1980-e

1980te su decenija koja je počela 1. januara 1980. godine, a završila 31. decembra 1989. godine.

Ovaj period je obilježen velikim socijalnim, ekonomskim, privrednim promjenama u svijetu. Usljed ekonomske liberalizacije tržišta razvijenih zemalja multinacionalne korporacije svoje proizvodne pogone sele u zemlje kao što su Tajland, Meksiko, Južna Koreja, Kina i Tajvan. Japan i Zapadna Njemačka bilježe najveći ekonomski rast.

Zemlje u razvoju diljem svijeta suočavaju se sa privrednim i socijalnim poteškoćama što je bila posljedica dužničke krize 1980., nakon toga mnoge zemlje uzimaju zajmove od MMF-a i Svjetske banke. Etiopija se u periodu od 1984. do 1985. susreće sa velikom gladi usljed korumpirane vladavine Mengistua Hailea Mariama, u svijetu se organiziraju brojne humanitarne akcije, kao što je bio i humanitarni koncert Live Aid.

Televizija postaje sve popularnija u zemljama Trećeg svijeta, broj televizora se udvostručuje tokom dekade sa 561 milion TV prijemnika u 1980. godine, preko 910 miliona u 1987. pa do milijardu u 1989. godini.[1]

Povećava se nezadovoljstvo građana, a samim tim i nasilje na Bliskom istoku uključujući Iransko-irački rat, Sovjetsko-afganistanski rat, Libanski rat 1982., Rat za Nagorno-Karabah, Prva intifada.

Uprkos tome što je Hladni rat dosegao vrhunac napetosti u početku 1980tih godina, krajem dekade rat se bližio kraju.[2] U zemljama Istočnog bloka raste nezadovoljstvo i nacionalizam kod naroda što zajedno sa eknomskom recesijom dovodi do političkih reformi koje je predvodio Mihail Gorbačov. Dolazi do prevrata i demonstracija protiv komunističkih režima u Mađarskoj, zatim protesti na Tiananmenskom trgu 1989., dolazi do Baršunaste revolucije u Čehoslovačkoj, dolazi do zbacivanja Nicolae Ceauşescua u Rumuniji.

U osamdesetim dolazi do razvoja interneta počevši sa File Transfer Protocolom. Do kraja osamdesetih bilo je oko 1,1 milion korisnika interneta (od toga 86 % u SAD-u).

Mileniji:

| 2. milenij |

Vijekovi:

| 19. vijek | 20. vijek | 21. vijek |

Decenije:

| 1950-e | 1960-e | 1970-e | 1980-e | 1990-e | 2000-te | 2010-e |

Godine:

1980. | 1981. | 1982. | 1983. | 1984. | 1985. | 1986. | 1987. | 1988. | 1989.

Space Shuttle ColumbiaEnd of the Cold WarIran–Iraq WarFall of the Berlin WallLive AidIBM Personal ComputerChernobyl disaster
U smjeru kazaljke na satu: Prvi Space Shuttle, Columbia, poletio 1981; Američki predsjednik Ronald Reagan i sovjetski predsjednik Mihail Gorbačov tokom potpisivanja sporazuma o smanjenju napetosti između dviju supersila Hladnog rata; pad Berlinskog zida što predstavlja kraj Hladnog rata; u 1981., IBM PC ; 1985, Live Aid koncert koji je održan za prikupljanje humanitarne pomoći narodu Etiopije tokom vladavine Mengistua Hailea Mariama; Nuklerarna katastrofa u Černobilu 1986; Iransko-irački rat koji odnio preko milion ljudskih života i koji je koštao oko 3 biliona američkih dolara.

Politika i ratovi

Teroristički napadi

Beirutbarr
Eksplozija bombi u Bejrutu 1983.

Najistaknutiji teroristički napadi ove decenije:

  • Genocid u El Mozoteu kojeg su 11. decembra 1981. u Salvadoru počinile vojne snage Salvadora protiv komunističkih pobunjenika.
  • Teroristički napad na aerodromima u Beču i Rimu 27. decembra 1985. koje je počinila grupa militanata lojalnih Abu Nidalu potpomognutim od strane vlade Libije protiv izraelske El Al avionske kompanije.
  • Eksplozije vojnih baza u Bejrutu 1983. koje su tokom Libanonskog građanskog rata izazvale dvije kamionske bombe pritom ubivši 299 američkih i francuskih vojnika. Za teroristički napad odgovornost je preuzela Organizacija islamskog džihada.
  • Neredi protiv Sika 1984. u Indiji koje su izvodili hinduistički militanti protiv Sika nakon ubistva premijerke Indire Gandhi. Oko hiljadu ljudi je poginula, a oko deset hiljada Sika je raseljeno.
  • Let 182 Air Indije je oboren 23. juna 1985. od strane siko-kanadskih militanata.
  • 21. decembra 1988. je oboren Pan Am-ov let 103, te je avion pao kod sela Lockerbie u Škotskoj na putu od Londona do New Yorka. Tokom ovog terorističkog napada je poginulo svih 243 putnika, 16 članova posade i 11 ljudi koji su se nalazili na tlu.

Ratovi

US Army Rangers parachute into Grenada during Operation Urgent Fury
Invazija Grenade 1983.


Spisak važnijih ratova i sukoba koji su obilježili ovu deceniju:

  • Hladni rat (1945-1991)
  • Sovjetsko-afganistanski rat (1979-1989) - rat između sovjeta, socijalističke vlasti Afganistana i pobunjenika, odnosno mudžahedina koji su bili potpomognuti od strane SAD-a, Pakistana i drugih zemalja.
  • Invazija Grenade (1983)- američka invazija Grenade čiji je povod bio vojni udar revolucionarne vlade. Nakon invazije dolazi do promjene vlasti Grenade, ali i do brojnih kritika na račun tzv. američkog imperijalizma, umješanost Kube u sukob.
  • Salvadorski građanski rat (1979-1992)- vrhunac rata je bio 1980. godine, rat je odnio ukupno oko 70.000 života.
  • Folklandski rat (1982) - rat između Argentine i Velike Britanije za kontrolu nad Falklandskim otocima. Rat je počeo nakon što je argentinska vojska izvela invaziju otočja, smatrajući ih svojom teritorijom. Rat je trajao od 2. aprila do 14. juna 1982.
  • Arapsko-izraelski sukob (1948-danas)
    • Libanski građanski rat (1975-1990) - tokom ove decenije Liban je zahvatio građanski rat između muslimanskih i kršćanskih frakcija.
    • Libanski rat 1982. (1982-1985) - izraelska invazija južnog Libana kako bi iz njega istjerali PLO
  • Operacija Drvena noga (1985) - izraelski zračni napad na sjedište PLO-a u Hammam Chottu, u Tunisu koji se desio 1. oktobra 1985.
  • Iransko-irački rat (1980-1990) - rat između Iraka i Irana koji se vodio gotovo cijelu deceniju, a ogromne gubitke su pretrpjele obje strane.
  • Unutrašnji sukob u Peruu (1980-danas) - pobuna komunističke MRTA protiv vlade Perua.
  • Drugi sudanski građanski rat (1983-2005) - oružani sukob između sjevernog većinski muslimanskog Sudana i južnog većinski nemuslimanskog dijela.
  • Južnoafrički pogranični rat (1966-1990) - tokom ove decenije najznačajnija bitka ovog rata je bila bitka kod Cuito Cuanavalea koja se odvijala od septembra 1987. do marta 1988. godine između Angole, eksepedicijskih snaga Kube s jedne strane i JAR-a i UNITA-e s druge strane koji su izgubili bitku, ova bitka predstavlja najveću bitku na afričkom kontinentu nakon Drugog svjetskog rata
  • Prva Intifada (1987-1993) - palestinska pobuna protiv Izraela koja je često nazivana kao "Rat kamenja" jer su demostranti često upotrebljavali kamenje protiv izraelske vojske.
  • Rat za Nagorno-Karabah (1988-1994) - rat između Armenije i Azerbejdžana koji je trajao slijedećih šest godina.

Vojni udari i revolucija

Nuklearne prijetnje

  • Operacija Opera (1981) - izraelski zračni napad na irački nuklearni reaktor Osirak. Razlog tome je predstavljala potencijalna nuklearna prijetnja Iraka Izraelu, reaktor je uspješno uništen, ali je napad osudila Međunarodna zajednica.

Dekolonizacija i nezavisnosti

Politička dešavanja

Reagan and Gorbachev signing
Američki predsjednik Reagan i sovjetski Gorbačov prilikom potpisivanja sporazuma o smanjenjU arsenala nuklearnog naoružanja 1987.

Sjeverna i Južna Amerika

  • Ronald Reagan je izabran za američkog predsjednika 1980. Reagan je vodio čvrstu politiku protiv širenja komunizma i jačanje vojnih snaga koje bi umanjili uticaj Sovjetskog saveza.
  • Reaganova admninistracija je ubrzala rat protiv droge koja je postala veliki problem u svijetu tokom osamdesetih godina, naročito kokain koji je bio sve učestalija pojava kod slavnih i bogatih, ali i mladih osoba.
  • 1980. kuliminiraju politički nemiri u kanadskoj provinciji Québec zbog brojnih razlika između većinskog frankofonskog i manjinskog anglofonskog stanovništva, kao i zbog prava frankofonskog stanovništva u državi u kojoj se pretežno govori engleskim jezikom. Nakon nemira provincijska vlast saziva referendum za nezavisnost od ostatka Kanade, referendum je završio neuspjehom (rezultat je bio 59.56 % protiv i 40.44 % za).

Evropa

West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989
Pad Berlinskog zida 1989.
  • Evropska zajednica je proširena za tri nove članice Grčku 1981., Španiju i Portugal 1986.
  • 1983. godine Bettino Craxi je postao prvi prosocijalistički orijentiran premijer Italije, bio je na vlasti do 1987., nakon čega će biti poznat po skandalu u kojem je bio upleten u mrežu mita i korupcije.
  • Značajne reforme su se dogodile u zemljama tadašnjeg Varšavskog pakta gdje je sve više raslo nezadovoljstvo i negodovanje prema komunističkom režimu. Ove reforme su uključivale liberalizaciju tržišta, povećanje indvidualnih sloboda. Slom komuniznma u istočnoj Evropi je protekao relativno mirno, izuzev u Rumuniji gdje je došlo do oružanih sukoba, što je rezultiralo revolucijom i na kraju smrću predsjednika Nicolae Ceaușescua.
  • U Jugoslaviji nakon smrti njenog predsjednika Josipa Broza Tito, dolazi do političkih reformi sistema, ali i do pojave nacionalizma i međuetničke netrpeljivosti, naročito nakon 1986. Memorandumom Srpske akademije nauka i umjetnosti, kasnije pojavom Slobodana Miloševića, nemira na Kosovu, što je rezultiralo pobjedom nacionalističkih stranaka na prvim višetranačkim izborima.
  • Dalje su bile prisutne demonstracije i neredi u Sjevernoj Irskoj.
  • Mihail Gorbačov je postao predsjednik SSSR-a 1985., te je pokrenuo niz velikih reformi liberalizacije i povećavanje sloboda u SSSR-u, smanjenja arsenala nuklearnog oružja u dogovoru sa SAD-om, te okončavanju Hladnog rata.
  • Kraj decenije je obilježio pad Berlinskog zida, nakon čega je uslijedilo ujedinjenje Njemačke.
  • Margaret Thatcher je bila prva žena premijer neke zapadne zemlje, ostala je upamćena po brojnim ekonomskim reformama u Velikoj Britaniji kao što je privatizacija industrije, regulacija tržišta dionicama, ali i kao žestoki protivnik komunizma, zbog čega je dobila nadimak "Čelična Lady".

Azija

  • Južnokorejski predsjednik i diktator Chun Doo-hwan je došao na vlast 1980. i bio je predsjednik sve do 1987. godine. Bio je odgovoran za Gwangju masakr koji se desio nakon demonstracija u maju 1980. godine. Tokom osamdesetih odnosi dviju Koreja su pokazali mali znak poboljšanja. Nakon njega na vlast dolazi prvi demokratski izabran predsjednik Roh Tae-woo, čiji je međunarodni ugled naglo porastao nakon Olimpijskih igara 1988. Roh je vodio politiku normalizacije odnosa sa Kinom i Sovjetskim savezom, ali se suočavao sa ljevičarskim studentskim grupama koje su tražile ujedinjenje sa Sjeverom i povlačenje američkih vojnika iz zemlje.
  • Na Filipinima nakon 20 godina vladavine sa vlasti 1986. je sišao predsjednik Ferdinand Marcos, a zamijenila ga je Corazon Aquino.

Katastrofe

MSH80 st helens eruption plume 07-22-80
Erupcija vulkana St. Helens

Prirodne katastrofe

  • Erupcija vulkana Mount Saint Helens u američkoj saveznoj državi Washington 18. maja 1980. kada je poginulo 57 ljudi.
  • 17. oktobra 1989. godine desio se zemljotres kod mjesta Loma Prieta u blizini Sante Cruz kada je 65 osoba poginulo. a hiljadu ih je ranjeno uz velike štete na infrastrukturi uključujući autoputeve, ceste, objekte, ukupno 13 milijardi američkih dolara štete.
  • Uragan Allen (1980.), uragan Alicia (1983.), Gilbert (1988.), Joan (1988.)

Neprirodne katastrofe

Challenger explosion
Eksplozija Space Shuttla Challenger.
  • Pad Dan-Air-ovog leta 1008 25. aprila 1980. kod Tanarife, Kanarska ostrva. Svih 146 putnika je poginulo.
  • 19. augusta 1980. zapalio se avion leta Saudia 163 nedugo nakon polijetanja s aerodroma u Rijadu, avio se brzo vratio na aerodrom, ali evakuacija putnika nije obavljena, te je poginuo 301 putnik.
  • 9 jula 1982. Pan Am-ov avion leta broj 759 je prisilno sletio zbog vjetra kada je poginulo 153 putnika.
  • 1. decembra 1983. sovjetski borbeni avion je oborio avion Korean Air Lines let 007 u kojem je bilo 269 putnika, od kojih nije niko preživio.
  • 3. decembra 1984. desila se nesreća u Bhopalu, Indija kada je došlo do curenja hemikalija iz fabrike pesticida, prema podacima nevladinih organizacija od dana nesreće, do danas je umrlo oko 25 000 ljudi.
  • 2. augusta 1985. pao je avion Delta Air Lines leta 191 kod međunarodnog aerodroma Dallas/Fort Worth u Teksasu kada je poginulo 137 putnika, a 27 preživjelo.
  • Japan Airlines let 123 sa ukupno 524 putnika pao je 12. augusta 1985. na letu od Tokia do Osake kada je poginulo 520 putnika. Ovo je bila najmasovnija zrakoplovna nesreća ikada.
  • 12 novembra 1985. Arrow Air let 1285 je pao nekoliko sekundi nakon uzlijetanja kod Gandera, Newfoundland i Labrador. Svih 256 putnika je poginulo, od kojih su mnogi ili američki vojnici koji su se vraćali kući nakon dužnosti.
  • 28. januara 1986. raspao se NASA-in Space Shuttle Challenger se raspao 73 sekunde nakon uzlijetanja, svi članovi posade su poginuli, to je bila prva nesreća NASA Space Shuttlea.
  • 26. aprila 1986. desila se Černobilska katastrofa koja je nastupila nakon eksplozije nuklearnog reaktora. Nakon eksplozije došlo je do širenja radijacije po cijeloj Evropi. Prilikom nesreće poginulo je 47 ljudi, veliki broj ih se ozračio, a oko 300.000 ih je raseljeno.
  • 31. augusta 1986. Aeroméxico let 498 se sudario u zraku sa malim avionom Piper PA-28 Cherokee iznad mjesta Cerritos u američkoj saveznoj državi Kaliforniji. Istog dana sovjetski putnički brod SS Admiral Nakhimov je potonuo nakon sudara s transportnim brodom Petar Vasev u Crnom moru kada je poginulo 423 ljudi.
  • 9. maja 1987. nakon otkazivanja motora došlo je do pada LOT leta 5055 kada je poginulo svih 153 putnika i članova posade.
  • 16. augusta 1987. Northwest Airlines let 255 se srušio u Detroitu kada je poginulo 156 osoba.
  • 28. novembra 1987. je došlo do požara na South African Airways letu 295, na kraju čega došlo do pada aviona u Indijski okean kada je poginulo 159 ljudi.
  • 20. decembra 1987. filipinski putnički trajekt MV Doña Paz je izgorio i potonuo nakon sudara s tankerom. Prema procijenama je poginulo oko 4.000 ljudi, što se smatra najvećom pomorskom nesrećom.
  • 3. jula 1988. Iran Air let 655 je oboren od strane američke raketne krstarice USS Vincennes iznad Hormuškog tjesnaca kada je poginulo svih 290 putnika i članova posade.
  • 24. marta 1989. nasukao se tanker Exxon Valdez na greben u aljaskom zaljevu Princ William kada je došlo do izljevanja od 260.000 do 750.000 barela sirove nafte. Iako ovo nije bila najveća ekološka katastrofa ovog karaktera ona je ipak dovela do velikih posljedica koje se osjećaju i danas.
  • 19. jula 1989. United Airlines let 232 nakon kvara motora je bio prisiljen sletjeti kod Sioux Cityija, Iowa. Od 296 putnika i članova posade poginulo je 111 osoba.

Atentati i ubistva

Anwar Sadat cropped
Anwar Al-Sadat
  • 12. aprila 1980. ubijen je William R. Tolbert, mlađi, predsjednik Liberije tokom vojnog udara, njegova smrt označava kraj vladavine američkih Liberijaca u zemlji.
  • Muzičar i bivši član grupe The Beatles John Lennon ubijen je u atentatu u New Yorku 8. decembra 1980.
  • 30. marta 1981. desio se pokušaj atentata na američkog predsjednika Ronalda Reagana.
  • U maju 1981. desio se pokušaj atentata na Papu Ivana Pavla II na Trgu svetog Petra. Atentator je bio Turčin Mehmet Ali Ağca, koji je potom osuđen na doživotnu robiju, ali je pušten i amnestiran 2000. godine. Nakon atentata se sumnjalo da je atentator bio agent SSSR-a ili Bugarske zbog papinog anti-komunističkog stava, ali njegov motiv je ostao nerazjašnjen.
  • Egipatski predsjednik Anwar El-Sadat ubijen je tokom vojne parade u Kairu 6. oktobra 1981.
  • Vođa filipinske opozicije Benigno Aquino, mlađi ubijen je u Manili 21. augusta 1983.
  • 19. oktobra 1983. Maurice Bishop, predsjednik Grenade streljan je od strane vojne hunte PRA.
  • Američki kantautor i muzičar Marvin Gaye ubijen je 1. aprila 1984. godine u porodičnoj kući od strane svog oca.
  • Indijska premijerka Indira Gandhi ubijena je u atentatu 31. oktobra 1984. od strane vlastitog tjelohranitelja koji je bio Sik, nakon što je ugušena pobuna Sika.
  • 1984. desio se pokušaj atentata na britansku premijerku Margaret Thatcher i pripadnike Konzervativne stranke od strane IRA-e.
  • 28. februara 1986. ubijen je švedski premijer Olof Palme, ubica nikad nije identificiran.
  • 15. oktobra 1987. predsjednik Burkine Faso, Thomas Sankara, ubijen je tokom državnog udara čiji je vođa bio njegov bivši kolega Blaise Compaoré.

Tehnologija

Elektronika i računari

Arkadne video igra zauzimaju sve veću popularnost, a njihov vrhunac je bio 1982. godine, nakon čega niz faktora kao što su loša kvaliteta i uspon kućnih računara dovode do njihovog pada. U naredne tri godine arkadne video igre su gotovo nestale s tržišta SAD-a. U drugoj polovini 1980tih dolazi do ponvnog uspona arkadnih video igara zahvaljujući japanskom Nintendou koji razvija poznatu igraću konzolu Nintendo Entertainment System sa poznatim Mariom kao video igrom.

Tokom ove decenije kućni računari su doživjeli svoju ekspanziju. IBMPC iz 1981. je postao dominantan računar za profesionalne korisnike. Commodore je razvio najpopularnije računare na 8-bitnoj i 16-bitnoj osnovi. MSX je bio standardni računar u Japanu. Apple je ukinuo svoje modele Apple II i Apple Lisa i uveo prvi Macinotsh računar 1984., radilo se o prvom komercijalnom kućnom računaru s grafičkim korisničkim interfejsom i mišom.

IBM PC 5150

IBM 5150

Commodore-64-Computer-FL

Commodore 64, smatra se da je prodano oko 17 miliona primjeraka od 1982. do 1994.

NES-Console-Set

Nintendo Entertainment System konzola.

Walkman i kasetofon kasetaš (Boombox), predstavljeni u kasnim sedamtesetim, postali su veoma popularni i ostavili dubok uticaj na muzičku industriju i kulturu mladih. Značajan uticaj su ostavili videorekorderi i videoteke nakon što je VHS pobijedio konkurentski Betamax standard. Osim toga kompanije elektroničke industrije su razvile kompaktne, jeftine sintisajzere, zajedno sa Musical Instrument Digital Interface (MIDI) dovelo je do značajnog razvoja i unaprijeđenja muzičkih instrumenata.

Televizija visoke rezolucije (HDTV) kao analogna pa i digitalna razvijena je u 1980tim, ali široko rasprostranjena je bila tek 2000tih.

SONY WM-D6C

Walkman WM-D6C Pro (1984)

Akai AJ-530

"Kasetaš"

Betavhs2

VHS je pobijedio konkurentski Betamax standard.

Yamaha DX7 Table 4

Sintisajzer Yamaha DX7

Istraživanje svemira

Amerikanci su u 1980tim nastavili svoja interplanetarna istraživanja. Nakon preleta Jupitera 1979., obavljeno je slijetanje na Saturn 1980-1981. Voyager 2 je dosegao do Urana 1986. Amerikanci nisu vršili nova slijetanja na Mars u 1980tim, a Viking sonda koja je tamo sletjela 1975. završila je svoje istraživanje 1982. Sovjeti su pokrenuli dva programa za slijetanje na Mars, ali nijedan nije uspio.

Nakon pauze od pet godina Amerikanci su nastavili sa slanjem ljudske posade u svemir, pa je lansiran Space shuttle "Columbia" u aprilu 1981., kasnije su izvršena još tri leta u svemir. 28. januara 1986. došlo je do eksplozije Space shuttle "Challenger", s pogobijom svih sedam astronauta. Incident je rezultirao s dvije i pol godine prekida programa Space Shuttle, koji je nastavljen 1988. lansiranjem orbitera Discovery u misiji STS-26.

Sovjeti su nastavili uspješno sa svojim misijama, svemirsku stanicu Salyut 6 koja je uspostavljena 1977. zamijenio je Salyt 7 1982. Sovjeti su 1986. instalirali svemirsku stanicu Mir. Zadnji od sovjetski svemirski projekata je bio svemirski brod Buran, koji je samo jednom poletio u svemir 1988. godine bez posade, njegov program je otkazan 1993.

Automobili

Red Yugo GV in Junction Triangle, Toronto, Canada 2
Yugo

Tokom ove decenije automobili su mijenjali dizajn, postajali sve manji i učinkovitiji. 1983. godine Ford je uveo novu revolucionarnu ideju u autoindustriji pod nazivom "Aero". Cilj ideje je bio da se smanji visina automobila, da automobil dobije aerodinamičan oblik kako se ne bi ometalo strujanje zraka, a samim tim smanjio njegov otpor. Jedan od prvih takvih automobila je bio Ford Thunderbird.

Dok je američka autoindustrija bilježila pad nakon velike ekonomske krize, japanska autoindustrija je bilježila porast proizvodnje i prodaje. Japanci su bili konkurentni evropskim i američkim proizvođačima zahvaljujući znatno nižoj cijeni, kako bi izbjegli plaćanje carina za uvoz, odlučili su se na proizvodnju u SAD-u. Znatan prodor na američko tržište imao je Zastavin Yugo kojih je tamo prodano oko 141.511 komada. Yugo je bio jako malen i jeftin automobil, ali je postao predmetom šale.

Tokom osamdesetih ekspanziju ostvaruje njemački Volkswagen sa svojim modelima putničkih vozila Golf, Jetta, poseban biljeg i simbol ove decenije je predstavljao sportski model Scirocco. Porsche je predstavio svoj novi model 959.

Francuski Renault je tokom ove decenije imao znatne gubitke, deficit 1984. godine je iznosio 12,5 milijardi franaka. Rukovodstvo firme se odlučilo na restrukturiranje, otpuštanje velikog broja uposlenika i rezanje troškova.

Svojevrstan simbol automobilizma na američkom tržištu predstavljao je DeLorean DMC-12 kojeg je dizajnirao John DeLorean iz Sjeverne Irske. DMC-12 je bio jedini model automobila kojeg je proizvodila firma DeLorean Motor Company. Ovaj automobil je imao prednja vrata u obliku galebovih krila, a karoserija je bila izrađena od nehrđajućeg čelika, ostao je upamćen po ulozi u filmu Povratak u budućnost.

DeLorean DMC-12 (9979)

DeLorean DMC-12

VW Scirocco front 20080703

Volkswagen Scirocco

Citroen BX 1.9 GTi (2)

Citroën BX

Ekonomija

  • Početak osamdesetih je bio obilježen teškom ekonomskom recesijom.
  • Vrhunac inflacije u SAD-u je bio u aprilu 1980. kada je ona iznosila 14.76 %, kasnije je pala na najnižu razinu od 1.10 % u decembru 1986., da bi se na kraju decenije vratila na 4.65 %.[3]
  • Međunarodna dužnička kriza je zahvatila zemlje u razvoju koje su se oslanjale na pomoć Međunarodnog momentarnog fonda.
  • Oživljavanje neoliberalne ekonomije u razvijenim zemljama, prvenstveno u SAD-u i Velikoj Britaniji uključujući smanjenu državnu intervenciju u privredne procese, nižu stopu poreza i deregulaciju tržišta dionicama je dovelo do privrednog uspona do kraja 1980tih.
  • Meksiko je zahvatila dužnička kriza s početkom 1982., da bi se stanje pogoršalo 1985., nakon čega su uslijedile brojne ostavke političara. Vlast na predsjedničkim izborima 1988. je dobio Carlos Salinas de Gortari za kojeg su se vezale brojne optužbe za prijevaru birača, mito, korupciju i druge zloupotrebe.
  • Usljed ekonomske krize Jugoslaviju je zahvatila inflacija koja je 1984. iznosila 53 %, a inostrani dug je iznosio 20.804 milijardi američkih dolara. Mjere protiv recesije su uključivale restrikciju uvoza, redukciju električne energije i drugim mjerama štednje.
  • U SSSR-u je donešen jedanaesti petogodišnji plan koji je pokrenut 1981. usljed perioda privredne stagnacije koji je počeo u kasnim 1970tim. Plan je gotovo doživio neuspjeh, jer većina ciljeva nije ostvarena. Uz uspon Mihaila Gorbačova došlo je do restrukturiranja sovjetske ekonomije.
  • Pod vodstvom Deng Xiaopinga Kina je krenula s velikim reformama 1980., otvaranjem prema zapadnom tržištu i omogućivanju zapadnom investiranju na domaćem tržištu. Krajem 1980tih dolazi do sukoba između komunističke partije i studenata što je rezultiralo Prosvjedima na Tiananmenskom trgu 1989.
  • U Poljskoj pokret Solidarnost 1980. je tražio liberalizaciju tržišta i demokratiju.

Društvo

1980te su predstavljale doba velikog rasta broja stanovnika, nadmašivši čak 1970te i 1990te. Porast broja stanovnika je bio posebno brz u afričkim, bliskoistočnim zemljama i zemljama Južne Azije gdje je stopa prirodnog prirasta bila veća od 4 %.

Muzika

Michael Jackson 1984
Michael Jackson
MadonnaVirginTour cropped
Madonna

U SAD-u MTV postaje sve popularniji zahvaljujući spotovima popularnih pjevača i tako je počeo imati sve veći uticaj na muzičku industriju. Veliku popularnost i profit počeli su ostvarivati pop muzičara kao što su Madonna, Michael Jackson, Whitney Houston, Duran Duran. Novi val i Synthpop su postali prisutniji kod mnogih američkih i britanskih umjetnika, te postaje sve popularniji vid muzike, naročito tokom početka i sredine decenije. Dolazi do velike podjele muzike, razvijaju se novi žanrovi kao što su house, rap, gap, rap metal.

Michael Jackson je definitivno postao simbol osamdesetih, njegov styling uključujući njegove kožne jakne, rukavice, Moonwalk ples su se često imitirali. Jacksonov album iz 1982. Thriller je postao najprodavaniji album svih vremena, procjenjuje se da je prodan između 65 i 110 miliona primjeraka diljem svijeta.

Hard Rock, Heavy metal, Glam metal su postali dominantni žanrovi muzike tijekom decenije zahvaljujući bendovima kao što su Mötley Crüe, Hanoi Rocks, Guns N' Roses, Metallica, Bon Jovi, Iron Maiden, Def Leppard, Poison. Svoju popularnost su zadržali i bendovi iz 1970tih godina kao što su AC/DC, Ozzy Osbourne, Queen, Kiss, Van Halen i drugi.

Do 1989. godine hip-hop scena je evoluirala, te se ova decenija smatra zlatnim doba sastava kao što su Beastie Boys, Public Enemy, Run-D.M.C., Grandmaster Flash, the Furious Five, Boogie Down Productions, N.W.A, LL Cool J, De La Soul, A Tribe Called Quest, EPMD, Eric B. & Rakim, Ice-T, DJ Jazzy Jeff & The Fresh Prince, 2 Live Crew, Tone Lōc, Biz Markie, the Jungle Brothers, The Sugar Hill Gang i drugih.

Techno stil muzike je nastao u Detroitu (Michigan, SAD) sredinom 1980-ih, pod uticajem elektro i fank muzike, kao i novog talasa. Tehno se prvo puštao u afroameričkim diskotekama, latino i gay zajednicama, a u Evropu dolazi 1987.

Na domaćoj muzičkoj sceni predstavnici novog vala bili su Zabranjeno pušenje, Plavi Orkestar, Crvena jabuka, Azra, Električni orgazam, Prljavo kazalište i drugi. Također su bili popularni i rock sastavi kao što su Bijelo dugme, Atomsko sklonište, Riblja čorba, Bajaga i instruktori, Bombaj štampa i drugi.

Nekoliko poznatih muzičara ovog doba je umrlo neprirodnom smrću. Bon Scott je umro 19. februara 1980. usljed akutnog trovanja alkoholom. John Lennon je ubijen u atentatu 8. decembra 1980. u New Yorku. Tim Hardin je umro od posljedica predoziranja heroinom 29. decembra 1980. Bob Marley je umro od raka kože 11. maja 1981. Marvina Gayea je ubio njegov otac 1. aprila 1984. u Los Angelesu dan prije njegovog 45. rođendana. Cliff Burton, basista grupe Metallica poginuo je u saobraćajnoj nesreći 27. septembra 1986.

1985. su održana dva velika koncerta pod nazivom Live Aid s ciljem pomoći gladnim ljudima u Etiopiji.

Eurythmics Rock am Ring 1987

Eurythmics

Falco Balkon Lichtburg

Falco

Madonna, Rotterdam, 26-8-1987

Madonna

George Michael.jpeg

George Michael

Prince by jimieye-crop

Prince

Bono as The Fly Cleveland 1992

U2

Film

Filmovi koji su osvojili Oscara su bili: Obični ljudi (1980), Vatrene kočije (1981), Gandhi (1982), Vrijeme nježnosti (1983), Amadeus (1984), Moja Afrika (1985), Vod smrti (1986), Posljednji kineski car (1987), Kišni čovjek (1988), Vozeći gospođicu Daisy (1989), Batman (1989). Najuspješnijim filmovima ove decenije smatraju se: E.T., Zvjezdani ratovi VI: Povratak Jedija, Zvjezdani ratovi V: Imperija uzvraća udarac, Indiana Jones i posljednji križarski rat, Batman, Kišni čovjek, Otimači izgubljenog kovčega, Povratak u budućnost, Ko je smjestio zeki Rogeru, Top Gun, Indiana Jones i ukleti hram, Povratak u budućnost 2, Krokodil Dundee, Fatalna atrakcija, Policajac s Beverly Hillsa.

Najpoznatiji režiseri 1980tih su zasigurno bili Steven Spielberg, zatim John Hughes sa filmovima Klasa (film), Ljepotica u rozom, Šesnaest svijeća, itd. Tinejdžerske komedije su iznjedrile nekoliko glumaca kao što su Emilio Estevez, Anthony Michael Hall, Nicolas Cage, Sean Penn, Forest Whitaker, Andrew McCarthy. Neki filmovi kao što su O zadnjoj noći, Bill & Ted's Excellent Adventure, Prljavi ples, Flashdance, Footloose, Razjareni bik, Vatra svetog Ilije su bili početak karijere danas poznatih glumaca kao što su Demi Moore, Joe Pesci, Keanu Reeves, Kevin Bacon, Rob Lowe i Patrick Swayze.

Horor filmovi su također bili zapaženi tokom ove decenije, a među najpopularnijim su bili Petak 13., Dječija igra i drugi. Također bili su znatno popularni akcijski filmovi kao što su Policajac s Beverly Hillsa, Umri muški, Smrtonosno oružje i Rambo, ali i naučno-fantastični filmovi uključujući Terminator i Predator. Ovi filmovi bili su obilježeni ulogama glumaca kao što su Arnold Schwarzenegger, Bruce Willis, Eddie Murphy, Mel Gibson i Sylvester Stallone.

Na domaćoj filmskoj sceni ostala su zapažena filmska ostvarenja kao što su Sjećaš li se Dolly Bell?, Otac na službenom putu, Ovo malo duše, Žikina dinastija, Maratonci trče počasni krug, S.P.U.K. (sreća pojedinca - uspjeh kolektiva), Sokol ga nije volio, dok su najponzatiji glumci bili Branko Đurić, Bogdan Diklić, Bata Živojinović, Gidra Bojanović, Danko Ljuština, Fabijan Šovagović, Ivo Gregurević.

Televizija

Američka televizija MTV počinje sa radom 1981. godine i ostavlja velik uticaj na muzičku industriju i popularnu kulturu sve do danas.

Neke od najpoznatiji televizijskih serija koje su prikazivane tokom osamdesetih godina bile su: ALF, The A-team, Love Boat, Lou Grant, The Incredible Hulk, Diff'rent Strokes Dinastija, The Dukes of Hazzard, Dallas, Knight Rider, St. Elsewhere, MacGyver, Magnum, P.I., Poroci Miamija, The Jeffersons, Ubistvo, napisala je, 227, Matlock, Zvjezdane staze: Nova generacija, Noćni sud, Pod istim krovom, Roseanne, Puna kuća, Zlatne djevojke, Cheers, Porodične veze, Seinfeld, Married... with Children, Simpsoni, Crna Guja, Moonlighting.

Na domaćoj televizijskoj sceni popularne su bile TV serije: Bolji život, Top lista nadrealista, Velo misto, Vruć vetar, Doktorica na selu, Kamiondžije opet voze, Sivi dom, Smogovci, Tale, U registraturi.

Tokom osamdesetih dolazi do pojave kablovske televizije, do polovine decenije 70 % američke populacije je imalo kablovsku televiziju, a posebno su se proslavili HBO i Showtime.

U 1980tim znatnu popularnost osvojili su animirani filmovi i serije kao što su: Štrumpfovi, Voltron, Transformersi, Inspektor Gadget, Muppet Babies, Nindža kornjače, DuckTales, Garfield i prijatelji.

Sport

1984 Winter Olympics logo.svg&filetimestamp=20080910212215&
Logo XIV zimskih olimpijskih igara - Sarajevo 1984.

Video igre

Prickätarpucken
Pac-Man
NES-Console-Set
Nintendo Entertainment System ušao je u historiju kao najprodavanija gaming konzola svih vremena.

Popularne video igre ovog vremena su bile: Pac-Man, Super Mario Bros, The Legend Of Zelda, Metroid, Donkey Kong, Frogger, Digger, Tetris, Golden Axe i druge. Pac-Man je bila prva video igra koja je postala široko popularna, posebno među mlađim generacijama. Tržištem video igara su suvereno vladale kompanije kao što su Nintendo, Capcom, Konami i Sega. Prva računala s video igrama su se pojavila 1982. godine kao što su Commodore 64 i Spectrum 64. Nintendo je 1985. godine objavio svoju igraću konzolu Nintendo Entertainment System, koja je zajedno u paketu sa video igrom Super Mario Bros ostvarila veliki uspjeh. 1988. godine Sega je izdala svoju konzolu Sega Genesis. Nintendo je 1989. izdao na tržište ručnu igraću konzolu poznatu pod nazivom Game Boy.

Moda

RayBanAviator
Ray-Ban Aviator sunčane naočale
Thompson-twins-tom2
Tom Bailey sa svojom poznatom frizurom
Rubik's cube
Rubikova magična kocka

Početak decenije u modi je obilježio nastavak odjevnih stilova iz kasnih 1970tih naročito stil Heavy metal.

Ovu deceniju su obilježile frizure s velikom i bujnom kosom, pa su bile popularne frizure kao što su: Cipal, Mohikanac, Rat rep i druge.[4]

Modni trendovi ovog doba su bili pilotske jakne, kožne hlače, uske traperice, mini suknje, kožne jakne, Legwarmers, jeans, tajice, majice s grafikama i drugo. Važan modni uticaj je ostavljala televizija, pa su mnogi htjeli u tom periodu izgledati kao glumci iz serije Dinastija ili iz serije Dallas.[5]

Dodatni trendovi su bili povezi za kosu, Ray-Ban Aviator sunčane naočale (popularne u filmu Top Gun), satovi Swatch, Seiko, zebraste narukvice, Rubikova kocka.

Reference

  1. ^ http://atlas.aaas.org/index.php?part=1&sec=trends
  2. ^ http://www.nytimes.com/1988/05/29/opinion/foreign-affairs-cold-war-recedes.html
  3. ^ http://inflationdata.com/articles/inflation-cpi-consumer-price-index-1980-1989/
  4. ^ http://www.damselx.com/1980-retro-frizure/
  5. ^ http://www.damselx.com/moda-u-1980-pod-utjecajem-tv/
Diskografija grupe Queen

Queen je britanska rock grupa i jedna od najpopularnijih muzičkih grupa u historiji. Grupu su u njenom najdužem periodu sačinjavali: Brian May, Freddie Mercury, Roger Taylor i John Deacon.

Objavili su mnogo studijskih, live i kompilacijskih albuma, singlova i video spotova od kojih su mnogi postali prepoznatljivi i svojevrsni svjetski hitovi.

U nastavku je dat spisak diskografije ove poznate muzičke grupe.

Dramski film

Dramski film ili drama, je filmski žanr koji ponajviše zavisi od unutrašnjeg razvoja stvarnih likova koji se suočavaju s emocionalnim temama. Dramske teme kao što su alkoholizam, narkomanija, rasne predrasude, religijska netolerancija, siromaštvo, kriminal i korupcija stavljaju likove u sukob sa njima samima, drugima, društvom i čak prirodnim fenomenima.Ovaj filmski žanr u suprotnosti je s akcijskim filmom, koji se oslanja na dinamičnu akciju i fizički sukob, ali i na površnu karakterizaciju. Svi filmski žanrovi mogu uključivati dramske elemente, ali obično se filmovi koji se smatraju dramskim fokusiraju uglavnom na dramu glavnog sukoba.

Hladni rat

Hladni rat (1945-1991.) je sta­nje na­dme­ta­nja, na­pe­to­sti i su­ko­ba izme­đu ve­le­si­la ­(praćenih nji­ho­vim sa­te­li­ti­ma unu­tar in­te­re­snih sfe­ra sva­ke od ­njih), neprijateljski odnos koji je vladao između komunističkih i nekomunističkih zemalja od kraja 2. svjetskog rata do raspada SSSR-a početkom 1990-ih.

S jedne strane su bili SSSR i njegovi saveznici, poznati kao Istočni blok. S druge strane su bili SAD i njegovi saveznici, poznati kao Zapadni blok.

Taj se odnos zvao Hladni rat zato što nije bilo znatnijeg ratovanja između dviju strana.

Pojam je prvi upotrijebio Bernard Baruch, savjetnik američkog predsjednika, tokom rasprave u američkom kongresu 1947.

Sta­nje Hladnog rata ka­ra­kte­ri­zi­ra­ju stva­ra­nje voj­no­po­li­ti­čkih blo­ko­va ­(kao što su bi­li NA­TO i ­Warszawski ugo­vor), utr­ka u na­o­ru­ža­va­nju, pri­je­tnje glo­bal­nim ra­tom, “de­le­gi­ra­ni ra­to­vi”, ra­zni obli­ci uza­ja­mnog špi­ju­ni­ra­nja, eko­nom­skog i ­drugog iscr­plji­va­nja, obostrano nepovjerenje, sumnjičenje i nesporazumi. Ponekad se osjećala i prijetnja Trećeg svjetskog rata. SAD je optuživao SSSR zbog širenja komunizma u svijetu, a SSSR je optuživao SAD zbog imperijalizma i kontrarevolucije.

Korejski rat, Vijetnamski rat i rat SSSR-a protiv Afganistana bili su slučajevi kad je napetost između dvije ideologije prerasla u oružani sukob. SAD i SSSR često u njima nisu učestvovali direktno nego kroz naoružavanje drugih zemalja.

SAD i SSSR su se najviše natjecali u naoružanju i razvitku tehnologije. Osim toga, bila je vrlo razvijena špijunaža. Najveća potencijalna opasnost Hladnog rata bilo je nuklearno oružje i njegovo aktiviranje. Za razliku od lokalnih sukoba, paranoja zbog nuklearnog oružja pogodila je sve zemlje svijeta.

U Evropi se Hladni rat organizirao u dva bloka: savez NATO, koji je više-manje pokrivao Zapadnu Evropu i kojim je dominirao SAD, i Varšavski pakt, koji je pokrivao Istočnu Evropu i kojim je dominirao SSSR. Ta se podjela najviše odrazila na Njemačku, pogotovo Berlin. I danas se kao simbol Hladnog rata spominje Berlinski zid, koji je razdvajao Zapadni Berlin (pod kontrolom zemalja iz NATO saveza) od Istočne Njemačke, koja je pripadala Varšavskom paktu.

Oscar za najbolje vizualne efekte

Oscar za najbolje vizualne efekte (eng. Academy Award for Visual Effects) je Oscar koji se dodjeljuje svake godine filmu koji pokazuje najviše postignuće na polju vizualnih efekata.

Kategorija je 1939., kad je tek stvorena, dobila naziv najbolji specijalni efekti. 1963. se podijelila na dvije kategorije: najbolji vizualni efekti i najbolji zvučni efekti. Akademija je 1972. prestala dodjeljivati nagrade za vizualne efekte i počela dodjeljivati Nagrade za specijalna dostignuća. No, to se dogodilo tek u nekoliko prigoda; kategorija je ubrzo postala godišnja natjecateljska nagrada. Kategorija je ponovono doživjela promjenu 1996. kad je postala jednostavno nagrada za najbolje vizualne efekte. 2007. je odlučeno da će biti izabrano 15 filmova kako bi se postigla veća raznovrsnost, nakon čega bi se njihov broj srezao na 7 od kojih bi bila izabrana 3 nominirana.

Kako bi film bio nominiran za ovu nagradu, umjetnici efekata moraju stvoriti nešto što se ne može snimiti. Primjerice, digitalni Empire State Building ne bi film učinio podobnim budući da se on može snimiti; s druge strane, digitalni prikaz antičkog Rima bi budući da se on ne može snimiti.

Oscar za najbolji film

Oscar za najbolji film je jedna od nagrada Oscara koju godišnje dodjeljuje Akademija filmskih umjetnosti i nauka (AMPAS) producentima filmova koji rade u filmskoj industriji i jedina je kategorija u kojoj svaki član ima pravo da podnese nominaciju. Nagrada za najbolj film se smatra najvažnijim Oscarom, jer objedinjava režiju, glumu, filmsku muziku, scenarij, montažu i druge napore koji se ulažu u film. Prema tome, nagrada za najbolji film je konačna nagrada svake svečanosti dodjele Oscara. U pozorištu Dolby Theatre u Los Angelesu, gdje se održava ceremonija dodjele nagrada Akademije od 2002, prikazuje se svaki film koji je osvojio ovu nagradu, još od samog početka dodjele nagrada. Zaključno s 90. dodjelom "Oscara" bilo je ukupno 546 filmova koji su imali nominacije za ovu kategoriju.

Oscar za najbolju glavnu mušku ulogu

Oscar za najbolju glavnu mušku ulogu (engleski: Academy Award for Best Actor) je nagrada koju svake godine dodjeljuje Akademija filmskih umjetnosti i nauka (AMPAS). Daje se u čast glumcu koji je ostvario izvanrednu izvedbu u glavnoj ulozi dok je radio u filmskoj industriji. Nagradu tradicionalno predstavlja osvajačica nagrade za najbolju glavnu žensku ulogu iz prethodne godine. Nagrada se dodjeljuje redovno od 1. dodjele "Oscara" 1928.

Prva ceremonija je održana 1929. godine sa Emilom Janningsom kao prvim dobitnikom nagrade za svoje uloge u filmovima Posljednja komanda i The Way of All Flesh.Trenutno, kandidati se određuju putem jednog prenosivog glasa unutar glumačkog ogranka AMPAS-a; pobjednici se biraju sistemom pluralizma to jest većine glasova od svih članova Akademije koji imaju pravo glasa.U prve tri godine nagrada, glumci su nominovani kao najbolji u svojim kategorijama. U to vrijeme, sav njihov rad tokom kvalifikacionog perioda (čak tri filma, u nekim slučajevima) je naveden tek nakon dodijeljene nagrade.Međutim, za vrijeme 3. dodjele "Oscara" održane 1930. godine, samo jedan od tih filmova je naveden u konačnoj nagradi svakog pobjednika, iako je svaki od pobjednika imao po dva filma koja su se nalazila uz njihova imena na glasačkim listićima.Sljedeće godine, ovaj sistem je zamijenjen postojećim sistemom u kojem je glumac nominovan za određenu izvedbu u jednom filmu.Počevši od 9. dodjele "Oscara" održane 1937. godine, kategorija je zvanično bila ograničena na pet nominacija godišnje.Od svog osnivanja nagrada je dodijeljena za ukupno 82 glumca. Daniel Day-Lewis je dobio najviše nagrada u ovoj kategoriji sa ukupno tri Oskara. Spencer Tracy i Laurence Olivier nominovani su devet puta, više nego bilo koji drugi glumac. Peter O'Toole je najviše nominirani glumac u ovoj kategoriji bez ijedne pobjede. James Dean ostaje jedini glumac koji je više puta posthumno nominovan u ovoj kategoriji. U dobi od 29 godina, Adrien Brody je postao najmlađa osoba koja je osvojila ovu nagradu sa filmom Pijanist. Zaključno sa 91. dodjelom "Oscara", Rami Malek je posljednji pobjednik u ovoj kategoriji za svoju ulogu Freddie Mercury-a u filmu Boemska rapsodija.

Oscar za najbolju montažu

Oscar za najbolju montažu (eng. Academy Award for Film Editing) prvo je dodijeljen za filmove objavljene 1934. 2008. je u New York Timesu izašao članak Marka Harrisa o ovoj nagradi. Ovaj Oscar je posebno povezan s Oscarom za najbolji film; od 1981. je svaki film koji je dobio Oscara za najbolji film bio nominiran i za najbolju montažu, a dvije trećine njih su ga i osvojile. Harris naglašava da bi ova povezanost mogla iznenaditi filmsku publiku koja je obično ravnodušna prema ulozi montaže ("nevidljiva umjetnost") u stvaranju filma.

Na nagradi se svake godine navode samo imena glavnih montažera. Nominacije za ovog Oscara određuju rezultati glasovanja članova Odsjeka montaže Akademije filmskih umjetnosti i znanosti, njih 233 tokom 2008. Svaki član predlaže do pet filmova poredanih po vlastitom izboru, a njih pet s najvećim ukupnim zbrojem glasova se obznanjuju kao nominirani. Dobitnika Oscara u ovoj kategoriji zatim između nominiranih filmova biraju svi aktivni i počasni članovi Akademije.

Oscar za najbolju režiju

Oscar za najboljeg režisera jedna je od nagrada Oscara koju dodjeljuje Akademija filmskih umjetnosti i nauka (AMPAS) režiserima koji rade u filmskoj industriji. Dok su nominacije za najbolju režiju dodjeljivane od strane članova ogranka Akademije za režiju, o dobitnicima nagrade odlučuje članstvo Akademije u cjelini.

Oscar za najbolju sporednu mušku ulogu

Oscar za najboljeg sporednog glumca dodjeljuje se redovno od 1936.

U prvim godinama pobjednici su dobijali svečanu plaketu, a od 1943. dobijaju pozlaćenu statuu, kao i svi ostali dobitnici Oscara.

Oscar za najbolju sporednu žensku ulogu

Oscar za najbolju sporednu glumicu dodjeljuje se redovno od 1936.

U prvim godinama pobjednice su dobijale svečanu plaketu, a od 1943. dobijaju pozlaćenu statuu, kao i svi ostali dobitnici Oscara.

Oscar za najbolju šminku

Oscar za najbolju šminku (eng. Academy Award for Makeup) dodjeljuje se redovno od 1981. Za razliku od drugih kategorija, za šminku se nominiraju samo tri, a ne pet filmova.

Zlatni globus za najbolji scenarij

Zlatni globus za najbolji scenarij (eng: Best Screenplay – Motion Picture) je nakon Oskara druga najznačajnija američka filmska nagrada, a često je i glavni indikator za favorite za dodjelu Oskara. Dodjeljuje se od 1947. godine, sa prekidima od 1955. do 1964. godine, a glasačko tijelo (Hollywood Foreign Press Association ili skraćeno HFPA) sačinjava žiri stranih novinara koji broji 86 članova. Razdoblje lobiranja i prihvaćanja kandidata za nominacije počinje 1. oktobra. Prijenos dodjele Zlatnog globusa uglavnom kotira treći na listi najgledanijih showova dodjele nagrada, iza Oscara i Grammyja. Prije je dodjela emitirana na TBS-u, no od 1996. se emitira na kanalu televizije NBC.

Beverly Hills Hotel, Hollywood Knickerbocker Club i Hollywood Roosevelt Hotel u Beverly Hillsu su najčešče lokacije na kojima se održava svečanost. Glavne nagrade podijeljene su u dva dijela: za najbolji filmsku i najbolju televizijsku produkciju. Osim tih kategorija, prije su dodjeljivane nagrade u sedam kategorija, za koje se više ne dodjeljuje nagrada. Nominacije se objavljuju svake godine sredinom decembra, a nagrade se održavaju krajem ili sredinom januara.

Šestoaprilska nagrada Grada Sarajeva

Šestoaprilska nagrada Grada Sarajeva dodjeljuje se istaknutim pojedincima, grupama i kolektivima za značajna ostvarenja i izuzetne uspjehe u radu, postignute u svim oblastima političkog i društvenog života. Dobitnici se tako nagrađuju za kontinuirani rad i izuzetna djela u oblasti privrede, nauke, kulture, odgoja i obrazovanja, tehnike i tehnologije, sporta, zdravstva i socijalne zaštite, zaštite čovjekove sredine i u drugim oblastima rada i stvaralaštva. Nagrada se dodjeljuje bez obzira na godinu ostvarenja nagrađenog uspjeha, a od ključne je važnosti da djela doprinose ukupnom unapređenju i razvoju grada Sarajeva.

Odluku o dobitnicima Šestoaprilske nagrade donosi Gradsko vijeće na prijedlog Odbora za dodjelu Šestoaprilske nagrade. Nagrada se dodjeljuje svake godine na svečanoj sjednici Gradskog vijeća na dan oslobođenja Sarajeva, 6. aprila.

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.