Arhitektura

Arhitektura je umjetnost gradnje, planiranja, oblikovanja i izrade najrazličitijih objekata sa različitim funkcijama: za življenje, odmor, rekreaciju, obrazovanje, radne djelatnosti i brojne druge aktivnosti. Šira definicija obuhvata i druge grane, počev od oblikovanja i planiranja razvoja okoline, pa do dizajna namještaja i drugih proizvoda.

Svrha i ciljevi arhitekture

Prema najstarijem očuvanom djelu koje govori o arhitekturi, (Vitruvius-ova) De Architectura, dobra građevina treba imati ljepotu (Venustas), čvrstinu (Firmitas) i korisnost (Utilitas), te se arhitekturu često posmatra kao način pronalaženja odgovarajućeg omjera između ove tri osobine, a da ni jedna ne dominira.

Arhitektura je multidiscliplinarna, jer objedinjava matematiku, nauku, umjetnost, tehnologiju, društvene nauke, politiku, historiju, filozofiju i druge nauke. Kako kaže Vitruvius, "Arhitektura je nauka, koja potiče od mnogih drugih nauka, i koja je ukrašena s mnogim i raznim učenjima; pomoću je napravljena procjena onih radova koji su rezultati drugih umjetnosti". On također misli da bi arhitekt trebao dobro poznavati muziku, astronomiju itd. Filozofija je vrlo važna među njima. Govoreći o pristupu jednog arhitekta, često se govori o njegovoj "filozofiji".

Teorija i praksa

Važnost teorije u formiranju prakse ne može biti prenaglašena, iako mnogi arhitekti izbjegavaju teoriju. Vitruvius kaže: "Praksa i teorija su roditelji arhitekture. Praksa je često i nastavljeno razmišljanje o metodima u kojima je proveden bilo koji rad: za pretvaranje materijala na najbolji i najbrži način. Teorija je rezultat tog razumijevanja koja prikazuje i objašnjava da je upotrijebljeni materijal bio primijenjen tako da bi se dostigao željeni cilj. Tako sâm arhitekt-praktičar ne može da imenuje dovoljno razloga za formu koju je osnovao, a ni arhitekt-teoretičar ne uspijeva, hvatajući sjenu umjesto supstancu. Onaj koji je i teoretičar i praktičar, je prema tome dvostruko naoružan; sposoban ne samo da dokaže ispravnost njegovog dizajna, nego da ga i ostvari."

Arhitektura i zgrade

Razlika između primjera arhitekture i obične zgrade je pitanje velike rasprave. Prema Nikolaus Pevsneru, Evropskom historičaru iz ranog dvadesetog vijeka, "Stada za bicikl je zgrada, Linkon katedrala je primjer arhitekture". U modernom mišljenju, razlika nije tako jasna. Što više idemo unatrag u historiji, sve veče je mišljenje šta arhitektura jeste i nije. Ako, kao Vitruvius mi smatramo da je arhitektura "dobra" zgrada, da li to znači da loša arhitektura ne postoji? Da bi se riješila ova rasprava arhitektura se može definirati kao rad arhitekta. Tako je najznačajniji razvoj arhitekture i arhitekta kroz doba historije.

Historija

Sarajevo catholic church
Sarajevo Katedrala Isusovog Svetog Srca je odličan primjer romanističkog i novogotičkog arhitektonskog stila.

Arhitektura se prvi put pojavlja kao rezultat dinamike između potreba (zaklon, sigurnost, vjera) i sredstva (prisutni materijali za izgradnju i vještina. Prehistorijska i primitivna arhitektura sačinjava ova rana doba. Što su ljudi napredovali i znanje se širilo zbog čuvanja tradicija, arhitektura postaje zanat. Ovdje se prvo pojavljuje proces pokušaja i grešaka, i kasnije, improvizacija i ponavljanje uspjeha. Arhitekt nije jedini važan lik, on je samo dio nastavljene tradicije.

Rana ljudska naselja bila su ruralna. Kad je suvišna izrada počela, ruralni narodi su postali urbani i gradovi su nastali. U mnogim starim civilizacijama kao kod Egipćana, arhitektura i urbanizacija prikazuje konstantnu interakciju sa duhovnim i nadprirodnim. Međutim, arhitektura i urbanizacija klasičnih civilizacija, kao kod Grka i Rimljanja, nastala je od građanskih ideja, i mnoge nove vrste zgrada su se prvi put pojavile. Arhitekturski stilovi su nastali i počeli su se pisati teksti o arhitekturi, i od njih zakoni i običaji. Neki primjeri od ovih zakona su radovi Vitruviusa, Kaogonđi stare Kine, i Vastu Šastra u staroj Indiji.

U Evropi tokom klasične ere i srednjog vijeka, zgrade nisu bile pripisivani određenim arhitektima, koji su ostali bezimeni. Kasnije, složenost i broj vrsta zgrada se je povečao. Rad sa građane, kao putevi i mostovi, su se počeli praviti. Mnoge nove vrste zgrada, kao naprimjer škole ili bolnica, su se pojavile. Sa renesansom i njenim poticanjem individualnosti i čovječanstvu umjesto vjere, i sa svim njenim uspjehima i napredovanju, novo pogavlje u historiji arhitekture je početo. Zgrade su određeni posebnim arhitektima poput Michelangela, Brunelleschija, i Leonarda da Vincija.

Sa akumulacijom znanja u novim naukama, poput inženjeringa, i rastom novih materijala i tehnologija, sam arhitekt je počeo da gubi tehničke aspekte zgrade. Tad je on umjesto toga počeo da se više bavi as estetikom. Nastao "gospodin arhitekt", koji je obično radio sa bogatim klijentima i koji se je u glavnom bavio sa vidljivim kvalitetima, koji su bili izvađeni iz historijskih prototipa. U devetnestom vijeku naprimjer, u školama arhitekture u Francuskoj, studenti su bili naučeni da prave brze nacrte ljepih zgrada bez brige o kontekstu.

Industrijske revolucije je dopustila masovnu konzumaciju i etetika je postala kriterij čak za srednju klasu zbog jeftinig proizvoda mašinske produkcije. Međutim, takvi proizvodi nisu imali ljepotu i iskrenost asocirana sa izrazom procesom u ranijim proizvodima. Nezadovoljnost sa takvim rješenjem tokom početka dvadesetog vijeka je rezultiralo u mnogim novim filozofijama o arhitekturi koki su bili preci moderne arhitekture. Tad su neki potpuno izbacili historiju i počeli da gledaju na arhitekturu kao kombinaciju umjetnosti, zanata, i tehnologije.

U početku, moderna arhitektura je bila eksperimentalni pokret sa moralnim, filozofijskim, i estetičkim korenjima. Istina je bila zatražena uz odbacivanje historije i prihvatanje funkcije kao osnova forme. Arhitekti su postali važne ličnosti i bili su poznati kao "majstori". Moderna arhitektura je kasnije prihvatila masovnu produkciju zbog njene jednostavnosti i, ponajviše, zbog ekonomskih razloga. No šezdesetih godina dvadesetog vijeka ljudi su uočili nedostatke takvog stila. Zamjerao joj se nedostatak karaktera, ružnoća, i uniformnost.

Arhitekti su brzo reagovalina ovaj problemu, pokušavajuči da naprave više populističku arhitekturu na vidljivom nivou. Ovaj pokret je poznat kao postmoderni. Logika je bila da je čak "ukrašena stada" (obična zgrada koja je izgrađena za funkciju iznutra, i za ukras izvana) bolja nego zgrada čija je forma i funkcija jedno te isto. Drugi su pokušali da poprave to što su oni smatrali korenj problema. Oni su se osječali da arhitektura nije privatna filozofijska ili estetička provedba, nego je trebala da sa bavi sa svako dnevnim potrebama običnih ljudi i pokušati da upotrjebi tehnologiju da napravi što bolje uvjete za življenje.

Kako su mnoge druge brige počele da se priznaju i složenost zgrada povećala, arhitektura je postajala sve multidisciplinarnija. Za projektovanje je danas potreban tim profesinalaca, a arhitekt je samo deo tima, jednak je među jednakima, nekad vođa a nekad ne. Takvo je stanje profesije danas. Iindividualnost je, međutim, i dalje na cijeni.

Zaključak

Zgrade su najvidljivi proizvodi čovječanstva ikad. Međutim, mnoge od njih su dizajni običnih ljudi, u zemljama u razvoju, ili kroz standardiziranu produkciju u razvijenim zemljama. Arhitekt se još uvijek nalazi po strani od izgradnje zgrada. Vještine arhitekta su tražene samo u izgradi komplikovanih zgrada ili onih koje se smatraju kulturnim ili političkim simbolima. I to je što publika smatra arhitekturom. Uloga arhitekta, iako se mijenja, nije bila centralna, a nikad samostalna. Uvijek postoji dijalog između arhitekta i društva. I to što postaje od ovog dijaloga se može zvati arhitektura - kao proizvod i disciplina.

Vrste Arhitekture

  • Greko-Romanska
  • Romanička
  • Gotička
  • Osmanska
  • Viktorijanska
  • Novo-Klasična
  • Novo-Gotička
  • Post-Moderna

Arhitektura po naciji ili regiji

  • Američka
  • Bosanska
  • Dalekoistočna
  • Engleska
  • Grčka
  • Islamska
  • Perzijska
  • Srpska
  • Španska
  • Staroamerička
  • Sudanoaahilska
  • Albanska

Također pogledajte

Vanjski linkovi

Arhitekt

Arhitekta (arhitekt, arhitektica, arhitektkinja) je osoba koja vrši planiranje, projektovanje i nadgledanje izgradnje objekata. Uloga arhitekte je da donosi i usmjerava odluke koje se tiču aspekata građevinske estetike, kulture i sociologije. U generalnom značenju arhitekta je dizajner sheme ili plana.

Riječ arhitekta dolazi od latinske riječi: architectus i grčke riječi arkhitekton (vrhovni graditelj), arhi (vrhovni) + tekton (graditelj, drvorezac).

Arhitekti se smatraju profesionalnim radnicima uporedivim sa doktorima, inžinjerima i advokatima koji moraju da frekventno donose građevinsko dizajnerske i planske odluke koje utiču na sigurnost i zdravstveno stanje društva. Arhitekti su dužni da imaju specijalizirano znanje i dokumentovano radno iskustvo da bi dobili registraciju, sličnu registracijama drugih profesionalnih radnika. Zahtjevi za dobijanje takve dozvole su različiti u raznim mjestima.

Iako je arhitekta zvanje koje se specifično odnosi na registrovanog profesionalnog radnika, riječ se često koristi u širem značenju kao definicija nekoga ko unosi red u izgrađenu ili neizgrađenu okolinu kroz racionalne ili neracionalne konstrukcije koristeći se dizajnom. Naprimjer, postoje brodarski arhitekti, software arhitekti itd. Diplomirani studenti škola arhitekture, čiji zadaci nisu isključivo zadaci crtača, također se često nazivaju arhitektima.

Najprestižnija nagrada koju arhitekt može dobiti jest Pritzkerova, koja se smatra ekvivalentom Nobelove nagrade za arhitekturu.

Barcelona

Barcelona (41° 23′ 0″ N 2° 11′ 0″ E) je drugi najveći grad u Španiji (poslije Madrida) i glavni grad i administrativni centar autonomne regije Katalonija. Grad se nalazi u sjeveroistočnom dijelu Pirinejskog poluostrva, na obali Mediterana. Osim što je važan privredni, obrazovni, kulturni i turistički grad, Barcelona je i sjedište katalonske vlade (Generalitat) i parlamenta. Geopolitička podjela Španije se vrši, osim po autonomnim regijama, također i po provincijama, tako da je ime Barcelona, ujedno i naziv za provinciju Barcelona.

Beograd

Beograd je glavni grad Republike Srbije. U urbanom dijelu grada živi 1,23 miliona, a unutar administrativne teritorije grada gotovo 1,7 miliona stanovnika. Glavni je grad Srbije od 1404. godine. Despot Stefan Lazarević je premjestio svoju prijestolnicu u Beograd, sagradivši utvrdu koja je porušena u tursko-austrijskom ratu. Grad se nalazi na ušću rijeke Save u Dunav.

Bosanska arhitektura

Arhitektura u Bosni i Hercegovini, u svojoj specifičnosti kao posebna bosanska arhitektura, uglavnom je nastala uticajem četiri osnovna razvojna perioda u kojem su političke i društvene promjene uticale na stvaranje i razvoj specifičnih kulturnih i arhitektonskih navika njenog stanovništva. Svaki period je autentično uticao na cjelokupnu sliku bosanske arhitekture i doprinjeo do razvoja kulturne raznovrsnosti i specifičnog arhitektonskog izraza u zemlji.

Bruxelles

Bruxelles (francuski: Bruxelles, holandski: Brussel, engleski: Brussels; u praktičnoj upotrebi koristi se i Brisel) jest glavni grad Belgije i jedan od administrativnih centara Evropske unije.

Područje metropole ima 1,8 miliona stanovnika, i tako je Bruxelles najmnogoljudniji grad u Belgiji. Još od završetka Drugog svjetskog rata Bruxelles je centar međunarodne politike. U njemu se nalazi upravno središte Evropske unije. Na nacionalnom nivou Bruxelles je glavni grad francuske zajednice u Belgiji, te flamanske zajednice i regije, kao i regije glavnog grada. Na međunarodnom nivou, grad je jedno od sjedišta Evropske unije i nekih njenih institucija, kao i NATO-a, Zapadnoevropske unije i drugih međunarodnih organizacija.

Simbol grada i poznata turistička atrakcija je bronzana fontana Manneken Pis.

Arhitektura grada je raznovrsna, i proteže se kroz periode od srednjovjekovne "Grand Place", do postmodernih zgrada EU institucija.

Bugari

Bugari (bugarski: Българи) su južnoslavenski narod pretežno naseljen u Bugarskoj.

Crkva svetog Preobraženja u Sarajevu

Crkva svetog Preobraženja jedina je pravoslavna crkva u općini Novo Sarajevo.

Crkvu, odnosno hram, projektirao je Aleksandar Deroko, a sagrađena je 1940. Osvećena je 8. septembra iste godine.Projekt crkve prvobitno je bio namijenjen za Split, ali igrom slučaja crkva je sagrađena u Sarajevu. Zbog toga crkva ima izgled poput bogomolja na jadranskom primorju.Od kraja rata do 2016. desilo se više od 40 napada na ovu crkvu. Većina napada ostala je neriješena, a počinioci su prošli nekažnjeno.

Dio ove crkve zapaljen je 21. augusta 2016. Požar je izazvao beskućnik Nedeljko Dragaš, koga je policija našla i privela na saslušanje. Sva dešavanja snimile su nadzorne kamere. Nije bilo povrijeđenih. Protiv počinioca je otvorena istraga. Crkva je i ranije bila na meti pljačkaša, a 2016. u dva navrata iz nje su ukradene ikone.

Džamija

Džamije su islamske bogomolje, prepoznatljive po nekoliko specifičnih detalja. Objekat može biti u raznim oblicima, najčešće je centralni dio u obliku kocke, na čijem vrhu je jedna ili više kupola. Sa bočnih strana se nalazi jedna ili više munara (nepravilno u bosanskom jeziku: minareta) dijelova objekta koji liče na kule pri čijem se vrhu nalazi prostor na kome stoji mujezin koji uči ezan, poziv na namaz (Es-Salat). Vrh munare je zašiljen i ima oblik kupe, obično urađene od neke metalne konstrukcije, najčešće od bakra.

U unutrašnjosti džamije se klanja pet dnevnih namaza, u džematu - posebnoj formaciji koju ljudi prave kada se spremaju za molitvu svojstvenu muslimanima. Obično odmah sa ulaza u unutrašnjosti džamije ispred sebe možete vidjeti jedan specifičan dio u obliku poluluka, malo udubljen u sam zid. Na tom mjestu stoji predvodnik svake molitve - namaza kojega džematlije nazivaju imam. Imam i svi učesnici u namazu su svojim licem okrenuti ka Kibli, koja po geografskom položaju odgovara smjeru ka Bejtullahu - Kabi u gradu Mekki u Saudijskoj Arabiji.

Pored osnovnih dijelova koji su predviđeni za namaz, u sklopu džamije se mogu nalaziti i mektebske učionice, abdesthane, gasulhane, čitaonice itd.

Film

Film (engleski: film – kožica, opna, tanki sloj) jest vizualna projekcija u pokretu, koja je najčešće ozvučena. Razlika između filma i snimka je u tome što film gradi neko očekivanje koje zatim ispuni (npr. rijeka koja teče je snimka, a rijeka koja teče i zatim se ukaže brod je film). Filmska slika je ono što se pretežno razabire na temelju projekcije filmske snimke.

Kao i drugi oblici umjetnosti, film je namijenjen publici. Filmovi se gledaju u posebnom prostoru za projekciju (kino), ili bilo gdje drugo (video). Film se često spominje kao sedma umjetnost, kao što je strip nazvan devetom umjetnošću. Film također ima i filmska izražajna sredstva, kao što to imaju i ostale umjetnosti koje su nastale prije filma:slikarstvo, balet, arhitektura, književnost, pozorište, muzika. Izražajno sredstvo slikarstva su boje, baleta su pokreti, književnosti su riječi, pozorišta su likovi i događaji, muzike su tonovi, a arhitekture su građevinski materijal i prostor. Film se još naziva i univerzalnom umjetnošću jer sadrži izražajna sredstva ostalih 6 umjetnosti.

Filmsko djelo je cjelovit te društveno i doživljajno svrhovit filmski proizvod. Film i kinematografiju sistemski proučava društveno-naučna disciplina filmologija.

Također pogledati spisak filmova.

Film se može podijeliti na više oblasti, ali osnovna podjela je na:

Dokumentarni film

Igrani film

Animirani film

Firenca

Firenca (italijanski: Firenze) je grad u Italiji i glavni grad regije Toskane. U periodu od 1865. do 1870. je bio glavni grad Kraljevine Italije.

Kroz Firencu protiče rijeka Arno. Grad ima oko 400.000 stanovnika i još dodatnih 200.000 u pridgradskim naseljima što ga čini osmim gradom po broju stanovnika u Italiji. Šire područje grada ima oko 956.000 stanovnika.

Kao centar srednjovjekovne evropske trgovine i financija, grad se često spominje kao rodno mjesto italijanske renesanse. Firenca je također poznata po umjetnosti i arhitekturi. Smatra se da je od 1000 najvažnijih evropskih umjetnika drugog milenijuma, njih 350 živjelo ili radilo u Firenci. Zbog velikog umjetničkog i kulturnog značaja, grad je nazivan Atinom Srednjeg vijeka.

Historijski centar Firence je proglašen mjestom Svjetske baštine UNESCO-a 1982. godine.

Hardver

Hardver ili računarski hardver (engleski: hardware; computer hardware) jeste fizički, opipljivi dio računara. Hardver se mnogo rjeđe mijenja nego softver. Zbog toga su i takvi nazivi, jer na engleskom soft znači mehko, dok hard znači tvrdo. Mogućnosti računara u najvišoj mjeri zavise od hardvera i njegove kvalitete.

Hardverska, računarska arhitektura koja se koristi u kućnim računarima se naziva Von-Neumann arhitektura. Također, postoje i druge arhitekture, ali se mnogo rjeđe koriste.

Hram

Hram je tip objekta koji se koristi za religijske i duhovne aktivnosti kao što su molitve ili žrtvovanje te za slične religijske procese. Hram je generalni arhitektonski izraz za molitvene objekte.

Oblik i funkcija hramova su vrlo promjenljivi, mada ih vjernici često smatraju "kućom" jednog ili više božanstava. Obično se u hramu daju ponude raznih vrsta za božanstvo i obavljaju vjerski rituali, a posebna grupa sveštenstva održava i upravlja hramom. Stepen do koga cijelo stanovništvo vjernika može pristupiti objektu značajno se razlikuje. Često dijelovima ili čak cijeloj glavnoj zgradi može pristupiti samo sveštenstvo. Hramovi obično imaju glavnu zgradu i veću površinu, koja može sadržavati i mnoge druge zgrade ili može biti struktura u obliku kupole, slično kao iglu.

Riječ hram (lat.templum) dolazi iz Drevnog Rima, gdje je templum činio sveto područje koje je odredio sveštenik ili augur. Ima isti korijen kao i riječ "šablon" (template), plan u pripremi zgrade koja je označena na tlu od strane augura. Templa se također povezuje sa mjestima življenja boga ili više bogova. Uprkos specifičnom skupu značenja koja su povezana sa ovom riječju, ona je sada postala široko korištena da opiše kuću za bogosluženje za bilo koji broj religija i čak se koristi za vremenske periode prije Rimljana.

Islamska arhitektura

Islamska arhitektura (عمارة إسلامية) obuhvata širok opseg svjetovnih i religijskih arhitektonskih stilova od utemeljenja islama do današnjice, utičući dizajnom i konstrukcijom zgrada i građevina na ukupnu islamsku kulturu.

Najčešći tipovi građevina na kojima se primjećuje islamska arhitektura su: džamije, mezari, palače i utvrđenja. Osim ova četiri tipa građevina, u islamskoj arhitekturi postoje i brojne druge građevine i objekti od manje važnosti kao što su javna kupatila, fontane i stambeni objekti, odnosno kuće.

Katedrala Srca Isusova

Katedrala Srca Isusova je rimokatolička katedrala u Sarajevu sagrađena 1889. godine.

Projekat za izgradnju Katedrale uradio je Josip Vancaš kombinujući elemente romanike i gotike i tako stvorio sintezu po kojoj se ovaj objekat izdvaja od ostalih te vrste. Po tom projektu urađen je i dio enterijera. Izgradnja objekta je započela 1884. godine, a 1889. godine objekat je završen i predat na upotrebu sarajevskoj gradskoj općini. Katedrala je izgrađena na mjestu nekadašnjeg janjičarskog logora gdje je austro-ugarska uprava namjeravala sagraditi gradsku tržnicu.Trg ispred katedrale nosi naziv fra Grge Martića i na njemu je sagrađeno spomen-obilježje papi Ivanu Pavlu II, koji je posjetio Sarajevo 1997. godine.

Ljubljana

Ljubljana (njem. Laibach) je glavni i najveći grad republike Slovenije, naseljeno mjesto, službeni grad i sjedište gradske općine, te sjedište regije Srednje Slovenije.

Most

Most je građevina napravljena radi premošćavanja prirodnih ili vještačkih prepreka. Svrha mosta je da omogući prolaz ljudima i vozilima. Most može biti napravljen od različitih materijala.

Prvi mostovi bili su drveni i kameni, a sada se grade od različitih materijala kao što su čelik, željezo, beton, armirani beton, prenapregnuti beton. Osim toga mostovi se grade i dalje od tradicionalnih materijala kao što su drvo i kamen. Gradnja mostova tekla je vijekovima svojim polaganim razvojem, pretežno na osnovi iskustva sa već izvedenih objekata. U početku su zadaci graditeljstva bili ograničeni na pješačke prijelaze i manje mostove. Pojava željeznice i razvoj putnog prometa uslovili su izgradnju mostova velikih otvora i dužina, koji su trebali biti brzo sagrađeni. Projektovanje mostova je složen građevinsko-tehnički zadatak, koji treba zadovoliti mnoge zahtjeve, a ne samo tehničko rješenje njegove nosive konstrukcije.

Rusi

Rusi su narod koji pripada istočnoslavenskoj jezičnoj grupi s oko 145 miliona pripadnika (postoje i izvori koji navode različit broj pripadnika) prije svega u Rusiji, gdje čine 79,8% ukupnog stanovništva.

Rusi su najbojniji slavenski narod (slijede ih Poljaci i Ukrajinci) a ujedno i najbrojniji narod Evrope.

Sarajevska sinagoga

Aškenaška sinagoga je sinagoga u Sarajevu i treća po veličini u Evropi. Izgrađena je 1902. godine. Oblik tog hrama je izgrađen sa ugaonim kupolama na visokim tamburima, a presvučen je plitkom pseudomaurskom dekorativnom plastikom.

Nalazi se nedaleko od Latinske ćuprije i Drvenije, na lijevoj obali Miljacke. Izgrađena je po projektu Karla Paržika autora mnogih zgrada u Sarajevu. Građevinske radove je predvodio graditelj Ludwig Jungwirth, a unutrašnja obrada i oslikavanje sinagoge djelo je majstora Ludwiga Oisnera. Osvećenje sinagoge obavio je nadrabin dr. Samuel Vesel.

Godine 1927. u povodu proslave 25-e godišnjice sinagoge ista je temeljito obnovljena, a 1933. godine sa njene zapadne strane sagrađena je zgrada za smještaj administracije aškenaske jevrejske opštine, biblioteke, stana za rabina i ostale prateće službe.

Povodom obilježavanja 400-te godišnjice dolaska Jevreja u Bosnu i Hercegovinu, 1964-1965. godine, sinagoga je pregrađena po visini, tako da je gornji sprat osposobljen za religijski život, a prizemlje za društveni život zajednice.

U posljednjem ratu 1992./1995. teško je stradala.

Javna infrastruktura
Javna dobra i objekti
Koncepti
Ideje i problematika
Polja proučavanja
Dostignuća

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.