Argentina

Argentina zvanično Republika Argentina (španski: República Argentina) je federalna republika smještena na jugoistoku Južne Amerike. Nalazi se između Anda i Atlantskog okeana. Graniči sa Paragvajom i Bolivijom na sjeveru, Brazilom i Urugvajom na sjeveroistoku i Čileom na zapadu. Ime je dobila po latinskoj riječi "argentum", što znači srebro, plemenitoj kovini, koja je bila povod za evropsku kolonizaciju.

Sa površinom od 2.766.890 km2, Argentina je osma po veličini država svijeta i druga najveća u Južnoj Americi, poslije Brazila. Sa preko 41 milionom stanovnika (prema procjeni iz 2013.) predstavlja četvrtu najmnogoljudniju državu španskog govornog područja. Glavni grad države je Buenos Aires.

Republika Argentina
República Argentina
Zastava Grb
Zastava Grb
Himna"Himno Nacional Argentino"

Položaj Argentine na karti
Položaj Argentine
Glavni grad Buenos Aires
Službeni jezik španski
Državno uređenje  
 -  Predsjednik Mauricio Macri
 -  Potpredsjednik Gabriela Michetti
Nezavisnost 9. juli 1816. 
Površina
 -  Ukupno 2.780.400 km2 (8.)
 -  Vode (%) 1,1
Stanovništvo
 -  Ukupno 42.669.500 (2014) (30.)
 -  Gustoća stanovništva 14/km2 
Valuta argentinski pezo
Vremenska zona UTC −3
Internetska domena .ar
Pozivni broj +54

Historija

Područje današnje Argentine bilo je rijetko naseljeno prije dolaska evropskih kolonista. Indijanski narod Diaguita živio je na prostoru sjeverozapadne Argentine, uz rub Carstva Inka, a nešto istočnije narod Guaraní.

Prvi Evropljani pod vodstvom Ameriga Vespuccia dolaze 1502. Španci uspostavljaju stalnu koloniju na mjestu današnjeg Buenos Airesa 1580, kao dio Potkraljevstva Peru. Nakon uspostavljanja Potkraljevstva Río de la Plata 1776. koje je obuhvatalo današnje države Argentinu, Paragvaj, Urugvaj i veći dio Bolivije, Buenos Aires postaje važna luka. Zbog proizvodnje privrednih dobara i iz političkih razloga postupno se razvija u jedan od najvažnijih trgovačkih centara u regiji.

Potkraljevstvo se nakon kratkog vremena raspalo zbog unutrašnjih neslaganja i manjka potpore iz Španije kada je Napoleon Bonaparte srušio Špansko kraljevstvo.

Neuspjeli britanski pokušaj invazije 1806.-1807. osnažio je samopouzdanje stanovništva. Buenos Aires 1810. formira vlastitu huntu i poziva ostale pokrajine da se pridruže. Različiti politički pogledi odugovlače formalnu objavu nezavisnosti, a u međuvremenu Paragvaj proglašava vlastitu nezavisnost. Konačno 9. jula 1816. Kongres proglašava nezavisnost od Španije.

U drugoj polovini 19. vijeka Argentina se razvija zahvaljujući modernijim poljoprivrednim tehnikama i izlasku na svjetsko tržište. U to vrijeme zajedno sa Brazilom i Urugvajom vodi rat protiv Paragvaja (1865 - 1870).

Većim dijelom kasnije historije izmjenjuju se vlasti i vojne diktature. Socijalne i političke prilike dovode do uspona Juana Peróna koji dolazi na vlast 1946 i provodi agresivnu politiku osnaživanja države. Veliku podršku dobija od supruge Eve Perón, poznatije kao Evita Perón. Perónov drugi mandat prekida vojna grupa predvođena Eduardom Lonardijem 1955. i Perón odlazi u progonstvo no ostaje popularan u Argentini.

Tokom 1960ih godina izmjenjuju se vojne i civilne vlasti, pokušavajući se nositi sa smanjenim ekonomskim rastom i socijalnim problemima. Cijelo desetljeće traju sukobi peronista i antiperonista. Uz potporu pristaša Perón se vraća iz progonstva i osvaja pobjedu na izborima 1973. Umire 1974. a vlast ubrzo preuzimaju militaristi. Država ostaje pod pritiskom ekonomskih problema i rastućeg terorizma.

Ponovo slijedi razdoblje diktature u kojem vojska provodi oštre mjere protiv svih koji joj se protive. Proces je poznat pod nazivom "prljavi rat" i odnosi velik broj života uz kršenje ljudskih prava. Konzervativnije liste navode između 10 000 i 30 000 "nestalih" osoba - uhapšenih i potajno ubijenih bez suđenja u razdoblju 1976.-1983. Militaristički režim osim protivljenja stanovništva dolazi u krizu i zbog nerješavanja ekonomskih problema, korupcije, te poraza od Ujedinjenog Kraljevstva u ratu za Falklandske ostrva 1982. Pod pritiskom javnosti dozvoljava se osnivanje političkih stranaka, polahko vraćaju političke slobode, te 1983. raspisuju demokratski izbori.

Geografija

ViñedoCafayate
Salta

Republika Argentina se nalazi na jugu Južne Amerike. Dio je južnog kupa (Corno Sur) kojeg čini zajedno sa Čileom, Urugvajem, Paragvajem i južnim Brazilom. Na sjeveru graniči sa Bolivijom i Paragvajem. Granica sa Paragvajem se prostire do rijeka Pilcomayo, Paragvaj i Paraná, dok je granica sa Bolivijom obilježena rijekama Chocinoca, Bermejo, Grande de Tarija, Itaú i Plicomayo.

Na istoku graniči sa Brazilom, Urugvajem, rijekom La Plata i Argentinskim morem. Granica sa Brazilom je obilježena rijekama Iguazu, San Antonio, Pepiri Guazu i Urugvaj, dok se granica sa Urugvajem prostire do istoimene rijeke i La Plate. Na zapadu graniči sa Čileom. Južnim dijelom svoje teritorije prostire se svojim teritorialnim vodama sve do Drejkovog prolaza koji povezuje Atlantski okean i Pacifik. Prema podacima međunarodne hidrografske organizacije, Argentina također posjeduje dva sektora u Južnom Pacifiku.

Reljef

Osnovne karakteristike topografije Argentine čine planine na zapadu, te ravnice na istoku. Andski Kordiljeri se poput bedema pružaju duž granicom sa Čileom. S obzirom na geografski položaj, morfološka obilježja i klimatske odlike, Andi se dijele na: sjeverne, ili ekvatorijalne, centralne i južne. Ova podjela u potpunosti odražava složenost njihove regionalno-geografske strukture. Najviši vrh Argentine, obje Amerike, te ujedno i najviši vrh južne hemisfere je Aconcagua sa visinom 6960,8 metara. Ona je dio planinskog lanca Anda. Na Andima se također nalazi vulkan Monte Pissis, koji pripada regiji La Rioja. Pored njega poznati su još stratovulkani Tronador, Llullaillaco i Domuyo.

Na sjeveru, istočno od Anda se nalazi Sierras Subandinas, niz tarasastih brežuljaka. Južno od njih se nalazi Sierras Pampeanas, razmaknute i odvojene ravnice. Na istoku zemlje nalaze se pampasi, ogromne i veoma plodne aluvijalne ravni.

Na samom jugu zemlje između Magellanova prolaza i Río Negra se nalazi Patagonija. Ona sastoji se od visoravni, ispresijecane paralelnim tokovima rijeka, koja se stepeničasto spušta prema Atlantskom okeanu. Patagoniji se često pripisuje i Ognjena zemlja, otočje na krajnjem jugu zemlje.

Hidrologija

Najduže rijeke Argentine
Rijeka Dužina (km)
Salado 2.355
Paraná 1.630
Colorado 1.140
Uruguaj 1.170
Bermejo-Teuco 1.000
Pilcomajo 850
Chubut 810
Salado (Buenos Aires) 640
Negro 635
Deseado 615
Chico de Santa Cruz 600
San Juan 500
Mendoza 400

S obzirom da je cijelo područje Argentine nagnuto prema Atlantskom okeanu, većina rijeka otiče u tom smijeru. Mnoge rijeke završavaju u unutrašnjosti u močvarama ili jezerima. Najveću površinu odvodnjava sistem La Plata, zajedničko estuarijsko ušće rijeka Uruguaja i Paraná, te ostale veće rijeke u tom sistemu: Iguaçu, Paraguaj, Bermejo, Salado i Carcaraná. U južnom dijelu države najveće rijeke su Colorado, Negro, Chubut i Chico de Santa Cruz.

U podnožju Anda nalaze se mnogobrojna velika jezera, od kojih se izdvajaju Argentino, Nahuel, Huapí i Viedma). Oko 600 malih, pretežno bočatnih jezera nalazi se u pokrajini Buenos Aires. U Pampi se nalazi Mar Chiquita (špansko malo more), najveće jezero u Argentini. Jezero je slano, te prima nekoliko pritoka. Osim oko La Plate i nekoliko velikih zaliva u Patagoniji, obala je slabo razuđena.

Na granici između brazilske države Paraná i argentinske provincije Misiones nalaze se slapovi Iguazu, nazvani po istoimenoj rijeci. Zbog svoje izrazite ljepote i veličine, slapovi svrstavaju se među najljepše vodopade svijeta, te predstavljaju jedno od čuda svjetske prirodne baštine. Sistem slapova sastoji se od 275 slapova prosječne visine od oko 70 metara. Iako se dvije trećine slapova nalaze se u Argentini, čitav sistem vodopada je podijeljen između nacionalnog parka Iguazu u Argentini i nacionalnog parka u Iguacu u Brazilu, oboje proglašenima zaštićenim mjestom svjetske baštine od strane UNESCO-a. Također, slapovi dijele rijeku Iguazu na gornji i donji tok.

Esteros del Iberá

Satalitski prikaz močvare Iberá, koja se prostire između 15.000 i 25.000 km, druga je po veliči u svijetu.

Lago Desierto 182

Pustinjsko jezero u podnožju planine Fitzroy, Santa Cruz

Cabra corral

Cabra Corral, Salta.

Upsala Glacier, Argentina

Glečer Upsala, Santa Cruz.

Bariloche-11-2003

Jezera Moreno i Nahuel Huapi, San Carlos de Bariloche.

Državno uređenje

Prvi ustav kojim je Argentina proklamovana kao savezna republika donešen je 1853. godine. Federaciju sačinjavaju pokrajine koje imaju svoje ustave i autonomiju u onim oblastima koje nisu saveznim ustavom prenijele na državu. Posljednji ustav donešen je 1994.

Savezna vlast

Državni organi smješteni su u Buenos Airesu. Zakonodavnu vlast vrši Narodni Kongres (Congreso Nacional) koji se sastoji iz dva doma: Predstavničkog doma i Doma senatora. Zastupnike u Predstavnički dom narod bira na četiri godine s time da se svake dvije godine obnavlja polovina doma. Dom senatora predstavlja 23 pokrajine i Autonomni grad Buenos Aires i broji 72 senatora koji se biraju direktnim izborom na mandat od šest godina a svake druge godine obnavlja se trećina doma. Kongres donosi osnovne državne zakone (građanski, krivični, trgovački, zakon o radu). Izvršna vlast pripada Predsjedniku čiji mandat traje četiri godine i može biti biran najviše dva puta. Vrhovni sud je najviša sudska instanca. Broji devet sudija koje imenuje Predsjednik uz odobrenje Doma senatora. Niži sudovi se djele na Savezne sudove (u pokrajinama) i Državne sudove (u Buenos Airesu). Sudije nadzire i razrješava dužnosti Sudsko vijeće.

Pokrajinska vlast

U skladu sa federalnim načelom pokrajine su autonomne. One ustavima uređuju svoje uređenje i podjelu vlasti. Izvršna vlast pripada guverneru koji svoju dužnost obavlja četiri godine i može biti ponovo biran. Zakonodavnu vlast vrši jednodomna ili dvodomna skupština. Svaka pokrajina ima Vrhovni sud i pokrajinske sudove. Grad Buenos Aires ima slično uređenje ali nema policiju i posebnu sudsku vlast kao pokrajine.

Administrativna podjela

Argentina je podijeljena na 23 provincije (španski.: provincias) i jedan autonomni grad, Buenos Aires, koji je i savezni glavni grad (Capital Federal). Prema odluci Kongresa provincije i glavni grad imaju svoje ustave, ali koji egzistiraju po federalnom sistemu. Provincije se dalje dijele na niže administrativne jedinice okruge (departamentos) izuzev glavnog grada Buenos Airesa koji se dijeli na partidose (dijelove).

  1. Bandera de la Ciudad de Buenos Aires.svg Autonomni grad Buenos Aires
  2. Bandera de la Provincia de Buenos Aires.svg Buenos Aires
  3. Bandera de la Provincia de Catamarca.svg Catamarca
  4. Bandera de la Provincia del Chaco.svg Chaco
  5. Bandera de la Provincia del Chubut.svg Chubut
  6. Bandera de la Provincia de Córdoba.svg Córdoba
  7. Bandera de la Provincia de Corrientes.svg Corrientes
  8. Bandera de la Provincia de Entre Ríos.svg Entre Ríos
  9. Bandera de la Provincia de Formosa.svg Formosa
  10. Bandera de la Provincia de Jujuy.svg Jujuy
  11. Bandera de la Provincia de La Pampa.svg La Pampa
  12. Bandera de la Provincia de La Rioja.svg La Rioja
  1. Bandera de la Provincia de Mendoza.svg Mendoza
  2. Bandera de la Provincia de Misiones.svg Misiones
  3. Bandera de la Provincia de Neuquén.svg Neuquén
  4. Bandera de la Provincia de Tierra del Fuego.svg Ognjena Zemlja
  5. Bandera de la Provincia del Río Negro.svg Río Negro
  6. Bandera de la Provincia de Salta.svg Salta
  7. Bandera de la Provincia de San Juan.svg San Juan
  8. Bandera de la Provincia de San Luis.svg San Luis
  9. Bandera de la Provincia de Santa Cruz.svg Santa Cruz
  10. Bandera de la Provincia de Santa Fe.svg Santa Fe
  11. Bandera de la Provincia de Santiago del Estero.svg Santiago del Estero
  12. Bandera de la Provincia de Tucumán.svg Tucumán
Map of Argentina with provinces names en

Privreda

Privreda Argentine oslanja se na bogate prirodne resurse, izvozno orijentiranu poljoprivredu i raznoliku industriju. Zbog političkih previranja u prošlosti je bilježila velike uspone i padove. Od kraja 1970ih nagomilan je ogroman vanjski dug, a visoka inflacija je dostizala maksimum u razdoblju 1989.-1991. Zbog ekonomske krize vlada je pokrenula procese liberalizacije, deregulacije i privatizacije. Radikalnim monetarnim reformama 1991. argentinski peso je vezan uz američki dolar i usvojena nova monetarna politika.

Ekonomija se počela oporavljati 2002. bolje nego su predviđali strani i domaći analitičari. Nakon desetljeća tržišnih reformi postižu se dobri rezultati, naročito u izvozu, no još uvijek ostaje pitanje velike zaduženosti.

Od industrije razvijene su: prehrambena, automobilska i tekstilna.

Stanovništvo

Prema popisu iz 2001. godine, Argentina je imala populaciju od 36.260.130 stanovnika, a prema preliminarni mrezultatima popisa stanovništva iz 2010. godine ima 40.091.359 stanovnika.[1][2] Po broju stanovnika zauzima 3. mjesto u Južnoj Americi i 33. u svijetu. Gustoća naseljenosti iznosi 15 stanovnika po kvadratnom kilometru površine što je znatno ispod svjetskog prosjeka od 50 stanovnika po istoj površini. Stopa rasta stanovnika u 2010. bila je procijenjena na 1,03% na godišnjem nivou, sa stopom nataliteta od 17,7 živorođenih i stopom smrtnosti od 7,4 umrlih na 1.000 stanovnika. Kao i druga područjima Novog svijeta, kao što su SAD, Kanada, Australija, Brazil i dr., i Argentina se smatra zemljom useljenika.[3][4][5] Argentinsko stanovništvo je uglavnom mješavina različitih nacionalnih i etničkih grupa, dominantno potomaka italijanskih i španskih doseljenika koji zajedno čine oko 88% populacije. Valovi doseljavanja iz mnogih evropskih zemalja stigli su u Argentinu krajem 19. vijeka i početkom 20. vijeka: Velšani, Nijemci, Francuzi, Britanci, Irci, Poljaci, Rusi, Ukrajinci, Hrvati, Srbi i drugi, te manji broj azijskih doseljenika.

Izvorno indijansko stanovništvo broji oko 700 000 pripadnika koncentriranih uglavnom na sjeveroistoku, sjeverozapadu i jugu zemlje. No i u tim krajevima veći uticaj imaju mestici miješanog evropskog i indijanskog porijekla iako čine oko 40% stanovništva u domorodačkim područjima.

Među religijama prevladava katoličanstvo, koje država podupire iako nije službena religija. Osim katolika, postoji i veći broj pripadnika židovske religije i protestanata.

Obrazovanje

Argentinski obrazovni sistem se sastoji od četiri nivoa:[6]

  • Početni obavezni nivo obrazovanja za djecu starosti od 4 do 5 godina.[7]
  • Osnovni ili niži nivo obaveznog obrazovanja u trajanju od 6 ili 7 godina. U 2010. stopa pismenosti je bila 98,07%.[8]
  • Obavezni nivo srednjeg školskog obrazovanja u trajanju od 5 ili 6 godina. U 2010. godini 38,5% osoba starijih od 20 godina završilo je srednju školu.[9]
  • Viši nivo, podijeljen na tercijarne, univerzitetske i postdiplomske nivoe. u 2013. bilo je 47 nacionalnih javnih univerziteta širom zemlje, kao i 46 privatnih. U 2010. godini 7.1% ljudi starijih od 20 godina završilo je fakultet. [281] Javni univerziteti u Buenos Airesu, Cordobi, La Plati, Rosariju i Nacionalnom tehnološkom univerzitetu su neki od najvažnijih.

Argentinska država garantuje univerzalno, sekularno i besplatno obrazovanje za sve nivoe. Odgovornost za obrazovni nadzor organizuje se u saveznim i pojedinačnim pokrajinskim državama. Posljednjih decenija uloga privatnog sektora rasla je u svim obrazovnim fazama.

Kultura

Također pogledajte

  • Humaguaca

Reference

  1. ^ "Proyecciones provinciales de población por sexo y grupos de edad 2001–2015" (PDF). Gustavo Pérez (in Spanish). INDEC. p. 16.
  2. ^ "Censo 2010: Censo Nacional de Población, Hogares y Viviendas" (in Spanish). Censo2010.indec.gov.ar. Archived from the original on 15 June 2011.
  3. ^ "Encuesta Complementaria de Pueblos Indígenas 2004–2005". National Institute of Statistics and Census of Argentina
  4. ^ Cruz-Coke, R.; Moreno, R. S. (1994). "Genetic epidemiology of single gene defects in Chile". Journal of medical genetics 31 (9): 702–706.
  5. ^ "About Argentina". Government of Argentina. Archived from the original on 19 September 2009.
  6. ^ "El Sistema Educativo – Acerca del Sistema Educativo Argentino" (jezik: Spanish). Buenos Aires: Ministerio de Educación – Presidencia de la Nación. 2009. Arhivirano s originala, 26 February 2014. Pristupljeno 9 May 2014. Nepoznat parametar |df= ignorisan (pomoć)
  7. ^ "Desde hoy, es obligatorio que todos los niños de cuatro años ingresen al sistema educativo – educación, Escuelas, Sociedad, Docentes bonaerenses". Infobae.com. Pristupljeno 28 August 2016.
  8. ^ "Población de 10 años y más por condición de alfabetismo y sexo, según provincia. Año 2010" (XLS). Censo Nacional de Población, Hogares y Viviendas 2010 (jezik: Spanish). Buenos Aires: INDEC – Instituto Nacional de Estadística y Censos. 2010. Arhivirano s originala, 26 February 2014.
  9. ^ "Total del país. Población de 5 años y más que asistió a un establecimiento educativo por nivel de educación alcanzado y completud del nivel, según sexo y grupo de edad. Año 2010" (XLS). Censo Nacional de Población, Hogares y Viviendas 2010 (jezik: Spanish). Buenos Aires: INDEC – Instituto Nacional de Estadística y Censos. 2010. Arhivirano s originala, 26 February 2014.

Vanjski linkovi

.ar

.ar je najviši Internet domen za Argentinu. Administraciju ovog domena vrši Ministarstvo vanjskih poslova Argentine.

Argentina na Svjetskom prvenstvu u atletici 2017.

Argentinu na Svjetskom prvenstvu u atletici 2017. u Londonu od 4. do 13. augusta 2017. predstavljalo je 10 sportista u 10 disciplina.

Copa América

Campeonato Sudamericano Copa América, poznatije kao Copa América je međunarodno nogometno takmičenje nacionalnih nogometnih ekipa članica CONMEBOL-a za određivanje kontinentalnog prvaka Južne Amerike. Ovo je najstarije međunarodno kontinentalno nogometno takmičenje.Sadašnji format turnira uključuje dvanaest ekipa. Konfederacija CONMEBOL ima samo deset članova pa se dodatne dvije reprezentacije pozivaju iz drugih FIFA-inih konfederacija; Kostarika, Meksiko i Sjedinjene Američke Države su redovno dobivale pozivnicu za učešće na prvenstvu. Prvi put pozivanja ostalih reprezentacija koje nisu članice CONMEBOL-a se desio 1993. godine. Na 43. prvenstva Južne Amerike sedam nacionalnih timova je uspjelo osvojiti naslov. Urugvaj je trenutni prvak i najuspješnija ekipa na turniru sa 15 osvojenih šampionskih titula.

Copa América je jedan od najprestižnijih i najgledanijih sportskih događaja u svijetu. Prvak Copa Américe stiče pravo da učestvuje u narednom izdanju FIFA Kupa konfederacija.

Copa América 2004.

Copa América 2004. je bilo 41. kontinentalno nogometno takmičenje Južne Amerike. Prvenstvo se odigralo u Peruu od 6. do 25. jula 2004. godine. Na turniru je učestvovalo 12 ekipa. Na kraju prvenstva Brazil je sedmi put u svojoj historiji osvojio šampionsku titulu. Drugo mjesto je osvojila Argentina a treće Urugvaj. Adrianol, reprezentativac Brazila je bio najbolji strijelac prvenstva sa sedam postignutih golova.

Folklandska ostrva

Foklandski otoci, Falklandski otoci (Falklandi, Falklandi, Malvini ili Malvinski otoci) su arhipelag u Južnom Atlantiku od dva velika otoka: Zapadnog i Istočnog Folklanda, te većeg broja manjih otoka. Nalaze na 51° 45′ 00″ južno, 59° 10′ 00″ zapadno i samoupravni su prekomorski teritorij Ujedinjenog Kraljevstva, ali ih, kao nacionalni teritorij, svojata i Argentina. Najveći i glavni grad je Stanley koji je na Istočnom Folklandu.

Suverenitet Foklanda (Malvina) bio je predmetom spora od njihovog otkrića. Tako su Francuska, Španija, Argentina i Velika Britanija svojatale suverenitet nakon otkrića arhipelag i uspostave prvih naselja. Od godine 1833. Britanija je uspjela uspostaviti svoj suverenitet pa je ovo otočje s vremenom postalo značajna baza Kraljevske mornarice, kao i dom za manji broj naseljenika koji se uglavnom bavio uzgojem ovaca. Pokušaj Njemačke carske mornarice da 1914. zauzme Foklande uzrokovao je Bitku kod Malvinskih otoka – jednu od najvećih i najspektakularnijih pomorskih okršaja u Prvom svjetskom ratu.

Nakon Drugog svjetskog rata, dekolonizacije]], propasti Britanskog Carstva i slabljenja njegove vojne moći, Argentina je pojačal nastojanja za preuzimanje suvereniteta, a za otočje koristi temin Islas Malvinas. Krajem 1960-ih počeli su pregovori za rjršavanje nastalog spora, a službeni stav Foreign Officea u to doba je bio da su troškovi održavanja britanskog suvereniteta na tako udaljenom i u 20. stoljeću strateški nevažnom području preveliki da bi opravdali odbijanje argentinskih zahtjeva. Ipak, ostvarivaenje tog plana je početkom 1980-ih išlo presporo za argentinsku vojnu huntu, pa su godine 1982. otoke zauzele argentinske invazijske snage. Britanska vlada Margaret Thatcher je na to odgovorila vojnom silom što je dovelo do Falklandskog rata koji je završio argentinskim porazom i ponovnim uspostavljanjem britanskog suvereniteta.

Foklandski arhipelag u Atlantskom okeanu, 483 kilometra od argentinske obale. Uz dva veća ostrva, Istočni Falkland i Zapadni Falkland, arhipelag se sastoji od oko 700 manjih ostrva. Najveći i glavni grad je Stanley (poznat i kao Port Stanley), na Istočnom Falklandu. Ostrva su dio Britanskog prekomorskog teritorija, ali pravo na njih polaže i Argentina. Tokom dva i po mjeseca 1982. godine na Falklandskim ostrvima se odvijao sukob između Argentine i Ujedinjenog Kraljevstva poznat kao Falklandski rat.

Južna Amerika

Južna Amerika je jedan od 7 zemljinih kontinenata. Nalazi se na zapadnoj hemisferi i skoro cijelim dijelom pripada južnoj zemljinoj polulopti. Ponekad se smatra kao podkontinent Amerike, termin koji koriste nacije španskog govornog područja i u glavnom se koristi u Južnoj Americi.

Okružena je Tihim okeanom na zapadu, Atlantskim okeanom na istoku, Sjevernom Amerikom i Karipskim morem na sjeverozapadu. Sastoji se od 12 suverene države: Argentina, Bolivija, Brazil, Čile, Kolumbija, Ekvador, Gvajana, Paragvaj, Peru, Surinam, Urugvaj i Venecuela i dva nesuverena područja – Francuska Gvajana (francuska prekomorska teritorija) i Folklandska ostrva, britanska prekomorska teritorija sa kojom je Ujedinjeno Kraljevstvo u sporu sa Argentinom. Osim toga, holandska ABC ostrva Trinidad i Tobago se također mogu smatrati dijelom ovog kontinenta.

Zauzima površinu od 17.840.000 km2 i po tome kriteriju četvrti je kontinent. Prema procjeni iz 2005. godine, u Južnoj Americi je živjelo 371.090.000 stanovnika i peti je najmnogoljudniji kontinent poslije Azije, Afrike, Evrope i Sjeverne Amerike. Brazil je najveća država a ujedno i najmnogoljudnija sa više od polovine ukupnog stanovništva kontinenta. Nakon Brazil najviše stanovnika naseljava Kolumbiju, Argentinu, Venecuelu i Peru.Većina stanovništva živi u blizini zapadne ili istočne obale kontinenta dok su unutrašnjost i krajnji jug rijetko naseljeni. Geografijom zapadnog dijela kontinenta dominiraju Andi, planinski lanac mlađe geološke starosti. Nasuprot tome, istočni dio se sastoji od brdsko planinskih područja i velikih nizina ispresjecanih rijekama Amazon, Orinoco i Paraná.

Veći dio kontinenta leži u tropskom području.

Nijemci

Nijemci - narod germanske grane indoevropske porodice naroda nastanjen u današnjoj Njemačkoj, ali također i širom svijeta, najviše ih ima iseljenih u Sjedinjenim Državama, Kanadi, Rusiji (Povolški Nijemci) i Poljskoj. Računa se da ih svih zajedno ima preko 100 miliona koji govore materinjim njemačkim jezikom. Među Nijemcima postoji više etničkih grupa koje se razlikuju po jeziku i običajima. Najpoznatiji su svakako Švabi (porijeklom od Sueba ili Sveva), Bavarci (porijekom od Bajuvara), Sasi (u Saskoj, porijeklom od Saksonaca ili Sasa) i vjerovatno još neki.

Nogometna reprezentacija Argentine

Nogometna reprezentacija Argentine (Selección de fútbol de Argentina) predstavlja Argentinu na međunarodnim nogometnim takmičenjima i pod kontrolom je nogometnog saveza Argentine (Asociación del Fútbol Argentino (AFA)).

Svjetsko prvenstvo u nogometu

Svjetsko prvenstvo u nogometu (FIFA World Cup) je takmičenje koje se održava svake četvrte godine. Prema važećem sistemu takmičenja, na SP 2014 u Brazilu učestvuje 32 nacionalna tima, od kojih su najbrojnije ekipe sa Evropskog kontinenta (13), zatim iz Afrike (5), Azije (4,5), Južne Amerike (4,5 + domaćin), sjeverne/centralne Amerike sa Karibima (3,5) i iz Australije i Okeanije (0,5). Definitivan broj učesnika sa nekih od ovih kontinenta se dobija kroz razigravanje, tzv. baraž.

Prvo Svjetsko prvenstvo održano je 1930. godine u Urugvaju, a pobjedila je domaća ekipa porazivši u finalnoj utakmici Argentinu sa 4:2. Osoba koja je najzaslužnija za pokretanje SP u nogometu je francuz Jules Rimet (Žil Rime). Po njemu je 1950. godine nazvana titula koja se tada dodijeljivala pobjedniku; Jules Rimet Cup - zlatni pehar težine 1.8 kilograma, izrađen u čistom zlatu. Godine 1970 Brazil je kao trostruki osvajač dobio taj trofej u trajno vlasništvo ali su ga imali samo do 1983. godine kada je ukraden, i do danas nije pronađen.

Godine 1971, predstavljen je novi i spektakularniji pehar, nazvan FIFA World Cup. Napravljen od 18 karatnog zlata, ovaj pehar visine 36 cm i težine od 5kg, djelo italijanskog dizajnera Silvia Gazzaninija, procijenjen je na preko 10 miliona dolara vrijednosti. Pobjednik svakog SP dobija u trajno vlasništvo identičnu, pozlaćenu, repliku, čija izrada košta oko 50.000 dolara.

Svjetsko prvenstvo u nogometu 1930.

Prvo Svjetsko prvenstvo u nogometu održano je 1930. godine u Urugvaju, zbog toga što je Urugvaj bio dvostruki nogometni pobjednik Olimpijskih igara i zbog činjenice što je 1930. bila stogodišnjica urugvajske nezavisnosti. Prvi domaćini su ujedno postali i svjetski prvaci, pobijedivši Argentinu u finalu rezultatom 4–2.

Ovo Svjetsko prvenstvo bilo je jedino u kojem su se reprezentacije našle u glavnom turniru bez kvalifikacija. Reprezentacijama su se dijelile pozivnice. Problem za evropske momčadi bilo je dugo putovanje preko Atlantskog okeana i plaćanje skupih karata za brodove. Zato je FIFA-in tadašnji predsjednik Jules Rimet obećao da će troškove putovanja snositi FIFA. Na kraju su četiri evropske ekipe odlučile su se natjecati: Belgija, Francuska, Jugoslavija i Rumunija.

Ždrijebom je odlučeno da će se ekipe raspodijeliti u 4 grupe. Sve utakmice odigrale su se u glavnom gradu Urugvaja Montevideu. Prve utakmice odigrale su se 13. jula 1930. gdje je Francuska pobijedila Meksiko rezultatom 4–1. Strijelac prvog gola svih Svjetskih prvenstava bio je Francuz Lucien Laurent postigavši gol u 19. minuti utakmice. Na drugoj utakmici, SAD su pobijedile Paragvaj rezultatom 3–0. Na toj utakmici Bert Patenaud bio je prvi nogometaš koji je ostvario takozvani "hat-trick".

Pobjednici grupa plasirali su se u polufinale. To su bili Argentina, Jugoslavija, Sjedinjene Američke Države i Urugvaj.

U polufinalima utakmicama Urugvaj je pobijedio Jugoslaviju, a Argentina Sjedinjene Američke Države identičnim rezultatom 6–1. Utakmica za treće mjesto između Jugoslavije i Sjedinjenih Američkih Država nije odigrana. U finalu Argentina i Urugvaj nisu se mogli dogovoriti oko nogometne lopte, pa se jedno poluvrijeme igralo s argentinskom, a drugo s urugvajskom loptom. Prvo poluvrijeme je pripalo Argentini rezultatom, međutim, u u drugom poluvremenu Urugvajci postižu tri gola te konačnim rezultatom 4–2 postaju prvi šampioni prvog Svjetskog prvenstva u nogometu.

Svjetsko prvenstvo u nogometu 1966.

Svjetsko prvenstvo u nogometu 1966. bilo je osmo po redu Svjetsko prvenstvo u nogometu koje je održano u Engleskoj od 11. do 30. jula 1966. godine. Šampionsku titulu osvojila je Engleska pobijedivši u finalnoj utakmici Zapadnu Njemačku. Bronzana medalja pripala je Portugalu. Na takmičenju je učestvovalo 16 reprezentacija, te odigrane 32 utakmice gdje je postignuto 89 golova što je prosječno iznosilo 2.78 postignutih golova po utakmici. Najbolji strijelac turnira bio je reprezentativac Portugala Eusébio sa 9 postignutih golova.

Svjetsko prvenstvo u nogometu 1974.

Svjetsko prvenstvo u nogometu 1974. bilo je 10. po redu Svjetsko prvenstvo u nogometu koje je održano u Zapadnoj Njemačkoj od 13. juna do 7. jula 1974. godine. Šampionsku titulu osvojio je domaćin Zapadna Njemačka pobijedivši u finalnoj utakmici Holandiju. Bronzana medalja pripala je Poljskoj. Na takmičenju je učestvovalo 16 reprezentacija, te odigrano 38 utakmica gdje je postignuto 97 golova što je prosječno iznosilo 2.55 postignutih golova po utakmici. Najbolji strijelac turnira bio je reprezentativac Poljske Grzegorz Lato sa sedam postignutih golova.

Svjetsko prvenstvo u nogometu 1978.

Svjetsko prvenstvo u nogometu 1978. bilo je 11. po redu Svjetsko prvenstvo u nogometu koje je održano u Argentini od 1. do 25. juna 1978. godine. Šampionsku titulu osvojio je domaćin Argentina pobijedivši u finalnoj utakmici Holandiju. Bronzana medalja pripala je Brazil. Na takmičenju je učestvovalo 16 reprezentacija, te odigrano 38 utakmica gdje je postignuto 102 gola što je prosječno iznosilo 2.68 postignutih golova po utakmici. Najbolji strijelac turnira bio je reprezentativac Argentine Mario Kempes sa šest postignutih golova.

Svjetsko prvenstvo u nogometu 1986.

Svjetsko prvenstvo u nogometu 1986. bilo je 13. po redu svjetsko prvenstvo koje se održalo u Meksiku od 31. maja do 29. juna 1986. godine. Titulu šampiona osvojila je reprezentacija Argentine, koja je u finalu pobijedila Zapadnu Njemačku rezultatom 3:2.

Svjetsko prvenstvo u nogometu 1990.

Svjetsko prvenstvo u nogometu 1990. bilo je 14. po redu svjetsko prvenstvo koje se održalo u Italiji od 8. juna do 8. jula 1990. godine. Titulu šampiona osvojila je reprezentacija Zapadne Njemačke koja je u finalu pobijedila Argentinu rezultatom 1:0.

Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.

Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998. bilo je 16. po redu svjetsko prvenstvo koje je održano je u Francuskoj od 10. juna do 12. jula 1998. godine. Titulu prvaka osvojila je reprezentacija Francuske koja je u finalu rezultatom 3–0 pobijedila Brazil.

Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.

Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014. jeste nogometni turnir u organizaciji FIFA-e, koji se odigrao od 12. juna do 13. jula 2014. u Brazilu. Prvak svijeta je postala reprezentacija Njemačke, pobijedivši Argentinu rezultatom 1-0. Ovo je prvi naslov Njemačkoj nakon ujedinjenja 1990. godine.

Ovo je bilo drugi put da ta zemlja bude domaćin takmičenja, jer je to prvi put bila 1950. Brazil je postao peta država sa dvostrukim domaćinstvom prvenstva nakon Meksika, Italije, Francuske i Njemačke.

To je bilo prvo svjetsko prvenstvo u Južnoj Americi nakon onog iz 1978. u Argentini i drugo uzastopno prvenstvo održano na južnoj hemisferi.

17 gradova iskazalo je interes da budu izabrani kao domaćini prvenstva: São Paulo, Rio de Janeiro, Belo Horizonte, Porto Alegre, Brasília, Belém, Campo Grande, Cuiabá, Curitiba, Florianópolis, Fortaleza, Goiânia, Manaus, Natal, Recife/Olinda (jedan stadion će koristiti oba grada), Rio Branco i Salvador. Maceió je odustao.

U skladu s FIFA-inom praksom, samo jedan grad može koristiti 2 stadiona, a broj gradova domaćina ograničen je na između 8 i 10. Brazilska konfederacija tražila je odobrenje da najbolje nogometaše svijeta ugosti u 12 gradova. 26. decembra 2008. FIFA je dala zeleno svjetlo za plan za 12 gradova domaćina.

Gradovi su odabrani 31. maja 2009. Odbijeni su Belém, Campo Grande, Florianópolis, Goiânia i Rio Branco.

Španski jezik

Španski (kastiljski) je Iberijski romanski jezik, i treći jezik po broju onih koji ga upotrebljavaju u svijetu. Španski je materni jezik za 352 miliona ljudi, a zajedno sa ljudima kojim je dodatni strani jezik, španski govore otprilike 417 miliona ljudi (prema procjenama iz 1999. godine). Većina ljudi koji govore španski su iz Centralne i Južne Amerike. Prema posljednjim istraživanjima, ovaj jezik ima najveću stopu rasta broja onih koji ga koriste i smatra se da će u dogledno vrijeme prestići i engleski jezik.

Suverene
države
Zavisne
teritorije
Članice

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.