Arapski jezik

Arapski jezik (arapskim pismom: اللُّغَةُ العَرَبِيَّةُ) pripada južnom ogranku semitskih jezika i afroazijskoj porodici jezika. Govori ga više od dvije stotine miliona ljudi širom arapskog svijeta, a na različite načine ga koriste i izučavaju muslimani cijelog svijeta. Muslimani se u svojim molitvama obraćaju Bogu na arapskom jeziku. Kao jezik jedne od najvećih svjetskih religija i službeni jezik mnogih država i dinastija koje su vladale u prošlosti, arapski jezik je ostavio traga i na drugim jezicima u svijetu. Tokom srednjeg vijeka, arapski jezik je bio glavni jezik kulture i nauke, što je rezultovalo brojnim arabizmima u nomenklaturi evropskih jezika na području filozofije, astronomije, astrologije, matematike, algebre, medicine i drugih nauka. Arapski jezik je jedan od šest službenih jezika organizacije Ujedinjenih nacija.

Arapski jezik
اللُّغَةُ العَرَبِيَّةُ
Države govorenja Alžir, Bahrein, Egipat, Irak, Jordan, Kuvajt, Liban, Libija, Mauritanija, Maroko, Oman, Katar, Saudijska Arabija, Somalija, Sudan, Sirija, Tunis, Ujedinjeni Arapski Emirati, Palestina (Zapadna Obala i Gaza), Zapadna Sahara, Jemen, i u drugim državama, kao što su Izrael, kao jezik manjine.
Regije govorenja Bliski Istok, Sjeverna Afrika
Broj govornika oko 206 miliona (maternji)
Rang 5
Jezička porodica

afroazijski
 semitski
  zapadno semitski
   centralno semitski

    arapski
Službeni status
Služben u Alžiru, Bahreinu, Komorima, Čadu, Džibutiju, Egiptu, Iraku, Izraelu, Jordanu, Kuvajtu, Libanu, Libiji, Mauritaniji, Maroku, Omanu, Palestini, Kataru, Zapadnoj Sahari, Saudijskoj Arabiji, Somaliji, Sudanu, Siriji, Tunisu, Ujedinjenim Arapskim Emiratima, Jemenu
Regulatori Egipat: Akademija Arapskog Jezika
Jezički kod
ISO 639-1 ar
ISO 639-2 ara
ISO 639-3 ara
Također pogledajte: Jezik | Spisak jezika

Književni i savremeni standardni arapski jezik

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Utjecaj arapskog na druge jezike

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Arapski jezik i islam

Posljednja Objava od Gospodara svjetova čovječanstvu, Kur'an, je objavljena na arapskom jeziku. Samim tim, to ukazuje na veličinu arapskog jezika. Jedan od najvećih faktora koji su učestvovali u očuvanju gramatike arapskog jezika do danas, jesu upravo Kur'an i sunnet, Allahovog Poslanika, s.a.v.s. o kojima brinu islamski učenjaci. Ono na čemu su se složili muslimani od prvih, pa sve do posljednjih, jeste da je Kur'an najveličanstvenije djelo na arapskom jeziku, a ovo mišljenje zastupa i dobar broj nemuslimana koji poznaju Kur'an i arapski jezik. Muslimani se pet puta dnevno obraćaju Allahu u svojim molitvama (namazima) na arapskom jeziku, a također kod njihovog cjelokupnog ibadeta (robovanja, obožavanja Allaha) osnova je da ibadet bude na arapskom jeziku. Zbog veličanstvenosti Kur'ana, kao najboljeg djela na arapskom jeziku, mnogi nemuslimani su spoznali islam i prihvatili ga za svoju vjeru sa ubjeđenjem da je istina. Arapski jezik i islam su, može se slobodno reći, dva neodvojiva pojma, jer se suština vjere ne može razumjeti osim uz poznavanje arapskog jezika. Također, Uzvišeni Allah u Kur'anu izaziva čovječanstvo da sačine govor sličan Kur'anu, međutim svi pokušaji koji su zabilježeni su neuspjeli. U savremenom dobu, nauka je do sada potvrdila oko 80% Kur'ana i to je opće poznato. Međutim, u vrijeme spuštanja Objave, nauka nije bila na tako velikom stepenu da ponuka tadašnje nemuslimane da prihvate islam sa ubjeđenjem i rezultatima, čije plodove danas bere cijeli svijet. Ono što je zadivilo tadašnje arapske prvake i običan narod, jeste upravo jezička nadnaravnost Kur'ana, sa kojom nisu mogli da pariraju i pored toliko vrsnih pjesnika koje su imali na raspolaganju.

Dijalekti arapskog jezika

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Glasovi arapskog jezika

Vokali

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Struktura sloga

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Akcenti

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Razlike između dijalekata

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Gramatika arapskog jezika

Općenito o gramatici arapskog jezika

Arapski jezik, kao semitski jezik i kao jedan, vrlo star jezik, ima ogromno razvijenu gramatiku na kojoj mu mogu pozavidjeti ostali jezici. Često se za arapski jezik kaže da je on jezik poezije, aludirajući na to da je arapski jezik osnova u poeziji, upravo iz razloga razvijenosti njegove gramatike. Pojedini pjesnici su znali 'opčarati' onoga kome recituju određene stihove, takvim opisima kao da gledaju svojim očima stanje recitovanih stihova. Jedna od ljepota gramatike arapskog jezika jeste da za određene riječi postoji i pravilna i nepravilna množina. Također, arapski jezik je nazvan لغة الضاد, tj. jezikom Dad-a (jedno od slova arapske abecede), jer ga posjeduje samo arapski jezik. Arapski jezik sadrži mnoštvo dijalekata, zavisno od plemena do plemena koje ga je prenosilo. Najuzvišenije gramatičko djelo na arapskom jeziku, oko kojeg se složila većina nemuslimanskih naučnika, a svi islamski učenjaci, jeste Kur'an i to je razlog da oni koji pomno i detaljno uče gramatiku arapskog jezika, crpe gotovo sve primjere iz Kur'ana. Također, Kur'an i sunnet Allahovog Poslanika, Muhammeda, sallallahu alejhi ve sellem, pomogli su u očuvanju gramatike arapskog jezika, na način da su je sačuvali od promjena, dok su drugi jezici pretrpjeli veliki broj istih. Stručnjaci i gramatičari arapskog jezika i danas dan pomno rade na očuvanju i pojašnjavanju gramatike ovog zadivljujućeg jezika.

Padeži, podjela riječi u arapskom jeziku, imenska i glagolska rečenica

Padeži

Arapski jezik ima tri padeža, a to su:

  • Nominativ (الرفع)
  • Akuzativ (النصب)
  • Genitiv (الجر)

Postoji i stanje džezma (مجزوم), koje vrijedi za glagole i vrijedi napomenuti da bi se za navedeno stanje moglo reći da može biti i treći padež glagola.

Imenica može imati tri padeža i to su, upravo, ova tri navedena padeža. Nominativ dolazi kao osnova neke riječi, odnosno, za nominativ ne treba postojati neki povod, dok za akuzativ i genitiv mora biti neki povod. Akuzativ dolazi sa povodom koji dođe ispred riječi koji ga uzrokuje, npr. kao poslije riječi إنّ ili أنّ. Genitiv, također, dolazi sa nekim od povoda koji ga uzrokuju, kao npr. kada ispred imenice dođu određene riječi koje uzrokuju genitiv, poput riječi من ili في, poslije kojih riječ dolazi u genitivu.

Glagol ima dva padeža, a to su nominativ i akuzativ, a ima i stanje džezma, kao što smo ga spomenuli i rekli da može biti nazvan i trećim padežom glagola. Nominativ i kod glagola dolazi kao osnova i nema povoda koji ga uzrokuje. Što se tiče akuzativa, on kao i kod imenice dolazi sa povodom, a obavezno dolazi i na objektu, odnosno objekat glagola je u akuzativu. Glagol ne može doći u genitivu.

Podjela riječi u arapskom jeziku

Riječ (الكلمة) u arapskom jeziku se dijeli na tri vrste, a to su:

  1. Imenica (اسم), kao الكتاب - knjiga
  2. Glagol (فعل), kao ذهب/يذهب - ići
  3. Prilog (حرف), kao إلى - prema

Imenska rečenica

Jedna od posebnosti arapskog jezika jeste ta da arapski jezik nema glagola biti (sam, si, je, smo, itd...). Uloga ovog glagola biti nalazi se u tzv. određenom članu ال (el), tj. u njegovom korištenju. Također, rečenica u arapskom jeziku može biti imenska i glagolska. Imenska rečenica se sastoji od subjekta (مبتدا) i predikata (خبر), dok se glagolska rečenica sastoji od izvršioca radnje (فاعل) i glagola (فعل), a može sadržati i ono nad čim je radnja izvršena, tj. objekat (مفعول به). Da bismo pojasnili ulogu određenog člana ال (el), odnosno njegovu funkciju u preuzimanju glagola biti, a koje se veže za tvorenje imenske rečenice, moramo znati da u arapskom jeziku postoje četiri solucije; to su:

  1. المسجد الجميل (da obje imenice na sebi imaju određeni član el)
  2. مسجد جميل (da imenice na sebi nemaju el)
  3. مسجد الجميل (da prva imenica nema el, a druga ima)
  4. المسجد جميل (da prva imenica ima el, a druga nema)

Ovo su opcije na koje možemo naići kada se susretnemo sa arapskim jezikom. Od ove četiri solucije koje smo naveli, samo je jedna potpuna imenska rečenica koja sadrži subjekat i predikat, a to je solucija pod brojem 4, koju smo podebljali, a ona glasi المسجد جميل - džamija je lijepa. Dakle, da bismo dobili glagol biti u tvorbi imenske rečenice, moramo na prvu imenicu odrediti (u ovom slučaju sa određenim članom el) i to je subjekat, dok drugu riječ ne smijemo odrediti (u osnovi) i ona je predikat. Prva solucija koju smo naveli jeste da obje imenice na sebi imaju određeni član el (النسجد الجميل), što bi značilo 'lijepa džamija', što u biti nije rečenica, jer u ovoj soluciji druga riječ opisuje prvu, tj. bude joj svojstvo. Druga navedena solucija je da imenice na sebi nemaju el i ona je identična prvoj, tj. druga riječ je opis prvoj riječi. Treća solucija je tzv. genitivna veza između prve i druge imenice, pa bi (مسجد الجميل) značilo - džamija lijepog.

Glagolska rečenica

Glagolska rečenica je rečenica koja počinje sa glagolom, a ona se sastoji od glagola (فعل) i izvršioca radnje tog glagola (فاعل), a jednostavan primjer za nju jeste: يأكل زيد الموز, što bi u prijevodu bilo: Pojeo je Zejd bananu. Dakle, vidimo da imamo glagol (يأكل), izvršioca radnje (زيد) i objekat (الموز) i to je potpuna glagolska rečenica. Imamo glagola koji sa sobom ne povlače objekat, poput glagola ذهب/يذهب - ići, i sl.

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Arapsko pismo

Arapski alfabet
ا    ب    ت    ث    ج    ح
خ    د    ذ    ر    ز    س
ش    ص    ض    ط    ظ    ع
غ    ف    ق    ك    ل
م    ن    ه    و    ي
Historija · Transliteracija
Diakritici · Hemze ء
Cifre · Numeracija

Kaligrafija - krasnopis

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Transliteracija

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Arapska književnost

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Također pogledajte

Vanjski linkovi

Adab

Adab je moderna arapska riječ za književnost, ali prvobitno je značila pravilo ponašanja, duhovnu disciplinu, uljudno znanje, talent. Adab ili lijepa književnost proizvod je arapsko-perzijske sinteze a razvio se iz zbirki pouka i moralnih normi. U spise koji su služili kao sredstvo općeg obrazovanja sastavljači su unosili raznovrsne pripovjedne dodatke, perzijske i arapske legende, mitove i kazivanja, ponekad i biografije znamenitih ljudi. Klasični adab transformirao se u nauku, filozofiju i etiku sa jedne strane, dok se, sa druge strane, njegov zabavni element osamostalio i prerastao u zabavnu, beletrističku literaturu. Rezultat ovakvog razvoja bili su zbornici priča koje su oduvijek bile omiljene među Arapima. U takve zbornike ubrajamo priče o Lokmanu, folklornoj ličnosti koja se spominje u Kur’anu, te zbirku priča o Gohi, koji je postao personifikacija komičnog junaka, pa zbirka o ljubavi “Magnun-Layla” (Medžnun i Lejla).

Arapi

Arapi (arapski: عرب ʻarab) su semitski narod koji je većim dijelom nastanjen na Bliskom Istoku i u Sjevernoj Africi. Podaci o broju Arapa su različiti jer postoje tri klasifikacije pripadnosti arapskom narodu: prema politici, jeziku i porijeklu. U zavisnosti koja se od ove tri klasifikacije koriste, zavisi i ukupan broj Arapa. Najčešća je klasifikacija prema maternjem jeziku, tj. prvom jeziku kojim se služe i prema toj klasifikaciji Arapa je oko 300 miliona. Arapi govore arapskim jezikom i koriste se arapskim pismom.

Arapski svijet

Arapski svijet (arapski: العالم العربي), također poznat kao Arapska nacija ili Arapske države, je termin koji se koristi za 22 države u kojima je arapski jezik maternji jezik. Arapski svijet obuhvata teritoriju koja se prostire od Atlantskog okeana na zapadu do Arapskog mora na istoku kao i od Sredozemnog mora na sjevero do Afričkog roga i Indijskog okeana na jugoistoku.

Prema procjenama Arapski svijet čini oko 422 miliona stanovnika, od kojih je preko polovine mlađe od 25 godina.

Tokom srednjeg vijeka, arapski svijet je bio sinonim za historijska arapska carstva i halifate. Arapski nacionalizam je nastao u drugoj polovini 19. vijeka, otprilike u isto vrijeme kao i drugi nacionalistički pokreti u okviru Osmanlijskog carstva, unutar kojeg se nalazila većina savremenog Arapskog svijeta. Arapska liga, kao međunarodna organizacija, osnovana je 1945. godine, sa ciljem zastupnja interesa arapskih naroda, sa akcentom na težnji za političkim ujedinjenjem arapskih zemalja, projektom poznatim kao panarabizam.

Australija

Australija je po veličini šesta država na svijetu. Na sjeveru se, preko mora, graniči sa Indonezijom, Papua Novom Gvinejom i Istočnim Timorom i na jugoistoku sa Novim Zelandom.

Australija je država na krajnjem jugu naše planete, država kengura i koala, Aboridžina i evropskih doseljenika. Ime Australija potiče od naziva terra australis, što znači južna zemlja.

Dubai

Dubai (ili Dubayy, arapski: دبي) je najveći grad u Ujedinjenim Arapskim Emiratima, i glavni grad istoimenog emirata UAE.

Grad sa 2.459.000 (2016) stanovnika. Nalazi se na obali Perzijskog zaliva. Dubai je član Ujedinjenih Arapskih Emirata (UAE). Većina stanovnika su islamske religije i po tome većina stanovnika Dubaia a i UAE koristi arapski jezik.

El-Fatiha

Sura El-Fatiha (arapski: الفاتحة; bos. Otvaranje ili Pristup; također se naziva i Majka knjiga i Lijek) prva je sura Kur'ana. Sastoji se od sedam ajeta, u kojima se iskazuje molba Allahu za upućivanje na pravi put i zaštita od zla. Ova sura ima posebnu ulogu u životu muslimana, jer se uči na svakom rekatu namaza. Objavljena je u Mekki i ubraja se u mekanske sure.

Emevije

Emevijska dinastija (661. - 750.) je bila prva dinastija poslije četvorice halifa, a njen prvi predstavnik Muavija je uveo pravo na prijesto putem nasljedstva (dinastijom) a ne putem izbora (šurom).

Islam

Islam (arapski: الإسلام al-islām; predanost jednom Bogu) jeste monoteistička religija koja je nastala na Arapskom poluostrvu u 7. vijeku. Prema broju pripadnika, danas je druga najrasprostranjenija religija i religija s najbržom stopom rasta broja pripadnika na svijetu.Sljedbenici islama, muslimani, vjeruju u postojanje samo jednog boga (Allaha) te da je posljednji poslanik Muhammed Njegov rob i poslanik. Zajedno s judaizmom i kršćanstvom, islam je jedna od tri abrahamske ili ibrahimske religije, nazvane po Ibrahimu, rodočelniku sve tri navedene religije.

Muslimani vjeruju da je islam originalna, potpuna i univerzalna verzija prvobitne vjere koja je kroz historiju više puta objavljivana posredstvom većeg broja Božijih poslanika, uključujući između ostalih i Adema, Nuha, Ibrahima, Musu i Isaa. Isto tako, vjeruju da je Kur'an nepromijenjena i posljednja Božija objava. Islamski koncept i praksa sadrže i pet stubova islama, koji su obavezni za sve muslimane kao i islamsko pravo, odnosno šerijat, kojim se dotiče gotovo svaki aspekt ljudskog života i općenito društva, od bankarstva i blagostanja do položaja žena u društvu.

Pojavivši se početkom 7. vijeka, prvobitno u Mekki, islam se brzo proširio Arapskim poluostrvom da bi se u 8. vijeku halifat prostirao od Iberijskog poluostrva na zapadu do rijeke Ind na istoku. Zlatno doba islama se odnosi na period između 8. i 13. vijeka kada je islamski svijet doživio naučni, privredni i kulturni procvat.

Većina muslimana pripada jednoj od dvije najzastupljenije denominacije. Prema podacima iz 2009. godine, sunita je oko 87% do 90%, dok je šiitskih muslimana oko 10 do 13%. Oko 13% od ukupnog broja muslimana živi u Indoneziji, državi sa najvećom muslimanskom većinom. Oko 32% muslimana naseljava Južnu Aziju, svaki peti musliman živi na Bliskom istoku a oko 15% njih su stanovnici podsaharske Afrike. Znatne muslimanske zajednice egzistiraju u Evropi, Kini, Rusiji i obje Amerike. Konvertiti u islam i imigrantske muslimanske zajednice danas postoje u gotovo svakom dijelu svijeta.

Islamska gimnazija "Dr. Ahmed Smajlović"

Islamska gimnazija "Dr. Ahmed Smajlović" obrazovna je ustanova u hrvatskom glavnom gradu Zagrebu. Jedina je islamska obrazovna ustanova takvog tipa u Hrvatskoj. Nazvana je u čast islamskog teologa i univerzitetskog profesora Ahmeda Smajlovića.

U školskoj 2017/18. godini školu su pohađala 84 učenika raspoređena u četiri razreda. Osim predmeta obaveznih za škole tipa opće gimnazije, obavezni su i sljedeći nastavni predmeti: Arapski jezik, Kur'an i kur'anske nauke, Islamska kultura i civilizacija i Islamska vjeronauka.

Islamska umjetnost

Islamska umjetnost

podrazumjeva umjetnost koja je nastala u 7. vijeku na poluotoku Arabiji, odakle se naglo proširila

područja sjeverne Afrike, sjeverne Indije i Španije.

Jemen

Republika Jemen je suverena država u jugozapadnoj Aziji, s obalama na Crvenom moru, Adenskom zaljevu i Arapskom moru. Po obliku vladavine je republika.

Kur'an

Kur'an (arapski: القرآن, fonetski: al-Qurʾān) jest sveta knjiga islama. Muslimani vjeruju da je Kur'an Božija knjiga koja je objavljena njegovom posljednjem poslaniku Muhammedu. Period objave počeo je Muhammedovim poslanstvom i trajao je neposredno do pred kraj njegova života, od 610. do 632. godine. Taj period od 23 godine dijeli se na period od 13 godina objave u Meki i 10 u Medini. U zavisnosti gdje je objavljivan, Kur'anski dijelovi, tj. sure, dijele se na mekanske i medinske.

Arapska riječ Kur'an po svom je obliku infinitiv, koji se u bosanskom jeziku prevodi glagolskom imenicom. Prema tome, riječ Kur'an znači čitanje ili sakupljanje. Korijen ove riječi su dva arapska glasa: kaf (ﻕ), ra (ﺭ), te sukun (ّ ). U svim oblicima koji su izvedeni iz ovog korijena proteže se jedno glavno značenje te riječi, a to je sakupiti. Kur'an se čita ili, kako je to uobičajeno reći među bosanskim muslimanima, uči. Neki islamski učenjaci smatraju da je Kur'an nazvan tim nazivom zato što u sebi sakuplja i sadrži ajete, sure, zapovijedi, zabrane, obećanje, prijetnje, vijesti o prošlim narodima itd. Po ovome bi riječ Kur'an označavala zbirku. To je značenje riječi Kur'an s jezičke strane, dok ta riječ, po vjerovanju muslimana, označava posljednju Božiju knjigu, koja je preko meleka Džibrila objavljena posljednjem Božijem poslaniku Muhammedu.Muslimani Kur'an, koji je posljednja objava i objava koja upotpunjuje prethodne, smatraju najvećom mudžizom Muhammeda.

Magrib

Magrib (المغرب العربي al-Maġrib al-ʿArabī;), regija afričkog kontinenta koja se nalazi sjeverno od Sahare, a zapadno od Nila. Obuhvata zapadne zemlje Maroko, Zapadnu Saharu, Alžir, Tunis, Libiju i u manjem dijelu Mauritaniju. Naziv potiče iz arapske riječi, a znači "zapadno"; prvobitno značenje tog naziva bilo je "zemlje zapadno od Egipta".

Mauritanija

Mauritanija, službeno Islamska Republika Mauritanija, je država Magriba i nalazi se u zapadnom dijelu Sjeverne Afrike.

Na zapadu izlazi na Atlantski okean, na sjeveru graniči sa Zapadnom Saharom, na sjeveroistoku sa Alžirom, na istoku i jugoistoku sa državom Mali i jugozapadu sa Senegalom.

Prostire se na površini od 1.032.700 km2 i po tome je jedanaesta država Afrike a u njoj živi oko 3,5 miliona stanovnika. Reljef je uglavnom pustinjski sa najvišim vrhom od 915 m nadmorske visine. Klima je pretežno suha (pustinjska) sa temperaturama između 20 i 320 C. Mauri čine oko 80% stanovništva države. Službeni jezik je arapski jezik a dosta je zastupljen i francuski jezik. Privredno je prilično zaostala država bez značajnije industrije izuzev rudarstva.

Medresa

Medresa je srednja vjerska škola koja svojim učenicima nudi vjersko i opće obrazovanje kao i u gimnaziji samo što još pored obrazovanja akcent je na odgoju. Školovanje u medresi obično traje četiri godine.

Nauka u srednjovjekovnom islamskom svijetu

Nauka u srednjovjekovnom islamskom svijetu, također poznata i po nazivu Islamska nauka, je nauka razvijana i praktikovana u islamskom svijetu za vrijeme zlatnog perioda islama (od 8. vijeka do 1258. godine a neki proširuju taj period sve do 15. ili 16. vijeka). U toku tog perioda, indijska, asirska, iranska i grčka naučna djela su prevođena na arapski jezik. Ti prevodi su bili podstrek za naučne napretke naučnika koji su živjeli u islamskoj civilizaciji tokom srednjeg vijeka.Naučnici u islamskoj civilizaciji su bili raznih etničkih pripadnosti: Perzijanci, Arapi, Asirijci, Kurdi, Egipćani i dr. Pripadali su različitim religijama a iako su uglavnom bili muslimani, bilo je i kršćana i Jevreja.

Odsjek za orijentalnu filologiju Filozofskog fakulteta u Sarajevu

Odsjek za orijentalnu filologiju pripada najstarijim odsjecima koji su činili Filozofski fakultet u Sarajevu prilikom njegovog osnivanja 1950. Šaćir Sikirić i Nedim Filipović su bili prvi profesor i osnivači Katedre za orijentalnu filologiju.

Godine 1971. Katedra prerasta u Odsjek za orijentalne jezike i književnosti, koji je u početku imao dvije katedre: Katedra za arapski jezik i književnost i Katedra za turski jezik i književnost, a ubrzo je osnovana i treća – Katedra za perzijski jezik i književnost. Godine 2003. Odsjek za orijentalistiku preimenovan je u Odsjek za orijentalnu filologiju.

Zlatno doba islama

Zlatno doba islama je izraz za period historije islamskog svijeta (područja Bliskog Istoka, Sjeverne Afrike, Centralne Azije i El-Andaluza) koji otprilike odgovara srednjom vijeku u evropskoj (i svjetskoj) historiji, a koga je karakterizirao intenzivan razvoj kulture i nauke, odnosno brojna tehnološka i druga civilizacijska dostignuća koja su s vremenom preuzele i druge, odnosno ne-islamske kulture i civilizacije. Izraz "zlatno doba" se obično koristi kako bi se istaklo kako je upravo u tom periodu islamski svijet doživio vrhunac samostalnih kulturnih i naučnih dostignuća, vezanih uz razvoj specifične arhitekture, filozofije, medicine, astronomije i matematike. U širem smislu se taj period vezuje uz period koji počinje sa nastankom islama (7. vijek), a završava s početkom Novog vijeka (oko 1500. godine). U užem smislu, i među historičarima daleko češćoj, upotrebi se pod "Zlatnim dobom" podrazumijeva period od 750. do 1257. godine.

Početak Zlatnog doba se najčešće vezuje uz dolazak dinastije Abasida na čelo Arapskog Carstva, odnosno Halifata godine 750. Iako je time, s obzirom na nastavak vladavine prethodne dinastije Omajada na Iberijskom polutoku (al-Andalus), trajno okončano političko jedinstvo islamske države odnosno islamske zajednice (umma), ono je za posljedicu imalo preorijentiranje muslimanskih vladara sa džihada, odnosno vanjskih osvajanja na unutrašnje reforme i konsolidaciju već osvojenih prostora na kojima počinje postepena arabizacija i islamizacija tamošnjeg stanovništva. Tako stvoreni islamski svijet je, s jedne strane, iz religijskih razloga (institucija hadždža) i kroz razvijenu trgovinu sačuvao međusobne ekonomske, a preko njih i kulturne veze; s druge strane je političko nejedinstvo omogućilo policentrični razvoj, odnosno stvaranje nekoliko suparničkih središta trgovine, kulture i nauke u različitim dijelovima islamskog svijeta. Od svih njih je najvažniji bio Bagdad, koji je samo nekoliko godina nakon osnivanja postao abasidska prijestolnica i najveći grad na svijetu; veliki značaj su, međutim, zadržali i stara prijestolnica Damask, ali i alternativna politička središta kao što su Kairo, Kairuan, Kordoba, Buhara i Samarkand. Nove okolnosti su, također, omogućile arapskim učenjacima i umjetnicima da postepeno asimiliraju, ali preuzmu obilježja ranijih kultura na prethodno osvojenim područjima; Zlatno doba je karakteriziralo intenzivno nastojanje da se sačuvaju ili islamu prilagode dostignuće ranije starogrčke i perzijske kulture, a preko trgovine su se preuzimala i kineska i indijska dostignuća kao što su papir i decimalni brojevi. Osim Arapa, važnu ulogu za razvoj kulture i nauke u ovom periodu su imali i muslimanski ne-Arapi, ali i ne-muslimanski podanici Kalifata i muslimanskih država - kršćani i Jevreji. U tom periodu se na području islamskog svijeta kao lingua franca nametnuo arapski jezik.

Kraj zlatnog doba je predmet rasprave među historičarima, kako po pitanju tačnog datuma, tako i po njegovim uzrocima. Kao najčešći datum se navodi pustošenje Bagdada od strane Mongola 1258. godine, prilikom koga je ne samo uništena znamenita biblioteka, nego islamskom svijetu zadat psihološki udarac poslije koga se počeo sve više okretati samom sebi. Među historičarima je široko rasprostranjeno mišljenje da je islamski svijet tada počeo gubiti civilizacijsku utrku sa dotle zaostalim i inferiornim zapadnim svijetom, koji je u sljedećim vijekovima kroz Renesansu pokazao daleko više intelektualne fleksibilnosti i oko 1500. počeo s njime ravnopravno nadmetati da bi kasnije stekao tehnološku i drugu superiornost.

Šit

Prema Bibliji, Šit (na bosanskom i Šet; arapski jezik شيث‎, hebrejski jezik שֵׁת) bio je treći sin Adema i Have, prvih ljudi. U judaizmu, kršćanstvu i islamu on je predak svih živućih ljudi.

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.