ایدئولوژی

ایدولوژی، سیاسی یا دا جمعی بیر اویره تی تشکیل وئرن بیر حکومتین، بیر سیاسی حزبین، بیر جمعی قوروهون داورانیشلارینا جهت وئرن سیاسی، حقوقی، علمی، فلسفی، دینی، اخلاقی دوشونجه لر بوتونو دور. ان ساده تعبیرله، ایدئولوژی تئوریسی ایچینده مارکسیست دوشوننلر اهمیتلی بیر آغیرلیغی یارادیر.

ائتیمولوژی

ایدئولوژی کلمه سی، فرانسه دیلینده اولان idéologie کلمه سیندن قایناقلانیبدبر. (idée فیکیر و دوشنجه معناسیندا، و ologie بیلیم و علم معناسینا گلیر).

ایدئولوژی کلمه سی فرانسه دئوریمینده آنتونی دئستو دو توغاسی (فرانسه جه: Antoine Destutt de Tracy ) طرفیندن ایلک دفعه ایشلندی. 

آلومینیوم

آلومینیوم (اینگیلیسجه: Aluminium)، بیر نوع فلزدیر.

اندونزی

اندونزی جنوبی شرقی آسیا دا بیر اؤلکه. ۱۷٬۵۰۸ آدادان و ۳۳ استاندان تشکیل اوْلوب. دؤنیادا دؤردونجو جمعییتینه صاحیب دیر و ایسلام اؤلکه لرینین آراسیندا بیرینجی جمعیتی وار.

اورقانیک شیمی

بؤتؤن جانلی اورگانیزملر اؤزوی کیمیا لردن میدان گلمیشدیر. ساچلاریمیز، دریمیز و …

اینسان

اینسان یوخسا علمی آدی ائیله هومو ساپینس:Homo sapiens- اینسان یادا بیلن اینسان. اینسان کیمی هومو جینسینده تک جانلی تورور.

آناتومیک اولاراق ۲۰۰٬۰۰۰ ایل اونجه آفریقا دا تاپیلمیش و ۵۰٬۰۰۰ ایل اونجه کوچموشدور

بیتکی

بیتکی‌؛ آغاج، اوْت و چیچک کیمی توْپراغا کؤک سالاراق یئتیشن یارادیقلارا دئییلر. بیتکیلرله برابر بعضی تک سلوللولار فوتوسنتز قابلیّتینه صاحیب‌دیرلر.

بیلشیک

بیلَشیک، یوخسا ترکیب ایکی یا داهاچوخ جینس‌ده آتومون یاراتدیغی مادده‌لره دئییلیر. بیلشیک‌لرین اَن کیچیک قورولوشو موْلکۇل‌لاردیلار.

بیوکیمیا

بیوْکیمیا (بیوْلوژی و یا فیزیولوژی کیمیا) — بیوْلوژی کیمیا (بیوْکیمیا) – جانلی اوْرقانیزملردکی ماده لرین کیمیوی ترکیبینی و خاصه لرینی، اوْنلارین چئوریلملرینی و هم ده اوْرقانیزملرین حیات فعالیتینین اساسینی تشکیل ائدن کیمیوی پروْسئسلری و ماده لر مۆبادیله سینی اؤیرنن علمدیر. بیوْکیمیانی، عادتاً، – استاتیک، دینامیک و فۇنکسیونال بیوْکیمیایا بؤلورلر.

جانلی بیلیم

جانلی بیلیمی یا زیست شناسی و یا بیولوژی (بیوس – جانلی، لوگوس – علم) جانلی طبیعت حاقیندا کومپلکس علمدیر. حال-حاضیردا یئر اۆزرینده مؤوجود اوْلان و محو اوْلموش کُلّی میقداردا نؤع مۆختلیف ‌لییی، اوْنلارین قۇرولوشو و فونکسیاسی، منشیی، چوْخالماسی و اینکیشافی، جانلی و جان‌سیز طبیعت‌له علاقه‌سینی اؤیرنیر. بیولوژی حیاتا خاص اوْلان عۆمومی و اؤزل قانون اویغونلوقلاری بللی ائدیر. بیولوژینین چوْخلو بؤلمه‌لری‌نین اوْلماسینا باخمایاراق، قانون اویغونلوقلار، اساساً، عۆمومی بیولوژی طرفیندن تدقیق ائدیلیر. عۆمومی بیولوژی اؤزونده، اساساً، یئر اۆزرینده حیاتین عمله گلمه‌سی حاقیندا نظریه‌نی، سلول حاقیندا نظریه‌نی (سیتولوژی)، مولکولی بیولوژی، اینسان حاقیندا نظریه‌نی، اکولوژی، ژنتیک، بیوسفر حاقیندا نظریه‌نی، تکامول نظریه‌سینی (داروینیزمی)، اوْرقانیزمین اینکیشافینی اؤیرنیر.

خوْردالیلار

خوْردالیلار اینگیلیسجه: Chordate، فارسجا: طنابداران‎ دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.

دئموکراسی

دموکراسی، دونیاداکی بوتون اویه لیک و یا وطنداشلارین، اورقانیزاسیون و یا دؤولت سیاستینی تشکیل وئرمک ده برابر و ائشیت حققه صاحیب اولدوغو بیر نوع یونه دیم بیچیمی دیر.

آنا یوردلاری اسکی یونان اوْلان فیلسوف لار، آریستو و افلاطون طرفیندن اینتیقاد ائدیلمیش دیر. دموکراسی گونوموزده ان یایقین قوللانیلان دؤولت سیستمی دیر. آرتیق سیاست بیلیمجیلری، هانسی سیستمین داها یاخشی ایشله دیغینی دئییل بلکه هانسی دموکراسی نین داها یاخشی ایشله دیغینی تارتیشیرلار.

ساواش

ساواش و یا مۆحاریبه — گئنیش اینسان جمعیتلری آراسیندا باش وئرن٬ عۆمۇمی معناسییلا یۇخاری درجه‌ده شیدّته شامیل اوْلان حادیثه٬ چارپیشما٬ چاتیشمادیر. سوْیوق ساواش کیمی سیاسی اساسلی ساواشلار اوْلسا دا٬ ساواش سؤزجوگو سیلاحلی جمعی چاتیشما اوْلاراق ایشلنیر.

شعر

شعر وزنلی اولاراق، نظمه چکیلمیش، بدیع تفکوردن یارانان یازیدیر.

شهر

شهر — اهالی سايینا گؤره بؤيوک، مرکزلشدیریلمیش و اراضیجه محدود ياشايیش منطقه‌‌سی. اهالیسی کند تسرروفاتیندان کنار فعالیتله مشغولدور. ائففئکتلی اؤزونویداره، تجهیزات و نقلیات ستروکتورونا مالیکدیر. شهرلرین ساکینلری ائتنیک، دیل، سوسیال، مدنی، دینی و س. باخیمدان موختلیف اولا بیلر.

شهرلر علمی باخیمدان مدنیتلرین ياخینلاشماسی‌نین ایدئال حالی حساب ائدیلیر. آدامباشینا دوشن اراضی چوْخ آز اولور. بیر قايدا اولاراق اؤزونه‌مخصوص مدنیته و جدی سوسیال طبقه‌‌لشمه‌يه مالیکدیر. بۇ خصوصیتلر اونلاری کندلردن و يا خصوصی مقصدلر اوچون اینسانلارین جمعلشدیگی ياشايیش منطقه‌‌لریندن جدی فرقلندیریر.

ياشايیش منطقه‌سی‌نین شهر ستاتوسونا عاید ائدیلمه‌سی هر اؤلکه‌نین قانونلاری اساسیندا موعيين ائدیلیر. بۇ طلب موختلیف اؤلکلرده موختلیفدیر — دانمارکدا ۲۵۰ نفر، ژاپوندا ۵۰ مین نفر.

فرانسه دیلی

فرانسه دیلی (Français) هیند اوروپا دیللرینین بیر عضوو و رومن دیلرینین آلت قولوندان بیر دیل دیر. بۇ دیل هم اوروپادا هم‌ده فرانسه نین قدیم موستعمیره اؤلکه لرینده رسمی دیر. بۇ دیلی ۱۳۶ میلیون اینسان آنادیل عنوانیندا و۱۹۰ میلیون اینسان دا ایکینجی دیل دانیشیرلار. فرانسه دیلی بیرلشمیش میللتلر و ۲۲ اؤلکه ده رسمی دی. فزانسه دیلی ،اوروپا بیرلیگینده اینگیلیس و آلمان دیللریندن سوْنرا اؤچونجو بؤیوک دیل دیر.

پاخیر

پاخیر، (اینگلیسجه:copper، آنادولو تورکجه‌سی:bakır) پریودیک جدولده سمبولو "Cu" کیمیاسال المنت و یئر اۆزؤنده ان چوْخ اولان متاللارین بیریدیر.

بو متال الکتریک آخیٛنتیٛسین گۆمۆشدن سونرا ان یاخشی ایلَتَن متالدیر.

پایتخت

پایتخت یا دا باشکند و یا باش‌شهر (اینگیلیسجه: Capital)، بیر دؤولتین یؤنتیم (حؤکومت) مرکزی اولان شهر دیر.

بیر اؤلکه نین سیاسی ندن (علت) لره گؤره بیردن چوخ باشکندی اولابیلر. اؤرنک اولاراق، گونئی آفریقانین اداری باشکندی پرتوریا، یاساما (قانون قویما) باشکندی کیپ تاون، یارغی (قضاوت) باشکندی ده ایسه بلومفونتن دیر.چوخلوق بیر اؤلکه نین باشکندی، ان بویوک و اؤنملی شهری اولار، اما ترسینه ده اولابیلر. اؤرنک اولاراق، تورکیه نین ان بویوک ایله اؤنملی شهری ایستانبول اولارکن، باشکندی آنکارا دیر.

آنکارا تورکیه نین ایکینجی بویوک شهری دیر.

همچنین آمریکا نین دا ان بویوک شهری نیویورک اولارکن، باشکندی واشنگتون شهری دیر.

پریماتلار

پریماتلار اینگیلیسجه: Primate، فارسجا: نخستی‌سانان‎، پریماتس تیپینه عایید حئیوان نؤعو.

گوموش

گۆمۆش، (اینگلیسجه:silver، آنادولو تورکجه‌سی:Gümüş) پریودیک جدولده سمبولو "Ag" شیمیایی عنصور و یئر اۆزؤنده ان چوْخ اولان فلزلردن بیریدیر.

بو متال الکتریک جریانین ان یاخشی گئچیردن متالدیر.

۱۰۰۰ مقاله
آکتور و مدللر
رساملار و معمارلار
یازیچیلار، دراماتورقلار و شاعیرلر
بسته‌کارلار و موسیقیچیلر
تدقیقاتچیلار و سیاحلار
عالیملر، اختیارچیلار، ریاضیاتچیلار
فیلسوفلار و انسانچیلار
سیاسی اؤندرلر
دین آداملاری
فلسفه
دین
توپلوم
سیاست
آلیش-وئریش، حوقوق
اۇلوسلارآراسی تشکیلاتلار
دیل و ادبیات
آسترونومی
بیولوژی و آناتومی
اورقانیزم
شیمی
ایقلیم و ژئولوژی
فیزیک
ایلنجه
تاریخ٬ جوغرافیا
جوغرافیا
بؤلگه‌لر٬ قارّه‌لر
اؤلکه‌لر
شهرلر
سۇلار٬ آخینلار
داغلار٬ چؤللر

آیری دیل‌لرده

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.