شاهلیق

شاهلیق یا تک حاکیمیت‌لی‌لیک (آنادوْلو تۆرکجه‌سی‌جه: Monarxiya فارسجا: پادشاهی‎) _ ائله بیر ایداره ائتمه فوْرماسی‌دیر کی، بۇرادا عالی حاکیمیت وطنداشلارین ایراده‌سیندن وابسته اوْلمایاراق تام و یا قیسماً بیر موطلق دؤولت باشچی‌سینین (ایمپیراتور، کرال، سولطان، پادشاه، شاه، خان و ...) الینده جمع لشمیش‌دیر. عادتاً، پادیشاه حاکمیّتی عؤمورلوک‌دور و نسیل‌دن-نسیله اؤتورولور. لاکین مالزی و بیرلشمیش عرب امیرلیکلرینده امیر ۵ ایل مدتینه سئچیلیر. ۲۰۱۱-جی ایلده دۆنیا سیاسی نقشه‌سینده ۴۴ حؤکمدارلیق وار ایدی: ۱۴-اۆ آسیادا، ۱۲-ی اوروپادا، ۳-اۆ آفریقادا، ۱-ی اوقیانوسیادا. اوْنلانین آراسیندا بیر ایمپیراتورلوغو، کرال‌لیقلار، کنیازلیقلار، هرسوقلوقلار، سولطان‌لیقلار، امیرلیکلر، پاپ شهر-دؤولتی اوْلان واتیکان وار.

Soutman Sigismund III Vasa in coronation robes

تک حاکیمیت‌لی‌لیک دؤولت‌لر

World Monarchies
  Absolute monarchy
  Semi-constitutional monarchy
  Commonwealth realms (constitutional monarchies in personal union)
  Subnational monarchies(traditional)

قایناقلار

آرتاباسدوس

آرتاباسدوس (اینگیلیسی‌جه: Artabasdos) روم ایمپیراتورو. ژوئن ۷۴۱ – نووامبر ۷۴۳ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب. بئشینجی کونستانتین اؤلوموندن سوْنرا حؤکومتی اله کئچدیب و اؤزونون وفاتیندان سوْنرا بئشینجی کونستانتین واریث کیمی تخت و تاجه صاحیب چیخیب.

آنارشیسم

آنارشیزم یا آنارشیسم دؤولتلره قارشی و حؤکومتلره قارشی اولماقدیر. دؤولتسیز میلّت، حؤکومتسیز و طبقه‌سیز ایجتیماع دئمکدیر. آنارشیست پارتیالار کؤنوللو همکارلیغی ایجتیماعدا یاخشی بیلیر و بئله حساب ائدیر کی هر ایش کؤنوللو همکارلیقلا قاباغا گئتمه‌لیدیر. بو پارتیالار قاریشیقلیق یا قانونسوزلوق طرفداری دئییل و بوتون ایشلرده بیرلشمک و بیر چالیشماق ایسته‌ییر. اؤزو دولانان حاکمیتلری قورماقلا آماجلارینا یئتمک ایسته‌ییرلر. بو پارتیالارین باخیشیندا دموکراسی حاکمیتی اکثریتده اولانلارین موخالیفتده اولانلارا قارشی دورماغی حساب ائدیلیر. بو باخیشدا دموکراسی اکثریت اولانلارین دیکتاتوری حاکمیتی‌دیر و شاهلیق ایستیبدادی ایله فرقسیزدیر. بو باخیش و ایدولوژی قالارلی بیر تئوری اله وئرمیر و چوخلو سیاسی باخیشلار کیمی هر گون بیر جور تئوری وئریبدیر. آنارشیزمین بیر نئچه آلت‌قروپو واردیر کی بیر-ایکی اصلدن باشقا هئچ اوخشارلیقلاری یوخدور. سول رادیکال پارتیالاردان حساب ائدیلیر. آنارشیست ایقتیصادیات و آنارشیست حقوق فلسفه‌سی کومونیزمین ایستیبدادا قارشی تفسیرلریندن، مشارکتی ایقتیصاددان و سندیکالیسم‌دن تاثیرلنمیشدیر.

اوقاندا

اوقاندا (اینگیلیسجه: Uganda) بیر اؤلکه دیر و باشکندی کامپالا شهردیر. عمومی داخیلی محصولو ۸۸٫۶۱ میلیارد دولار دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسیندا ۳۴٬۶۳۴٬۶۵۰ نفر دیر. و ۲۴۱٬۰۳۸ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. رسمی دیلی اینگیلیس دیلی دیر.

اوْنونجو کونستانتین

اوْنونجو کونستانتین (اینگیلیسی‌جه: Constantine X Doukas) روم ایمپیراتورو. ۲۴ نووامبر ۱۰۵۹ – ۲۲ مئی ۱۰۶۷ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب. بیرینجی ایزاک اؤلوموندن سوْنرا حؤکومتی اله کئچدیب و اؤزونون وفاتیندان سوْنرا دؤردونجو رومانوس واریث کیمی تخت و تاجه صاحیب چیخیب.

ایکینجی لئون (بیزانس)

ایکینجی لئون (بیزانس) (اینگیلیسی‌جه: Leo II (emperor)) روم ایمپیراتورو. ۱۸ نووامبر ۴۷۳–۱۹ ژانویه 474 ( undr ) ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب.

بیرلشمیش شاهلیق

بیرلشمیش شاهلیق اینگیلیسجه: United Kingdom، اوروپانین شومال-غربینده یئرلَشن بیر اؤلکه دیر. پایتختی لندن و اوروپانین بؤیوک ایقتصاد و نظامی گؤجلریندن بیریدیر.بوگون بریتانیا شاهلیقی اینگلیس، ولز، اسکاتلند و قوزئی ایرلند‌دن تشکیل اولونور، بو دورد مملکت آیریلیب و اوز مقدراتینی تعیین ائتمه حاققینا مالیک دیرلر.

بریتانیا-نین سیاسی سیستمی مشروطه پادشاهلیق دیر، شاه یا ملکه نین یالنیز سمبولیک رولو وار و بوتون سیاسی اقتدار میلت طرفیندن سئچیلمیش مجلس و باش باخان الینده دیر، ایشچی پارتیسی و مۆحافیظه کار پارتی اولکه نین ایکی اونملی پارتی سی ساییلیر.

ایکینجی الیزابت ۱۹۵۲دن، بیرلشمیش شاهلیقین ملکه‌سی دیر.

بیرینجی پتر

بیرینجی پتر (اینگیلیسی‌جه: Peter the Great) بیر شاهی ایدی. ۲ نووامبر ۱۷۲۱– ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب. آتاسی بیرینجی الکسیس (روسیه) دیر.

تاج قویما

تاج‌قویما و یا تاج‌قویماق بیر تؤرن (مراسیم) دیر کی شاهلیق مودّعی‌سی کی معمولاً ولیعهد دی، بو تؤرن‌ده اؤزون رسماً شاه اعلام ائدر و شاهلیق و خاقانلیق تاجین باشینا قویار و سلطنته یئتیشر.

تاج قویما نئچه یاسادان و یا نئچه دب‌دن عیبارت‌دیر کی بو یاسالار و بو دبلری ایجرا الیه الیه، شخص تاج و یا یاریم‌تاجی باشینا قویار.

ترینیداد و توباقو

ترینیداد و توباقو اورتا آمریکا بؤلگه سینده بیر اوْلکه. بو اولکه‌نین پایتختی و ایکینجی بؤیوک شهری پورت آف اسپاین شهری دیر. ترینیداد و توباقونون ان بؤیوک شهری چاقوانس شهری دیر.

جنوبی آفریقا

جنوبی آفریقا(اینگیلیسجه:South Africa) یا رسمی اولاراق جنوبی آفریقا جمهوریتی آفریقا قاره سینین جنوبی اوجوندا یئرلشن اؤلکه دیر. اساسی قانونوندا اون بیر رسمی دیل تانینیر. جنوبی آفریقانین اوچ پایتاخت شهری وار:کئیپ تاون مجلیس اوتوراجاغی کیمی قانون وئریجیلیک باشکندی،پرئتورییا جمهوررییسی و وزیرلر کابینیه سینین اوتوراجاغی کیمی اینظیباطی باشکندی، و بلومفونتئین آپئللاسییا عالی محکمه نین اوتوراجاغی کیمی محکمه باشکندی دیر.

خاندان

خاندان و یا سولاله شاهلیق قورولوشلو دؤولتلرده ایرث اساسیندا نسیل حاکیمیّتی سیلسیله‌سی دیر.

سککیزینجی میخائیل

سککیزینجی میخائیل (اینگیلیسی‌جه: Michael VIII Palaiologos) روم ایمپیراتورو. ۱۵ آقوست ۱۲۶۱ – ۱۱ دسامبر ۱۲۸۲ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب.

لوکزامبورق

لوکزامبورق اوروپانین قوزئی نده یئرلَشن بیر اوْلکه دیر. پایتختی لوکزامبورق شهریدیر. لوکزامبورق یا دا رسمی آدیله لوکزامبورق بؤیوک دوکلوغو ( لوکزامبورقجا : Groussherzogtum Lëtzebuerg ) ،( فرانسه دیلی جه : Grand-Duché de Luxembourg ) و ( آلمانجا : Großherzogtum Luxemburg ) اوروپانین باتی سیندا دنیزه یولو اولمایان بیر اؤلکه دیر .

لوکزامبورق باتی ایله قوزئی دن بلژیک له ، دوغو دان آلمان لا ،گونئی دن ایسه فرانسه ایله قونشو دور.

بو اؤلکه ایکی اونملی یئره بولونور :

اوسلینگ (Osling) ، قوزئی ده

گوت‌لاند (Gutland)، گونئی ده2012 اینجی ایلین سایغاجلارینا گوره بۇ اؤلکه نین 524,853 نفر جمعیتی اولاراق ، اوروپانین ان کیچیک شاهلیغی دیر.

لوکزامبورقون مساحتی 2.586 کم ، باشکندی ایله ان بؤیوک شهری ده لوکزامبورق دور .

بو اؤلکه اوروپابیرلیگی ، ناتو، بیرلشمیش میلتلرو بئنلوکس توپلولوغو ندا اویه (عوضو) دیر .

مالت

مالت گونئی اوروپادا یئرلشن بیر اوْلکه دیر. پایتختی والتا شهریدیر.

نیجریه

نیجریه باتی آفریقادا یئرلشن باتئسئندا بنین قوزئینده نیجر و دۇغوسیندا کامرون لا سرحددی اۇلان بیر اوْلکه.

نیجریه نین پایتختی آبوجا و ان بوْیۆک شهری لاقوس دور.

هولند

هولند ( هولندجه: Nederland ) یا دا هولند شاهلیغی ( هولندجه: Koninkrijk der Nederlanden )هولندجه نین باتی‌سیندا یئر‌لشن بیر اؤلکه دیر. هولند دوغودان آلمانلا، گونئی‌دن بلژیکله، قوزئی ایله باتی‌دان ایسه قوزئی دنیزله قونشودور. بۇ اؤلکه‌نین باشکندی آمیستیردام شهری‌دیر. اما دولت له پارلمان لاهه شهرینده یئر آلیب‌دیر. بۇ اؤلکه‌نین روتیردام بندری اوروپانین ان بؤیوک بندری‌دیر.

کامرون

کامرون جومهوریتی (اینگیلیس دیلی:the Republic of Cameroon) باتی آفریقاد بیر اؤلکه‌دیر. ۲۲ میلیون یاریم یاشامی وار. رسمیتلی دیلی فرانسه دیلی و اینگیلیسجه‌دیر. باشکندی یائونده (۱٬۱۱۵٬۰۰۰ نفر) و لاپ بؤیوک شهری دوالا (۲٬۴۰۰٬۰۰۰ نفر) و تقریباً ۲۰۰ دیل بو اؤلکه‌ده دانیشیلیر.

۱۸۸۴ده آلمان بو اؤلکه‌نی توتدو. بیرینجی دونیا ساواشیندا بریتانیا و فرانسه بو اؤلکه‌نی ایکی بؤلدولر. ۱ ژوئن ۱۹۶۰ فرانسه الی آلتیندا اولان بؤلگه‌سی موختاریت قازاندی و ۱۹۶۱ده بریتانیا الینده اولان گونئی بؤلگه‌سی اونا قوشولدو.

۱۰۰۰ مقاله
آکتور و مدللر
رساملار و معمارلار
یازیچیلار، دراماتورقلار و شاعیرلر
بسته‌کارلار و موسیقیچیلر
تدقیقاتچیلار و سیاحلار
عالیملر، اختیارچیلار، ریاضیاتچیلار
فیلسوفلار و انسانچیلار
سیاسی اؤندرلر
دین آداملاری
فلسفه
دین
توپلوم
سیاست
آلیش-وئریش، حوقوق
اۇلوسلارآراسی تشکیلاتلار
دیل و ادبیات
آسترونومی
بیولوژی و آناتومی
اورقانیزم
شیمی
ایقلیم و ژئولوژی
فیزیک
ایلنجه
تاریخ٬ جوغرافیا
جوغرافیا
بؤلگه‌لر٬ قارّه‌لر
اؤلکه‌لر
شهرلر
سۇلار٬ آخینلار
داغلار٬ چؤللر

آیری دیل‌لرده

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.