Renacimientu

Renacimientu foi l'ampliu movimientu de revitalización que se produxo na cultura n'Europa Occidental ente los sieglos XV y XVI. Los sos esponentes cimeros afáyense nel campu de les artes anque tamién se produxo una renovación nel de les lletres y ciencies, tanto naturales como humanes.

El nome Renacimientu emplégase porque esti retomó los elementos de la cultura clásica. Amás esti términu simboliza la reactivación de la conocencia y el progresu tres los sieglos d'escuridá de la Edá Media.

Esti artículu ye un entamu. Pues ayudar a la Wikipedia n'asturianu ampliándolu.
Michelangelos David
El David, de Miguel Ánxel.
1858

Abreviatures

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

1922

Abreviatures

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

21 d'avientu

Abreviatures

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

Ab urbe condita

Ab urbe condita ye una frase llatina que significa dende la fundación de la ciudá (Roma), que se produció, según el cálculu fecho por Marcu Terenciu Varrón, nel tercer añu de la sesta olimpiada, esto ye, nel añu 753 e.C.

Ab urbe condita, que la so abreviatura ye AUC, ye un sistema de numberación usáu por dalgunos historiadores de la Roma clásica pa nomar los años. Sicasí, los editores de llibros del Renacimientu añedieron delles veces AUC a los manuscritos romanos que publicaron, dando la falsa impresión de que los romanos teníen el vezu d'usar esti sistema pa numberar los años, y parez que nun yera asina. El métodu más usáu nesa dómina yera nomar a los dos cónsules qu'ocupaben el cargu esi añu. Asina, por exemplu, l'añu 430 yera conocíu como Añu del consuláu de Teodosiu y Valentinianu. Usar l'añu de reináu del emperador foi otru sistema, perestendíu nel Imperiu bizantín dende que, en 537, Xustinianu desixó que se ficiera así. El caberu de los sistemes alternativos era cuntar los años post reges exactos, esto ye, dende la espulsión de los reis y la creación de la República romana.

El sistema foi usáu polo menos hasta'l pontificáu d'Hormisdes (514-523), cuando'l monxu Dionisiu l'Exiguu calculó les feches del ciclu pascual a partir de la fecha de la encarnación de Xesucristu, qu'él dató nel añu 754 AUC.

Arquiteutura del Renacimientu

Arquiteutura del Renacimientu o renacentista ye aquella diseñada y construyida mientres el periodu artísticu del Renacimientu européu, que tomó los sieglos XV y XVI. Caracterizar por ser un momentu de rotura na historia de l'arquiteutura, cuantimás con respectu al estilu arquiteutónicu previu: el góticu; ente que, otra manera, busca la so inspiración nuna interpretación propia del arte clásicosobremanera nel so aguada arquitectónica, que se consideraba modelu perfectu de les Belles Artes.

Produció innovaciones en distintes esferes: tantu nos medios de producción (técniques de construcción y Materiales de construcción materiales constructivos) como nel llinguaxe arquiteutónicu, que s'afiguraron nuna fayadiza y completa teorización.

Otra de les notes que caracteriza esti movimientu ye la nueva actitú de los arquiteutos, que pasaron del anonimatu del artesanu a una nueva concepción de la profesionalidad, marcando en cada obra'l so estilu personal: considerar a sigo mesmos, y acabaron per consiguir esa considerancia social, como artistas interdisciplinares y humanistes, como correspondía a la concepción integral del humanismu renacentista. Conocemos pocu de los maestros d'obres románicos y de los atrevíos arquiteutos de les grandes catedrales gótiques; ente que non yá les grandes obres renacentistes, sinón munchos pequeños edificios o inclusive meros proyeutos, fueron curioso documentados dende los sos oríxenes, y oxetu del estudiu de tratadistas contemporaneos.

Artista

L'artista ye la persona que fai, crea o produz obres d'arte. Lo que s'entiende por artista provien de la familia léxica de la pallabra arte (del llatín ars, artis, y esti calcu del griegu τέχνη (téchne)).Dáu'l cambiante significáu de la noción arte, el términu artista puede definise o estudiase dende un puntu de vista históricu; identificándose al artista como tou aquel que ye capaz de "crear" (y non solamente reproducir) partiendo de la so propia inspiración. Son artistes por ello: los pintores de la cueva de Altamira, los antiguos dibuxantes chinos, los músicos, los escultores y los arquiteutos griegos, los artesanos medievales, los grabadores del Renacimientu, los pintores del Barrocu, los vanguardistas del sieglu XX, los creadores d'instalaciones actuales, los dibuxantes de cómics o historietes, persona que fai daqué con suma perfección, persona dotada de la capacidá o habilidá necesaries para dalguna de les belles artes, etc.

Autor

El autor ye la persona que crea una obra, seya artística, lliteraria o científica.

Na lliteratura, l'autor ye una noción que pertenez al sistema lliterariu, según les nociones de llector, editor y obra lliteraria.

Para Michel Foucault, l'autor ye una función presente en dellos discursos, ye representáu pol nome propiu (del autor), separáu del suxetu empíricu; y siendo una función del discursu, "dexa reagrupar un determináu númberu de testos, delimitarlos, escluyir dalgunos, oponelos a otros".La noción d'autor tresformóse a lo llargo del tiempu por cuenta de les distintes práutiques históriques y a la crítica lliteraria y teoría lliteraria; la concepción que tenemos d'ella na actualidá; tien los sos oríxenes nel Renacimientu; y ta rellacionada con términos d'orixinalidá, autoridá, y propiedá moral o intelectual y económica.

El términu provien del llatín auctor, -ōris, "aumentador, productor, creador, autor, padre, güelu, antepasáu, fundador".

Ciudá

Una ciudá ye una entidá urbana con alta densidá de población na que predominen la industria y los servicios.

Na antigua Roma yera una ciudá (civitas) la población habitada por ciudadanos (civites), o seya los qu'habíen conseguío la ciudadanía.

Na España medieval y del Renacimientu, una ciudá yera la población que nun tenía Señor y yera gobernada direutamente pol Rei. Tenía el privilexu d'unviar Procuradores a les Cortes pa negociar les tases ya impuestos, que-yos permitía conservar los Fueros. Esta calificación de ciudá yera independiente del tamañu, asina Madrid, capital d'España dende 1561, yera una Villa.

La Conferencia Europea d'Estadística de Praga considera como ciudá una aglomeración de más de 2.000 habitantes siempre que la población dedicada a l'agricultura nun supere'l 25% sobre'l total.

Colás Maquiavelu

Nicolás Maquiavelo (n'italianu Niccolò di Bernardo dei Machiavelli) (Florencia, 3 de mayu de 1469 - ib., 21 de xunu de 1527) foi un diplomáticu, funcionariu públicu, filósofu políticu y escritor italianu. Asinamesmo, foi una figura relevante del Renacimientu italianu. En 1513 espublizó'l so tratáu de doctrina política tituláu «El Príncipe».

Cronoloxía de la botánica

Esti Anexu presenta, non taxativamente, acontecimientos notables na historia de la botánica.

Cáceres

Cáceres (Caçris n'estremeñu, Cáciris en fala de Xálima) ye la capital de la provincia homónima, ye una ciudá allugada na estaya central de l'antigua provincia romana de la Lusitania, na comunidá autónoma d'Estremadura, con 90.218 habitantes (censu INE a 1 de xineru de 2006). Ye la ciudá más grande y poblao de la provincia, recoyendo el 21,85% de la población total de la mesma.

Foi declarada en 1986 Patrimoniu de la Humanidá pola UNESCO, darréu que caltién ún de los conxuntos urbanos de la Edá Media y del Renacimientu más completos del mundu.

Dioscórides

Pedaniu (o Pedaciu) Dioscórides Anazarbéu (Anazarbus, Cilicia, en Asia Menor, c. 40 - c. 90) foi un médicu, farmacólogu y botánicu de l'antigua Grecia, que la so obra De Materia Medica algamó un ampliu espardimientu y convirtióse nel principal manual de farmacopea mientres tola Edá Media y el Renacimientu.

Franciscu I de Francia

Francisco I de Francia (Coñá, 12 de setiembre de 1494-Rambouillet, 31 de marzu de 1547), conocíu como'l Padre y Restaurador de les Lletres, el Rey Caballero y el Rei Guerrero, foi consagráu como rei de Francia el 25 de xineru de 1515 na catedral de Reims, y reinó hasta la so muerte en 1547.

El so reináu dexó a la nación francesa exercer un papel importante nos asuntos europeos y asitiase como una potencia económica de primer orde. Fíu de Carlos de Angulema y de Luisa de Saboya, pertenecía a la caña Valois-Angulema de la dinastía de los Capeto.

Francisco I ta consideráu como'l monarca emblemáticu del periodu del Renacimientu francés. El so reináu dexó un desenvolvimientu importante de les artes y les lletres en Francia.

Nel planu militar y políticu, el reináu de Francisco I tuvo llaráu de guerres y d'importantes acontecimientos diplomáticos. Tuvo un rival poderosu na figura del emperador y rei d'España Carlos I y tuvo de cuntar colos intereses diplomáticos del rei Enrique VIII d'Inglaterra, siempres deseosu d'asitiase como aliáu d'unu o otru bandu. Francisco I rexistró ésitos y fracasos, pero nun lu dexó al so enemigu imperial concretar los sos planes, que la so realización comprometería la integridá del reinu. Los esfuercios de los dos soberanos católicos en combatise l'unu al otru acarretaron pesaes consecuencies pal Occidente cristianu al dexar que l'imperiu otomanu apoderar de la cuasi totalidá del reinu d'Hungría y llegara hasta les puertes de Viena.

Humanismu

Esti artículu fala del movimientu cultural de recuperación de la cultura clásica amestáu al Renacimientu.

L'humanismu ye un movimientu intelectual, filosóficu y cultural européu estrechamente arrayáu al Renacimientu que'l so orixe asitióse nel sieglu XIV na península Itálica (especialmente en Florencia, Roma y Venecia) en personalidaes como Dante Alighieri, Francesco Petrarca y Giovanni Boccaccio. Busquen l'Antigüedá Clásica y retoma l'antiguu humanismu griegu del sieglu d'oru y caltién la so hexemonía en bona parte d'Europa hasta fines del sieglu XVI, cuando se foi tresformando y diversificando a mercé de los cambeos espirituales provocaos pola evolución social ya ideolóxica d'Europa, fundamentalmente al coludir colos principios defendíos poles reformes (luterana, calvinista, anglicana.), la Contrarreforma católica, la Ilustración y la Revolución francesa del sieglu XVIII. El movimientu, fundamentalmente ideolóxicu, tuvo asina mesmu una estética impresa paralela, plasmada, por exemplu, en nueves formes de lletra, como la redonda conocida como Lletra humanística, evolución de les lletres Fraktur tardogótiques desenvuelta na redolada de los humanistes florentinos como Poggio Bracciolini y de la cancillería papal en Roma, que vieno sustituyir per aciu la imprenta a la lletra gótica medieval.

Idioma llatín

El llatín (llingua latina) ye una llingua indoeuropea de la triba itálica que foi falada na antigua República Romana y nel Imperiu Romanu dende'l sieglu IX e.C. El so nome debala de l'esistencia d'un xeitu xeográficu na península itálica, Vetus Latium o Antigua collada (güei ñomada Llaciu)

Magar que'l llatín na forma clásica nun ye la llingua de dalu grupu y ye, entós, una llingua muerta, dio orixe a un gran númberu de llingües europees, apellaes llingües romániques, como l'asturianu, el castellanu, el francés, l'italianu, el portugués, el catalán, el gallegu, el rumanu y munches otres. Tamién tevo una pergrande influyencia nel léxicu de les llingües modernes, pola mor de que demientres munchos sieglos, tres la cayida de l'Imperiu Romanu, siguió emplegándose en toa Europa comu llingua franca pa les ciencies y la política, ensin ser amagada nesa llabor por otres llingües n'espoxigue (comu'l castellanu nel sieglu XVII o el francés nel sieglu XVIII) dica cuasi'l sieglu XIX.

Anguaño ye llingua cooficial na Ciudá del Vaticanu xunto col italianu. Na Ilesia Católica, emplegábase comu llingua llitúrxica dica'l Conceyu Vaticanu II na década de los años 1960. Tamién s'usa pa los ñomes binarios de la clasificación científica.

L'estudiu del llatín, xunto col del griegu clásicu, ye parte de los apellaos estudios clásicos, y dica la década de los 60 foi estudiu nes humanidaes. L'alfabetu llatín, debaláu del griegu, aína ye l'alfabetu más emplegáu del mundiu con diverses variantes d'una llingua a otra.

Na alta edá media dixebróse en distintes llingües romániques asitiaes na península ibérica, Francia, Italia y Rumanía.

Caltúvose como llingua franca y de cultura europea hasta'l sieglu XVII, y como llingua oficial del Vaticanu hasta anguaño, magar que como llingua materna ta desaniciada.

Usaba l'alfabetu llatín que foi una adautación del etruscu que yera tamién una variante del alfabetu griegu.

Carauterizábase pol usu les declinaciones, qu'anguaño perdiéronse en toles llingües romances (descendientes suyes) sacantes na llingua rumana.

Imperiu romanu

L'Imperiu Romanu (en llatín Imperium Rōmānum, y en griegu Βασιλεία τῶν Ῥωμαίων, Basileia tōn Rhōmaiōn) foi ún de los periodos de l'Antigua Roma. Siguió al periodu de la República romana, estendiéndose nel tiempu ente l'añu 27 e.C. y el 476, y caracterizose por una forma de gobiernu basada nel poder personal d'un enpmerador y pola espansión de Roma per toles riberes del mar Mediterranau, neto n'Europa que n'África y Asia. La so capital, la ciudá de Roma, foi la mayor ciudá del mundu ente los años 100 e.C. y 400, dexando'l so llugar a Constantinopla (la Nueva Roma construyida por Constantín el Grande) alredor del añu 500. La población del conxuntu del Imperiu estímase ente los 50 y los 90 millones d'habitantes, un 20% de la población mundial de la dómina.

La Repúbica romana viose desestabilizada por una serie de conflictos políticos y guerres civiles. Nesi contestu Xuliu César consiguió ser designáu dictador perpetuu, pa dempués morrer asesináu en 44 e.C.. Les guerres civiles y los asesinatos continuaron de magar hasta que, tres de la batalla d'Actium (31 e.C.), Octaviu, fíu adoptivu de César, venció a Marcu Antoniu y Cleopatra, incorporando'l reinu d'Exiptu al territoriu romanu. El so poder yera tan incontestable que, nel añu 27 e.C., el Senáu concedió-y el imperium (poder absolutu) y el títulu d'Augustus, lo que supunxo'l fin definitivu de la república.

La dómina imperial de Roma duró aproximao 1.500 años. Los dos primeros sieglos d'esistencia del imperiu foron tiempos d'estabilidá política y prosperidá económica, nos que s'algamó lo que se conocía como Pax Romana. Tres de la victoria d'Octaviu el territoriu de Roma medró enforma poles sos victories militares. Tres de l'asesinatu de Calígula, nel añu 41, el Senáu consideró la posibilidá de restaurar la república, pero la Guardia Pretoriana proclamó emperador a Claudiu. Con elli Roma invadió Britannia, no que foi la primer conquista d'importancia tres de la muerte d'Octaviu. El socesor de Claudiu, Nerón, suicidose nel añu 68, y la so muerte desató una guerra civil demientres la que hasta cuatro xenerales llexionarios diferentes foron proclamaos emperadores. Vespasianu acabó imponiéndose a los otros nel añu 69, ya inauguró lo qu'habría ser la dinastía Flavia. Asocediolu'l so fíu Titu, qu'inauguró'l Coliséu de Roma poco dempués de la erupción del Vesubiu. Reinó perpocu tiempu, y foi asocedíu pol so hermanu Domicianu, que morrió asesináu tres d'un llargu reináu. El Senáu escoyó entonces como emperador a Nerva, el primeru de los cinco emperadores de la dinastía Antonina. Embaxu'l reináu del segundu d'ellos, Traxanu (98-117), l'imperiu algamó la so mayor estensión.

El reináu de Cómodu marca l'entamu d'aniciu del declive romanu. El so asesinatu, en 192, señala l'entamu del Añu de los Cinco Emperadores, del que salió trunfante la figura del emperador Septimiu Severu. L'asesinatu d'Alexandru Severu en 235 ye'l fitu qu'aveza a señalase como la del entamu de la crisis del sieglu III, na qu'el Senáu proclamó 26 emperadores nún periodu de 50 años. Nun habría ser hasta'l reináu de Dioclecianu cuando la crisis finara; esti optó, pa facelo, pela instauración d'una Tetrarquía, na que cuatro emperadores gobernaben l'imperiu al tiempu, repartiéndose los sos territorios. Esti arreglu acabó por amosase fallíu, y provocó una guerra civil na que salió trunfante Constantín el Grande, que, tres de derrotar a los sos rivales, convirtiose n'emperador únicu nel añu 324. Estableció una segunda capital imperial en Bizanciu, qu'elli renomó como Constantinopla, y convirtiose al cristianismu, al que convirtió en relixón oficial del imperiu.

Tres de la muerte de Teodosiu I en 395 l'imperiu pasó a tar permanentemente dividido ente un imperiu occidental y otru oriental. La situación na metá occidental foi empeorando gradualmente por una combinación de factores: abusu del poder imperial, guerres civiles, migraciones ya invasiones bárbares, reformes militares y depresión económica. El saquéu de Roma en 410 polos visigodos, y lluéu en 455 polos vándalos, aceleró la decayencia del imperiu occidental. La deposición del emperador Rómulu Augústulu pol caudillu Odoacru en 476 aveza a considerase como la fecha de la cayida definitiva del imperiu occidental. Sicasí, l'emperador oriental inxamás reconociera a Rómulu Augústulu, y oficialmente el gobiernu separtáu de la metá occidental del imperiu namái desapareció tres de la muerte de Xuliu Nepote, en 480. L'Imperiu romanu d'Oriente (conocíu na historiografía moderna como Imperiu bizantín) siguió esistiendo otru mileniu más, a lo primero en llucha pola supremacía na rexón col imperiu sasánida, y dempués viendo como'l so territoriu diba siendo conquistáu a poco y a poco pol imperiu otomanu, que-y punxo fin cola conquista de Constantinopla en 1453.

L'imperiu romanu foi ún de los principales estaos de la so dómina, neto na estaya político-militar que na económica o la cultural. No cimero del so poder, nel reináu de Traxanu, estendíase per 5 millones de quilómetros cuadraos, y nelli vivíen unos 70 millones d'habitantes, un 21% de la población mundial de la dómina. La llonxevidá y gran estensión del imperiu aseguró la pervivencia, dempués de la so desaparición, de la so influyencia na llingua, cultura, relixón, arquiteutura, filosofía, derechu y formes de gobiernu de los estaos que lu asocedieron. Demientres la Edá Media hebo dellos intentos d'establecer socesores d'elli, como'l Sacru Imperiu Romanu Xermánicu, y la so herencia foi llevada, pol colonialismu européu qu'entamó a desarrollase dempués del Renacimientu, a tolos rincones del planeta.

Reforma protestante

La Reforma , o Reforma protestante, foi un cisma na Cristiandá Occidental entamáu por Martín Luteru y continuáu por otros reformistes protestantes, como Xuan Calvín o Ulrico Zuinglio, n'Europa, demientres el sieglu XVI. Considérase xeneralmente qu'el procesu entamó cola espublización de Les 95 tesis de Martín Luteru, en 1517, y nun finó hasta l'acabación de la Guerra de los Trenta Años, en 1648.

Magar qu'hebo intentos anteriores de reformar la Ilesia católica -los de Jan Hus, Pedru Valdo, John Wycliffe o Girolamo Savonarola, por exemplu- considérase davezu que foi Luteru, cola espublización de les sos 95 tesis, el qu'entamó la Reforma. Luteru entamó criticando la venta d'indulxencies, afirmando qu'el papa nun tenía autoridá denguna sobro'l purgatoriu y que la doctrina católica de los méritos de los santos nun taba basada en dengú testu bíblicu. La Reforma protestante incorporó cambeos doctrinales como la sola scriptura, la confianza completa na Biblia como única fonte de fe, y la sola fide, la creyencia en que namái la fe en Xesucristu, y non les bones obres, ye l'únicu camín pa obtener el perdón de Dios polos pecaos. Magar que la principal motivación d'esos cambeos doctrinales foi teolóxica, hebo otros factores qu'influyeron nel desarrollu de la Reforma: l'ascensu del nacionalismu; el Cisma d'Occidente, que deterioró la llealtá al papáu; la perceición xeneralizada de la corrupción de la Curia Romana; l'impactu del humanismu; y la influyencia del Renacimientu, que cuestionó sistemáticamente'l pensamientu tradicional.

El movimientu reformista inicial, desarrolláu n'Alemaña, ramificose bien ceo, cola aparición d'otros reformadores independientes de Luteru, un procesu favorecíu por l'espardimientu de la imprenta, que permitió la rápida difusión d'obres relixoses en llingua vernácula. Los movimientos protestantes con más siguidores foron el luteranismu y el calvinismu. Fundáronse ilesies luteranes n'Alemaña, los países bálticos y escandinavos, y ilesies reformaes (calvinistes) en Suiza, Hungría, Francia, Países Baxos y Escocia. El movimientu reformista influyó tamién na Ilesia d'Inglaterra dempués de 1547, nos reinaos d'Eduardu VI y Sabela I, magar que la Reforma anglicana yá entamara anantes, na década de 1530.

Los movimientos reformistes radicales surdíos na Europa continental foron l'orixe de movimientos como'l anabaptismu, la Hermandá de Moravia y otros movimientos pietistes. Los reformistes radicales, amás de formar comunidaes nes que pretendíen vivir al marxe de los estaos, llevaron los cambios doctrinales hasta l'estremu, renegando inclusu de les doctrines de los concilios de Nicea y Calcedonia.

La Ilesia católica respondió a estos movimientos con una Contrarreforma, encabezada por una nueva orde relixosa, la Compañía de Xesús, a partir de les directrices del conciliu de Trento. La Europa septentrional, sacante Irlanda, Polonia y Lituania, quedó embaxu la influyencia del protestantismu, mentantu que la meridional siguió siendo católica: la Europa central foi l'escenariu de les engarradielles relixoses qu'acabaríen provocando la guerra de los 30 años.

Roma

Roma ye la capital de la República Italiana, amás de la so ciudá más poblada con 2.863.322 habitantes (según ISTAT/31.12.2013) que, amecíos a los de la so área metropolitana de 1.285,306 km², elévense a 4.321.244. Roma ta allugada na fastera central y occidental de la península Itálica, en dambes orielles del ríu Tíber y a unos 20 km de la so boca nel mar Tirrenu. Na fastera oeste de la ciudá alcuéntrase'l llugar de la Ciudá del Vaticanu, un estáu independiente y soberanu qu'abelluga la Santa Sede papal.

La ciudá aprució a mediaos del sieglu VIII e.C.. y orixinó la República y l'Imperiu romanu. Dende'l sieglu IV de la dómina cristiana tornóse la sede del Papáu. Tres el repliegue del dominiu de Bizanciu nel sieglu VII, foi centru de los Estaos Pontificios hasta la so anexón en 1870 por parte del Reinu d'Italia.

La so importancia histórica ye enorme. Ye considerada ún de los bierzos de la Civilización Occidental y el centru espiritual del catolicismu. El so centru históricu, onde se remesturen buelgues de cuasi tres milenios, foi declaráu Patrimoniu de la Humanidá pola UNESCO, y acueye cada añu a millones de visitantes, atrayíos poles ruines del so antiguu esplendor y les sos incalculables obres d'arte.

Sieglu XVI

Empezó'l 1 de xineru de 1501 y terminó'l 31 d'avientu de 1600. Empezó col añu xulianu de 1501 y remató tantu nel calendariu xulianu o del gregorianu 1600 (dependiendo del cómputu utilizáu; el calendariu gregorianu introdució un ralu de 10 díes n'ochobre de 1582).Vio a España y Portugal esquizar el denomináu "Nuevu mundu". Cola conquista y sometimientu de los imperios azteca y inca, l'Imperiu español estendió los sos dominios dende l'actual California hasta'l ríu Biobío en Chile, siendo l'imperiu global más estensu mientres 300 años. Polo xeneral, el sieglu XVI foi un periodu de puxanza económica pa Europa.

España alzóse como la superpotencia d'esi sieglu y axuntó un imperiu xigantescu, con posesiones per tol mundu. Algamó'l so apoxéu al anexionar l'Imperiu portugués. Dominó extensísimos territorios americanos, dende los actuales Estaos Xuníos hasta la zona de Chile y Arxentina, posesiones alredor d'África, numberoses colonies n'Asia frutu de la conquista de Portugal. Amás de media Italia, los Países Baxos, la Borgoña, etc.

A raigañu del descubrimientu d'América a finales del sieglu XV, el sieglu XVI prosiguió coles grandes esploraciones, principalmente españoles y portugueses, pel Nuevu Mundu, el Pacíficu, Asia, etc. España completó la primer vuelta al mundu de la Hestoria. La economía globalizóse, creándose un primitivu capitalismu.

N'Europa, la reformes protestantes aldericaben l'autoridá del papáu y de la Ilesia católica. N'Inglaterra, l'autoritariu Enrique VIII dixebró l'autoridá papal del so reinu, y establecióse como cabeza de la Ilesia anglicana pa poder divorciase. Estes guerres relixoses provocaron más palantre, nel sieglu XVII, la guerra de los Trenta Años, qu'acabó cola supremacía de la Casa d'Habsburgu n'Europa. Mientres, n'Oriente Próximu, l'Imperiu otomanu baxu Suleimán el Magníficu.

N'otres llingües

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.