Aruba

Aruba je ostrvo koje se nalazi na krajnjem jugu Karipskog mora. Udaljeno je oko 29 km sjeverno od obale Venecuele. Aruba je duga oko 32 km u pravcu sjeverozapad-jugoistok. Ona je pored Holandije i Holandskih Antila jedno od tri ravnopravna dijela. Stanovnici Arube kao i stanovnici drugih dijelova Holandskih Antila imaju jednu nacionalnost, holandsku. Kao i druga dva dijela Holandije, Aruba ima vlastiti ustav i svoju vladu, te uživa potpunu unutrašnju autonomiju. Glavni i najveći grad je Oranjestad.

Aruba
Aruba
Zastava Grb
Zastava Grb
Himna"Aruba Dushi Tera"
Položaj Arube na karti
Položaj Arube
Glavni grad Oranjestad
Službeni jezik holandski, papiamento
Državno uređenje  
 -  Guverner Fredis Refunjol
 -  Predsjednik vlade Nelson O. Oduber
Nezavisnost Zavisna teritorija Holandije 
Površina
 -  Ukupno 193 km2
 -  Vode (%) neznatan
Stanovništvo
 -  Ukupno 103,484 (195.)
 -  Gustoća stanovništva 571/km2 
Valuta Arubanski florin
Vremenska zona UTC -4
Internetska domena .aw
Pozivni broj +297

Historija

Stanovnike Arube čini narod po imenu Arawak koji su došli iz Venecuele. Ostaci stare indijske kulture datiraju još od perioda 1000. godine. Evropljani su prvi put čuli za Arubu preko istraživača Ameriga Vespuccija i Alonsa de Ojeda u ljeto 1499. godine. Zlato nije istog trenutka otkriveno u Arubi, nego tek 300 godina kasnije. S obzirom na to da Aruba nema dovoljnu količinu padavina, nije pogodna za plantažni način proizvodnje, tako da se ovdje nije razvijala ekonomija niti ropstvo kao u drugim karipskim dijelovima.

Španci su Arubu kolonizirali stoljećima. 1508. Španska kruna je postavila Alonsa de Ojeda za prvog guvernera Arube, koja je postala dio Nove Andaluzije (Nueva Andalucía). Nakon više od stotinu godina, Holanđani će preuzeti vodeću ulogu na ovom ostrvu. Godine 1636. su se doselili Holanđani, koji su okupirali ovu teritoriju. Tokom 19. vijeka Aruba postaje u kontekstu zlatne groznice privredno zanimljiva. Godine 1933. Aruba je poslala prvu peticiju kraljici u kojoj traži status nezavisnosti ili autonomiju. Tokom Drugog svjetskog rata, kada je Njemačka okupirala Holandiju, Aruba je potpala pod britanski protektorat (1940-1942), a kasnije i pod američki (1942-1945). 16. februara 1942. njemačka podmornica U-156 pod komandom Wernera Hartensteina napala je rafineriju nafte na Arubi, ali njemački plan nije uspio.

Zadnje decenije 20. vijeka donose ostrvu ponovo privredni zalet razvojem turističke industrije. Aruba se službeno odvojila od Holandskih Antila, čiji su dijelovi i danas ostrva Bonaire i Curacao, i 1986 postala autonomna država unutar Holandije. Njen status je reguliran ustavom (Staatsreglement ) iz 1947. kojim nije uključena u Holandsko Kraljevstvo. Odnos sa Holandijom se pospješio 1954. kada je Aruba uključena u Holandsko Kraljevstvo. Godine 1976. je usvojena zastava, grb i himna Arube, a godinu dana poslije na referendumu koji je održan pod pokroviteljstvom UN-a, 82% glasača je glasalo za nezavisnost. Nastojanja za potpuno odvajanje od Holandije su zamrznuta na molbu države Aruba 1990. zbog niza razloga koje je donijela Vlada.

Vlada

Vladajuće političko tijelo u Arubi je parlament kojeg čini 21 član. Guverner Arube se bira na četiri ili šest godina. S obzirom na to da sve države Holandskog Kraljevstva dijele zajedničko državljanstvo, samim tim te države koriste jedan, holandski pasoš. Aruba je dio Prekomorskih teritorija i kao takva, ona nije članica Evropske unije. Ali uprkos tome, Aruba može primati pomoć iz Evropskog fonda za razvoj.

Pravni sistem Arube je zasnovan na holanskom modelu. Najnižu jurisdikciju ima Sud Arube. Iznad njega se nalazi Sud pravde za Holandske prekomorske teritorije. A najviši sud je Holandski sud pravde. Policijske snage Arube održavaju red u državi.

Administrativna podjela

Aruba nema zvaničnu administrativnu podjelu, ali za potrebe popisa stanovništva dijeli se u osam regija.

Ime Površina (km²) Broj stanovnika 1991. Broj stanovnika 2000. Broj stanovnika 2010.
Noord / Tanki Leendert 34.62 10,056 16,944 21,495
Oranjestad zapad 9.29 8,779 12,131 13,976
Oranjestad istok 12.88 11,266 14,224 14,318
Paradera 20.49 6,189 9,037 12,024
San Nicolas sjever 23.19 8,206 10,118 10,433
San Nicolas jug 9.64 5,304 5,730 4,850
Santa Cruz 41.04 9,587 12,326 12,870
Savaneta 27.76 7,273 9,996 11,518
Aruba ukupno 178.91 66,687 90,506 101,484

Geografija

Aruba je najzapadniji i najmanji od tri ABC ostrva. Ovaj naziv je nastao od prvih slova tri ostrva (Aruba, Bonaire i Curaçao). Pretežno je nisko, dugo najviše 30 km a široko najviše 9 km. Najviše brdo je Jamanota sa 188 m nadmorske visine. Zapadni dio ostrva obilježavaju bijele pješčane plaže, dok na istočnom dijelu dominiraju ponekad bizarne stijene oblikovane kroz milenije uticajem vjetra i valova, bez čovjekovog djelovanja. Glavni grad Arube ima sljedeće koordinate: 12°19′S 70°1′Z.

Klima i vegetacija

Za razliku od ostatka karipske regije, Aruba ima suhu klimu. Upravo ovakva klima je omogućila posjetiocima Arube da uživaju u toplom i sunčanom vremenu. U Kepenovoj klasifikaciji klime, Aruba pripada suhoj stepskoj klimi. Tako se npr. u Oranjestadu prosječne mjesečne temperatue kreću između 26,7-29,2 °C, a godišnja količina padavina iznosi svega 470 mm.

Aruba spada u Ostrva zavjetrine pa time leži izvan područja orkana. Stoga ima tokom čitave godine sunčano vrijeme uz osvježavajuće pasate. Među najljepše strane Arube svakako spada njena izvorna vegetacija. Posebnu čar ostrvu daju bujni kaktus, biljke iz porodice aloe i prepoznatljivi obrisi drveća Divi-Divi. Uvid u vegetaciju ostrva daje nacionalni park Arikok.

Gradovi

Ostrvo populacijom nešto većom od 100.000 stanovnika nema mnogo gradskih naselja.

  • Oranjestad (oko 33.000 stanovnika)
  • Paradera
  • San Nicolas
  • Noord
  • Santa Cruz
  • Savaneta

Privreda

Oranjestad
Oranjestad, glavni grad Arube

Aruba ima jedan od najviših životnih standarda u regiji Karipskog mora. Veoma nizak je i stepen nezaposlenosti. BDP po glavi stanovnika iznosio je 2004. godine $21.800.

U periodu od 1915. do oko 1955. na Arubi je dobijanje zlata bilo najvažnija privredna grana. Drugi po veličini grad St. Nicolas se upravo u tom periodu razvio do te veličine. Tek 1990. se počelo sa rafiniranjem nafte. Danas je to najvažnija proizvodnja na Arubi. Ostala industrija se naslanja prije svega na duhan i proizvodnju pića. Pored toga, na Arubi ima puno offshore-banaka i firmi za obradu podataka. Od kada je Aruba svrstana na spisak OECD-a kao porezna oaza jer su finansijske strukture Arube bile pogodne za utaju poreza i "pranje novca" u velikom stilu, Vlada Arube je poduzela niz mjera da to spriječi i udovolji mjerama OECD-a. Poljoprivreda na Arubi nema neku značajnu ulogu, jer klima sa puno sunca ali nedovoljno kiše ostavlja za sobom prilično loš kvalitet tla.

Arupski florin je zvanična valuta ostrva. Ova valuta nema tako nisku vrijednost, s obzirom na to da 1,79 florina je jednak 1 USD. Iako je florin zvanična valuta, zbog čestih američkih turista, često kao sredstvo plaćanja služi i dolar, naročito u hotelima.

Najvažniji trgovački partneri Arube su Holandija, SAD kao i Kolumbija i Venecuela.

Turizam

Oko tri četvrtine bruto nacionalnog proizvoda Arube ostvaruje se iz turizma, koji se s pravom može navesti kao osnovna djelatnost ostrva. Aruba se u Evropi smatra odredištem o kojem se, osim u krugovima ljubitelja, ne govori puno kako bi se izbjegla pojava masovnog turizma. Ostrvo je pošteđeno velikih oluja (npr. uragani) i ima krasne plaže i jako ugodnu tropsku klimu. Većina turista dolazi iz SAD-a, ali su u zadnje vrijeme i turisti iz Evrope sve češći, kao i turisti iz Venecuele i Kolumbije. Holanđani u Arubu mogu putovati s olakšicom, s obzirom na to da im za putovanje nije potrebna viza. Osim toga, područje je poznato i kao izraženo povoljno za "surfanje".

Vojska

1999. godine je Odjel SAD-a za odbranu uspostavio Napadačku operacijsku zonu na aerodromu. Ali postoji i mala holandska marinska baza koju sačinjava oko 200 holandskih marinaca,

Stanovništvo

80% stanovništva Arube čine mješanci bijele, crne i karipske indijanske rase, dok ostatak od 20% čine druge etničke grupe. Baština naroda Arawak je sačuvanija na Arubi nego na drugim karipskim ostrvima. U posljednjih nekoliko godina na Arubu je imigrirao veliki broj karipskih nacija, a jedan od osnovnih razloga je veća plaćenost pojedinih zanimanja na Arubi. Kako bi vlast kontrolirala porast populacije, 2007. godine donijela je zakon kojim se inostranim radnicima dozvoljava maksimalni boravak na ostrvu u trajanju od tri godine. Najviše imigranata dolazi iz Arubi najbliže države,Venecuele.

Jezik

Jezik je vrlo važan dio kulture ovog ostrva. Iako svojom površinom tako malena, na Arubi se priča više jezika. Zvanični jezik je holandski, a od 2003. jezik Papiamento. Na Arubi se pričaju i brojni kreolski jezici koji su obogaćeni brojnim riječima i terminima iz portugalskog, holandskog i španskog jezika. Veliki broj stanovnika se koristi i engleskim jezikom zbog potreba turizma. Zanimljiva je i činjenica da 12,3% stanovništva priča španski jezik.

U Arubi izlaze četiri lista na Papiamento jeziku:  DiarioBon DiaSolo di Pueblo i Awe Mainta; i dva lista ne engleskom: Aruba Today and The NewsAmigoe je list koji se štampa na holandskom. Na Arubi postoji 18 radiostanica (2 AM i 16 FM) i tri lokalne televizijske stanice (Telearuba, Aruba Broadcast Company i Channel 22).

Kultura

18. mart je nacionalni dan Arube, jer je na taj dan 1976. Aruba predstavila svoju zastavu i nacionalnu himnu (Aruba Dushi Tera).

Aruba ima raznoliku kulturu. Prema podacima  Bureau Burgelijke Stand en Bevolkingsregister (BBSB) u 2005. godini na Arubi su živjele 92 različite nacionalsnosti. Božić i Nova godina se slave uz tipičnu muziku i pjesme. Uticaj Amerikanaca-turista se vidi kroz slavljenje praznika kao što su Noć vještica i Dan zahvalnosti u novembru.

Obrazovanje

Obrazovni sistem Arube je formiran na principu holandskog sistema obrazovanja. Vlada Arube finansira nacionalni sistem obrazovanja. Privatne škole, kao što je Međunarodna škola Arube finansira sama svoje aktivnosti. Postotak novca koji je namijenjen obrazovanju je veći nego prosječna izdvojena sredstva u ostatku Latinske Amerike. Nakon završenog osnovnog i srednjeg obrazovanja, veliki broj učenika nastavlja fakultetsko obrazovanje na nekom od univerziteta u Evropi. Najviša obrazovna ustanova na Arubi je Univerzitet Arube (UA) u čijem sklopu se nalazi pravni fakultet, ekonomski i medincinski fakultet, kao i turistički menadžment.

Infrastruktura

Međunarodni aerodrom kraljice Beatrix je smješten nadomak Oranjestada. Prema izvještaju Arupskog aerodroma, 2005. godine je oko 1,7 miliona putnika koristilo usluge aerodroma. A 61% putnika su bili Amerikanci. Aruba ima dvije luke, Barcadera i Playa, koje se nalaze u Oranjestadu. Luka Playa nudi niz usluga kao što su krstarenja. Oko jedan milion posjetioca posjeti ovu luku svake godine. Arubus je vladina autobuska kompanija koja svoje usluge nudi svakim danom. Postoje i tri telekomunikacijska provajdera: Setar-vladina kompanija; Mio Wireless i Digicel, u privatnom vlasništvu.

Poznate ličnosti

  • Dave Benton, muzičar koji je pobijedio na Izboru za pjesmu Evrovizije 2001. predstavljajući Estoniju.
  • Maurice Bishop, predsjednik Grenade
  • Emily Bolton, glumica
  • Percy Irausquin, modni dizajner
  • Padu del Caribe, arupski muzičar i tekstopisac
  • Roger Peterson, muzičar
  • Pete Philly, holandski hip-hoper

Vanjski linkovi

.aw

.aw je najviši Internet domen za Arubu. Za domenu je zadužena firma SETAR.

Aruba na Svjetskom prvenstvu u atletici 2017.

Arubu je na Svjetskom prvenstvu u atletici 2017. u Londonu od 4. do 13. augusta 2017. predstavljao jedan atletičar.

Azerbejdžan na Svjetskom prvenstvu u atletici 2017.

Azerbejdžan na Svjetskom prvenstvu u atletici 2017. u Londonu od 4. do 13. augusta 2017. predstavljala su četiri sportiste u tri discipline.

Bosna i Hercegovina na Svjetskom prvenstvu u atletici 2017.

Bosnu i Hercegovinu je na SP u atletici 2017. u Londonu, UK od 4. do 13. augusta 2017. predstavljalo troje atletičara. Ovo je bio 13. nastup atletičara iz Bosne i Hercegovine na Svjetskim prvenstvima u atletici.

Britanska Djevičanska ostrva na Svjetskom prvenstvu u atletici 2017.

Britanska Djevičanska ostrva na Svjetskom prvenstvu u atletici 2017. u Londonu od 4. do 13. augusta 2017. predstavljalo je troje sportista u tri discipline.

Grb Arube

Grb Arube je dizajniran u Amsterdamu 1955. Postoji sedam elemenata na grbu:

Lav na vrhu grba simbolizira moć

Bijeli krst na štitu simbolizira odanost vjeri

Ispod grba je lovorov vijenac simbol mira

U gornjem desnom grbu se nalazi arubsko brdo Hooiberg

U donjem desnom je točak simbol industrije

U gornjem lijevom uglu je biljka aloa, značajan izvor prihoda na ostrvu

U donjem desnom su dvije ruke koje se rukuju, simbol dobrog odnosa Arube sa svijetom

Grb Holandskih Antila

Grb Holandskih Antila sastoji se od štita, krune i mota. Štit se sastoji od pet plavih zvjezdica na žutoj pozadini i crvenim rubom. Zvijezde predstavljaju pet ostrva Holandskih Antila (do 1986 ba grbu je bilo šest zvjezdica jer je u sklopu Holandskih Antila bila i Aruba). Na vrhu štita se nalazi holandska kruna, a ispod moto "LIBERTATE VNANIMVS" (Ujedinjeni u slobodi).

Holandski Antili

Holandski Antili su bili holandski prekomorski posjed u Karipskom moru. Obuhvataju pet naseljenih ostrva u dvije grupe s ukupno oko 960 km2 i oko 200.000 stanovnika od kojih su 85 posto afričkog porijekla.

Pored turizma, glavni prihod ostrva potiče od niza banaka koje ovdje imaju svoje sjedište. Rasformirani su 10. oktobra 2010. godine. Po novom političkom poretku, Curaçao i Sveti Martin su autonomne zemlje unutar Kraljevine Holandije, zajedno sa Arubom. Ostrva Bonaire, Saba i St. Eustahije su "posebne općine" Holandije koje ne pripadaju niti jednoj provinciji.

Holandskim Antilima pripadaju sljedeća ostrva:

Ostrva privjetrine :Curaçao

BonaireOstrva zavjetrine :Saba

Sveti Eustahije (ili, kako ga zove domaće stanovništvo, Statia)

Sveti Martin (Samo južni dio. Sjeverni dio pripada francuskom prekomorskom teritoriju GvadalupeHolandski antili su 1954. dobili punu samostalnost u unutrašnjim pitanjima. Za pitanja vanjske politike kao i za odbranu, i dalje je nadležna Holandija.

Do 1986. je i ostrvo Aruba bilo dio područja holandskih antila, kada je postao treći ravnopravno sastavni dio Holandije uz Holandiju i holandeske antile. Zbog toga se još i danas ponekad koristi pojam ABC-ostrva.

Na ostrvima je 1993. godine bio održan referendum na kojem se značajna većina stanovništva s pravom glasa izjasnila za ostanak u Kraljevini Holandiji. Na Curaçau je 74% glasalo za ostanak, a i na drugim ostrvima rezultati su bili slični.

Naročito je vrijedan spomena međunarodni aerodrom princeze Julijane na Svetom Martinu. Njegov neobičan položaj privlači i oduševljava niz gledalaca; prilaz aviona, do pred samo slijetanje, odvija se iznad vode. Neposredno prije same sletne staze nalazi se plaža na koju rado dolaze znatiželjnici i promatraju slijetanje usprkos strašnoj buci i jakim zračnim strujanjima koje uzrokuju avioni.

Holandski jezik

Holandski jezik (Nederlandse taal) (također: Nederduits/ donjonjemački jezik), prema holandskoj regiji Holandiji, iz čijih se narječja holandski književni jezik (donjonjemački standardni jezik) prvenstveno razvio, ubraja se kao i njemački jezik u germansku granu indoevropskih jezika. Holandski jezik se većinom koristi u Holandiji, Belgiji, te nekim bivšim i sadašnjim holandskim kolonijama. Varijanta holandskog koja se koristi u Belgiji ponekad se naziva flamanskim jezikom.

Irska na Svjetskom prvenstvu u atletici 2017.

Irsku je na Svjetskom prvenstvu u atletici 2017. u Londonu od 4. do 13. augusta 2017. predstavljalo 12 sportista u 9 disciplina.

Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2018 (CONCACAF) - 2. krug

Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2018 (CONCACAF) - 2. krug je bilo nogometno takmičenje koje se igralo u sklopu kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2018. godine. Utakmice kvalifikacija su odigrane 7. i 16. juna 2015. godine.

Mali Antili

Mali Antili su lanac djelimično vulkanskih ostrva u Karipskom moru. Površina im je 13012 km2, sa 3,7 miliona stanovnika.

Prema geografskom položaju Mali antili se dijele na sljedeće grupe ostrva (smjer od sjevera prema istoku i zapadu):

Ostrva zavjetrineizmeđu ostalih Djevičanska ostrva, Angvila, Sveti Martin, Sint Maarten, Sveti Kristofor i Nevis, Antigva i Barbuda, Saba, Sveti Bartolomej, MontserratOstrva privjetrineizmeđu ostalih Dominika, Martinique, Sveta Lucija, Barbados, Grenadini, Grenada, TobagoZavjetrinski Antiliizmeđu ostalih Aruba, Bonaire, Curaçao, Savezne teritorije Venecuele

Oranjestad (Aruba)

Oranjestad (hol. Oranjestad, narandžasti grad) je glavni grad holandskog karipskog ostrva Aruba, koji njegovi stanovnici skraćeno nazivaju Plaja. Naziv je dobio prema holandskoj kraljevskoj porodici. Nalazi se u zavjetrini na jugozapadnoj strani ostrva.

Palestina na Svjetskom prvenstvu u atletici 2017.

Palestinu je na Svjetskom prvenstvu u atletici 2017. u Londonu od 4. do 13. augusta 2017. predstavljalo dvoje sportista: jedan atletičar i atletičarka u dvije discipline.

Papua Nova Gvineja na Svjetskom prvenstvu u atletici 2017.

Papua Novu Gvineju na Svjetskom prvenstvu u atletici 2017. u Londonu od 4. do 13. augusta 2017. predstavljalo je troje sportista u četiri discipline.

Srednja Amerika

Srednja Amerika obuhvata kopneni most između Sjeverne i Južne Amerike kao i Zapadnoindijska ostrva, a geografsko i geološki do kopnene prevlake Tehuantepec pripada kontinentu Sjeverne Amerike. Historijski gledano, Srednja Amerika može se smatrati samostalnim kontinentom. Kopno Srednje Amerike od prevlake Tehuantepec do prevlake Darién na granici između Paname i Kolumbije naziva se Centralna Amerika.

Na tom kopnenom mostu pretežno se govori španski. Jedina je iznimka Belize, gdje se govori engleski. Na ostrvima u Karibima govore se engleski, francuski, španski i holandski.

Tunis na Svjetskom prvenstvu u atletici 2017.

Tunis na Svjetskom prvenstvu u atletici 2017. u Londonu od 4. do 13. augusta 2017. predstavljalo je troje sportista u tri discipline.

Zastava Arube

Zastava Arube je usvojena 18. marta 1976. godine. Dizajn se sastoji od od polja svijetlo plave boje (koja se naziva Larkspur ili U.N. plava), dvije uske paralelno-horozontalne žute trake u donjem dijelu zastave i crvene četvorokrake zvijezde sa bijelim obodom u gornjem lijevom dijelu.

Dizajn ima višestruko značenje:

Plavo polje predstavlja nebo, more, mir, nadu, budućnost Arube i njihovu povezanost sa svojom prošlošću.

Dvije uske trake "nagoveštavaju status aparte". Jedna traka predstavlja kretanje turista ka sunčanoj Arubi, dok druga simbolizuje industriju (zlato i nafta). Također, pored sunca, zlata i bogatstva, žuta traka predstavlja i vanglo cvijeće.Zvijezda ima naročito kompleksno značenje:

Jako je neuobičajena četvorokraka zvijezda na državnim obilježjima. U ovom slučaju predstavlja 4 strane svijeta, što ukazuje na dosta kompleksno porijeklo naroda Arube. A s obzirom na to da se na Arubi koriste 4 glavna jezika: papiamento, španski, engleski i holandski, može se i tu pronaći simbolika.

Zvijezda predstavlja i samo ostrvo: zemlja je dosta često crvena i ograđena bijelim plažama i plavim morem.

Crveno također ima značenje krvi koju su Arubanci prolili tokom rata, kao i Indijanaca domorodaca i patriotske ljubavi.

Bijelo znači čistotu i iskrenost.Na Arubi je 18. mart državni praznik, poznat kao Dan Zastave.

Suverene
države
Zavisne
teritorije
Karibi
Veliki Antili
Zavjetrinski Antili
Ostrva zavjetrine
Ostrva privjetrine
Ostala ostrva
Kontinentalna obala
Prekomorske/vanjske teritorije evropskih država
Danska
Francuska
Holandija
Italija
Norveška
Portugal
Španija
Ujedinjeno
Kraljevstvo

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.