Sistema de coordenaes xeográfiques

El Sistema de Coordenaes Xeográfiques espresa toles posiciones sobro la Tierra usando dos de les tres coordenaes d'ún sistema de Coordenaes esfériques que ta alliniáu con exe de rotación de la Tierra. Ésti define dos ángulos mididos dende'l centru de la Tierra:

  • La llatitú mide l'ángulu ente cualesquier puntu y l'ecuador. Les llinies de llatitú denómense paralelos y son círculos paralelos al ecuador na superficie de la Tierra.
    • La llatitú suelse espresar en graos sexagesimales.
    • Tolos puntos allugaos sobre'l mesmu paralelu tienen la mesma llatitú.
    • Aquellos que s'atopen al norte del Ecuador reciben la denominación Norte (N).
    • Aquellos que s'atopen al sur del Ecuador reciben la denominación Sur (S).
    • Midir de 0º a 90º.
    • Al Ecuador correspuéndelu la llatitú 0º.
    • Los polos Norte y Sur tienen llatitú 90º N y 90º S respeutivamente.
  • La llonxitú mide l'ángulu a lo llargo del ecuador dende cualquier puntu de la Tierra. Acéutase que Greenwich en Londres ye la llonxitú 0º na mayoría de les sociedaes modernes. Les llinies de llonxitú son circulos máximos que pasen pelos Polos y denómense meridianos.

Combinando estos dos ángulos, pueden espresase la posición de cualesquier puntu de la superficie de la Tierra.

Por exemplu: L'Entregu, Asturies, tién una llatitú 43°17′15″N y llonxitú 5°38′20″W. D'esti mou un vector dibuxáu dende'l centru la Tierra al puntu 43°17′15″ norte del ecuador y 5°38′20″ al oeste del Meridianu de Greenwich, pasará por L'Entregu.

L'ecuador ye nidiamente una parte emportante pa esti sistema de coordenaes; representa el ceru de los ángulos de llatitú y el puntu mediu ente los Polos. Ye'l planu fundamental del sistema de coordenaes xeográfiques.

WorldMapLongLat-eq-circles-tropics-non
Mapa de la Tierra amosando les llinies de llatitú horizontales y llonxitú (verticales); Versión ampliada (pdf)
Geographic coordinates sphere
Llatitú phi (φ) y Llonxitú lambda (λ)

La tercera dimensión

Pa especificar un allugamientu dafechamente, debaxo o sobro la superficie de la Tierra, ye necesario indicar tamién la ellevación/altor. Esti datu puede espresase relativu al nivel del mar o la distancia al centru la Tierra. Úsase davezu respeutu al nivel mediu del mar per aciu de l'altitú.

Sistema de Coordenaes Proxeitaes

Al contrariu que les coordenaes xeográfiques que se caractericen por non tar proxeitaes, defínense distintes proxeiciones cartográfiques.

El sistema más utilizáu ye'l Sistema de Coordenaes Universal.

Goyar tamién

Enllaces esternos

Llatitú

La llatitú ye la distancia angular, midida sobre un meridianu, ente un puntu del planeta y l'ecuador. Mídese en graos. Si el puntu pertenez al hemisferiu norte ye positiva, y negativa pal hemisferiu sur. Varía ente 0º y 90º norte y ente 0º y - 90º sur.

Llonxitú

Etimoloxía: Del llatín: longitudo (llargor).

La llonxitú tien distintos significaos según l'área de conocimientu de la que se tea falando:

En física ye la distancia qu'hai ente dos puntos. Nel Sistema Internacional d'Unidaes ye una unidá de llonxitú y mídese en metros.

En xeografía espresa la distancia horizontal, paralela al ecuador, ente'l Meridianu de Greenwich de Londres y un determináu puntu de la Tierra. La llonxitú mídese en graos (ente 0 y 180º), minutos y segundos haza l'este o haza l'oeste (0º nel meridianu y hasta +180º o -180º).

Paralelu

Nómase paralelu al círculu formáu pola interseición de la esfera terrestre con un planu imaxinariu perpendicular al exe de rotación de la Tierra. Sobre los paralelos, y partiendo del meridianu que se toma como orixe, el Meridianu de Greenwich, mídise la llonxitú (arcu de circunferencia espresáu en graos sexagesimales), que pue ser Este u Oeste, en función del sen de la midida de la mesma. A desemeyanza de los meridianos, los paralelos nun son circunferencies másimes, (namái L'Ecuador), ya que nun contienen el centru de la Tierra.

L'ángulu formáu por un paralelu y la llinia ecuatorial nómase llatitú, que discrimina ente llatitú Norte y llatitú Sur, según l'hemisferiu. Xunto a los meridianos, formen el sistema de coordenaes xeográfiques basáu en llatitú y llonxitú.

Puntu cardinal

Los puntos cardinales son les cuatro direiciones derivaes del movimientu de rotación terrestre que conformen un sistema de referencia cartesianu pa representar la orientación nun mapa o na mesma superficie terrestre. Estos puntos cardinales son: l'Este, que vien señaláu pol llugar averáu onde sale'l sol cada día; l'Oeste, el puntu indicáu pol ocasu o aséu del sol nel so movimientu aparente, y si consideramos a la llinia Este-Oeste como la exa de les ascises nun sistema de coordenaes xeográfiques, la exa de les ordenaes taría descrita pela llinia Norte–Sur. Esta composición xenera cuatro ángulos de noventa graos que al empar, divídense poles bisectrices, xenerando Noroeste, Suroeste, Nordeste y Sureste. Repitiendo la mesma operación, llógrase la Rosa de los vientos que lleva usándose en navegación dende sieglos ancestrales

Sistema de Coordenaes Universal Tresversal Mercator

El Sistema de Coordenaes Universal Tresversal de Mercator (N'inglés Universal Transverse Mercator, UTM) ye un sistema de coordenaes sofitáu na proyeición xeográfica tresversa de Mercator, que se constrúi como la proyeición de Mercator normal, pero n'arróu de facela tanxente al Ecuador, faise tanxente a un meridianu. A desemeyanza del sistema de coordenaes tradicional, espresaes en llonxitú y llatitú, les magnitúes nel sistema UTM fainse en metros. (Ver Sistema de Coordenaes Xeográfiques)

N'otres llingües

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.