Revolución Francesa

La Revolución Francesa ye'l entamu de l'Historia Contemporánea. Esti fechu qu'asocedio en Francia tien repercusiones en tol mundu y ye una fecha cimera pa l'Hestoria y pa munches Ciencies Sociales.

Prise de la Bastille
Toma la Bastilla, 14 de xunetu de 1789

Discutiniu historicu y factores de la Revolución

Nun hai apautau nada ente los historiadores que anguaño siguin l'alderique si foi un fechu inevitable o si pola escontra foi una conxunción de fautores que xugaron en pro de los intereses d'una clas social, la burguesia.

Tamién hai un discutiniu perfuerte sobro'l papel de les vanguardies y les minoríes socatreres de les mases, que dalgunos creen que nun guetaben camudamientos tan estremos.

Ente los factores oxetivos señalaos pal desendolque d'esti procesu revolucionariu: la crisis de la sobrevivencia, males colleches y fame; tamién marcó munchu'l cursu de la revolución el mieu de los ciudadanos y la guerra na que Francia lluchaba escontra Prusia y a la radicalización del procesu el baltiu de la revolución escontra la relixón.

Tamién se tien señalao como factores pero estos anguaño nun tan apautaos xeneralmente y por ende tendremoslos como soxetivos; nos qu'alcontramos la mala xestión del rei de Francia, Lluis XVI y que los reis europeos tarrecieron del españíu revolucionariu y en 1792 declararon-y la guerra a Francia.

Causes de la Revolución

Fases de la Revolución

Revolución de los Privilexaos

La Revolución entamo pola clas privilexada, que tarrecía perder los sos privilexos ante'l temor de que se-yos impusieren impuestos, polo que a la convocatoria de Lluis XVI en 1787 d'una Asamblea de Notables éstos retruquen-y pidiendo la covocatoria d'Estaos Xenerales y el rei vese obligau a defenestrar al so ministru de Facienda.

Por ello en 1788 convoquense los Estaos Xenerales y nesto produzse un gran alderique alrodiu de la forma de votu que col apoyu de Nobleza y Cleru la Burguesia algama el votu por representante y non por estamentu como hasta agora y nesti puntu ye cuandu pas la soberania del Rei a la Nación.

Revolución Lliberal

El 20 de xun u'l tercer estáu, atopa los estaos xenerales pesllaos y creyendo que quien finar con ellos, los representantes del tercer estau con una migaya de representantes de la ñobleza y el cleru colan pal Xuegu la Pelota onde xuraran nun dixebrase hasta apurrir a Francia una Constitución y asina tornanse nuna Asamblea Constituyente. El rei ablucau ante l'axitación social, pierde los papelos, y aunque sofitará a l'Asamblea, esti procesu finará baltiandose en escontra d'elli colos socesos de la Toma la Bastilla el 14 de xunetu de 1789.

L'españiu revolucionariu siguirá durante xunetu y agostu que finará cola proclamación el 26 d'agostu de 1789 de la Declaración Universal de Derechos de l'Home y el Ciudadanu; qu'aunque nun torga l'esclavitú y nun hai derechos sociales ye un simbolo porque establez una llei penrriba de toos de calter universal.

En setiembre medra la tensión, la corte cola pa Paris pola inseguridá de Versalles y nesti momentu ye cuando se funden los clubs (xermenes de lo que güei entendemos por partíos políticos). El gobiernu decide nacionalizar los bienes de la Ilesia, el Rei y los fuxios.

Entos finen la primer Constitución d'Europa qu'establez un réxime lliberal, sustentau nel principiu de soberania nacional y qu'intenta finar col centralismu borboinicu dixebrando Francia en 83 partes. Esta constitución dixebra a los ciudadanos ente los activos, elixendo y pudiendose presentase y los ciudadanos pasivos que nun tienen derechos politicos, según el nivel de renta. La Constitución va acompañada de una llexislación lliberal que beneficia a les clases medies: vendese los bienes de la Ilesia, la torga de los gremios y dempués tres d'unes griesques llaborales torgase tamién los sindicatos.

La llexislación tamién ataca al cleru cola peslla de conventos y l'atribución de nomar cargos de la Ilesia al estáu lo que'l Papa Pio VI refugó dende'l empecipiu.

La Contitución aprébase el día 1 d'ochobre de 1791. Polo tanto l'Asamblea hasta agora constituyente tornase llexislativa namás, aunque tendra que demostrar tar al altor de les circunstancies pues habra d'enfrentase a una abegosa situación internacional, munchos paises absolutistes plantegaron la guerra escontra Francia y en Francia mesmu aniciase l'idega de entrar en guerra, cosa que a la fin asocede y en 1792 declarase la guerra a Austria.

La Revolución Democrática

A partir d'agora enmpecipiase una etapa de gran inestabilida política y medra l'inflación entainada pola guerra.

El rei ye presu al intentar fuxir y nesti momentu produzse l'Asalto a les Tugeries, Palaciu rial, que ye xuzgau y axusticiau a la guillotina

Antiguu Réxime

Antiguu Réxime (en francés: Ancien régime) foi'l términu que los revolucionarios franceses utilizaben pa designar peyorativamente al sistema de gobiernu anterior a la Revolución francesa de 1789 (la monarquía absoluta de Lluis XVI), y que s'aplicó tamién al restu de les monarquíes europees que'l so réxime yera similar. El términu opuestu a este foi'l de Nuevu Réxime (n'España, Réxime Lliberal).

Puede aplicase tamién como equivalente a una dómina que, práuticamente, coincidiría colo que se conoz como Edá Moderna.

Comuña francesa

Una comuña ye, según la llei, una coleutividá territorial, estes reflexen la división de Francia n'aldegues nel tiempu de la Revolución. Los sos órganos son el Conseyu territorial -y mairie (alcalde) y nel casu que nun puedan exercer el so poder unu o más axuntos. La pallabra francesa commune surdió nel sieglu XII, del vocablu perteneciente al llatín medieval communia, que'l so significáu ye pequeñu conxuntu de xente compartiendo una vida común, del llatín communis, coses de mancomún.

El númberu d'habitantes nuna comuña puede variar, por casu puede ser dende una ciudá de dos millones d'habitantes como París hasta una pequeña aldega de 10 o 11 persones.

Congresu de Viena

El Congresu de Viena foi un alcuentru internacional celebráu na capital austriaca, convocáu coles mires de restablecer les fronteres d'Europa tres la derrota de Napoleón Bonaparte y reorganizar les ideoloxíes polítiques del Antiguu Réxime.

Con éses la so intención yera retornar Europa a la situación anterior a la Revolución francesa (1789) non yá pa restablecer les fronteres nacionales trastornadas faía cuasi 20 años, sinón amás p'asegurar un equilibriu de poder qu'evitara otra serie de conflictos armaos a gran escala, como fueron; primero les Guerres revolucionaries franceses y dempués les Guerres Napoleóniques.

Europa

Europa ye un continente allugáu nel hemisferiu Norte. Xeográficamente ye una de les mayores penínsules d'Eurasia, la más occidental d'elles, magar que considérase, por razones culturales, que ye un continente estremáu d'Asia. Tien una estensión de 10.180.000 km²,un 2% de la superficie total de la Tierra y un 6,8% de la superficie total non sumerxida, con una población (2016) de 741 millones d'habitantes, el 11% del total mundial. Llenda al norte col océano Glacial Árticu, al oeste col océanu Atlánticu, al este con Asia y al sur col mar Mediterraneu. De magar 1850 considérase que la so llende oriental, lo que la separta d'Asia, ye la llínia formada poles cordeleres de los Urales y el Cáucasu, el ríu Ural, los mares Caspiu y Negru y los estrechos turcos. Magar qu'el términu «continente» ye puramente xeográficu, la llende terrestre ente Europa y Asia ye arbritraria, y foi redefinida delles veces dende l'apaición del conceptu d'Europa como daqué estremáu d'Asia,, na Antigüedá clásica. Una división que señala les diferencies culturales, llingüístiques y étniques ente los dos llaos de la llende, diferencies, sicasí, que van apaeciendo como un continuum según viaxamos hacia l'este n'Eurasia y qu'en dengún casu reflexen realidaes completamente estremaes. La llende xeográfica convencional tampoco sigue les llendes de los estaos actuales; asina, neto Rusia que Turquía y Kazajstán son estaos trescontinentales, y también, si aplicamos estrictamente'l carácter fronterizu de les montañes del Cáucasu, Xeorxa y Azerbaiyán.

Políticamente Europa divídese n'alredor de 50 estaos soberanos; el mayor d'ellos y más pobláu ye Rusia, qu'ocupa'l 39% del so territoriu y abelluga'l 15% de la so población. El clima del continente vese influyenciáu enforma poles corrientes templaes del Atlánticu, que suavicen les temperatures ivernales ya estivales na mayoría del continente, inclusu a llatitúes nes qu'el clima, notros continentes como Asia y América del Norte, ye estremu. De resultes d'esta influyencia les variaciones térmiques estacionales son mayores nes fasteres del continente alloñaes de la costa que a la vera d'ella.

Europa, y especialmente la Grecia clásica, foi el llugar de nacencia de la civilización occidental. La cayida del Imperiu Romanu d'Occidente nel añu 476, y la sosiguiente Era de les Migraciones, marcaron el final de la historia antigua y la llegada de la Edá Media. L'humanismu renacentista, la llegada de la nomada Era de los Descubrimientos, y el desarrollu del arte y la ciencia ficieron del continente un actor principal nos asuntos globales. Ente los sieglos XVI y XX les potencies europees controlaron la mayoría del territoriu de los demás continentes. La Ilustración, la Revolución francesa y les guerres napoleóniques camudaron cultural, política y económicamente'l continente nel sieglu XVIII y la primer metá del XIX. La Revolución Industrial, qu'entamó en Gran Bretaña a finales del sieglu XVIII, provocó cambeos radicales nes estayes económica, cultural y social n'Europa occidental, y dempués nel mundo enteru. El principal teatro bélicu de les dos guerres mundiales foi Europa, lo que terminó provocando una decayencia de la posición dominante d'Europa occidental nos asuntos mundiales na segunda metá del sieglu XX, en favor d'Estaos Xuníos y la Xunión Soviética. Demientres la Guerra Fría, Europa tuvo dividida en dos bloques, separtaos pola Cortina de Fierro, una situación qu'acabó tres de les revoluciones de 1989 y la cayida del Muru de Berlín.

En 1949 fundose'l Conseyu d'Europa, a partir d'una idea, la de xunificar Europa p'algamar oxetivos comunes, espuesta por Winston Churchill nún discursu. La institución inclúi a tolos países europeos sacante Bielorrusia, Kazajstán y la Ciudá del Vaticanu. L'interés posterior de dellos países n'algamar una integración mayor llevó a la formación de la Xunión Europea, una entidá política a mediu camín ente una confederación y una federación. Nacida n'Europa occidental, estendiose al este tres de la cayida de la Xunión Soviética, incorporando a munchos de los países que formaran parte del Pactu de Varsovia. Munchos d'estos países comparten una moneda común, l'euru, y parte d'ellos comparten un entornu, l'espaciu Schengen, nel que nun hai controles migratorios nin fronteres interiores.

Ilustración

La Ilustración foi una época histórica y un movimientu cultural ya intelectual européu –especialmente en Francia ya Inglaterra–que se desenvolvió dende fines del sieglu XVII hasta l'entamu de la Revolución francesa, magar qu'en dalgunos países prolongóse durante los primeros años del sieglu XIX. Denomóse asina, pola so declarada finalidá de disipar les tiniebles de la humanidá per duana de les lluces de la razón. El sieglu XVIII conozse, por esti motivu, como'l Sieglu de les Lluces.

Los pensadores de la Ilustración sosteníen que la razón humana podía combatir la inorancia, la superstición y la tiranía, y construyir un mundu meyor. La Ilustración tuvo una gran influencia n'aspeutos económicos, políticos y sociales de la dómina. La espresión estética d'esti movimientu inteleutual denomóse Neoclasicismu.

Louis Jean Pierre Vieillot

Louis Pierre Vieillot ( Yvetot, 10 de mayu de 1748 - Sotteville-lès-Rouen, 24 d'agostu de 1830) foi un ornitólogu francés.

Vieillot describió un gran númberu d'aves, sobremanera aquélles qu'atopó mientres el tiempu que pasó nes Indies Occidentales (Centroamérica) y América del Norte.

Estableció 26 xéneros y foi unu de los primeros ornitólogos n'estudiar los cambeos nel plumaxe, y tamién unu de los primeres n'estudiar los páxaros vivos según les pieles.

Vieillot nació en Yvetot, taba nel negociu na islla caribeña de Santu Domingu, (Haití), pero foi obligáu a fuxir a Estaos Xuníos mientres la Revolución francesa. Ellí mientres el so tiempu llibre empezó estudiando los páxaros del país, y material aconceyao pal so Histoire naturelle des oiseaux del l'Amérique Septentrionale (1808).

Tornó a Francia en 1800 (o 1801), onde llogró un puestu como escritor nel Bulletin des Lois. Siguió escribiendo la, Histoire naturelle et générale des colibrís productores, el oiseaux-mouches, el promerops de et de jacamars (1802) coles ilustraciones del so amigu Jean Baptiste Audebert, siguió cola Histoire naturelle des plus beaux oiseaux chanteurs de la zone torride (1806).

En Analyse d'une nouvelle Ornithologie Elémentaire (1816) Vieillot partió del so sistema de clasificación ornitolóxica que siguió nes sos contribuciones al Nouveau el d'Histoire de Dictionaire Naturelle (1816-19).

En 1820 Vieillot entamó la continuación del Cuadru encyclopédique et méthodique, empezáu por Pierre Joseph Bonnaterre en 1790. Siguió y escribió la Ornithologie Française (1823-30).

Créese que morrió na más absoluta probeza en Rouen en 1831.

Metru

El metru ye la unidá de llonxitú del Sistema Internacional d'Unidaes. Defínese como la llonxitú del trayeutu que fai nel vacíu la lluz en 1/299792458 segundos.

Enantes yera definida como la diezmillonésima parte de la distancia que separta el Polu Norte del Ecuador terrestre.

Inventáu na Revolución francesa pa unificar les estremaes unidaes de midida que naquella dómina había en cada rexón.

Los múltiplos y divisiones más usaos del metru son los que vienen darréu:

miriámetru (mam) = 10000 m

quilómetru (km) = 1000 m

hectómetru (hm) = 100 m

decámetru (dam) = 10 m (usáu perpoco)

decímetru (dm) = 10-1 m (1 décima de m)

centímetru (cm) = 10-2 m (1 centésima de m)

milímetru (mm) = 10-3 m (1 milésima de m)

micrómetru (µm) = 10-6 m (1 millonésima de m)

nanómetru (nm) = 10-9 m (1 milmillonésima de m)

picómetru (pm) = 10-12 m (1 billonésima de m)

femtómetru (fm) = 10-15 m (1 milbillonésima de m)

Muséu del Louvre

El Muséu del Louvre ye'l muséu nacional de Francia consagráu al arte anterior al impresionismu, tantu belles artes como arqueoloxía y artes decoratives. Ye unu de los más importantes del mundu. Ta allugáu en París (Francia), nel antiguu palaciu real del Louvre, y anguaño promueve dos subsedes, en Lens (Francia) y n'Abu Dhabi (Emiratos Árabes Xuníos).Les sos estenses coleiciones son la resultancia d'un doble esforcio históricu. Al coleicionismu desenvueltu pola monarquía francesa a lo llargo de dellos sieglos, sumóse l'esfuerzu de los homes de la Ilustración, el llabor desamortizadora de la Revolución francesa, les victories militares mientres les guerres napoléonicas, y les campañes arqueolóxiques y compres impulsaes mientres tol sieglu XIX. L'apertura del Louvre en 1793 significó, dientro de la hestoria de los museos, el trespasu de les coleiciones privaes de les clases dirixentes (monarquía, aristocracia y Ilesia) a galeríes de propiedá pública para esfrute del conxuntu de la sociedá. Por ello'l Louvre constituyó'l precedente de tolos grandes museos nacionales, y de fechu foi'l modelu pa munchos d'ellos. Ye'l muséu d'arte más visitáu del mundu, bien famosu poles sos obres maestres, especialmente La Gioconda de Leonardo da Vinci.

Napoleón Bonaparte

Napoleón Bonaparte (15 d'agostu de 1769, Ajaccio - 5 de mayu de 1821, Longwood House ) foi emperador de Francia, militar y home d'estáu pertenecíente a la Casa de los Bonaparte. Xeneral na dómina de la Revolución Francesa, foi artífiz del golpe d'Estáu de 18 de Brumario convirtiéndolu en gobernante de Francia como Primer Cónsul de la República dende Payares de 1799 a mayu de 1804, pa convertise posteriormente n'Emperador y Rei d'Italia dende mayu de 1804 a abril de 1814 y nuevamente por pocu tiempu dende marzu hasta xunu de 1815.

Napoleón ye consideráu un xeniu militar, encabezando campañes béliques glorioses, asina tamién como derrotes escandaloses. Les sos guerres de conquista convirtiéronse nes mayores guerres conocíes hasta entóncenes n'Europa, involucrando a un númberu de soldaos enxamás visto nos exércitos hasta esi momentu.

Nel periodu de poco más d'una década, algamó'l control de casi tol occidente y parte central d'Europa por conquistes o aliances y solo foi tras la so derrota na Batalla de les Naciones cerca de Leipzig n'ochobre del 1813 que se viere obligáu a abdicar unos meses depués. Tornó a Francia na dómina nomada como los Cien Díes y foi decisivamente derrotáu na Batalla de Waterloo en Bélxica, el 18 de xunu de 1815, siendo exiliáu a la islla de Saint Helena onde morrió.

Aparte de les sos proeces militares, a Napoleón tamién se lu conoz pol establecimientu del Códigu Napoleónicu y ye consideráu por dalgunos un «monarca illumináu» pola so estraordinaria capacidá de trabayu; taba en varios llugares casi al mesmu tiempu. La so memoria prodixosa y la so inigualable llucidez, permitíen-y conocer y recordar el más mínimu detalle. Nun dexaba nada al azar y nun consentía que naide improvisare. Otros, ensin embargu, considerábenlu un dictador tiránicu cuyes guerres causaron la muerte de millones de persones. Ensin llugar a dubia, ye'l personaxe que marcó l'aniciu del sieglu XIX y la posterior evolución de la Europa d'anguaño.

París

París (en francés Paris) ye la capital de Francia, y tamién la so ciudá más poblada. Asitiada sobro'l ríu Sena, al norte del país, ye'l centru de la rexón Islla de Francia, nomada tamién rexón de París. La ciudá tenía, en 2011, una población de 2.249.975 habitantes, lo que la convertía na quinta mayor de la Xunión Europea. Sicasí, na so área metropolitana vivíen 12.292.895 habitantes, faciendo d'ella la segunda o tercer mayor ciudá de la Xunión, tres de Londres y Berlín (en función del área de territoriu tomada pa facer la comparanza).

París foi fundada nel sieglu III e.C. por un grupu de celtes nomaos los Parisii, que-y dieron el so nome a la ciudá. Pal sieglu XII tenía convertíose na mayor ciudá de la Europa occidental; yera un importante centru comercial y agospiaba la Universidá de París, una de les primeres del continente. Nel sieglu XVIII foi l'escenariu nel que se desarrolló la Revolución Francesa, y de magar convirtióse nún importante centru financieru, comercial, científicu y artísticu. La so rexón tenía, en 2012, un PIB de 612.000 millones d'euros, lo que la convertía núna de les cinco más riques d'Europa. Ye'l centru bancariu y financieru de Francia, y sé de trenta de les compañíes citaes na llista Fortune Global 500, qu'ordena según el so volume les 500 principales empreses del mundu. Arriendes d'ello París ye ún de los principales destinos turísticos del mundu, y recibió en 2013 más de 29 millones de visitantes.

Na ciudá alcontramos el muséu d'arte más visitáu del mundu, el Louvre, amás del Muséu d'Orsay, perfamosu pola so colección d'arte impresionista, y el Muséu Nacional d'Arte Modernu de Francia, dedicáu a la esposición d'arte modernu y contemporaneu. Arriendes d'ello, alcontramos la perfamosa catedral de Notre Dame de París (sieglu XII), la Sainte-Chapelle (sieglu XIII) y fitos arquiteutónicos contemporáneos como la torre Eiffel (1889) y la Basílica del Sagráu Corazón de Montmartre (1914). Ye una ciudá perconocida pol so diseñu de moda y pola so cocina, y ye'l centru cultural más importante del país. No que cinca al deporte, ye la sé del Paris Saint-Germain FC de fútbol y del Stade Français de rugby. Acueye tamién, añalmente, el tornéu de tenis Roland Garros, y foi por dos vegaes (1900 y 1924) la sé de los Xuegos Olímpicos de veranu.

La ciudá ye un ñudu d'autopistes y de ferrocarriles, y tien dos aeropuertos internacionales: el Paris-Charles de Gaulle y el Paris-Orly. Na so rede de tresporte urbanu rescampla'l metro (Paris Métro), inauguráu en 1900 y que tresporta nueve millones de persones al día. París ye tamién el puntu central de la rede de carreteres francesa, y ta arrodiada por trés carreteres orbitales: la nomada Périphérique, l'autopista A86 y, nos suburbios más alloñaos del centru urbanu, l'autopista Francilienne.

Wikimedia Commons tien conteníu multimedia tocante a París.

Primer Imperiu Francés

El Primer Imperiu francés, conocíu comúnmente como Francia Napoleónica, Imperiu Napoleónicu o a cencielles Imperiu francés, foi un estáu soberanu qu'incluyó en territoriu una gran parte d'Europa occidental y central; tuvo amás numberosos dominios coloniales conocíos como Francia d'Ultramar y estaos clientelares (satélites). Toma la totalidá del periodu conocíu como la Era Napoleónica, que cubre'l periodu dende la coronación del so emperador, Napoleón I, hasta la so abdicación y esiliu na isla de Elba, en 1814. Oficialmente, el términu referir al periodu entendíu ente'l fin del consuláu hasta la Restauración Borbónica, anque darréu vivió un epílogu ente'l periodu de los Cien Díes (1 de marzu de 1815), l'abdicación final de Napoleón, el 22 de xunu de 1815, y l'entrada de Lluis XVIII en París, trayendo esto la salida'l 7 de xunetu del emperador Napoleón II y la so Comisión de Gobiernu.

Los conflictos que llevaron al imperiu napoleónicu a enfrentase coles potencies europees, conózse-yos como les Guerres Napoleóniques o guerres de coalición.

La presencia de Napoleón Bonaparte nel panorama européu, un militar inmensamente poderosu, tarrecíu y respetáu y qu'encarnaba los ideales revolucionarios espertó'l mieu de les monarquíes absolutistes que, tarreciendo la espansión de les idees de la revolución francesa y auspiciadas pol Reinu Xuníu, nun cesaron en fae-y la guerra a Francia. Sicasí, atopar de frente con una serie de derrotes humillantes a manos del emperador. Pal añu 1812, Napoleón yá controlaba toa Europa occidental y central, cola esceición de la Gran Bretaña y Portugal. Coles sos conquistes, dellos gobiernos absolutistes fueron estinguíos y les idees de la Revolución francesa tremar por Europa.

Falóse predominantemente l'idioma francés el cual foi la llingua nacional siguíu pol italianu, l'alemán, y l'español. La so capital foi París, la moneda oficial foi'l francu francés y llegó a atropar una población de casi 70 millones de persones, yá fuera dientro del so territoriu llegal como estaos clientelares.

Nos quince años en que permaneció nel poder, Napoleón fíxose unu de los mayores mitos de la hestoria. Inspiráu en figures militares y polítiques como Alexandru Magnu, Julio César, Carlomagno y otros más, afalagaba'l deséu de tresformar a Francia nuna potencia hegémonica, y esforcióse en llogralo faciendo gala d'un xeniu militar y una capacidá de lideralgu innates.

Caltuvo un gobiernu constitucional, qu'acutaba un inmensu poder políticu a la figura del emperador, inspiráu la so popularidá y la so estrecha rellación col exércitu. Aun así, l'imperiu foi fundáu y gobernáu nes bases de la revolución francesa: Napoleón I foi escoyíu soberanu en por aciu un plebiscitu, estableciendo un estáu continental y centralizao bien comparable al antiguu Imperiu romanu. El so réxime remató tres les sos consecuentes derrotes militares, tres trate obligáu a enfrentase a casi toa Europa en xunto. Sicasí, la influencia de la Francia napoleónica perduró más allá de la so esistencia, nes décades siguientes españaríen por tol continente una serie de revoluciones populares que pondríen un fin definitivu al despotismu y abriríen les puertes a una Europa lliberal.

Nel planu internu, Napoleón consiguió restablecer la estabilidá política de Francia y creó una infraestructura capaz d'impulsar los negocios de la burguesía francesa; sol so gobiernu, Francia algamaría la so máxima rellumanza. Punxo fin al ancestral feudalismu de la monarquía y creó una nobleza del méritu entendida por aquellos consideraos competentes y dignos de tal posición. Impulsó'l lliberalismu económicu, les construcciones, la educación, les artes y les lleis, siendo'l so famosu códigu civil (el conxuntu de toles lleis franceses nuna constitución) unu de los sos mayores mandaos a la humanidá, pos inspira anguaño a casi la metá de les constituciones polítiques del mundu.

Primer República Francesa

La Primer República Francesa, oficialmente la República Francesa (en francés: Republique française) foi'l nome dáu a una serie de réximes parllamentarios y republicanos que s'asocedieron ente'l 21 de setiembre de 1792 y el 18 de mayu de 1804, mientres la Revolución francesa. Empezó oficialmente'l día que los diputaos de la Convención nacional aprobaron l'abolición de la monarquía, confirmando asina la destitución del rei Lluis XVI que fuera suspendíu nel intre de la Xornada del 10 d'agostu de 1792. Duró un total de doce años, hasta l'establecimientu del Primer Imperiu francés por Napoleón Bonaparte en mayu de 1804.

Sieglu XVIII

El sieglu XVIII d. C. (sieglu decimoctavu dempués de Cristu) o sieglu XVIII EC (sieglu decimoctavu de la yera común) empezó'l 1 de xineru del añu 1701 y terminó'l 31 d'avientu de 1800. Na hestoria occidental, el sieglu XVIII tamién ye llamáu Sieglu de les Lluces, debíu a la nacencia del movimientu intelectual conocíu como Ilustración. Nesi marcu, el sieglu XVIII ye fundamental pa entender el mundu modernu, pos munchos de los acontecimientos políticos, sociales, económicos, culturales ya intelectuales d'esos años estendieron la so influencia hasta l'actualidá.Ello ye que pa la hestoria occidental ye'l postreru de los sieglos de la Edá Moderna y el primeru de la Edá Contemporánea, tomándose convencionalmente como momentu de división ente dambes los años 1705 (máquina de vapor), 1751 (L'Encyclopédie), 1776 (Independencia d'Estaos Xuníos) o, más comúnmente, el 1789 (Revolución francesa).Tres el caos político y militar vivíu nel sieglu XVII, el sieglu XVIII, non carente de conflictos, va ver un notable desenvolvimientu nes artes y les ciencies europees de la mano de la Ilustración, un movimientu cultural caracterizáu pola reafirmación del poder de la razón humana frente a la fe y la superstición. Les antigües estructures sociales, basaes nel feudalismu y el vasallaxe, van ser cuestionaes y acabarán per colapsar, de la que, sobremanera n'Inglaterra, empecípiase la Revolución industrial y el despegue económicu d'Europa. Mientres dichu sieglu, la civilización europea occidental va afitar el so predominiu nel mundu y va estender la so influencia por tol orbe.

Socialismu

El socialismu ye una ideoloxía política basada nel entamu d'una sociedá qu'ha esistir de tal manera que'l coleutivu popular tenga'l control del poder políticu, y poro, de los medios de produción. D'otra miente, na práutica'l significáu de facto del socialismu foi camudando col trescursu'l tiempu. La Bandera Collorada ye ún de los sos símbolos.

Anque ye un términu políticu cargáu abondo, permanez fuertemente venceyáu al afitamientu d'una clas trabayadora organizada, creyada pente medíes d'una revolución o evolución social, col envís de construyir una sociedá ensin clases, razón pola qu'anguaño la mayoría del socialismu identifíse colos postulaos marxistes ya comunistes.

Tamién enfocóse caberamente a les reformes sociales de les democracies modernes. El conceutu y términu socialista refierense a un grupu d'ideoloxíes, un sistema económicu o un Estáu qu'esiste o esistió.

Sufraxu universal

El sufraxu universal consiste na dotación del drechu a votu a tola población adulto d'un Estáu independientemente de la so casta, sexu, creyencies o condición social.

El llogro del sufraxu universal tiense dao a partir d'una evolución na democracia. Tres de la Revolución Francesa el poder políticu entamó a tar en manes de cámares de representantes polo que se facía necesario regular el so sistema d'eleición. Asina entamóse col sufraxu censitariu nel que namái votaben los homes que tovieren una riestra de requisitos de nivel d'instrucción, de renta y de clas social; pasando pel sufraxu masculín (segunda metá del sieglu XIX), nel que podíen votar tolos homes que supieran lleer y escribir, Hasta l'inclusión del sufraxu femenín (sieglu XX n'alantre), analfabetu (sieglu XX) y xente de toles tribes (segunda metá del sieglu XX).

N'otres llingües

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.