Biblioteka

Biblioteka je sređena zbirka knjiga po autorskom, predmetnom ili katalogu, koja pripada privatnim licima ili državnim institucijama, ili ustanovama u kojima se čuvaju zbirke knjiga.

Bibliotekarstvo je nauka koja se bavi potrebama biblioteka. U današnje vrijeme raširena je upotreba računara u bibliotekama, a knjige se klasifikuju koristeći neki od raspoloživih decimalnih sistema klasifikacije.

Library-shelves-bibliographies-Graz
Biblioteka

Historija

Prve biblioteke nastale su prije više od hiljadu godina. Pri iskopavanju starog grada Ura, u Mezopotamiji, naučnici su otkrili glineni pečat. Bio je cilindričnog oblika s natpisima, i pripadao je prvoj biblioteci.

Već oko 700. godine prije nove ere, narod Mezopotamije je imao dobro uređene biblioteke po svojim hramovima i palačama. Knjige su u tim bibliotekama bile glinene pločice ispisane klinastim pismom. Hiljade takvih pločica raspoređenih prema područjima nauke, sačinjavale su zbirke koje su predstavljale prve prave biblioteke. Jedna od njih tzv. Asurbanipalova biblioteka, s oko 22000 glinenih pločica, danas se čuva u Britanskom muzeju u Londonu.

I Egipćani su imali biblioteke koje su čuvali svećenici po hramovima. Knjige su bile napravljene u obliku svitaka od papirusa. Najčuvenija biblioteka svih vremena bila je u Aleksandriji, stvorena 300. godine prije nove ere. Imala je najmanje 70000 svitaka od papirusa.

Teološke biblioteke

Najstarija biblioteka bogoslovskog karaktera je zbirka svetih knjiga kod Jevreja. Njenu osnovu postavio je Mojsije, a zatim se ona dalje razvijala. Istovjetnu ulogu imali su arhivi, nastali kod Jevreja u Starom Zavjetu. Sa širenjem kršćanstva osnivaju se bogoslovne biblioteke pri crkvama, a naročito po manastirima, gde se nalaze prave književne riznice. Kao najstarija kršćanska biblioteka smatra se Jerusalemska biblioteka, osnovana u 3. vijeku.

Što se tiče specijalno bogoslovskih biblioteka, najpoznatija je Vatikanska koja broji približno 220.000 knjiga i 26.000 rukopisa, među kojima i poznati kodeks Biblije iz 15. vijeka. Prve biblioteke u Rusiji osnivane su pri crkvama i manastirima, pa su i knjige bile crkvenog karaktera. Prvu rusku biblioteku osnovao je knez Jaroslav pri crkvi sv. Sofije u Kijevu. Također, velika biblioteka je osnovana i pri Kijevsko-Pecherskom manastiru. U Moskovskoj Rusiji manastirske i crkvene biblioteke odigrale su značajnu ulogu, tako da se u 16. vijeku pojavljuju čak i opisi pojedinih knjiga. U 17. vijeku pojavljuju se mnoge privatne biblioteke u Rusiji (Simeona Polockog, Dimitrija Rostovskog, Silvestra Medvedeva), a poslije reforme Petra Velikog pojavljuju se u Rusiji mnoge biblioteke (Tatišđeva, Buturlina, Šđerbatova). U 19. vijeku poznata je bila Publična biblioteka (oko 1.300.000 naslova i rukopisa), Biblioteka Rumjancevskog muzeja od 1827. (oko 300.000 naslova i rukopisa), biblioteka Akademije nauka 1714. u Kurlandiji, Sinodska moskovska biblioteka (1721), Moskovska tipografska biblioteka od vremena Ivana Groznog, biblioteka kijevske akademije (preko 300.000 naslova i 937 rukopisa), biblioteka Kazanske akademije, itd.

Također pogledajte

Vanjski linkovi

Asirija

Asirija, u geografskom smislu, je sjeverni dio Mesopotamije. Početkom I mijenija p. n. e. u brdovitim predjelima srednjeg Toka Eufrata i Tigrisa formiran je grad Asur koji će postat centar nove drzave - Asirije.

Obilje ruda, kojima je ovaj kraj raspolagao, omogućilo je Asircima izradu kvalitetnog oružja koje im je osiguralo premoć nad susjednim narodima. Njihovi vladari počeli su osvajačke ratove, kojima su pokorene susjedne države - Fenicija, Palestina, Babilon, pa se Asirija prostirala od sredozemnog mora do perzijskog zaliva. Prijestolnica Asirije je bio grad Niniva.

Iako su ostali upamćeni po svojoj surovosti i okrutnim metodama ratovanja, Asirci su iza sebe ostavili veliku kulturu. Njeno bogatstvo potvrđuje i biblioteka cara Asurbanipala pronađena prilikom otkopavanja Ninive.

Međutim, surova vladavina Asiraca, Poticala je česte pobune pokorenih naroda. Neredi koji su zbog toga nastajali doveli su do opadanja asirske moći, i konačnog raspada države krajem 7. vijeka p. n. e.

Banja Luka

Banja Luka je grad u zapadnom dijelu Bosne i Hercegovine, smješten na rijeci Vrbas. Po veličini je drugi grad u cijeloj Bosni i Hercegovini, a mnogi ga smatraju jednim od njenih najljepših gradova. Upravno je središte Republike Srpske, te privredni i kulturni centar ovog dijela Bosanske krajine.

Charles Darwin

Charles Robert Darwin (12. februar 1809 – 19. april 1882) bio je britanski naučnik koji je udario temelje modernoj teoriji evolucije pomoću koncepta razvijanja svih životnih oblika procesom prirodne selekcije. Darwin je rođen u mjestu Shrewsbury, grofovija Shropshire 12. februara 1809. godine kao peto dijete dobrostojeće engleske porodice. Njegov pradjed s majčine strane bio je uspješni trgovac porculanskom i lončarskom robom Josiah Wedgwood, a pradjed s očeve strane bio je u 18. vijeku dobro znani psiholog i učenjak Erasmus Darwin. Godine 1839. oženio se svojom rođakinjom Emmom Wedgwood, a nešto kasnije preselio se na malo imanje Down House izvan Londona. Tamo je sa suprugom podizao desetoro djece, od koje je troje umrlo u ranom djetinstvu.

Gazi Husrev-begova biblioteka

Gazi Husrev-begova biblioteka osnovana je 8. januara 1537. godine (26. redžeba 943. h.g.) u Sarajevu i predstavljala je najznačajniju ustanovu ove vrste na Balkanu tokom cijelog osmanskog perioda.

Fond Gazi Husrevbegove biblioteke broji oko osamdeset hiljada svezaka knjiga, naslova časopisa i dokumenata na orijentalnim, bosanskom i nekim evropskim jezicima. Periodika se sastoji od najstarijih listova štampanih u Bosni i Hercegovini, nekih sarajevskih dnevnih listova kao i gotovo svih naslova muslimanskih listova i časopisa koji su izlazili ili danas izlaze u Bosni i Hercegovini. Naročito je značajan autograf Ljetopisa sarajevskog hroničara Mula Mustafe-Bašeskije, koji obuhvata vrijeme od 1747. do 1804. godine.

Najstariji rukopis u Gazi Husrevbegovoj biblioteci je djelo Ihjau ulumud-din, od Ebu Hamid Muhameda el-Gazalije, umro 1111. godine, teološko-mističko djelo, prepisano 1131. godine.

Biblioteka također posjeduje veliki broj historijskih bosansko-hercegovačkih tekstova od naročite važnosti.

Grosuplje

Grosuplje (njemački: Großlupp) je naseljeno mjesto i općina, te službeni grad u Sloveniji, u regiji Srednjoj Sloveniji.

Kongresna biblioteka

Kongresna biblioteka je de facto nacionalna biblioteka Sjedinjenih Država i „istraživačka ruka“ Kongresa Sjedinjenih Država. Jedna je od najvećih biblioteka u svijetu. Njena zbirka uključuje preko 29 miliona katalogiziranih knjiga i drugih štampanih materijala na preko 470 jezika; više od 58 miliona rukopisa; najveću zbirku rijetkih knjiga u Sjevernoj Americi (uključujući i primjerak Gutenbergove Biblije), preko 1 milion izdanja Vlade SAD, milion izdanja svjetskih novina od unazad tri stotine godina, 33.000 uvezanih tomova novina, 500.000 rolni mikrofilma, preko 6.000 stripova; i najveću svjetsku kolekciju pravnih materijala, filmova, 4,8 miliona mapa, notnih zapisa i 2,7 miliona zvučnih zapisa. Bibliotekom rukovodi Kongresni bibliotekar.

Košarkaška Kuća slavnih

Kuća slavnih košarke (originalni naziv: Naismith Memorial Basketball Hall of Fame) odaje počast igračima koji su pokazali veliko umijeće u košarci, trenerima, sudijama i drugim osobama za ogroman doprinos u razvoju i popularnosti košarke. Ova ustanova pokušava sačuvati i promovirati košarku na svim nivoima i postati vrhunska biblioteka košarkaške historije. Nalazi se u američkom gradu Springfieldu (Massachusetts).

Kraljevo

Kraljevo je grad i središte istoimene općine u središnjem dijelu Srbije, na ušću Ibra u Zapadnu Moravu. Okruženo je vijencima šumadijskih planina i planina kopaoničke grupe, što uslovljava klimatske uslove na granici umjereno-kontinentalne i kontinentalne klime. Značajan je kulturni, prosvjetni i turistički centar ovog dijela zemlje. U njemu su smješteni muzej, arhiv, zavod za zaštitu spomenika kulture, biblioteka, pozorište, udruženja književnika i likovnih umjetnika i brojna kulturno-umjetnička društva. Grad ima 65.142 stanovnika (popis 2002), a cijela općina broji 121.707 (2002).

Grad je prije nosio imena Rudo Polje, Karanovac i Rankovićevo.

Lisabon

Lisabon (portugalski: Lisboa) jest glavni i najveći grad Portugala. Unutar administrativnih granica grada koji se prostire na površini od 100,05 km2 živi 552.700 stanovnika. Izvan ovih granica, na području urbanog dijela grada živi oko 2,7 miliona stanovnika čime je Lisabonska urbana zona 11. najmnogoljudnija takva zona u Evropskoj uniji. Grad se smjestio na zapadnoj obali Iberijskog poluostrva, na izlazu iz zaliva, kratko prije ušća rijeke Tejo u Atlantski okean. Lisabon je upravni, kulturni, obrazovni i privredni centar Portugala, u kom su smješteni vlada, državna uprava sa ministarstvima i sudstvom. Svoje sjedište u Lisabonu imaju i Akademije nauka i Akademija umjetnosti, Historijska akademija, Konzervatorijum, Vojna akademija, te veliki niz drugih značajnih znanstvenih institucija nacionalnog karaktera, kao što su Nacionalna biblioteka, Nacionalni arhiv i instituti. Lisabon je i središte nadbiskupije i jedan od najvažnijih vjerskih centara Portugala sa nizom većih i manjih crkvi, samostana i vjerskih škola. U gradu su smješteni i nacionalni teatar, Opera, te niz manjih klasičnih i savremenih teatarskih kuća za svačiji ukus. Muzeji i galerije su svjetskog ranga, a tu se posebice ističu privatna zbirka iz ostavštine Gulbenkiana sa antologijskim djelima savremene umjetnosti 20. vijeka, te muzeji Museu Nacional de Arte Antiga i Museum Calouste.

Litija

Litija (njemački: Littai) je naseljeno mjesto i općina, te službeni grad u Sloveniji, u Zasavskoj regiji.

Ljutomer

Ljutomer (njemački: Luttenberg) je naseljeno mjesto i općina, te službeni grad u Sloveniji, u Pomurskoj regiji.

Međunarodni univerzitet u Sarajevu

Internacionalni univerzitet u Sarajevu (engleski: International University of Sarajevo – IUS) je privatni univerzitet u Sarajevu u Bosni i Hercegovini. Osnovala ga je Fondacija za razvoj obrazovanja Sarajevo 23. oktobra 2003. godine. U januaru 2005. IUS je zvanično registriralo i priznalo Ministarstvo za edukaciju Sarajevskog kantona kao i Vijeće za visoko obrazovanje Republike Turske. IUS ima 1650 studenata iz 55 zemalja i članove fakulteta iz 20 zemalja koji obavljaju akademske i istraživačke aktivnosti iz različitih disciplina nauka - inženjerstvo, umjetnost i društvene nauke. Prva generacija 32 IUS studenta svoje diplome dobila je 26. juna 2009. IUS nudi mnoge vrste stipendija, posebno za studente iz Bosne i Hercegovine.

Nacionalna i univerzitetska biblioteka Bosne i Hercegovine

Nacionalna i univerzitetska biblioteka Bosne i Hercegovine (NUBBiH) je nacionalna biblioteka Bosne i Hercegovine sa sjedištem u njenom glavnom gradu Sarajevu.

Za vrijeme Rata u Bosni i Hercegovini, tokom opsade Sarajeva, u noći sa 25. na 26. augusta 1992. godine pripadnici Vojske Republike Srpske su granatiranjem zapalili Vijećnicu pri čemu je izgorjelo mnogo arhivskog i bibliotečkog fonda Nacionalne i univerzitetske biblioteke BiH.

OCLC

OCLC (engl. Online Computer Library Center) je svjetska neprofitna organizacija i usluga za biblioteke svih vrsta. Osnovana je 1967. godine kao Ohio College Library Center na inicijativu profesora sa univerziteta u Ohiu (SAD). Cilj je bio izgraditi sistem zasnovan na računarskoj mreži koja bi obuhvatila sve bibliotečke podatke sa navedenog univerziteta, ali je vremenom počela objedinjavati i građu drugih biblioteka u Sjedinjenim Američkim Državama i svijetu. Dostupnost građe OCLC-a provjerava se na WorldCatu, najvećoj bibliografskoj bazi podataka koja objedinjuje građu 72.000 svjetskih biblioteka, muzeja i arhiva.

PubMed

Šablon:Infobox biodatabase

PubMed je besplatmo dostupana tražilica, prvenstveno MEDLINE bibliografske baze podataka o referencama i apstraktima za nauke o životu i biomedicinske teme. SAD Nacionalnoa medicinska biblioteka (National Library of Medicine) (NLM) u Nacionalnom instituta za zdravlje održava baze podataka kao dijela Entrez sistema pristupa informacijama.

Od 1971. do 1997. godine, MEDLINE online pristup MEDLARS Online kompjuterizovana baza podataka je bila dostupna prije svega kroz institucionalne objekte, kao što su univerzitetske biblioteke. PubMed, prvi put objavljen u januaru 1996. godine, uveo je pretraživanje u eru privatnih, besplatnh, kućnih i uredskih MEDLINE pretraživanja. The PubMed system was offered free to the public in June 1997, when MEDLINE searches via the Web were demonstrated, in a ceremony, by Vice President Al Gore.

Sarajevska vijećnica

Sarajevska vijećnica je zgrada u Sarajevu nedaleko od Baščaršije na Mustaj-pašinom mejdanu i predstavlja jedan od najljepših i najreprezentativnijih objekata iz austrougarskog perioda građen u pseudo-maurskom stilu. U ovom stilu rađena je većina objekata što ih je u Sarajevu ostavila austrougarska vlast, a sinonim je za austrougarski period u Bosni i Hercegovini i zaštitni znak tog vremena. Prvi projekat je uradio Karlo Paržik, a kako se ovaj nije svidio ministru Benjaminu Kalaju, izrada novog je povjerena Alexandru Witteku. Kao uzor u izradi ovog projekta poslužila mu je džamija Kemala II zbog čega je dva puta odlazio u Kairo. Kako je Witek navodno, upravo zbog ovog projekta (nedovoljnog osvjetljenja u glavnoj auli zgrade), umno obolio i izvršio samoubistvo, završetak njegovog projekta je povjeren 1894. godine Ćirilu M. Ivekoviću. Uporedo sa izradom i razradom projekta tekla je i izgradnja objekta od 1892. do 1894. godine. Objekat gradske vijećnice zvanično je predat na upotrebu 1896. godine. Nakon što je obnovljena, Vijećnica je ponovo otvorena 9. maja 2014. godine.

Sežana

Sežana (njemački: Zizan, italijanski: Sesana) je naseljeno mjesto i općina, te službeni grad u Sloveniji, u Obalno-kraškoj regiji.

Tbilisi

Tblisi je glavni grad Gruzije. Prostire se na površini od 504 kvadratna kilometra. Nastanjuje ga oko 1,1 milion stanovnika.U Tbilisiju se nalaze zgrade gruzijskog parlamenta i vlade, više univerziteta, konzervatorij, nacionalna opera, pozorište Šota Rustaveli, pozorište Marjanšvili, nacionalni muzeji, Narodna Biblioteka Parlamenta Gruzije, Narodna Banka Gruzije i mnoge druge institucije. Također se u gradu nalazi utvrđenje Narikala, Crkva Ančiškati iz 6. vijeka, Hram Sioni i Crkva Meteki.

Posebnost ovog grada je u tome što, slično Sarajevu, u njemu vjekovima žive sve tri vjere u bliskom susjedstvu, pa džamije, sinagoge i crkve nalaze se na malom razmaku jedno od drugoga.

Umjetnička galerija Bosne i Hercegovine

Umjetnička galerija BiH je najstarija bosanskohercegovačka institucija koja se bavi zaštitom i promocijom kulture i likovne umjetnosti , osnovana je 11. oktobra 1946. godine u Sarajevu odlukom Vlade Narodne Republike BiH. Galerija je za javnost otvorena 1959. godine svojom prvom stalnom postavkom.

Primarni zadatak i obaveza UGBiH je da prikuplja i otkupljuje djela naših i stranih likovnih umjetnika, te da izlaganjem tih djela i organiziranjem izložbi utiče na razvoj umjetnosti i da se javnost upoznaje o likovnoj umjetnosti. Galerija je po osnivanju preuzela kolekciju Galerije slika Državnog muzeja (Zemaljski muzej BiH) koju je činilo više od šesto djela, uglavnom slika i crteža. Na vijest o osnivanju Umjetničke galerije, slikar i grafičar Branko Šotra skupio je u Beogradu 83 djela jugoslavenskih umjetnika i poklonio ih galeriji.

Tokom 65 godina postojanja i rada, putem otkupa, poklona, donacija i zaostavština, fundus Umjetničke galerije BiH narastao je na gotovo 6.000 umjetničkih djela što je čini jedinstvenom institucijom na prostoru Bosne i Hercegovine.

Bogati fundus galerije podijeljen je u nekoliko kolekcija:

Bosanskohercegovačka umjetnost

Međunarodna kolekcija donacija

Kolekcija djela iz bivše Jugoslavije

Ikone

Kolekcija švicarskog umjetnika Ferdinanda Hodlera

Kolekcija fotografija i novih medija

Likovni arhiv „Nada“.Među vrijednim likovnim djelima nalaze se i slike velikana bosanskohercegovačke likovne umjetnosti, Mice Todorović, Ismeta Mujezinovića, Voje Dimitrijevića, Bekira Misirlića, Romana Petrovića, Gabrijela Jurkića, Behaudina Selmanovića i drugih.

U okviru Galerije nalazi se i restauratorsko-konzervatorska radionica (koja je opremljena najsavremenijom opremom u BiH) i specijalizirana biblioteka koja sadrži oko 10.000 bibliotečkih jedinica iz oblasti historije umjetnosti, teorije umjetnosti, estetike, historije, filozofije itd.

Tokom rata iz UGBiH, pod do danas nerazjašnjenim okolnostima, nestalo je 51 umjetničko djelo.

Zgrada u kojoj se nalazi Umjetnička galerija izgrađena je oko 1912. godine kao robna kuća Ješue i Mojce Saloma. Pretpostavlja se da je djelo Josipa Vancaša. Po svojim odlikama spada u kasna djela historicizma, a pored renesansno-klasicističkih oblika na njoj se prepoznaju i elementi secesije. Period nakon rata u UGBiH obilježen je velikim radovima na sanaciji ratne štete kao i potpunoj rekonstrukciji cijelog objekta uz potporu inozemnih donatora: Svjetske banke, Švicarske, Portugala, Njemačke i UN-a. Obnovljena je fasada, depo slika, uređen je galerijski prostor koji je obogaćen i novom Švicarskom galerijom na drugom spratu.

Umjetnička galerija BiH je jedna od sedam institucija kulture od državnog značaja, pored koje su i Zemaljski muzej BiH, Kinoteka BiH, Muzej književnosti i pozorišne umjetnosti BiH, Historijski muzej BiH, Nacionalna i univerzitetska biblioteka BiH, Biblioteka za slijepa i slabovida lica BiH. Ove institucije imaju neriješen pravni status. Umjetnička galerija BiH, zbog nedostatka novčanih sredstava i podrške, zatvorila je svoja vrata za javnost 11. septembra 2011. nakon 65. godina bogatog i neprekinutog djelovanja. Imenovanjem Straje Krsmanovića na mjesto vršioca dužnosti direktora, Galerija je otvorena u augustu 2012. godine i od tada radi redovno, ali njen pravni status i dalje ostaje neriješen.

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.