Tunis

TunisAfrikada bir dövlət.Ölkə şərqdən Əlcəzairlə, qərbdən Liviya və şimaldan Aralıq dənizi ilə qonşudur.Ölkənin cənubunu Saxara səhrası təşkil edir. Ölkənin paytaxtı ölkə adı ilə eyni adı daşıyır.

Tunis Respublikası
الجمهورية التونسية‎
Tunis
Tunis gerbi
Gerbi
Himn: حماة الحمى
"Humat al-Hima"
(azərb. "Vətən müdafiəçiləri"‎)
Tunis xəritədə yeri
Paytaxt
və ən böyük şəhər
Tunis
Rəsmi dillərƏrəb
Etnik qruplar 97% ərəb-bərbər 3% digərləri
Din İslam
Hökumətprezident respublikası
• Prezident
Məhəmməd Ənnəkür [ 25.VII.2019 ]
• Baş nazir
Həbib Əssid [ 6.II.2015 ]
Sahəsi
• Ümumi
162,155 km2 (62,608 sq mi) (93-cü)
• Su (%)
5
Əhali
• Təxmini  (2015)
11,1 milyon (80-ci)
• Siyahıya alma (23.IV.2014)
10 982
• Sıxlıq
67/km2 (173.5/sq mi)
ÜDM (AQP)2014 təxmini
• Ümumi
124,3 milyard (77-ci)
• Adambaşına
11 300 (122-ci)
ValyutaTunis dinarı (TND)
Yolun hərəkət istiqamətisağ
Telefon kodu216
ISO 3166 koduTN
İnternet domeni.tn
Tunis

Tarix

Erkən tarixi

Bir zamanlar Tunisdə Bərbər tayfaları yaşayırdı.Onlardan çoxu sahil xətti boyu kiçik şəhərləri və limanları tikmişdi, beləliklə onlar Aralıq dənizində hər yerdən müxtəlif səyahətçilər ilə ticarət edə bilirdilər. Tunisin yanından keçmək üçün istifadə edilən eramızdan əvvəl 10-cu əsrdə Tunis sahildə məskunlaşmağa başlamış səyahətçilərin çoxu finikiyalılar idi. Sonra, e.ə 8-ci əsrdə Karfagen xaricdən, Finikiyadan və regionlardan gəlmiş bəzi ilk mühacirlər tərəfindən tikildi. Yunanıstanla çoxlu müharibədən sonra e.ə. 6-cı əsrdə Karfagen Aralıq dənizində üstün mövqe tutur.

İkinci Punik Müharibə ərzində, Karfagenli Hannibalın başçılığı ilə ordu ilə İtaliyaya soxuldu. Roma İmperiyasıKarfagen arasında müharibələr e.ə 2-ci əsrdə Karfagenin dağılması ilə sona çatdı. Karfagen sivilizasiyanın dağılmasından sonra, region Roma İmperiyasının nəzarəti altında oldu. Roma İmperiyası zəif olanda, Barbarlar V əsrdə bu regionu tutdu və ondan sonra yüz il, o Bizans imperatoru Justinian'ın nəzarəti altında oldu.

İslamın başlanğıcı

7-ci əsrdə, bu onların Kairouan-ı adlandırdıqları şəhər tikmiş Ərəb Müsəlmanları tərəfindən yenidən fəth edildi. Kairouan Tunisdə birinci Ərəb Müsəlman şəhəri idi. Çoxlu Müsəlman sülaləsi Tunisi idarə etdi. Ən məşhur sülalələrdən biri Zirids sülaləsi idi. Zirids Fatimiler-in, Qahirədə yerləşdirilən, böyük sülalənin qaydalarını izləmiş Bərbər sülaləsi idi.

Siciliyanın Normanları ilə Tunisin qısa məşğuliyyətindən sonra 12-ci əsrdə, Almohad burayı yenidən fəth etdi. 1705-ci ildə, Tunis Hüseyn sülaləsi ərzində müstəqil faktik olaraq oldu, ancaq hələ də Osmanlı imperiyasından qaydaları izləməli oldu.

Əlmoravilər

Əlmohadlar

Fransız işğalı

Ölkəni bərpa etmək üçün cəhd 1800-cü illərdə ortalarında Müdafiəçi tərəfindən götürülən (qəbul edilən) bəzi (bir qədər, bir neçə) mübahisəli maliyyə qərarı Fransa nəzarəti altında olmaq üçün Tunisə başçılıq etdi.

1878-ci ildə Berlin konqresində İngiltərəAlmaniya Tunisin Fransanın ixtiyarına keçməsinə razılıq verdilər. 1881-ci ildə 30 minlik fransız ordusu Tunisə girdi. Tunis hökuməti təslim oldu. 1883-cü il 8 iyunda bağlanan müqaviləyə görə Tunisdə Fransanın protektoratlıq rejimi təsdiqləndi.

II Dünya Müharibəsi

İkinci dünya müharibəsi ərzində əsas əməliyyatlar Tunisdə baş verdi. General Romel, Afrikada Alman lideri, Tunisdə müttəfiqləri məğlub etməyi arzu etdi, necə ki Almanlar Fransanın Döyüşündə etmişdi. Necə ki müttəfiqlər Alman Blitskriğinə qarşı Tunisin Döyüşündən əvvəl təcrübəsiz idi və idi, bir qədər başqa hücumlardan sonra yaxşılaşmaq üçün tələsməyir, bu döyüş əsas sınaq olmalı idi. Fevral 19, 1943-də, General Romel ABŞ Qüvvələrinə qarşı hücuma başladı. O Birləşmiş Ştatlar üçün fəlakət idi. Hücumların olduğu, Tunisin qərbi ərazisində ərazi çoxlu ABŞ hərbi qəbrinin saytı (sahəsi) oldu. Ondan sonra, Müttəfiqlər tank (rezervuar) müharibəsinin əhəmiyyətini başa düşdü və onlar Mart 20, 1943-də cənubi Tunisdə Alman xəttlərinə asanlıqla soxuldular.

Tunis inqilabı

Coğrafiya

Tunis Şimali Afrikada, Aralıq dənizi sahillərində yerləşir. Tunisin sahil xətti 1300 km civarındadır. Tunis həmçinin qərbdə Əlcəzair və cənub-şərqə Liviya ilə həmsərhəddir. Saxara səhrası Səhrası Tunisərazisinin 40%-ni əhatə edir. Qalan 60% məhsuldar ərazidir.

Dil

Danışanların ana dili 3 mart, 1966-cı il əhalinin siyahıyaalınmasına əsasən[1]
Kişilər Qadınlar Hər iki cins Nisbəti
Toplam 1 529 625 1 474 581 3 004 206 100%
Ərəb diliFransız dili 506 556 206 156 712 712 23.72%
Ərəb dili 181 990 34 897 216 887 7.22%
Fransız dili 14 117 15 853 29 970 1.00%
Digər 817 792 1 211 349 2 029 141 67.54%
Təsnif edilməmiş 9 170 6 326 15 496 0.52%

Tunisdə əhalinin çox hissəsi ərəb, az hissəsi isə bərbər dilində danışır.

Etnik tərkib

Əhalinin 97%-i ərəb-bərbərlərdir, qalan 3% isə digər xalqlardır.

İstinadlar

  1. ing. Demographic Yearbook 1971. Twenty-third issue. Special topic: population census statistics I. Statistical Office of the United Nations, Department of Economic and Social Affairs. United Nations, New York, 1972.—>Table of contents—>Population—>16. Population by language, sex and urban/rural residence (continued), page 508; fr. Annuaire démographique 1971. Vingt-troisième èdition. Sujet spécial: Statistiques des recensements de population I. Bureau de statistique de I'Organisation des Nations Unies, Departement des affaires economiques et des affaires sociales. Nations Unies, New York, 1972. —>Table des matieres—>Population—>16. Population selon la langue, Ie sexe et la rèsidence urbaine/rurale (suite), page 508

Həmçinin bax

.tn

.tn — Tunisin internet kodu.

1 iyul

1 iyul - Qriqorian təqvimi ilə ilin 182-ci (uzun illərdə 183-cü) günü.

Aralıq dənizi

Aralıq dənizi — şərqdən Asiya, şimaldan Avropa, cənubdan Afrika qitəsi ilə əhatə olunmuş dəniz. Aralıq dənizi qərbdən Cəbəli-Tariq boğazı və Atlantik okeanı ilə, cənub-şərqdən isə Misirdəki Süveyş kanalı və Qırmızı dənizlə birləşir.

Aralıq dənizi təxminən 4 milyon km²-lik bir ərazini əhatə edir. Keçmişdəki böyük antik sivilizasiyalar onun hövzəsində formalaşmışdır.

Azərbaycan–Tunis münasibətləri

Azərbaycan–Tunis münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Tunis Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

Böyük Şərqi Erq

Böyük Şərqi Erq (ərəb. العرق الشرقي الكبير‎‎, Əş-Şarki-əl-Qəbir — ən böyük erqə sahib səhra. Saxara səhrasının tərkibinə daxildir. Şimal-şərq hissəsi Tunis ərazisinə daxildir.

Daşkənd

Daşkənd (özb. Toshkent) — Özbəkistanın paytaxtı. Sahəsi 334,8 km², əhalisi 2,2 milyon nəfərdir (2009). Mərkəzi Asiyada metropoliteni olan yeganə şəhərdir.

Şəhərin su ehtiyaclarını təmin etmək üçün onun yaxınlığında süni Cavrak gölü yaradılmışdır. 2009-cu ilə olan məlumata görə şəhərin əhalisi 2 milyon 221 min nəfərdir. Şəhər 11 inzibati rayona bölünür.

Həndbol

Həndbol — Əl topu və ya həndbol adlandırılan bu idman növü XIX əsrin sonlarında

Hollandiyada yaranmışdır. Çox qısa vaxt ərzində həndbol maraqlı və emosional idman növü kimi bütün dünyaya yayıldı.

bir komandanın 6-sı sahə, 1-i qapıda olan 7 oyunçu ilə iki komanda oynadığı bir idman növüdür.

Oyun müddəti 30 dəqiqəlik iki dövrədən ibarətdir. İlk illərində böyük stadionlarda 11 nəfər ibarət komandalar halında oynanan həndbol, 1950-ci illərdən sonra bir salon idmanı olmuş və açıq sahədə həndbol gedərək məşhurluğunu itirərək itmişdir.

İndiki vaxtda Həndbol, xüsusilə Avropa qitəsində böyük diqqəti cəlb etməkdədir. İspaniyada ASOBAL Liga, Almaniyada Handball Bundesliga, İsveçdə Handbol ElitSerien, Danimarkada TDC Ligaen idmanın ən yuxarı səviyyədə oynandığı yerli liqalar olaraq xarakterizə edilməkdədir.

Müasir həndbolda dünya və olimpiada çempionluğunu Avropa Qitəsi xaricinə çıxara bilən tək komanda Koreya olmuşdur. Həm kişilərdə, həm də qadınlarda Asiya qitəsinin ən yaxşısı olan Koreyalılar, Avropanın nəhəngləri İsveç, Almaniya, İspaniya, Rusiya, Danimarka, Norveç və Fransaya baş ağrısı vermişdi.

Afrikada futboldan sonra ən çox diqqəti cəlb edən ikinci komanda idmanı olan həndbol, son illərdə Quru Qitədə böyük irəlləyiş etmişdir. Misirdə 1999-da təşkil edilən Dünya Kişilər Həndbol Çempiyonanatında ev sahibi ölkə 4-cü olarkən, 2005-ci ildə də Tunis öz ölkəsindəki çempiyonanatda ilk dördə girmə müvəffəqiyyəti göstərmişdir.

Sahə içi paylanma (Mövqelər)

Qapıçı

Sağ oyun qurucu

Sol oyun qurucu

Orta Oyun qurucu

Sağ qanad oyunçusu

Sol qanad oyunçusu

PivotDünyada ən böyükhesablı həndbol qələbəsi 21 sentyabr 2014-cü ildə Yaponiya - Maldiv adaları (79:0) oyununda baş vermişdir.

II Səlim

II Səlim və ya Sarı Səlim (osm. سليم ثانى‎ — Selîm-i sânî, türk. İkinci Selim; (28 may 1524, İstanbul - 15 dekabr 1574, İstanbul) — 11. Osmanlı sultanı və 90-cı İslam xəlifəsi, Sultan Süleyman Qanuni və Xürrəm Sultanın oğlu. Qardaşı Şahzadə Bəyazidlə taxt uğrunda mübarizədə atasının dəstəyi ilə qalib gəlmişdir. Atasının vəfatından sonra 1566-cı ildə taxta çıxmışdır. Hakimiyyətə gələn kimi ilk səfərini qərb istiqamətinə etmiş və ölkə sərhədlərini Mərkəzi Avropaya qədər genişlətmişdir. Kipr adasının və Tunisin fəthi ilə Osmanlı İmperiyası Aralıq dənizində güclü mövqe sahib olmuşdur. Turqut Rəis kimi dənizçisi, Sokullu Mehmed Paşa kimi sədrəzəmi, Əbus-Səud Əfəndi kimi şeyxülislamı və Memar Sinan kimi memarı ilə ən şanslı Osmanlı sultanlarından biri olmuşdur. Atasından 14.892.000 km2 olaraq aldığı imperiyanın sərhədlərini genişlədərək 15.192.000 km2-ə çatdırmışdır. 15 dekabr 1574-cü ildə vəfat etmiş, cənazəsi Ayasofya Məscidindəki Sultan Səlim türbəsinə dəfn edilmişdir.

Liviya

Liviya (ərəb. ‏ليبيا‎‎) — Şimali Afrikanın Məğrib hissəsində yerləşən dövlət. Şimalda Aralıq dənizi, şərqdə Misir, cənub-şərdə Sudan, cənubda Çad və Niger, qərbdə Əlcəzair və Tunis ilə həmsərhəddir.

Liviya vətəndaş müharibəsinə görə Liviyada "de-yure" Müəmmər Qəzzafi və onun rəhbərlik etdiyi Böyük Xalq Sosialist Liviya Ərəb Cəmariyyəti var. Eyni zamanda bütün ölkə ərazisinə "de-fakto" hakimiyyət olan Mustafa Abdul Cəlilin rəhbərlik etdiyi Liviya Milli Keçid Şurası nəzarət edir. Onlar ölkəni Liviya Respublikası adlandırırlar. . BMT-də Liviya hələ də Qəzzafinin dövründəki kimi adlanır; ancaq oradakı sayt keçid hökumətinin nəzarətindədir.Ərazisinə görə Liviya Afrikanın dördüncü, dünyanın 17-ci ölkəsidir. .6.4 milyon əhalinin 1.7 milyonu paytaxt Tripolidə yaşayır. Ölkə üç tarixi ərazidənTripolitaniya, Fəzzan və Kirenaikidən ibarətdir.

2009-cu il statistikasına görə Liviya həyat səviyyəsinə görə Afrikada dördüncüdür . Liviya neft ehtiyatına görə dünyada 10-cu, istehsalına görə 17-cidir.

Qahirə

Qahirə (ərəb. القاهره‎‎) — Misir Ərəb Respublikasının paytaxtı. Afrikada ən böyük şəhərlərdən biri. Zəngin memarlıq, mədəniyyət nümunələri və təbiət mənzərələrinə malikdir. Əhalisi təxminən 7 milyon nəfərdir (2006).

Tunis FİFA Klublararası Dünya Çempionatında

Bu məqalə Tunis klublarının FİFA Klublararası Dünya Çempionatındakı iştirakı haqqındadır.

Tunis milli futbol komandası

Tunis milli futbol komandası - Tunisi beynəlxalq futbol turnirlərində təmsil edən milli komanda.

Tunis şəhəri

Tunis (ərəb. تونس‎‎) — Tunisin paytaxtı və ən böyük şəhəri. Aralıq dənizindəki Tunis körfəzinin sahilində və Tunis gölünün yaxınlığında yerləşir. Kanal və dəmir yolu vasitəsilə Rades və Xalq-əl-Vadi (fr. La Goulette) limanı ilə birləşir. Əhalisi 2011-ci ilin hesablamalarına görə 2,2 milyon nəfər, şəhərətrafı ilə birlikdə 4 milyon nəfərə yaxındır.

Şəhərin adı tarixi mənbələrdə ilk dəfə 814-cü ildə çəkilir, şəhərdəki ən qədim tikili isə XIII-XV əsrlərə aid edilir.

Yasəmən inqilabı

Tunisin paytaxtı Tunis şəhərində də kasıblar küçələrə çıxmağa başlayıblar. Paytaxtda əsasən, fəhlələrin yaşadıqları Ettadamen məhəlləsində yüzlərlə gənc mağazalara hücum çəkib, bir bankı yandırıb. Polis onlara qarşı güc tətbiq edib.

Hökumət bu vaxta qədər baş verən olaylarda 21 nəfərin öldüyünü açıqlayıb. Ancaq hüquq müdafiəçiləri ölənlərin sayının 50 nəfəri keçdiyini iddia edirlər.

Tunis hakimiyyəti ölkədə komendant saatı tətbiq edib. Lent.az-ın "Reuters" agentliyinə istinadən verdiyi məlumata görə, buna səbəb bir həftədən artıqdır ki, ölkədə işsizliyə, qiymət artımına və korrupsiyaya etiraz edən yoxsulların aksiyalarının səngiməməsidir.

Komendant saatı saat 20:00-dan saat 06:00-a qədər insanların və nəqliyyatın hərəkətinin qadağan edilməsini nəzərdə tutur. Ölkədəki bütün məktəblər və universitetlər artıq bağlanıb.

Bu arada Tunis prezidenti Zin əl-Abidin bin Əli ölkədə 300 min yeni iş yeri yaradılacağına söz verib.

Qeydə edək ki, indiyə qədər hüquq-mühafizə orqanları ilə baş verən toqquşmalarda 21 nəfər həyatını itirib.Bir aydır işsizlik, yoxsulluq və korrupsiyaya etiraz nümayişlərinin keçirildiyi Tunisdəki toqquşmalarda ölənlərin sayı 28 nəfərə çatıb.

Lent.az-ın "trt.net.tr" saytının Azərbaycan versiyasına istinadən verdiyi məlumata görə, komendant saatının tətbiq olunması və küçəyə çıxmağa qadağa qoyulmasına baxmayaraq, paytaxtda nümayişçilərlə təhlükəsizlik qüvvələri arasında qanlı toqquşmalar davam edir.

Nümayişçilər gecə saatlarında polisə və ətrafdakı binalara hücum edib. Atışmalarda ən azı 4 nəfərin vurularaq öldürüldüyü bildirilir. Müxalifət həftə sonundan bəri ən azı 50 nəfərin öldüyünü bəyan edib. Polis nümayişlərinin qarşısını ala bilmədiyi üçün paytaxta ordu qüvvələri yeridilib. Küçələrdə zirehli hərbi texnikalar gəzir.

Dövlət başçısı Zeynal Abidin Bin Alinin daxili işlər nazirini vəzifədən uzaqlaşdırması həbsdəkilərin azadlığa buraxılması barədə tapşırıq versə də, toqquşmalar ölkə ərazisinə yayılır. Yoxsulluq, korrupsiya və işsizliklə bağlı şüarlar sırasına indi fikir azadlığı, toplanma azadlığı kimi siyasi şüarlar da əlavə edilib.Kütləvi aksiyalar nəticəsində yanvarın 14-də hakimiyyətdən kənarlaşdırılan və ölkədən qaçmağa məcbur olan Tunis prezidenti Zin əl-Abidin bin Əlinin ailəsi çevrilişdən sonra ölkədən 1,5 ton qızıl aparmağa nail olub. Lent.az-ın "Mond" qəzetinə istinadən verdiyi məlumata görə, prezident ailəsinin Tunis Mərkəzi Bankında qızıl ehtiyatının alınması üçün öncə prezidentin xanımı Leyla müraciət etsə də, ona rədd cavabı verilib.

Daha sonra Zin əl-Abidin Bin Əli özü Tunis Mərkəzi Bankına müraciət edib. Bank əvvəlcə ona rədd cavab versə də, sonra qərarını dəyişib. Ehtimal olunur ki, 45 milyon dollar dəyərində qızılı ölkə sərhədindən prezident təyyarəsi ilə prezidentin xanımı çıxarıb. Zin əl-Abidin Bin Əli özü hazırda Səudiyyə Ərəbistanındadır.

İtalyan dili

İtalyan dili (lingua italiana) - İtaliya, San-Marino, Vatikan və İsveçrənin dövlət dili. Sloveniya və Xorvatiyanın əsasən italyan mənşəli vətəndaşların məskunlaşdığı bölgələrində ikinci rəsmi dil elan edilmişdir.

Şimali Afrika

Şimali Afrika (ərəb. شمال أفريقيا‎‎, ( kabil dili - Tafriqt ugafa) - 10 milyon kvadrat kilometr ərazini əhatə edən, Afrika qitəsinin şimal hissəsində yerləşən sahə. Çox hissəsini Saxara səhrası tutur.

Ərazidə aşağıdakı ölkələr yerləşir:

Misir

Liviya

Əlcəzair

Tunis

Mərakeş

Mavritaniya

Qərbi Saxara

SudanBunların əksəriyyətinin ərazisi 1 milyon км²-dən çoxdur. Sudan və Əlcəzairin isə əraziləri 2 milyon км²-dən çoxdur.

Kanar adaları, Eritreya, Həbəşistan və Madeyra da bəzən bu bölgəyə aid edilir.

Əlcəzair

Əlcəzair (ərəbcə: الجزائر), Əlcəzair Xalq Demokratik Respublikası (ərəbcə: الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية, berber: ⵟⴰⴳⴷⵓⴷⴰ ⵜⴰⵎⴻⴳⴷⴰⵢⵜ ⵜⴰⵖⴻⵔⴼⴰⵏⵜ ⵜⴰⵣⵣⴰⵢⵔⵉⵜ) - Şimali Afrikada dövlət. paytaxtı Əlcəzair şəhəridir. Ölkənin ərazisi 2.381.741 km² , 2008-ci ildə aparılmış rəsmi siyahıya almaya əsasən əhalisi 34.459.729 nəfərdir .

Ərəb dili

Ərəb dili (ərəb. اللغة العربية‎‎, ərəb. عربي‎‎) — Sami dillərinin Cənub qrupunun Şimal bölməsinə daxildir. Qohum dillərdən qədim tarixi, geniş yayılması, fonetik-qramatik və leksik xüsusiyyətlərini bu günədək qoruyub saxlaması ilə fərqlənir. BMT-nin 6 rəsmi və işlək dilindən biridir. Zəngin samit sisteminə malikdir (velar, farinqal, larinqal samitlər). Sadə sait sistemi mövcuddur. Söz sırası bir qayda olaraq belədir: XMT (xəbər-mübtəda-tamamlıq).

Müasir ərəb ədəbi dili əhalisi birlikdə iki yüz milyona çatan ərəb ölkələrində dövlət dili kimi qəbul edilmişdir. Ədəbi dil ilə yanaşı, əhalinin danışdığı məhəlli (ölkələr üzrə) dialekt və şivələr də mövcuddur. Bunlar bir-birlərindən və habelə ədəbi dildən ciddi şəkildə fərqləndiyi üçün müxtəlif ölkə ərəblərinin bir-birini anlamaması, müvafiq hazırlığı olmayan ərəblərin isə çox zaman ədəbi dili başa düşməməsi adi hal hesab edilir.

Ərəb əlifbası

Ərəb əlifbası — Suriya, İordaniya, İraq, Ərəbistan yarımadası ölkələri, Misir, Sudan, Somali, Eritreya, İran, Əfqanıstan, Pakistan, Mərakeş, Əlcəzair, Mavritaniya, Tunis, Liviya və s. ölkələrin əlifbası.

Afrika İttifaqı ölkələri
AnqolaBeninBotsvanaBurkina-FasoBurundiCənubi Afrika RespublikasıCənubi SudanCibutiÇadEfiopiyaEkvatorial QvineyaEritreyaƏlcəzairKabo-VerdeKamerunKeniyaKomor adalarıKot-d'İvuarKonqo Demokratik RespublikasıKonqo RespublikasıLesotoLiberiyaLiviyaMadaqaskarMalaviMaliMavrikiMavritaniyaMərkəzi Afrika RespublikasıMisirMozambikNamibiyaNigerNigeriyaQabonQambiyaQanaQvineyaQvineya-BisauRuandaSan-Tome və PrinsipiSeneqalSeyşel adalarıSomaliSudanSvazilendSyerra-LeoneTanzaniyaToqo • Tunis • UqandaZambiyaZimbabve
Ərəb Dövlətləri Liqası
Üzvləri BəhreynBƏƏCibutiƏlcəzairFələstinİordaniyaİraqKüveytQəmər adalarıQətərLivanMavritaniyaMərakeşMisirOmanSəudiyyə ƏrəbistanıSomaliSudanSuriya • Tunis • YəmənEmblem of the Arab League
Keçmiş üzvləri Liviya
İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı (OCI)
Üzv ölkələr

Albaniya • Azərbaycan • Banqladeş • Benin • Bəhreyn • Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri • Bruney • Burkina-Faso • Cibuti • Çad • Əfqanıstan • Əlcəzair • Fələstin Dövləti •
İndoneziya • İordaniya • İraq • İran • Kamerun • Komor • Kot-d'İvuar • Küveyt • Livan • Liviya • Malayziya • Maldiv adaları • Mali • Mavritaniya • Mərakeş • Misir •
Mozambik • Niger • Nigeriya • Oman • Qabon • Qambiya • Qana • Qayana • Qazaxıstan • Qətər • Qırğızıstan • Qvineya Bisau • Qvineya • Özbəkistan • Pakistan • Seneqal •
Səudiyyə Ərəbistanı • Somali • Sudan • Surinam • Suriya • Syerra Leone • Tacikistan • Toqo • Tunis • Türkiyə • Türkmənistan • Uqanda • Yəmən

Müşahidəçi ölkələr Bosniya və Herseqovina • Mərkəzi Afrika Respublikası • Rusiya Federasiyası • Şimali Kipr Türk Respublikası • Tailand
Müşahidəçi təşkilatlar Afrika Birliyi • Birləşmiş Millətlər Təşkilatı • Ərəb Birliyi • İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı • Bitərəf Dövlətlər Hərəkatı • Moro Milli Qurtuluş Cəbhəsi
ABŞ-ın əsas qeyri-NATO müttəfiqləri

Başqa dillərdə

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.