasljednik starog Rima i kao najveći i najbogatiji grad u Evropi tokom cijelog Srednjeg vijeka. U danjašnjoj Grčkoj dešnjačke stranke, poput Zlatne zore, organiziraju demonstracije za sjećanje na pad grada.

Manuel I Komnen

Manuel I Komnen (grčki: Μανουήλ Α' Κομνηνός, Manouēl I Komnēnos; 28. novembar 1118. - 24. septembar 1180.) je bio bizantijski car od 1143. do smrti 1180. godine. Kako bi povratio moć carstva koje je bilo supersila Mediteranskog svijeta, Manuel je vodio energičnu i ambicioznu vanjsku politiku. Napravio je savez sa papom kako bi preporodio zapad te napao normansku Kraljevinu Siciliju, ali bez uspjeha. Dolaskom Drugog krstaškog rata, Manuel je uspostavio bizantijski protektorat nad krstaškom državom Outremer. Suočavajući se sa muslimanskim napretkom u Svetoj zemlji, on je zajedno sa Kraljevinom Jerusalem učestvovao u invaziji na Fatimidski Egipat.

Manuel je preoblikovao političku kartu Balkana i istočnog Mediterana, stavljajući Kraljevinu Ugarsku i Outremer pod bizantijsku hegemoniju nastupajući agresivno protiv svojih susjeda na zapadu i istoku. Međutim, pred kraj vladavine Manuelovi uspjesi na istoku su bili ugroženi ozbiljnim porazom kod Myriokephalona. Iako su se bizantijci oporavili, Manuel je sklopio povoljan mir sa sultanom Kilij Arslanom II. Myriokephalon se pokazao kao konačni napor carstva da povrati Anadoliju od Seldžučkih turaka.

Grci su ga nazvali Veliki (grčki: ὁ Μέγας) zbog njegove inspirativne lojalnosti. Pojavljuje se i kao historijski junak u djelu koji je napisao njegov pratilac Jovan Kinam, u kojem svaku vrlinu pripisuje njemu. Iako je bio pod uticajem zapadnih krstaša, uživao je ugled "blagoslovljenog cara Konstantinopolja" u dijelovima Latinskog svijeta. Moderni historičari su, međutim, bili manje entuzijazični. Neki od njih tvrde da je neka velika sila rukovala njegovim ličnim dostignućima, jer je bizantijska imperijalna moć katastrofalno pala nakon njegove smrti.

Mauricije

Mauricije (Flavije Mauricije Tiberije August; 539. - 27. novembar 602.) je bio bizantijski car od 582. do 602. godine. Kao istaknuti general u mladosti, Mauricije se uspješno borio protiv Sasanidskog carstva. Kada je postao car, sklopio je mir sa Sasanidskim carstvom nakon znatnog proširenja istočne granice na Kavkazu. Nakon toga je protjerao Avare sa Balkana preko Dunava stvorivši time dvije poluautonomne pokrajine (egzarhate) kojima su vladali egzarhi. U Italije je 584. godine osnovao egzarhat Ravenu, kako bi zaustavio napredovanje Langobarda. Stvaranjem egzarhata u Africi 590. godine, dodatno je učvrstio moć Konstantinopolja na zapadnom Mediteranu. Njegovu vladavinu su mučile brojne finansijske teškoće i gotovo konstantna ratovanja. Nezadovoljan time, general Fokas je 602. godine uzurpirao prijestolje, a Mauricije i šestorica njegovih sinova su pogubljeni. Ovaj događaj će se pokazati kataklizmatičnim za Bizantijsko carstvo, započevši dvadeset šest godina rata sa Sasanidskim carstvom.

Murat I

Murat I (osmanlijski turski: مراد اول‎; 29. juni 1326. - 15. juni 1389.) je bio sultan Osmanlijskog Carstva od 1362. do 1389. godine. Osvojio je Jedrene i preimenovao ga u Edirne koji 1362. godine postaje novi glavni grad Osmanlijskog Carstva. On je dodatno proširio Osmanlijsko Carstvo zauzimajući istočne dijelove Balkana prisiljavajući kneževe Srbije i Bugarske te Bizantijskog cara Ivana V Paleologa da mu odaju priznanje. Murat je administrativno podijelio carstvo na dvije pokrajine; Anadoliju (Mala Azija) i Rumeliju (Balkan). Njegova smrt je zaustavila širenje Osmanlijskog Carstva na zapad što je usmjerilo sve veću pažnju na bolesno Bizantijsko carstvo.

Muslimansko osvajanje Sirije

Muslimansko osvajanje Sirije je niz vojnih pohoda muslimanske vojske Rašidunskog halifata, poduzetih u periodu između 634. i 638. godine, sa ciljem osvajanja Sirije. Teritorija tzv. Velike Sirije odnosno Levanta je u to doba činila istočni dio Bizantijskog carstva. Muslimanske snage su se pojavile na granicama carstva još za vrijeme života Muhammeda s.a.v.s. što je rezultiralo bitkom kod Mutaha 629. godine, ali je prava invazija na Levant započela 634. godine za vrijeme halifa Ebu-Bekra i Omera ibn el-Hattaba i njihovog najvažnijeg vojskovođe Halida ibn Velida. Iako je Bizantijsko carstvo u to doba bilo jedna od najmoćnijih sila, muslimanska vojska je već na samom početku invazije, zahvaljujući između ostalog i vojničkim sposobnostima Halida ibn Velida, postigla zadivljujuće uspjehe te su osvojili Damask i izbili na obalu Mediterana.

Nikeja

Nikeja ili Niceja (na grčkom, Nikaia, današnji İznik, u Turskoj), stari grad u Maloj Aziji (Anadolija), koji je prevashodno poznat kao mjesto održavanja dvaju historijskih ekumenskih sabora rane kršćanske crkve. Stare gradske zidine su provaljene na mnogim mjestima, mada dobar dio stare gradnje još uvijek stoji, zavaljujući brojnim turistima i njihovom interesu za grad.

Nikeju je prvobitno osnovao 310. godine makedonski kralj Antigonije, koji je nakon smrti Aleksandra Velikog Makedonskog zauzeo veliki dio Male Azije. Grad je dobio ime po Nikaji (Nikaia), ženi jednog tesalskog generala.

U Nikeji su rođeni veliki grčki astronom Hiparh (Hipparchus) i matematičar i astronom, Sporije (Sporus).

Pad Konstantinopolja

Pad Konstantinopolja označava čin osvajanja bizantijske prestonice od strane Osmanlijskog Carstva, pod zapovjedištvom sultana Mehmeda II Osvajača. Grad je pao u osmanske ruke u utorak 29. maja, 1453. Ovaj čin je označio ne samo razaranje Istočnog rimskog carstva i smrt Konstantina XI, poslejdnjeg vizantijskog cara, nego i stratešku pobjedu koja je bila od suštinske važnosti za daljnji napredak Osmanlijskog Carstva, te njegova osvajanja i upravu nad istočnim Sredozemljem i Balkanom. Pod novim imenom Istanbul, grad će ostati prestonica novog, Osmanlijskog, carstva, sve do ukidanja carstva, 1922.

Rimsko carstvo

Rimsko carstvo (latinski: Imperium Romanum, grčki: Βασιλεία τῶν Ῥωμαίων) označava period državnog uređenja antičkog Rima nakon Rimske republike. Rimsko carstvo je upravljalo svim heleniziranim državama Sredozemlja i keltskim područjem srednje Evrope. Tokom ovog perioda grad Rim je proširen i postao je najveći grad na svijetu (period između 100. p.n.e. i 400. godine) da bi Konstantinopolj preuzeo tu ulogu oko 500. godine.Rimska republika je bila teško destabilizovana u seriji građanski ratova i političkih sukoba. Iz tih sukoba kao pobjednik izlazi Julije Cezar koji se imenuje diktatorom. Nakon atentata na Julija Cezara 44. godine p.n.e. građanski rat i pogubljenja su nastavljena, što je kulminiralo pobjedom Oktavijana, Cezarovog usvojenog sina, nad Markom Antonijem i Kleopatrom u bici kod Akcija 31. godine p.n.e. i aneksije Egipta. Nakon toga, Rimski senat mu daje svu moć i novu titulu August, obilježavajući kraj Rimske republike.

Rimsko carstvo je trajalo skoro 1.500 godina, uključujući i oko 500 godina ere republike. U prva dva stoljeća postojanja, carstvo je bilo politički stabilno i prosperitetno u periodu poznatom kao "Rimski mir". Poslije Oktavijanove pobjede, veličina carstva se dramatično povećala. Nakon atentata na Kaligulu 41. godine, Senat je razmatrao vraćanje republike, ali je pretorijanska garda proglasila Klaudija za rimskog cara. Za vrijeme Klaudija, carstvo je započelo osvajanje Britanije. Nakon samoubistva Klaudijevog nasljednika Nerona 68. godine, carstvo je ušlo u period kratkih građanskih ratova i pobune u Judeji, tokom kojeg su se četiri generala borila za titulu cara. Vespazijan je izašao kao pobjednik 69. godine uspostavljajući dinastiju Flavijevaca. Njega je naslijedio sin Tit koji je otvorio Koloseum nakon erupcije Vezuva. Njegovu kratku vladavinu je nastavio njegov brat Domicijan koji je ubijen. Senat tada postavlja prvog od pet dobrih careva. Carstvo je dostiglo svoj vrhunac za vrijeme cara Trajana, drugog u liniji dobrih careva.

Period problema i opadanja moći je započeo za vrijeme cara Komoda. Atentat na cara Komoda 192. godine završio je vladavinu pet dobrih careva. Naslijedio ga je Septimije Sever čije je ubistvo dovelo do krize tokom 3. stoljeća u kojem je 26 ljudi proglašeno za cara. Kako bi poboljšao situaciju. Dioklecijan uvodi tetrarhiju koja je bila neuspješna što dovodi do građanskog rata. Rat se završava pobjedom Konstantina I koji je porazio svoje rivale i postao jedini vladar Rimskog carstva. Konstantin osniva novi grad Konstantinopolj. On postaje glavni grad Rimskog carstva sve do njenog raspada. Konstantin usvaja kršćanstvo koje kasnije postaje službena religija carstva. Ovaj istočni dio carstva (kasnije poznat kao Bizantijsko carstvo) postaje jedna od vodećih sila na svijetu pored rivalskog Sasanidskog carstva. Nakon smrti Teodozija I, posljednjeg cara ujedinjenog carstva, carstvo se raspada zbog zloupotrebe vlasti, građanskih ratova, barbarske migracije i invazije, vojne reforme i ekonomske depresije. Uništenje Rima od Vizigota i Vandala je ubrzalo propadanje Zapadnog Rimskog carstva, dok se ubistvo cara Romula Augusta 476. godine prihvaća kao kraj carstva na zapadu. Istočno rimsko carstvo je trajalo još hiljadu godina, dok ga nisu osvojili Osmanlije 1453. godine.

Rimsko carstvo je bila najmoćnija ekonomska, kulturna, politička i vojna snaga u svijetu toga vremena. To je bilo najveće carstvo tokom antičkog perioda i jedno od najvećih carstava u svjetskoj historiji. Na svom vrhuncu za vrijeme cara Trajana, prostiralo se na 5 miliona kvadratnih kilometara u kojem je živilo između 50 i 90 miliona ljudi što je u to vrijeme iznosilo oko 2o % ukupne svjetske populacije. Na dugovječnost i ogromnu razmjeru carstva uticao je latinski i grčki jezik, kultura, religija, izumi, arhitektura, filozofija i pravo. Tokom srednjeg vijeka, bilo je pokušaja da se uspostave nasljednici Rimskog carstva, kao što je Franačko carstvo i Sveto rimsko carstvo. Zahvaljujući teritorijalnoj ekspanziji Španskog, Francuskog, Portugalskog, Holandskog, Italijanskog, Ruskog, Njemačkog, Britanskog i Belgijskog carstva, grčko-rimska kultura se proširila na globalnom nivou igrajući značajnu ulogu u razvoju modernog svijeta.

Rum (historija)

Rum (na arapskom, الرُّومُ ar-Rūm; turski, Rûm ili Rüm) je veoma neodređen izraz koji je u različita vremena značio više stvari. U islamskom svijetu, bio je općenit izraz za Evropljane, a konkretan naziv za Bizantijsko carstvo, no isto tako se upotrebljavao kao ime za Seldžučki sultanat u Anadoliji, te za grčko stanovništvo unutar Osmanlijskog carstva.

Kad su ih prvi put sreli, Arapi su saznali da se bizantijski Grci međusobno nazivaju Rhomaioi, odnosno "Rimljani" (Romeo je italijanska verzija), tako da su ih Arapi počeli zvati "Rum" (tj. "Rumljani" ili "Rumci"), time misleći na etničku pripadnost, te su prema tome njihovu zemlju isto tako nazvali "rumska zemlja", dok je Sredozemno more postalo "Rumsko more."

Dakle, u Staro doba, Arapi su Grke zvali "Junanima," tj. "Joncima" (Yunan je inače, na turskom, zvanični oblik za Grka, dok je tursko ime za Grčku Yunanistan), a Rimljane "Rumljanima" ili Latinyun ("Latinci").

Kasnije, zbog činjenice da su se muslimani, kako Arapi tako i rani Turci, sretali sa starim Rimljanima na prostoru Male Azije, izraz Rum je postao oznaka za tu geografsku oblast, ostajući u upotrebi i poslije seldžučkih osvajanja u Anadoliji. Iz tih razloga je Seldžučki sultanat poznat i kao Rumski sultanat.

Ime ili nadimak Rumi je označavao osobu koja je iz Ruma. Čuveni islamski mistik, Mevlana Dželaludin je također poznat pod imenom Rumi.

Izraz Rumi je ostao uvriježen i još uvijek se može sresti u Magrebu (Sjeverna Afrika), gdje domaće stanovništvo u unutrašnjosti zemlje zapadnjake zove tim imenom.

Spisak bizantijskih careva

Ovo je spisak bizantijskih careva od utemeljenja Carigrada 330. godine, koja označava konvencionalni početak Istočnog Rimskog Carstva ili Bizantije, pa sve do pada 1453. godine.

Prvi bizantijski car bio je Konstantin I Veliki, prvi kršćanski car, koji je obnovio Carigrad. On je Rim zamijenio Carigradom sa kršćanstvom kao državnom religijom.

Svi bizantijski carevi smatrali su se kao rimski carevi. Termin "bizantijski" skovala je zapadna historiografija u 16. stoljeću. Upotreba naziva "rimski car" postala je sporna nakon papskog krunisanja franačkog kralja Karla kao cara Svetog Rimskog Carstva 25. decembra 800. godine.

Srednji vijek

Srednji vijek je razdoblje u historiji Evrope koje je trajalo od 5. do 15. stoljeća. Počelo je padom Zapadnog rimskog carstva i okončalo se pojavom renesanse i velikih geografskh otkrića. Srednji vijek je srednje razdoblje u klasičnoj podjeli historije zapadnog svijeta, koji se dijeli na antički, srednji i novi vijek. Samo srednjovjekovno razdoblje može se podijeliti na rani, razvijeni i kasni srednji vijek.

Smanjenje broja stanovnika, deurbanizacija, invazije i seobe naroda, koje su započele tokom kasne antike, su se nastavile i tokom ranog srednjeg vijeka. Barbarski osvajači, među kojima su dominirali razni germanski narodi, su formirali nova kraljevstva na teritoriji nekadašnjeg Zapadnog rimskog carstva. U 7. stoljeću, sjeverna Afrika i Bliski istok, koji su nekada pripadali Istočnom rimskom carstvu, su došli pod vlast islamskog Omejadskog halifata. Iako su se u društvenim i političkim strukturama dogodile značajne promjene, do potpunog raskida sa antikom nije došlo. Na istoku je preživjelo i kao važna sila opstalo Bizantijsko carstvo. Bizantska kodifikacija rimskog prava, poznata kao Corpus Juris Civilis ili "Justinijanov kodeks", Zapadu je otkriven u sjevernoj Italiji 1070. godine i imao je veliki uticaj tokom čitavog srednjeg vijeka. Na Zapadu, većina novih kraljevina inkorporirala je nekoliko preostalih rimskih institucija. Osnovani su manastiri kao dio pokreta usmjerenog ka pokrštavanju paganske Evrope. Franci su pod Karolinškom dinastijom nakratko uspostavili Karolinško carstvo, koje se krajem 8. i početkom 9. stoljeća prostiralo na većem dijelu zapadne Evrope. Međutim, to carstvo je kasnije podleglo pritiscima unutrašnjih građanskih ratova u kombinaciji sa invazijama Vikinga sa sjevera, Mađara sa istoka, i Saracena sa juga.

Tokom razvijenog srednjeg vijeka, koje je počelo 1000. godine, stanovništvo Evrope se znatno povećalo usljed tehnoloških i poljoprivrednih inovacija koje su omogućile procvat trgovine, a promjena klime je omogućila povećanje prinosa usjeva. Kmetstvo, organizacija seljaka u selima koji su plemićima dugovali najam i naturalni rad, i feudalizam, politički sistem u kojem su vitezovi i niže plemstvo dugovali vojnu službu svojim gospodarima u zamjenu za pravo iznajmljivanja zemljišta i plemićkih imanja, su predstavljali dvije temeljne vrste organizacije u razvijenom srednjem vijeku. Krstaški ratovi, prvi put započeti 1096. godine, su označili prve pokušaje zapadnoevropskih kršćana da od muslimana vojnim putem povrate kontrolu nad Svetom zemljom. Kraljevi su postali poglavari centralizovanih nacionalnih država i utjecali su na smanjivanje kriminala i nasilja, ali i na sve veće udaljavanje od jedinstvenog hrišćanstva. Teologija Tome Akvinskog, slike Giotta di Bondonea, poezija Dantea Alighierija i Geoffreya Chaucera, putovanja Marka Pola i gotička arhitektura, poput katedrale u Chartresu, pripadaju izvanrednim dostignućima razvijenog srednjeg vijeka.

Kasni srednji vijek su obilježile poteškoće i nevolje, kao što su glad, kuga, i ratovi, što je značajno doprinijelo smanjenju broja stanovnika Evrope; između 1347. i 1350. godine, Crna smrt je odnijela živote jedne trećine Evropljana. Crkveni sukobi, hereza i zapadni raskol unutar Rimokatoličke crkve su se odvijali paralelno sa međudržavnim sukobima, građanskim ratovima i pobunama seljaka. Kulturni i tehnološki razvoj je transformisao evropsko društvo i označio kraj srednjeg i početak novog vijeka.

Uskršnja hronika

Uskršnja hronika (Chronicon paschale, ali poznata je i kao: Chronicon Constantinopolitanum, Chronicon Alexandrinum, Fasti Siculi) predstavlja prikaz događaja od postanka svijeta do 629. godine. Djelo je nastalo kao rezultat polemike koja se vodila oko kalendara, tj. tačnog datuma Uskrsa (Vaskrsa). U djelu su spojene kalendarske rasprave sa raznim hroničarskim zabilješkama. Sastavljač djela nije poznat, a najvjerovatnije je da pripada svećenstvu. Radi se o kompilaciji u kojoj su predmet prepisivanja brojna djela starih autora.

Ova hronika je bila popularna u Bizantu kao i ona Jovana Malale. Za historiju Bizanta uglavnom prepisuje druge poznate autore, najviše Malalu, a jedino korisno mjesto predstavlja autorovo savremeno doba koje je opisivao, tj. početak 7. vijeka.

Uskršnja hronika opisuje čuvenu neuspjelu avarsko-slavensku opsadu Carigrada 626. koja je prelomna za raspadanje avarsko-slavenskog plemenskog saveza. Hronika navodi da je avarski kagan rasporedio vojsku, među kojom i Slavene, prema bedemima Carigrada. Navodi da je napad trajao neprekidno pola dana, da je udarao pješadijom od neoklopljenih Slavena, pa oklopljenom pješadijom iz drugog bojnog reda. Dalje je kagan pokušavao sa ogromnim ratnim spravama obloženim kožama. Slaveni su napadali i s morske strane u svojim moniksilima. Opsada nije uspjela, a Hronika navodi da su Slaveni bili nezadovoljni nekim potezima avarskog kagana.

Bizantski historičari i pisci
Stari vijek
Srednji vijek
Novi vijek
Kolonijalna carstva

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.