Salomón

El texto bíblicu referir a Salomón como'l tercer y últimu monarca del reino xuníu d'Israel (esto ye, enantes de la separación del territoriu israelita nos reinos de Judá ya Israel).[1] Fíu del rei David, Salomón llogró reinar sobre un estensu territoriu mientres casi cuatro décades,[2] posiblemente ente los años 965 y 928 e.C.[3]

Mientres el reináu de Salomón construyó'l primer Templu de Xerusalén y a él atribúyese-y l'autoría de los testos bíblicos titulaos Llibru de Eclesiastés, Llibru de los Proverbios y Cantar de Cantar.

Nel Tanaj y la Biblia hebrea conocer tamién como Jedidías.

Na Biblia dicir del rei Salomón que:

  • Heredó un considerable imperiu conquistáu pol so padre'l rey David, que s'estendía dende'l Valle Enchente na frontera con Exiptu, hasta'l ríu Éufrates, en Mesopotamia.[4][5][6][7][8]
  • Tenía una gran riqueza y sabiduría.[9]
  • Alministró'l so reinu al traviés d'un sistema de 12 distritos.[10]
  • Tuvo un gran harén, que incluyía a «la fía del faraón».[11][12][13]
  • Honró a otros dioses na so vieyera.[14][15]
  • Consagró'l so reináu a grandes proyeutos de construcción.[16]

Nel Corán, Salomón ye consideráu unu de los más importantes profetes. El musulmanes refiérense xeneralmente a él cola variante árabe, Sulayman.

SalomónPicto infobox auteur.png
Berruguete, Pedro - Salomon - c. 1500
Vida
Nacimientu Xerusalén1011 e. C.
Nacionalidá Reino de Israel y Judea
Fallecimientu

Xerusalén931 e. C.

(79/80 años)
Sepultura Xerusalén
Familia
Padre David
Madre Betsabé
Pareyes Reina de Saba
valor desconocíu
Oficiu
Oficiu escritor
Creencies
Relixón Xudaísmu
IMDb ch0034776

Salomón na Biblia

Luca Giordano - Dream of Solomon - WGA09004
El Suañu de Salomón (Luca Giordano).
Saabaghiberti
El rei Salomón al pie de la Reina de Saba (Ghiberti).
Dore Solomon Proverbs
Salomón escribe los Proverbios (Doré).

Salomón foi'l segundu de los fíos que tuvieron el rei David y Betsabé. Na Biblia, el profeta Natán informa a David de que Dios ordenó la muerte al so primer fíu como castigu pol pecáu del rei, quien unviara a la muerte a Urías, home de Betsabé, pa casase cola so esposa (2Samuel 12:14: «Fixisti bocayar a los enemigos de Dios» (lliteralmente: 'despreciasti los preceptos de Dios'). Tres una selmana d'oración y ayunu, David supo la noticia de la muerte del so fíu y «consoló» a Betsabé, quien darréu quedó embarazada, esta vegada de Salomón.

La hestoria de Salomón narrar nel Primer Llibru de los Reis, 1-11, y nel Segundu Llibru de les Cróniques, 1-9. Asocedió al so padre, David, nel tronu d'Israel escontra l'añu 970 e.C..[17] El so padre escoyer como socesor a instancies de Betsabé y Natán, anque tenía fíos de más edá habíos con otres muyeres. Foi alzáu al trueno enantes de la muerte del so padre, yá que'l so hermanascu Adonías proclamárase rei.

Adonías foi más tarde executáu por orde de Salomón, y el sacerdote Abiatar, partidariu so, foi depuestu del so cargu, nel que foi sustituyíu por Sadoc. Tamién foi asesináu'l xeneral Joab ensin respetar el derechu d'asilu del templu. Del relatu bíblicu paez deducise qu'a l'ascensión de Salomón al poder tuvo llugar una purga nos cuadros dirixentes del reinu, que fueron reemplazaos por persones lleales al nuevu rei.

Na Biblia diz:

Yahvé apaecer a Salomón… y díxo-y: Pide lo que quixeres que yo te dea. Y Salomón dixo:… Da pos al to siervu un corazón dondu pa xulgar al to pueblu, pa discernir ente lo bono y lo malo [pa poder gobernar....]

Y respondió Dios: facer conforme a les tos pallabres: he equí que te di corazón sabiu y entendíu

Cabo destacar que dicha sabiduría taba basada en siguir los mandamientos" [estatutos]:

Salomón amó a Yahvé, andando nos estatutos del so padre David

Él tenía bien claro que "La Llei de Yahvé… fai sabiu al inocente"[18]

A esi tipu de sabiduría referíase'l profeta Baruc:

Él [Dios] topó tolos caminos de la sabiduría, y dar a Jacob, el so siervu, a Israel, a quien ama. Asina apaeció na tierra la sabiduría y vivió colos homes.

Tamién l'apóstol Pablo fala d'ella:

Falamos sabiduría ente los qu'algamaron maduror; y sabiduría, non d'esti sieglu, nin de los príncipes d'esti sieglu, que perecen. Mas falamos sabiduría de Dios en misteriu, la sabiduría oculta,...la que nengún de los príncipes d'esti sieglu conoció; porque si haber conocíu, nunca habríen crucificáu al Señor

Esa "derechura" y "xusticia" que s'espublizaba na sociedá al aplicar la Llei de Dios llograba la prosperidá del so reinu, algamando la mayor rellumanza de la monarquía israelita. Caltuvo polo xeneral la paz colos reinos vecinos, y foi aliáu del rei Hiram I de Tiru, quien lo aidó en munches de les sos empreses.

Entamó numberoses obres arquiteutóniques, ente les que destaca percima de toes la construcción del Templo de Xerusalén como llugar pa la permanencia del arca de l'Alianza,[19] anque destaca tamién la ereición d'un fabulosu palaciu, la construcción d'un terremplén que xunía'l templu cola ciudá de Xerusalén.

Nes sos construcciones participó un gran númberu de téunicos estranxeros, como arbañiles y broncistas de Tiru o carpinteros de Gebal. Ente toos ellos destaca l'arquiteutu Hiram,[20] ya importáronse luxosos materiales procedentes de Fenicia.

Mientres l'intre del so reináu la monarquía hebrea tuvo'l so momentu de mayor prosperidá y la rellumanza de la so nación llamó l'atención de la reina de Saba. Falábase tamién del llamáu Xuiciu de Salomón.[21]

Gobernante y pueblu rexir so la Llei de Yahvé. (El pueblu enteru obedecer[22]). Finalmente... estableciérase'l Reinu de Dios na tierra:

Salomón...nel tronu del reinu de Yahvé sobre Israel

Y sentóse Salomón por rei nel tronu de Yahvé en llugar de David el so padre, y foi espolletáu; y obedecer tou Israel.

Dempués de termináu'l templu, nuna oración que Salomón-y fai a Yahvé recuérda-y la promesa fecha al so padre David la cual foi “…non te faltara varón delantre de mi, que se siente nel tronu d'Israel, namás que los tos fíos guarden el mio camín… ”[23] Dios concedía-yos tranquilidá nes sos fronteres.[24][25] L'orde y l'allegría primaben.[26]

Isaak Asknaziy 02.jpeg
Vanidá de vanidaes, y tou tipu de vanidá. Oliu que representa al rei Salomón yá vieyu y meditabundo (Isaak Asknaziy, Rusia, sieglu XIX).

Sicasí, pa consolidar el poder político d'Israel na rexón, contraxo matrimoniu con una de les fíes del faraón del Antiguu Exiptu Siamón. Salomón foise arrodiando de tolos luxos y foi adquiriendo'l grandor esternu d'un monarca oriental. Esto fixo, sicasí, que na segunda metá del so reináu cayera na idolatría, inducíu poles sos numberoses esposes estranxeres. Acordies con 1Reis 11:3, «tuvo -contrariando la Llei[27]- setecientes muyeres reines y trescientes concubinas, y eses muyeres esviáron-y el corazón»[28]

Kingdom of Israel 1020 map
Reinu d'Israel (monarquía xunida) en tiempos de Saúl y David, 1020–966 e.C. El territoriu siguió xuníu hasta la muerte de Salomón en 928 e.C.[29]

La seguridá interna y el control de les víes de comunicación facilitaren una amplia espansión del comerciu hebréu. Dicir na Biblia[30] que les sos naves llegaron hasta Ofir, en dalgún llugar del Mar Bermeya, onde cargaron 14.300 kg d'oru. Tanto'l rei como'l pueblu dedicar a comerciar;[31] fueron atrapaos pol enganía de riqueces y cayeron nel materialismu.[32] Equí diose'l puntu d'inflexón escontra una manera de vida que darréu sería causa de reproches per parte de los profetes:

anden esquiciaos, toos malváronse. Nun hai quien practique'l bien, nun hai nin unu[33] En cuenta de alministrar xusticia, los mesmos hebreos… “primíen a los probes” “acesmaben… a les persones. Les sos cases taben llenes de fraudes; con esos fraudes hanse engrandecido y fixéronse ricos…[34][35][36]

Nes transaiciones, el rei demostraba que yá nun yera xustu.[37] Alicó la tema de la esclavitú nos infieles.[38] Dexó sacerdotes qu'en munchos casos yeren indignos.[39] Cubrir d'elementos de guerra (xarrés y caballos).[40]

Aquél pecáu de Salomón (priorizar el llogru de riqueza per sobre la Llei de Dios) foi la causa de qu'a'l so muerte estremara'l reinu d'Israel. [La división d'Israel yera inesorable, pero asocedería na xeneración del so fíu].[41]

Pero anque cometió esti pecáu (cayer na vanidá, la soberbia...), penóse y depués escribió'l Llibru de Eclesiastés p'aconseyar a otros a que nun siguieren el so exemplu. Ellí menta «vanidá de vanidaes, tou ye vanidá» y esto refierse a la so vida inicua. Salomón escribe esti llibru como un testimoniu y exemplu de que les coses d'esti mundu nun son duraderes.

Asoceder el so fíu Roboam, que la so madre yera Naamá, ammonita. Pero puestu, partir norte apaecería como 'rebelde' ([10 de los dolce tribus d'Israel (toes sacante Judá y Benjamín). Asina quedaría estremáu'l reinu.

Causes de la división del reinu

Mientres la primer metá del so reináu, rexir so la Llei de Yahvé (y el pueblu enteru obedecer[42]). Pero na segunda metá del so reináu les sos esposes estranxeres esviáron-y el corazón”.[43]

Al poco tiempu abandonó la "derechura" y "xusticia" que lo caracterizara y tol reinu foi copiando la forma de vida de les naciones vecines (priorizando les ganancies materiales, esto ye, el materialismu.[44]

Les construcciones entamaes pol rei y el parabuxel de la so corte esixíen enormes contribuciones en dineru y mano d'obra, que la parte más próspera del pueblu -tamién yá imbuyíu d'acobicia- nun quería apurrir.[45] Los privilexos concedíos a Judá fixeron crecer el descontentu ente los diez tribus del Norte (les más fanegueres), onde Jeroboam fíxose ecu d'esti descontentu y púnxose al frente del llevantamientu que va llevar más tarde a la separación de los reinos d'Israel y de Judá.

Salomón nel imaxinariu colectivu

Stamp of Israel - Festivals 5721 - 0.40IL
Estampilla israelín dedicada al rei Salomón, 1960. Los sos atributos son la balanza de la Xusticia y el planu del Templu.[46]

Na tradición de la Ilesia ortodoxa etíope, señálase que Salomón tuvo un fíu cola reina de Saba, llamáu Menelik I, quien sería futuru rei d'Etiopía, y de quien la tradición diz que sacó l'Arca de l'Alianza d'Israel, llevándola al so reinu y depositándola na Ilesia de Santa María de Sion, Esta historia vien nel llibru Kebra Nagast.

En Les mil y una nueches, dellos cuentos árabes señalenlu como un poderosu rei, que tenía cualidaes de hechicería que-y dexaron consolidar un imperiu y encarcelar a los numberosos demonios del desiertu (ifrit). A los ifrit (xenios), zarrar en vasíes de folla sellaes col nome de Dios, por negase estos a siguir los mandatos del Peraltu y sometese a los homes. Nel relatu ye llamáu Sulaymán, fíu de Daud (David).

Nel cine

Delles películes onde'l protagonista ye Salomón son les siguientes:

Añu Película Direutor Intérprete
1959 Salomón y la reina de Saba King Vidor Yul Brynner y Gina Lollobrigida
1997 Solomon Roger Young Ben Cross y Vivica A. Fox

Precesión y Socesión

Predecesor:
David
SALOMÓN
Rei d'Israel
—Reinu unificáu de Judá ya Israel—

965-928 e.C.
Socesor:
Roboam (rei de Judá)
Jeroboam (rei d'Israel).

Ver tamién

  • Templu de Xerusalén
  • Ars Goetia
  • La Llave Menor de Salomón
  • Primer guerra israelita-aramea
  • Kebra Nagast

Referencies

  1. La Biblia describir como l'home más sabiu de la Tierra: «un corazón tan sabiu y entendíu, que nun hubo enantes de ti otru como tu, nin dempués de ti llevantará otru como tu» (1Reis 3:12).
  2. el so reinu estender dende'l ríu Eúfrates hasta la frontera con Exiptu; promovio'l comerciu internacional y la diplomacia, patrocinando coles mesmes grandes proyeutos edilicios. Wilkinson (2011, p. 298)
  3. Estudiu lleváu a cabu dientro del Programa Científicu Israelín y dedicáu a la hestoria del pueblu xudíu (The Jewish People, Xerusalén: Keter, 1973, seición 7); similares son les feches consideraes por Philip Parker (World History, Londres: Harper-Collins, 2004, pp. 30-31).
  4. 1Reis 4:21
  5. Deuteronomio 1:7,11:24
  6. Josué 1:4
  7. 2Samuel 8:3
  8. 1Cróniques 18:3
  9. 1Reis 10:23
  10. 1Reis 4:7
  11. 1Reis 3:1
  12. 1Reis 11:1,3
  13. 1Reis 9:16
  14. 1Reis 11:1-2
  15. 1Reis 11:4-5
  16. 1Reis 9:15,17-19
  17. 1Reis 6:1
  18. Salmo 19:7
  19. 1Reis 6
  20. 1Reis 7:13-14
  21. 1Reis 3:16-28
  22. 1Cróniques 29:23
  23. 1Reis 3:20
  24. 1Reis 5:4
  25. Salmo 147:14
  26. 1Reis 4:20
  27. Deuteronomio 7:3,4
  28. 1Reis 11:3
  29. Estudiu lleváu a cabu dientro del Programa Científicu Israelín y dedicáu a la hestoria del pueblu xudíu (The Jewish People, Xerusalén: Keter, 1973, seición 7); conclusiones reafitaes por Sarah Kochab (Israel, Barcelona: Foliu, 2005, p. 26).
  30. 1Reis 9:28
  31. “Construyó'l rei Salomón una flota…”, y dedicóse a comerciar (1Cróniques 22:3; 1Reis 10:15
  32. 1Reis 9:27,28
  33. Salmo 53:3
  34. Isaías 10:2
  35. Jeremías 5:27
  36. Miqueas 3:11
  37. 1Reis 9:12-14
  38. 1Reis 9:22
  39. 2Reis 23:13,5
  40. Isaías 2:7). Esto contrariaba el mandatu divín: “El rei… nun tendrá de tener munchos caballos (porque s'usaben pa los carros de combate)”] (Deuteronomio 17:16,17; Éxodo 14:23; Josué 11:4,6; 1Reis 20:25)
  41. 1Reis 11:1-12
  42. 1Cróniques 29:23)i
  43. 1Reis 11:3
  44. Nehemias 13:26-
  45. 1Reis 12:4
  46. Serie "Reis d'Israel", diseñada por Asher Kalderón.

Bibliografía

  • Dubnow, Simón (1977). Manual de la Hestoria Xudía. Buenos Aires: Sigal.
  • Kochav, Sarah (2005). Grandes civilizaciones del pasáu: Israel. Foliu.
  • Sei-Rajna, Gabrielle (2000). L'abecedaire du Judaïsme. París: Flammarion.
  • Wilkinson, Philip (2011). Religiões. Rio de Janeiro: Zahar.
  • Wilkinson, Philip (2008). Religions.

Enllaces esternos

Antiguu Testamentu

L'Antiguu Testamentu ye —según el canon cristianu— la primer parte de la Biblia. Contién el Pentateuco, y otres series de llibros históricos, sapienciales y proféticos. En total numberar nel Antiguu Testamentu 39 llibros na versión protestante, 46 llibros na versión de la Ilesia católica, y 51 llibros na de la Ilesia ortodoxa.

Los xudíos estremen los llibros del Tanaj en tres grupos distintos: Torá (la Llei), Neviim (los Profetes) y Ketuvim (los Haxógrafos).

El grupu denomináu testigos de Jehová prefier la espresión Escritures Hebrees pa referise a esta colección de llibros.

Australia

Australia ye'l sestu país más grande del mundu, y l'únicu qu'ocupa un continente enteru (ensin considerar Oceanía). Australia tamién alministra la islla de Tasmania, asitiada nel sur. Los países vecinos son: Nueva Zelanda nel sureste, y Papúa Nueva Guinea ya Indonesia nel norte. El nome Australia vien de la fras llatina terra australis incognita (tierra austral desconocida).

David

David (hebréu: דָּוִד, «l'amáu» o «l'escoyíu de Dios»; c. 1040-966 e.C.) foi un rei israelita, socesor del rei Saúl y el segundu monarca del Reinu d'Israel, llogrando unificar el so territoriu ya inclusive espandilo, de manera d'entender les ciudaes de Xerusalén y Samaria, Petra, Zabah y Damascu. La hestoria de David figura na Biblia, nos Llibros del profeta Samuel y nel Llibru de los Salmos. David foi unu de los grandes gobernantes d'Israel y padre d'otru d'ellos, Salomón. Ye veneráu como rei y profeta nel xudaísmu, el cristianismu (católicos el 29 d'avientu) y l'islam.

Dólar d'Estaos Xuníos d'América

El dólar de los Estaos Xuníos ($ o USD ISO 4217) ye la moneda qu'acuña'l bancu central de los Estaos Xuníos d'América. El so valir tómase como referente en munchos aspeutos de la economía mundial, afitándose na fuercia de la economía d'esti país.

La moneda entró n'usu oficialmente'l 6 de xunetu de 1785.

Idioma inglés

L'idioma inglés ye una llingua xermánica occidental col so orixe n'Inglaterra. Tien unos 410 millones de falantes nativos, magar que como llingua franca mundial la cifra de persones que l'albidren pue ser de 1.100 millones.

Ye descendiente d'idiomes falaos poles tribus xermániques d'Anglos, Saxones y Xutos asitiaos na fastera suroriental d'Inglaterra nel sieglu V, espardiéndose posteriormente sobre territorios ocupaos por idiomes celtes qu'angüaño sobreviven n'Escocia, Gales, Cornualles ya Irlanda.

Esti inglés ye conocíu como inglés antiguu, llueu influyíu pol noruegu antiguu de los invasores viquingos. La invasión normanda de 1066 fizo que la llingua de cultura fuera el francés, calteniéndose na alministración de xusticia hasta'l sieglu XVIII. L'inglés foi la llingua popular desprestixada hasta'l sieglu XV, conociéndose como Inglés mediu. Nesta dómina s'inxertaron pallabres d'orixe llatín, qu'anguaño formen la metá del vocabulariu. L'inglés perdió la mayor parte de les inflexiones propies del tueru xermánicu. Hacia l'añu 1500 tuvo llugar el llamáu Gran camudamientu vocálicu tresformando la llingua nel actual Inglés modernu.

Beowulf y los Cuentos de Canterbury son los meyores exemplos del inglés premodernu.

La obra de William Shakespeare tamién influyó nel inglés actual, asina como l'espardimientu del idioma por mor del imperiu británicu, que fizo que llingües de tou'l mundu influyeren nel léxicu.

Islles Fixi

Les Islles Fixi (n'inglés: Fiji; en fixanu: Matanitu ko Viti; n'indostánicu: फ़िजी, فِجی), oficialmente República de les Islles Fiji, ye un país insular allugáu nel sur del Océanu Pacíficu, al este de Vanuatu, oeste de Tonga y al sur de Tuvalu.

Islles Salomón

Les Islles Salomón (n'inglés: Solomon Islands) son un país d'Oceanía que forma parte de la Mancomunidá Británica de Naciones. El so territoriu ta ensamáu por más de 990 islles pertenecientes a la Melanesia, allugaes al este de Papúa Nueva Guinea.

Melanesia

Melanesia ye una subrrexón d'Oceanía, que s'estiende dende la islla de Nueva Guinea, na fastera suroccidental del océanu Pacíficu y el mar d'Arafura, al oeste, hasta Fiji, que marca la so llende oriental.

La rexón inclúi cuatro estaos independientes (Vanuatu, islles Salomón, Fiji y Papúa Nueva Guinea), amás de la colectividá especial francesa de Nueva Caledonia, y la rexón indonesia de Nueva Guinea Occidental. La mayoría la rexón pertenez al Hemisferiu Sur, sacante unes poques islles de la fastera noroccidental de Nueva Guinea Occidental, que tán asitiaes perriba la llinia l'ecuador.

El nome de la rexón utilizolu per primer vegada Jules Dumont d'Urville en 1832 pa denomar un grupu d'islles qu'elli consideraba que los sos habitantes teníen carauterístiques étniques estremaes de les de los habitantes de Polinesia y Micronesia.

Monasteriu d'El Escorial

El Real Monasteriu de San Lorenzo de El Escorial ye un complexu qu'inclúi un palaciu real, una basílica, un panteón, una biblioteca , un colexu y un monasteriu. Atópase na llocalidá española de San Lorenzo de El Escorial, na Comunidá de Madrid, y foi construyíu ente 1563 y 1584.

El palaciu foi residencia de la Familia Real Española, la basílica ye llugar de sepultura de los reis d'España y el monasteriu fundáu por monxos de la Orde de San Jerónimo– ta ocupáu anguaño por flaires de la Orde de San Agustín. Ye una de les más singulares arquitectures Arquiteutura de la Renacencia renacentistes d'España y d'Europa. Asitiáu en San Lorenzo de El Escorial, ocupa una superficie de 33.327 m², sobre la fastera meridional del monte Abantos, a 1028 m d'altitú, na Sierra de Guadarrama. Ta xestionáu por Patrimoniu Nacional.

Conocíu tamién como Monasteriu de San Llorienzo El Real, o, cenciellamente, El Escorial, foi escurríu na segunda metá del sieglu XVI pol rei Felipe II y el so arquiteutu Juan Bautista de Toledo, anque darréu intervinieron Juan d'Herrera, Juan de Minjares, Giovanni Battista Castello El Bergamasco y Francisco de Mora. El rei concibió un gran complexu multifuncional, monacal y palaciegu que, afiguráu por Juan Bautista de Toledo según el paradigma de la Traza Universal, dio orixe al estilu herreriano.

Foi consideráu, dende finales del sieglu XVI, la Octava Maravía del Mundu, tantu pol so tamañu y complexidá funcional como pol so enorme valor simbólicu. La so arquiteutura marcó'l pasu del platerescu renacentista al clasicismu desornamentado. Obra ingente, de gran monumentalidad, ye tamién un receptáculu de les demás artes.

Les sos pintures, escultures, cantorales, pergaminos, ornamientos llitúrxicos y demás oxetos suntuarios, sacros y áulicos faen qu'El Escorial sía tamién un muséu. La so complexa iconografía y iconoloxía mereció les más variaes interpretaciones d'historiadores, almiradores y críticos. El Escorial ye la cristalización de les idees y de la voluntá de la so impulsor, el rei Felipe II, un príncipe renacentista.

Nauru

La República de Nauru (en nauruanu, Naoero; n'inglés, Republic of Nauru), ye un estáu de Micronesia, allugáu nel océanu Pacíficu central, que comprende una sola islla xusto al sur del ecuador. Llenda al norte colos Estaos Federaos de Micronesia, al este con Kiribati, al sur coles Islles Salomón y al oeste con Papúa Nueva Guinea. A 4.000 km al suroeste alcuéntrase Australia. Ye un atolón de forma oval, elleváu, escarpáu nes sos orielles marines y con areñoses sableres intercalaes con dunes coralines na so oriella interior, y con una superficie de 21,3 km².

Poblada por tribus micronesies y polinesies, Nauru foi reclamada y anexonada como una colonia más pol Imperiu alemán a finales del sieglu XIX. Tres la derrota alemana na Primer Guerra Mundial, Nauru convertir nun protectoráu de la Sociedá de Naciones alministráu per Australia, Nueva Zelanda y el Reinu Xuníu. Darréu, mientres la Segunda Guerra Mundial, Nauru foi ocupada por tropes xaponeses, quien ganaron terrén en numberosos archipiélagos del Pacíficu. Tres el fin de la guerra y l'espulsión del xaponeses de la islla, Nauru volvió constituyise nun protectoráu hasta qu'algamó la independencia d'Australia en 1968.

Gran parte de la so prosperidá deber a la esplotación de los depósitos de fosfatu que s'atopen na islla y que'l so orixe ye aldericáu: podríen ser depósitos de guanu acumulaos mientres miles d'años o podríen ser d'orixe marín. El fosfatu utilízase como fertilizante y la mayoría del producíu na islla ye esportáu a Australia. Cola cercana estinción de les reserves de fosfatu, Nauru fai frente a un futuru económicu pocu claru y abondo inciertu. Parte de la riqueza llograda cola esplotación d'esti recursu foi asitiada como fideicomiso pal futuru. N'atropando hasta 2000 millones de dólares estauxunidenses, la mala calidá de les inversiones escoyíes y el so usu pa completar presupuestos deficitarios añu tres d'añu fixo amenorgar los aforros, y en 2004 el restante foi vendíu p'atayar la so delda esterna. Sicasí, pa intentar desaniciar dicha situación, Nauru acoyó un centru de detención de refuxaos ente 2001 y 2008 en cuenta de ayuda económica d'Australia, nación encargada de supervisar diches instalaciones.

A pesar de la so ínfima población, que nun devasó los 10 000 habitantes hasta 2011, Nauru foi gobernada dende la so independencia en 1968 por 16 presidentes en nin más nin menos que 30 mandatos, llegando a dase'l casu de Bernard Dowiyogo con siete mandatos. Pela so parte, Frederick Pitcher ye'l presidente que menos tiempu llegó a gobernar. N'efectu, el so mandatu enllargóse mientres namái cinco díes en payares de 2011. Per años, 2003 foi'l más inestable, una y bones el pequeñu país oceánicu llegó a ver cinco presidentes y seis mandato, por cuenta de que René Harris presidió'l país los primeres y últimos díes del añu. Tamién cabo destacar que Nauru ye l'estáu soberanu más pequeñu d'Oceanía y el terceru más pequeñu del mundu, namái superáu por El Vaticanu y Mónaco. Coles mesmes, Nauru ye la segunda nación miembru plenu de Naciones Xuníes con menor superficie del planeta.

Como otru datu interesante, la República de Nauru, dende'l so debú n'Atlanta 1996, ye'l país soberanu menos pobláu de toos aquellos que compiten de forma habitual nos Xuegos Olímpicos.

Nueva Guinea Alemana

Nueva Guinea Alemana (n'alemán: Deutsch-Neuguinea) foi un protectoráu alemán dende 1884 hasta 1914, consistente en partir nordés de Nueva Guinea y dellos grupos d'islles cercanos.

La parte principal de la Nueva Guinea Alemana yera'l Kaiser-Wilhelmsland, partir nordés de Nueva Guinea, anguaño parte de Papúa Nueva Guinea. Les islles del archipiélagu Bismarck asitiaes al oeste de Kaiser-Wilhelmsland y anguaño tamién pertenecientes a Papúa Nueva Guinea, tamién yeren parte del protectoráu.

Amás la mayoría de los territorios alemanes del Pacíficu yeren parte de la Nueva Guinea Alemana: les Islla Salomón Alemanes (Buka, Bougainville y delles islles menores), les Carolines, Paláu, les Marianes (sacante Guam), les Islles Marshall y Nauru, en total envalórase que la Nueva Guinea Alemana tenía una estensión de 249 500 km².

Oceanía

Oceanía ye una fastera del mundu, constituyida poles grandes islles d'Australia, Papúa Nueva Guinea y Nueva Zelanda, asina como por una bayura de islles más pequeñes, normalmente coralines y volcániques, distribuyíes pel Océanu Pacíficu. El conxuntu ta consideráu un continente, magar qu'a Australia sola tamién-y dan esi nome.

Panamá

La República de Panamá ye un país d'América Central, allugáu ente Costa Rica y Colombia, el Mar Caribe y l'Océanu Pacíficu.

Nél afáyase la Canal de Panamá canal interoceánica que facilita la comunicación ente l'océanu Pacíficu y l'Atlánticu. El país tamién abarca la estaya llibre de Colón, la fana franca más grande del hemisferiu occidental y la segunda más grande del mundu.

Papúa Nueva Guinea

L'Estáu Independiente de Papúa Nueva Guinea (informalmente Papúa Nueva Guinea o PNG), ye un país d'Oceanía qu'ocupa la metada oriental de la islla de Nueva Guinea y una numberosa cantidá d'islles alrodiu. Ta allugada al norte d'Australia y al oeste de les Islles Salomón, al sudoeste del Océanu Pacíficu, nuna rexón definida dende entamos del sieglu XIX como Melanesia. La so capital ye Port Moresby.

Sabela II del Reinu Xuníu

Elizabeth Alexandra Mary Windsor (21 d'abril de 1926, Mayfair ), más conocida como Sabela II, ye la Reina y Xefa d'Estáu del Reinu Xuníu de Gran Bretaña ya Irlanda del Norte, Antigua y Barbuda, Australia, Bahames, Barbados, Belize, Canadá, Granada, Nueva Zelanda, Papúa Nueva Guinea, Saint Kitts y Nevis, Saint Lucia, San Vicente y les Granadines, Islles Salomón, Tuvalu y Xamaica. Los anteriormente mencionaos conformen los denominaos Reinos de la Mancomunidá.

Xubió al tronu'l 6 de febreru de 1952. El so títulu oficial nel Reinu Xuníu ye: Sabela Segunda, Pola Gracia de Dios, del Reinu Xuníu de Gran Bretaña ya Irlanda del Norte y de los Sos Otros Reinos y Territorios Reina, Xefa de la Mancomunidá, Defensora de la Fe. (n'inglés): Elizabeth the Second, by the Grace of God, of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland and of Her other Realms and Territories Queen, Head of the Commonwealth, Defender of the Faith.

Títulos:

Gran Maestre de la Orde de la Xarretera

Gran Maestre de la Orde del Imperiu Británicu

Sieglu X e.C.

El sieglu X e.C. empezó'l 1 de xineru de 1000 a. C. y terminó'l 31 d'avientu de 901 a. C.

Templu de Xerusalén

El Templu de Xerusalén (hebréu: בית המקדש, Beit Hamikdash) o'l Templu de Salomón foi'l santuariu principal del pueblu d'Israel y contenía nel so interior el Arca de l'Alianza, el candelabru de los siete brazos y demás instrumentos emplegaos pa llevar a cabu'l cultu hebraicu en tiempos de la Edá Antigua.Alcontrar na escampada del monte Moriá, na ciudá de Xerusalén, onde s'alluguen na actualidá la Cúpula de la Roca y la Mezquita d'A el-Aqsa.

El Primer Templu foi construyíu pol rei Salomón pa sustituyir al Tabernáculo como únicu centru de cultu pal pueblu xudíu. Foi escaláu pol faraón Sisac (Sheshonq I) en 925 e.C. y destruyíu polos babilonios mientres el segundu asediu de Nabucodonosor II a Xerusalén en 587 e.C.

El Segundu Templu, muncho más modestu, foi completáu por Zorobabel en 515 a. C. (mientres el reináu del persa Darío I) y darréu consagráu. Tres les incursiones paganes de los seleúcidas, foi vueltu consagrar por Judas Macabéu en 165 e.C. Reconstruyíu y ampliáu por Herodes, el Templu foi de la mesma destruyíu poles tropes romanes al mandu de Pedrete nel añu 70, nel Sitiu de Xerusalén, mientres la primer guerra xudía. La so principal muerte ye'l Muriu de los Llamentos, tamién conocíu como Kotel o Muriu Occidental.La escatoloxía hebrea establez qu'el Tercer Templu de Xerusalén va ser reconstruyíu col advenimiento del mesíes del xudaísmu.

Vanuatu

Vanuatu, oficialmente República de Vanuatu, ye un país allugáu nel Océanu Pacíficu Sur. L'archipiélagu ta allugáu a unos 1.750 km al este d'Australia, 500 km al noreste de Nueva Caledonia, al oeste de Fiji y al sur de les Islles Salomón. El so nome colonial yera Nueves Hébrides; esti nome úsase namái pa referencies históriques.

N'otres llingües

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.