Генералісімус Савецкага Саюза

Генералі́сімус Саве́цкага Саю́за - вышэйшае воінскае званне ва Ўзброеных Сілах СССР. Уведзена Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 26 чэрвеня 1945 года на падставе разгляду калектыўнага хадайніцтва рабочых, інжынерна-тэхнічных работнікаў і служачых Маскоўскага завода «Рысора» ад 6 лютага 1943 года і запіскі камандуючых войскамі франтоў, Генеральнага штаба Чырвонай Арміі, Ваенна-Марскога Флота ад 24 чэрвеня 1945 года. На наступны дзень, 27 чэрвеня, па прапанове Палітбюро ЦК ВКП(б) і пісьмоваму прадстаўленню камандуючых франтамі званне было прысвоена І. В. Сталіну «у азнаменаванне выключных заслуг у Вялікай Айчыннай вайне». Акрамя таго, ён быў узнагароджаны ордэнам «Перамога» і яму было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

Гісторыя

Па ўспамінах сучаснікаў, пытанне аб прысваенні звання генералісімуса абмяркоўвалася некалькі разоў, аднак Сталін нязменна адхіляў гэтую прапанову. І толькі пасля ўмяшання Маршала Савецкага Саюза К. К. Ракасоўскага даў сваю згоду, калі апошні заявіў: «Таварыш Сталін, вы маршал — і я маршал, вы мяне пакараць не зможаце!».

Форма і пагоны

Форма і знакі адрознення Генералісімуса Савецкага Саюза былі распрацаваны службай тылу Чырвонай Арміі, але пры жыцці Сталіна іх не ўдалося зацвердзіць афіцыйна, а пасля яго смерці неабходнасць у гэтым адпала. У адным з варыянтаў на мундзіры былі эпалеты, на якіх размяшчаўся герб СССР і вялікая пяціканцовая зорка ў вянку з дубовых лiстоў. На зацвярджэнне таксама былі прадстаўлены зімовы шынель і форма для верхавой язды, якія нагадваюць генеральскую уніформу сярэдзіны XIX ст.. Вырабленыя ўзоры былі адвергнутыя Сталіным, які палічыў іх залішне раскошнымі і несучаснымі. У цяперашні час яны захоўваюцца ў Цэнтральным музеі Вялікай Айчыннай вайны ў Маскве на Паклоннай гары. Ніжэй прадстаўлены праекты пагона генералісімуса СССР:

Project of the Generalissimo of the USSR's rank insignia - Variant 1
Project of the Generalissimo of the USSR's rank insignia - Variant 2
Project of the Generalissimo of the USSR's rank insignia - Variant 3
Project of the Generalissimo of the USSR's rank insignia - Variant 4
Project of the Generalissimo of the USSR's rank insignia - Variant 5
CCCP army Rank generalissimus CCCP infobox

Гэты варыянт прысутнічае на пашытым мундзіры генералісімуса

Фактычна ж генералісімус Сталін насіў стандартны па кроі форменны генеральскі (да ўвядзення пагон) кіцель з адкладным каўняром і чатырма кішэнямі, але унікальнага светла-шэрага колеру. Пагоны на кіцелі - Маршала Савецкага Саюза. Пятліцы генеральскія шынэльныя - чырвоныя з залатой акантоўкай і гузікамі. Гэтая форма была афіцыйнай і выяўлялася на партрэтах і плакатах.

Далейшы лёс звання

Па сведчанні В. М. Молатава, «Сталін шкадаваў, што пагадзіўся на Генералісімуса. Ён заўсёды шкадаваў. І правільна. Гэта перастараліся Кагановіч, Берыя ... Ну і камандуючыя настойвалі ». Пасля І. В. Сталіна званне Генералісімуса Савецкага Саюза не прысвойвалася, аднак лічылася ў статутах да 1993 года.

Іосіф Вісарыёнавіч Сталін

Іо́сіф Вісарыё́навіч Ста́лін сапр.: Джугашвілі (груз. იოსებ ჯუღაშვილი; 21 снежня 1878, Горы, Тыфліская губерня, Расійская Імперыя — 5 сакавіка 1953, Кунцэва, РСФСР, СССР) — савецкі дзяржаўны, палітычны і вайсковы дзеяч. Генеральны сакратар Цэнтральнага Камітэта Усесаюзнай камуністычнай партыі (бальшавікоў) (з 1922), кіраўнік савецкага ўрада (Старшыня Савета Народных Камісараў з 1941, Старшыня Савета Міністраў СССР з 1946), генералісімус Савецкага Саюза (1945).

Галоўны карабельны старшыня

Галоўны карабельны старшыня — старшынскае воінскае званне ў ВМФ (ВМС) многіх дзяржаў свету; адпавядае званню старшыня ў іншых відах узброеных сіл.

Перад воінскім званнем ваеннаслужачага, які праходзіць ваенную службу ў гвардзейскай вайсковай частцы, на гвардзейскім караблі, дадаецца слова "гвардыі".

Да воінскага звання вайскоўца або грамадзяніна, які знаходзіцца ў запасе ці адстаўцы, дадаюцца адпаведна словы «запасу» або «у адстаўцы».

Шаблон:Воінскія званні РСЧА і РСЧФ

Галоўны маршал рода войск

Гало́ўны ма́ршал роду войск - група воінскіх званняў ва Ўзброеных Сілах СССР: галоўны маршал артылерыі (род войск), галоўны маршал авіяцыі (від сіл), галоўны маршал бранятанкавых войск (род войск), галоўны маршал інжынерных войск (спецвойск) і галоўны маршал войск сувязі (спецвойск).

Стаялі рангам вышэй званняў «маршал роду войск (сіл) і спецвойск» (роўных агульнавайсковому званню «генерал арміі» і ваенна-марскому «адмірал флота»).

Уведзены 9 кастрычніка 1943 года.

За ўвесь час існавання званне «Галоўны маршал» атрымалі 4 артылерыста, 7 лётчыкаў і 2 танкіста. У інжынерных войсках і войсках сувязі гэтыя званні існавалі, але ніколі не прысвойваліся.

Кожны раз званне «Галоўны маршал» прысвойвалася асобам, якія маюць званне маршала таго ж роду войскаў (віду сіл) і спецвойскаў, за адзіным выключэннем — В. Ф. Талубко, які ў 1983 годзе атрымаў званне Галоўнага маршала артылерыі пасля агульнавайсковага звання «генерал арміі".

У 1984 годзе былі пакінутыя толькі званні «Галоўны маршал артылерыі» і «Галоўны маршал авіяцыі»; астатнія выключаныя з пераліку персанальных воінскіх званняў Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 26 красавіка 1984 № 89-XI «Аб воінскіх званнях афіцэрскага саставу Узброеных Сіл СССР».

Пагоны Галоўных маршалаў родаў войск па 1974 год

Галоўны старшыня

Галоўны старшыня — старшынскае воінскае званне ў ВМФ (ВМС) многіх дзяржаў свету; адпавядае званню старшы сяржант ў іншых відах узброеных сіл.

Перад воінскім званнем ваеннаслужачага, які праходзіць ваенную службу ў гвардзейскай вайсковай частцы, на гвардзейскім караблі, дадаецца слова "гвардыі".

Да воінскага звання вайскоўца або грамадзяніна, які знаходзіцца ў запасе ці адстаўцы, дадаюцца адпаведна словы «запасу» або «у адстаўцы».

Шаблон:Воінскія званні РСЧА і РСЧФ

Генерал-лейтэнант

Генера́л-лейтэна́нт — воінскае званне вышэйшага афіцэрскага саставу ў шэрагу дзяржаў. Вышэй рангам за генерал-маёра, але ніжэй за генерал-палкоўніка.

Назва званне паходзіць з Сярэднявечча. Яно давалася другому камандзіру пасля генерал-капітана, які адказваў за ход бітвы.

У катэгорыі ваеннаслужачых карабельнага саставу ваенна-марскога флоту званню генерал-лейтэнанта адпавядае воінскае званне віцэ-адмірала.

Генералісімус

Генералісімус (ад лац.: Generalissimus — самы галоўны) — вышэйшае воінскае званне ва ўзброеных сілах шэрагу краін. Прысвойвалася палкаводцам, якія камандавалі падчас вайны некалькімі, часцей саюзнымі, войскамі, а таксама часам асобам з сем'яў кіруючых дынастый і дзяржаўным дзеячам як ганаровае званне. У 1569 французскі кароль Карл IX прысвоіў званне генералісімуса 18-гадоваму брату (пасля кароль Генрых III). У далейшым званне генералісімуса мелі: у Францыі - герцаг Г. дэ Гіз (1550-88), прынц Л. Кандэ (1621-88), герцаг Л. Вілар (1653-1734), герцаг А. Рышэльё (1696-1788) ; у Аўстрыі - князь Раймунд Мантэкуколі (1609-80), прынц Яўген Савойскі (1663-1736), граф Леапольд Іозеф Даўн (1705-66), эрцгерцаг Карл (1771-1847), князь Карл Філіп Шварцэнберг (1771-1820) ; у Германіі - граф Альбрэхт фон Валенштэйн (1583-1634);

Маршал Савецкага Саюза

Ма́ршал Саве́цкага Саю́за — воінскае званне ў Савецкіх Узброеных Сілах. Уведзена 22 верасня 1935 года пастановай Цэнтральнага Выканаўчага Камітэта і Савета Народных Камісараў СССР, якія ўводзяць для асабістага складу Рабоча-сялянскай Чырвонай арміі (РЧСА) і Рабоча-сялянскага Чырвонага флоту (РСЧФ) персанальныя воінскія званні. Да 26 чэрвеня 1945 года з'яўлялася вышэйшым, затым папярэднім званнем перад Генералісімусам Савецкага Саюза (а пасля смерці адзінага генэралісымуса І. В. Сталіна ў 1953 годзе - зноў вышэйшым дэ-факта).

Першае прысваенне звання Маршала Савецкага Саюза адбылося 21 лістапада 1935 года, калі вышэйшага воінскага звання былі ўдастоены К. Я. Варашылаў, А. І. Ягораў, М. М. Тухачэўскі, В. К. Блюхер і С. М. Будзённы.

Усяго ў 1935—1991 гадах званне Маршала Савецкага Саюза прысвойвалася 41 раз, з іх 36 — прафесійным вайскоўцам, 4 — палітычным дзеячам, займаючым ваенныя пасты (Сталін, Берыя, Булганін і Брэжнеў); да «палітычных маршалаў» можна аднесці таксама Д.Ф.Усцінава.

Маршал рода войск

Ма́ршал ро́ду во́йск (сіл) і спецыя́льных во́йск - група воінскіх званняў ва Ўзброеных Сілах СССР: маршал артылерыі (род войск), маршал авіяцыі (род сіл), маршал бранятанкавых войск (род войск), маршал інжынерных войск (спецвойск), маршал войск сувязі (спецвойск).

Да воінскага звання маршала, які знаходзіцца ў запасе або знаходзiцца ў адстаўцы, дадаюцца адпаведна словы «запасу» або «у адстаўцы».

Матрос

Матрос (нідэрл.: matroos) — малодшае воінскае званне у ВМФ (ВМС) многіх дзяржаў свету; адпавядае званню радавы ў іншых відах узброеных сіл. На суднах гандлёвага і іншага цывільнага флоту матрос — пасада члена экіпажа.

Палкоўнік

Палкоўнік (ад слова полк — той, хто ўзначальвае полк) — пасада, чын, воінскае званне афіцэрскага або каманднага (начальніцкага) складу ва ўзброеных сілах (УС) і іншых сілавых ведамствах большасці краін свету.

Радавы

Радавы́ — ніжэйшае, першае воінскае (спецыяльнае) званне ва Узброеных Сілах (сілавых структурах) Рэспублікі Беларусь і большасці іншых краін, па рангу вышэй толькі рэкрута або курсанта (акрамя афіцэрскіх курсаў), якое адносіцца да складу салдат, сяржантаў.

Воінскае званне радавы прысвойваецца:

грамадзяніну, які не мае воінскага звання, прызванаму на тэрміновую ваенную службу — пры залічэнні ў спісы асабовага складу воінскай часці;

грамадзяніну, які не мае воінскага звання, прынятага для навучання ў ваенную навучальную ўстанову — пры залічэнні ў спісы курсантаў;

грамадзяніну жаночага полу, які не знаходзіцца ў запасе і паступіў на ваенную службу па кантракце — пры залічэнні ў спісы асабовага складу воінскай часці.Звычайна радавыя займаюць ніжэйшыя пасады: стралок, кіроўца, нумар гарматнага разліку, механік-кіроўца, сапёр, разведчык, радыст і г. д.

Старшы матрос

Старшы матрос — воінскае званне ў ВМФ (ВМС) шэрагу дзяржаў, у тым ліку ў Рэспубліцы Беларусь, прысвойваецца за ўзорнае выкананне службовых абавязкаў і ўзорную вайсковую дысцыпліну старшым і лепшым матросам, якія ў перыяд адсутнасці камандзіраў аддзяленняў замяняюць іх.

Старшы мічман

Старшы мічман англ.: Midshipman — воінскае званне у ВМФ (ВМС) некаторых дзяржаў свету, па рангу вышэй за мічмана, але ніжэй афіцэраў.

У ВМФ CCCР у 1940-1971 гг. воінскае званне старшынскага складу, з 1972 па 1991 гг. воінскае званне ў ВМФ і марскіх часцях пагранічных войск, якое адпавядала званню старшы прапаршчык. Надаецца лепшым мічманам. якія праслужылі 5 гадоў, у тым ліку не менш як 1 год на пасадзе старшага мічмана або афіцэра, а таксама за бездакорную службу мічманам на працягу 15 гадоў незалежна ад займання пасады.

Перад воінскім званнем ваеннаслужачага, які праходзіць ваенную службу ў гвардзейскай вайсковай частцы, на гвардзейскім караблі, дадаецца слова "гвардыі".

Да воінскага звання вайскоўца або грамадзяніна, які знаходзіцца ў запасе ці адстаўцы, дадаюцца адпаведна словы «запасу» або «у адстаўцы».

Старшы сяржант

Старшы сяржант — воінскае званне ва Узброеных Сілах Рэспублікі Беларусь і шэрагу іншых краін, па рангу вышэй за сяржанта і ніжэй за старшыну.

Ва Узброенных Сілах Рэспублікі Беларусь надаецца лепшым сяржантам, якія праслужылі на сяржанцкіх пасадах не менш за год і пры прызначэнні на пасады, на якіх штатам прадугледжана званне старшага сяржанта.

Перад воінскім званнем ваеннаслужачага, які праходзіць ваенную службу ў гвардзейскай вайсковай частцы, на гвардзейскім караблі, дадаецца слова «гвардыі».

Да воінскага звання вайскоўца або грамадзяніна, які знаходзіцца ў запасе, які мае ваенна-ўліковую спецыяльнасць юрыдычнага або медыцынскага профілю, дадаюцца адпаведна словы «юстыцыі» або «медыцынскай службы».

Старшына другой стацці

Старшына другой стацці — малодшае старшынскае воінскае званне ў ВМФ (ВМС) многіх дзяржаў свету; адпавядае званню малодшы сяржант ў іншых відах узброеных сіл.

Перад воінскім званнем ваеннаслужачага, які праходзіць ваенную службу ў гвардзейскай вайсковай частцы, на гвардзейскім караблі, дадаецца слова "гвардыі".

Да воінскага звання вайскоўца або грамадзяніна, які знаходзіцца ў запасе ці адстаўцы, дадаюцца адпаведна словы «запасу» або «у адстаўцы».

Шаблон:Воінскія званні РСЧА і РСЧФ

Старшына першай стацці

Старшыня першай стацці — старшынскае воінскае званне ў ВМФ (ВМС) многіх дзяржаў свету; адпавядае званню сяржант ў іншых відах узброеных сіл.

Перад воінскім званнем ваеннаслужачага, які праходзіць ваенную службу ў гвардзейскай вайсковай частцы, на гвардзейскім караблі, дадаецца слова "гвардыі".

Да воінскага звання вайскоўца або грамадзяніна, які знаходзіцца ў запасе ці адстаўцы, дадаюцца адпаведна словы «запасу» або «у адстаўцы».

Шаблон:Воінскія званні РСЧА і РСЧФ

Сяржант

Сяржа́нт — воінскае званне ва Узброеных Сілах Рэспублікі Беларусь і шэрагу іншых краін, па рангу вышэй за малодшага сяржанта і ніжэй за старшага сяржанта.

Звычайна сяржанты займаюць пасады камандзіраў аддзяленняў, танка, гарматы.

Тэрмін выслугі ў званні сяржант складае дзевяць месяцаў.

Перад воінскім званнем ваеннаслужачага, які праходзіць ваенную службу ў гвардзейскай вайсковай частцы, на гвардзейскім караблі, дадаецца слова "гвардыі".

Да воінскага звання вайскоўца або грамадзяніна, які знаходзіцца ў запасе, які мае ваенна-ўліковую спецыяльнасць юрыдычнага або медыцынскага профілю, дадаюцца адпаведна словы «юстыцыі» або «медыцынскай службы».

Чырванафлоцец

Чырво́нафло́цец — воінскае званне і пасада ваеннаслужачага радавога складу РСЧФ з лютага 1918 года, як персанальнае воінскае званне ўведзена ў 1935 годзе.

У арміі ў 1918-1946 гадах званню чырвонафлоцца адпавядала званне чырвонаармеец.

У лютым 1946 года ў ВМФ УС СССР гэтае званне заменена званнем матрос.

Чырвонаармеец

Чырво́наарме́ец (баец) — воінскае званне і пасада ваеннаслужачага радавога складу Рабоча-сялянскай Чырвонай арміі (РСЧА) Савецкай Расіі і СССР з лютага 1918 да 1946, сінонім слова «салдат», ад якога адмовіліся, як ад «контррэвалюцыйнага».

Як персанальнае воінскае званне ўведзена ў 1935 годзе.

У ВМФ ў 1918—1946 гадах званню чырвонаармейца адпавядала званне Чырванафлоцец.

У лютым 1946 года званне чырвонаармеец заменена званнем радавы.

 
Воінскія званні СССР
Вышэйшы афіцэрскі склад
Старшы афіцэрскі склад
Малодшы афіцэрскі склад
Прапаршчыкі і мічманы
Сяржанты і старшыны
Салдаты і матросы
Заўвагі

На іншых мовах

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.