بیلیکلیک

بیلیکلیک یونانجا: enkýklios – چئوره فورمالی و paideí درس، بیلیک سوزلری نین بیرلشمه سیندن یارانمیشدیر) سورغو کیتابی اوْلوب اینسان بیلیگی‌نین بوتون ساحه‌لرینی آردیجیل شکیلده و اطرافلی احاته ائدیر. اونیورسال (جهانی) بیلیکلیکلر اینسانیت اوچون عومومی بیلیگی تصویر ائدیر، خوصوصی بیلیکلیکلر ایسه یالنیز موعین بیر ساحه اوزره محدود معلومات وئریر.[۱]

Encyclopedie de D'Alembert et Diderot - Premiere Page - ENC 1-NA5
D'Alembert və Diderotun ۱۷۷۲-جی ایلده ترتیب ائتدیگی "Encyclopédie“ کیتابی‌نین اوز ورقی

بیلیکلیگین یارانما تاریخی

بیلیکلیگین یارانماسی قدیم زامانلار، آنتیک یونان واختلارینا گئدیب چیخیر. ایلک دفعه اولاراق سیستئماتیک بیلیکلیک یونان فیلسوفو، افلاطون قوهومو سپئوسیپپوس طرفیندن یارادیلمیشدیر. میلاددان اؤنجه ۳۷۰-جی ایلده حئیوانلار و بیتکی عالمی اوزره ده بیلیکلیک - هومویا یارائدیلیر.

باشقا فیلسوفلاردان، مثلا ارسطو اؤز دؤورونده مؤوجود اوْلان بیلیکلری توپلو شکلینه سالمیشلار، آنجاق اونلار هر هانسی بیلیکلیک یارادا بیلمه میشلر.

روم دؤورونده دؤولت آدامی مارکوس پوکیوس کاتو میلاددان سوْنرا ۱۵۰-جی ایلده دیه لیبری آد مارکوم فیلیوم die Libri ad Marcum filium (مارکوسون اوغلانلارینا کیتابلار) آدلی توپلونو ترتیب ائدیر. بۇ کیتابلار کند تصروفاتی، طیب، رئتوریکا، دؤیوش تئکنیکی کیمی ساحه لرین پئداقوقیکا باخیمیندان بیر بیلیکلیکده جمعلنمه‌سی‌ایدی.

نؤوبتی بیلیکلیک کیتاب مارکوس ترنتیوس واررو طرفیندن یازیلمیش دیسکیپلیناروم لیبری دوققوز Disciplinarum libri IX ایدی. او معلوم کیتابلاری طیب و معمارلیق‌ایله تاماملاییر. اونون ۴۱ کیتابیندان یالنیز بعضی پارچالاری بیزه گلیب چاتمیشدیر.

ان قدیم، تام بیزه قدر گلیب چاتمیش، لاتین دیلیده اوْلان سیستماتیک بیلیکلیک روم تاریخچیسی پلینیوس طرفیندن ترتیب اوْلونموشدور. اونون طبیعتین تاریخی آدلی کیتابی ۳۷ جیلدده، ۲۴۹۳ بؤلومدن عیبارت ایدی. بورادا کوسمولوژی (فارسجا: کیهان شناسی‎)، جوغرافیا، ائتنولوژی (فارسجا: مردم شناسی‎)، آنتروپولوژی (فارسجا: انسان شناسی‎)، پسیکولوژی (فارسجا: روان‌شناسی‎)، زوولوژی (فارسجا: جانورشناسی‎)، بوتانیکا (فارسجا: گیاه شناسی‎)، مینئرالوژی (فارسجا: کانی شناسی‎) و متالورژی حاقیندا معلومات وئریلمیشدیر.

منبعلرین وئردیگی معلوماتلارا اساساً بۇ کیتابین ترتیب اوْلونماسیندا ۵۰۰ مؤلیف ایشتراک ائتمیشدیر. ۱۴۶۹-جی ایلده بۇ بیلیکلیک ونسیادا یئنیدن نشر اوْلونور. ۱۵۴۳-جو ایلده اونون ۱۱ جیلدی آلمان دیلینه ترجومه اوْلونور و استراسبورگدا بوراخیلیر.

اورتا عصرلرده ترتیب اوْلونان اثرلر داها یاخشی ترکیبه مالیک ایدیلر. اونلار لاتین دیلینده یازیلمیشدیلار. میلّی بیلیکلیکلر سونارلار، اوْرتا عصرین سونوندا و یئنی تاریخین اولینده مئیدانا گلیر. بیزانتیا دؤورونده یازیلمیش یئگانه کیتاب اوْلان سورا (اینگیلیسجه: Suda) دا یونان دیلینده ایدی. سودا کیتابیندا جوغرافیا و تاریخچی آنتیک مؤلیفلر حاقیندا ۳۲٬۰۰۰ مقاله جملنمشدیر.

یئنی دؤورون باشلانغیجیندا بیلیکلیک یارادیلماسی اوزره پیونر فرانسه فیلسوفو فرانچیز باکون ساییلیر. او ۱۶۲۰-جی ایلده اؤز کیتابیندا "Preparative toward a Natural and Experimental History" ۱۳۰ آددا موختلیف علملری سیرالاییر. بۇ تصنیفاتلاندیرما اوندان سوْنراکی عالیملر اوچون اساس گؤتورولوردو. اوندان سوْنرا یاشامیش دیدروت اؤز بیلیکلیگینده باکونا ایستیناد ائدیر.

۱۷۰۴-جو ایلده ریاضیاتچی جان هاریس (اینگیلیسجه: John Harris) لندنده تکنیک حاقیندا بیلیکلیگی (اینگیلیسجه: Lexicon technicum) چاپ ائتدیریر. بۇ تکنیک ساحه‌سینده ایلک الیفبا سیراسی ایله دوزولموش، اینگیلیس دیلینده یازیلمیش عومومی تکنیک بیلیکلیک‌ایدی.

۱۷۵۱-جی ایلده فرانسه‌لی دنی دیدرو و ژان لو رون دالامبر طرفیندن فرانسه دیلینده ترتیب اوْلونموش علملرین منطیقی بیلیکلیکی یا دیکشنریسی (فرانسه‌جه: Encyclopédie ou Dictionnaire raisonné des sciences)، ایشیق اوزو گؤرور.


آذربایجان تورکجه‌سینده ایلک بیلیکلیک ۱۹۷۶-۱۹۸۷-جی ایللرده نشر ائدیلمیش ۱۰ جیلدلیک آذربایجان سووئت انسیکلوپئدییاسی‌دیر. کیریل الیفباسی ایله چاپ اوْلونان بۇ انسیکلوپئدییا حاضیردا آذربایجان تۆرکجه‌‌سینده انسیکلوپئدیک بیلگی ساحه‌سینده ان گوجلوسودور.

بیرده باخ

ویکی‌پدیا

قایناقلار

  1. Dictionary of Lexicography

خاریجی لینکلر

آذربايجان شوروی بیلیکلیگی

آذربايجان شوروی بیلیکلیگی (ASE) (قوزئی آذربایجانجا:Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası) — ۱۰ جيلددن عيبارت آذربايجان ديلينده بیلیکلیک. ۱۹۷۶-۱۹۸۷-جي ايللرده کیریل الیفباسی ايله نشر ائديلميشدير. حاضيردا آذربایجان تورکجه‌سی انسيکلوپديک بیلگیلر دیتابیسی‌نین ان کامیلیدير.

آسیا قهرمانلار لیگی

آسیا قهرمانلار لیگی اینگیلیسجه: AFC Champions League بیر فوتبال تورنومنتی دیر که هر ایل آسیاداکی فوتبال تیملرینین آراسیندا قورولار. آسیا قهرمانلار لیگینین بیرینجی دوره‌سی ایندیکی سویه‌ده ۰۳-۲۰۰۲ موسوومونده قورولدو و العین امارات بو دوره‌نین شامپیونو اولدو. آسیا قهرمانلار لیگینین بیرینجی دوره‌سی ۱۹۶۷-جی ایلینده قورولدو و بو دوره‌نین شامپیونو هاپوئل تل‌آویو اسرائیل تیمی اولدو. گونئی کوره‌نین تیملری ۱۱ سری و اولاردان سونرا ژاپون ۵، عربیستان ۴ و ایران، چین و ایسرائیل هر بیری ۳ سری شامپیون اولوبلار.

آنسیکلوپدی

آنسیکلوپدی (فرانسه‌جه: Encyclopédie ou dictionnaire raisonné des sciences des arts et des métiers)، فرانسهده ۱۷۵۱-۱۷۷۲ -جی میلادی ایللری آراسیندا یاییلان بیر عومومی بیلیکلیک دیر.

بلدیه باشچی‌سی

بلدیه باشچی‌سی یا شهردار بیلیکلیک تعریفیله گؤزتچی یا شهردوْلاندیران آدلانیر. ایراندا بلدیه باشچی‌سی ، شهرین ایسلامی شوراسی طرفیندن سئچیلیر.

دیوان لغات الترک

دیوان لغات الترک یوخسا تورک سؤزلرین دیوانی ایلک تورکجه ـ عربجه یازیلان سؤزلوک و تۆرک دیللرینین بؤیوک بیر مجموعه، بیلیکلیک و دائره الموعاریفی و جامع سؤزلر خزینه‌سیدیر. بۇ دیوانی ۱۱-نجی میلادی عصرده یاشایان کاشغرلی محمود، تۆرک یوردلاریندا اۇزون چاغ یاشاماقدان سوْنرا، عربلره تۆرکجه‌ اؤیرتمک اوچون یازیب دیر.

ویکی‌پدیا

ویکی‌پدیا (اینگیلیسجه: Wikipedia)، دونیانین بیر چوخ دیللرینده ویکی تکنولوژیسیندن یارارلاناراق کؤنوللو ایشلدنلر طرفیندن یازیلان و اینترنتده آزاد شکیلده یاییملانان بیلیکلیک. یاراندیغی دؤوردن، یعنی ۲۰۰۱-جی ایلین اوّللریندن ویکی‌پدیانین ایشلدنلری و مقاله سایی‌سی دورمادان آرتیر، بیلیکلیک هر کئچن گون داها آرتیق آدلیم‌لیق قازانیر.

کیچیک‌آد

کوچوک‌آد یا دا بالاجا آد و یا بالا آد اینسان آدی نین بیناسی نین بیر بؤلومو دور، بیر سؤزجوک دور کی اینسانا هویت وئریر و معمولاً کیشی و آرواد اوچون تفاووتی وار. آیری عیبارته کوچوک آد بیر آد دیر کی دوستلار، عائیله و یولداشلار و یاخینلار اینسانی سسلمه‌ک و چاغیرماق اوچون اونو ایشلدیرلر. البته بیر اینسانین هوویتین دقیق موشخّص ائلمک اوچون کامیل آد دان ایستیفاده ائدیرلر کی موختلیف فرهنگلرده موتفاویت دوزلیشی وار و ایراندا آد و سوی‌آد دان تشکیل ائدیلیر. بیر اینسانین آدین معمولاً نئچه گون دوغوم گونوندن سونرا سئچیرلر و تانیشنامه آلان زامان او شخصه، اونو ثبت ائلییرلر.

آیری دیل‌لرده

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.