Protestantismu

Denominar protestantismu al movimientu relixosu-políticu-social empecipiáu a principios del sieglu XVI al envís de reformar la Ilesia católica, y que provocó québrala de la unidá relixosa europea.

Un monxu, Martín Luteru, profesor de Teoloxía, encabezó'l movimientu, argumentando que la Ilesia dixebrárase de les enseñances bíbliques de Xesús, nel que se basa'l cristianismu, desafiando l'autoridá del papáu.

La so rotura cola Ilesia católica romana punxo en marcha la Reforma Protestante, con doctrines como'l sacerdociu universal, qu'implicaba una rellación personal direuta del individuu con Dios ensin nenguna institución pel mediu o la llibre interpretación de les Sagraes Escritures.

Protestantismu
Iniciadores Martín Luteru, Juan Hus, William Tyndale

Xuan Calvín, Thomas Müntzer, Ulricu Zwinglio, John Wycliffe, John Knox

Tipu Cristianu
Nome de siguidores Protestantes.
Testu sagráu Biblia
Cañes Luteranismu, Calvinismu, Anglicanismu, Anabaptistes, Pentecostalismu Baptistes
Naz en Alemaña
País con mayor cantidá de protestantes Estaos Xuníos

Orixe del términu

El protestantismu o protestante foi impuestu como un llamatu peyorativu p'aquel grupu de 5 príncipes eleutores y 14 ciudaes imperiales alemanes que s'arriesgaron a espresar la so protesta, o testimoniu públicu d'oxeción, na Dieta d'Espira de 1529, contra l'Edictu de Worms, que proscribía creer y enseñar les doctrines luteranes naquelles llocalidaes del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu onde entá nun yeren conocíes, pero qu'apurría completa llibertá al cleru pa rebatiles y escorreles naquelles llocalidaes del imperiu xermánicu en que yá s'enllantaron:

Variantes

Na Suiza de fala alemana, Ulricu Zuinglio, Ecolampadio y otros empezaron tamién un intentu de reforma de la Ilesia Católica, de calter más fondu y arriquecíu por una teoloxía muncho más ellaborada.

Xuan Calvín foi'l dirixente más destacáu de la Reforma Protestante en Suiza. La Reforma que s'empecipiara casi simultáneamente en Zúrich (Cantón de fala alemana) y Xinebra (francófona) foi estendiéndose gracies al trabayu de munchu pastores y reformadores de la Ilesia per tolos países vecinos. Mesmo llegó hasta Escocia gracies al esfuerciu misioneru del reverendu escocés John Knox que se formó en Xinebra.

La Ilesia d'Inglaterra nun se dexó influyir nun primer momentu pol protestantismu, pero tres la so rotura cola Ilesia de Roma, empezó un paulatín y duldosu acercamientu pa colos ideales reformaos. Anguaño les ilesies de la Comunión Anglicana declárense claramente reformaes.

Fuera d'esi protestantismu, que munchos estudiosos denominen "maxisterial", diose otra aguada, que s'estremó tantu del catolicismu romanu como de les ilesies protestantes de calter nacional. Esta corriente recibe'l nome de Reforma Radical. L'historiador George Williams estrema de la mesma les siguientes corrientes dientro d'esta Reforma: Espiritualistas, Racionalistes y Anabaptistes. Los anabaptistes refugaron la unión de la ilesia cristiana col Estáu y refugaron el bautismu infantil, constituyéndose n'ilesies independientes o segregaes. El mayor apurra a la modernidá folgaría na so persistente promoción de la separación ente la ilesia cristiana y l'estáu, la llibertá relixosa personal y l'exerciciu d'un gobiernu dafechu democráticu nes sos congregaciones.

Asina convivieron en toa Europa dos movimientos protestantes estremaos. El movimientu reformáu, lideráu poles Ilesies reformaes y luteranes, y el movimientu radical qu'acabaría desenvolviéndose en grupos separatistes como los menonites.

Protestantbranches es
Ramificación del protestantismu a lo llargo de los sieglos.

Doctrines

El protestantismu tien como pilastra básica de la so fe la Biblia, entendida como Pallabra de Dios folgando tola so teoloxía en tres principios xenerales y dos particulares que son esclusivos de la teoloxía reformada (tradicionalmente enunciaos en llatín):

  • Solus Christus: Namái Cristu ye'l que nos da la vida eterna. Nun hai vida eterna ensin él.
  • Sola Fide: La fe na obra espiatoria de Xesucristu ye la única necesidá que tien el ser humanu pa salvar la so alma eterna de la condenación.
  • Sola Scriptura: La Biblia ye la única máxima autoridá en temes de fe, moral y conciencia.

Diferencies ente les ilesies protestantes y la Ilesia Católica

  • Nun se reconoz l'autoridá del sumu pontífiz católicu, el papa, como vicariu de Cristu na Tierra, nin a nengún de los patriarques de la Ilesia Ortodoxa. (1 Corintios 3:11 - porque naide puede poner un fundamentu distintu del que yá ta puestu, que ye Xesucristu.)
  • La Biblia ye la fonte única d'autoridá, Sola Scriptura, la tradición eclesiástica nun tien nenguna validez si nun ta sofitada y xustificada na Biblia. (S. Xuan 5:39; 2 Timotéu 3:16; Romanos 15:4).
  • Les decisiones de los conceyos nun tienen autoridá si nun se sofiten en doctrines bíbliques.
  • Pa salvase nun son necesaries les obres nin la caridá (Efesios 2:8,9). Namái aceptar a Cristu como salvador personal (S. Xuan 3:16) per una oración que confiesa la condición del home como pecador y la necesidá de Cristu pa salvase (Romanos 10:9,10). Les bones obres son el frutu de la conversión real al cristianismu, y non un mediu pa la salvación.
  • El serviciu o cultu escarez d'un orde llitúrxicu necesariu.
  • Nun se cree nin se venera imáxenes, vírxenes (sacante nel anglicanismu), santos, persones famoses, persones místiques, etc. Esto ta basáu en munchos versículos bíblicos. El fundamental ta en «Nun vas faer pa ti imáxenes... nun te vas inclinar ante elles nin les sirvirás...» (Éxodu 20:4,5) de los diez mandamientos.
  • L'actu d'arrepentimientu nun riquir una confesión con un sacerdote, sinón ye un actu íntimu ente Dios y les persones pente medies d'oraciones. Cristu ye l'únicu intercesor ante Dios pal perdón de pecaos. (S. Xuan 14:6; Romanos 3:24)
  • Delles ilesies (anabaptistes, baptistes, hermanos, pentecostales y otres evanxéliques) nun bauticen a los naciellos y los que fueren bautizaos, tienen de ser bautizaos de nuevu. Polo xeneral, el bautismu considérase como una decisión consciente. Representa qu'una persona fai la so confesión pública de decidir siguir les enseñances de Cristu pola so propiu voluntá, como un servidor y discipulu (Matéu 28:19,20), pero'l bautismu nun tien validez pa salvar. Per otru llau les ilesies protestantes históriques (anglicanos, luteranos, presbiterianos, metodistes etc...) reconocen y practiquen el bautismu pueril (paidobautismu) non yá como un mediu d'incorporar al neñu a la Ilesia sinón tamién como un signu de la rexeneración, de la filiación y d'actuación de la gracia de Dios. [1] [2]
  • El canon de la Biblia pa los protestantes ye de 66 llibros, yá que namái s'acepten como inspiraos aquellos llibros que son propios de la Tanach hebrea (Antiguu Testamentu pa los cristianos), d'alcuerdu a la tradición hierosolimitana, y non d'alcuerdu a la tradición griega (Biblia de los Setenta) usada por San Pablu, que ye la qu'usa la Ilesia Católica.

Los llibros ensin usar polos protestantes son llamaos deuterocanónicos o apócrifos.

  • La estructura interna de les organizaciones protestantes escasamente coincide cola católica, pues los protestantes siguen la estructura de la Ilesia instituyida polos apóstoles cristianos, nun esistiendo cardenales, obispos, papes, monxes o cures (sacante la Ilesia Anglicana y la Luterana).

Nun principiu, los protestantes espresaron les sos posiciones doctrinales per aciu de confesiones de fe, curtios documentos apoloxéticos. Les Confesiones d'Ausburgu espresaron la doctrina luterana. Les confesiones reformaes inclúin tamién la Confesión Escocesa (1560), La Segunda Confesión Helvética (1531) y la Confesión de Fe de Westminster (1647). Los Trenta y nueve Artículos de Relixón de la Ilesia d'Inglaterra tamién suelen ser consideraos reformaos. La Declaración Teolóxica de Barmen, contra'l réxime nazi, y la Curtia Declaración de Fe de la Ilesia Presbiteriana n'Estados Xuníos son exemplos de declaraciones de recién.

La enseñanza relixosa encontóse en catecismos. El Catecismu de Heidelberg y el Mayor y Menor de Westminster son preseos reformaos pa enseñanza d'adultos ya infantes nes Ilesies. Na actualidá denominar Escueles Bíbliques, que siguen el propósitu d'enseñar la pallabra de Dios en grupos pequeños.

Les doctrines de la relixón Católica Romana son refugaes pol protestantismu, al nun considerar qu'apaezan na Biblia, son: el Purgatoriu, la supremacía papal, les oraciones polos muertos, la intercesión de los santos (milagros), la transustanciación (el pan camúdese nel cuerpu de Cristu mesmu), la inmaculada concepción de María, l'asunción de María y la virxinidá perpetua de María [1], coles mesmes la veneración d'estos postreros, tal como'l restu de los homes, y porque contradicía al primer mandamientu "Nun vas tener dioses ayenos delantre de mi" (Éxodu 20:3). Refugu total asina la realización, veneración o cultu a les imáxenes.

Nes ilesies de teoloxía reformada se enfatizó la doctrina bíblica espuesta por San Agustín de la eleición, qu'establez que la salvación ye por pura gracia (favor inmerecíu) de Dios, ensin obres. L'autoridá de les ilesies protestantes entendióse como obediencia namái a la Biblia, suxeta a la interpretación personal, y non como una tresmisión mecánica de los poderes de los apóstoles a los sos socesores.

Dirixentes

Los dirixentes del movimientu fueron, ente otros, Ulricu Zuinglio, Xuan Calvín.

Historia de la so creación

Magar Martín Luteru nun foi'l primer propursor de la ilesia protestante, por cuenta de que con anterioridá otros yá amosaben el so desalcuerdu cola doctrina de la Ilesia Católica Romana al nun dexar que toos puedan tener accesu a lleer la Biblia (solo podíen lleela los sacerdotes, papa, etc.); pa Martín Luteru foi más fácil espresar el so desalcuerdu cola Ilesia al poder esponer la so inconformidá pente medies d'escritos que fueron posible distribuyilos masivamente pola creación de la imprenta.

Sicasí, cúntase qu'un día Martín Luteru escuchó de los castigos qu'exercía la Ilesia a los pecadores y tamién de los trabayos y pagos p'absolvelos de los pecaos, asina que decidió dirixise escontra la Ciudá del Vaticanu p'aldericar sobre esto col papa. Pero al llegar vio unos grandes luxos na ciudá, polo qu'al regresu a Alemaña decide reformar la Ilesia col pensamientu de volvela a les enseñances de la Biblia, creando asina la reforma protestante.

La Pre-reforma (1366-1517)

Denominamos como "Periodu de la Pre-reforma" al periodu vivíu ente finales del sieglu XIV, cuando empezó la protesta wycliffita o lolarda n'Inglaterra, y principios del sieglu XVI, cuando empezó la Reforma protestante coles protestes luterana y zwingliana n'Alemaña y Suiza respeutivamente.

A lo llargo de tou esti tiempu tanto'l Movimientu Lolardo o Wycliffita, como'l Movimientu Husita y la protesta místico-evanxélica de Girolamo Savonarola señalaron de manera oxetiva y frontal l'eleváu nivel d'apostasía del cristianismu medieval, dientro d'una perspeutiva bíblico y evanxélico.

Ente los principales pre-reformadores tán:

John Wycliffe (1324-1384), Jan Hus (1369-1415), Girolamo Savonarola (1452-1498).

Causes de la Reforma

La Renacencia científico y lliterario que cola so mentalidá crítica llevó al individuu européu a la dulda suxetiva o oxetiva ya inclusive a la opinión suxetivo y oxetivo contra les enseñances y práutiques de la Ilesia. Foi'l procesu o la confrontación Humanismu vs. Escolasticismu'el que dio les primeres amueses de la fraxilidá de la estructura de la teoloxía escolástica medieval. La Renacencia foi una revaluación integral de tolos postulaos preestablecidos del medievalismu. La falta d'un conteníu espiritual na enseñanza y la presencia de la Ilesia. La forma, la ceremonia y el ritu sagramental esternu predomina sobre lo espiritual, lo interior (Integridá vs. Ceremonialismu y Dogma).

La intervención de la imprenta, nuevu elementu teunolóxicu divulgador tanto del conteníu crítico del pensamientu humanista como de la Biblia, de la patrística y de los criterios ético-teolóxicos y espirituales de los reformadores. El llibru conviértese n'elementu emancipador de les conciencies. Los nuevos descubrimientos xeográficos y astronómicos (América, Oceanía, Colón, Copérnico, Galiléu, Kepler). La crecedera ascendente de la ciudá y del so elementu intelectual: La Universidá. De la universidá va salir la Reforma, centru primariu y constante d'esti movimientu revolucionariu.

El fortalecimientu de les monarquíes pente medies de los enunciaos del absolutismu monárquico. Esti fortalecimientu de les monarquíes nacionales europees creó de manera consecuente un bultable resfregón ente los dos poderes. La decadencia de los postulaos dogmáticos de la reforma eclesiástico-cluniacense, y más concretamente de los papes Gregoriu VII, Inocenciu III y Bonifaciu VIII sobre'l poder supremu del papáu. La corrupción de la máxima cúpula del sistema xerárquicu medieval dende principios del sieglu XIV coles cismes d'Avignon y d'Occidente dieron llugar al surdimientu d'esposiciones teolóxiques como les de Xuan de Tauler, de Guillermu d'Occam y de Marcelo de Padua d'una fonderada antipapal. Surde la tesis conciliarista. El creciente fervor nacionalista européu que llevó a mirar con rocea y refugu'l dominiu papal sobre les distintes naciones del vieyu continente. Munchos monarques vieron na Reforma una manera d'afitar l'estáu nacional y el so poder monárquicu o imperial. Nel norte d'Europa hubo casos de países como Suiza, Suecia, etc., onde la Reforma foi unu de los preseos más eficaces de la llucha independista contra los países católicos que los apoderaben. La rápida decadencia del escolasticismu y el resurdimientu de la teoloxía agustiniana con unos calteres renovadores. Vuelve con mayor puxanza la llectura y l'estudiu de la teoloxía de san Agustín en desterciu notable de la teoloxía tomista. La repitida resistencia papal a la realización d'un conceyu que reformara a la Ilesia.

Programa reformador

Los reformadores nun se consideraben rebalbos nin herexes, sinón fieles cristianos qu'aspiraben a tornar a les doctrines apostóliques y a anovar la ilesia cristiana na práutica y doctrina.

Los principales reformadores yeren persones de vasta cultura, tantu teolóxica como humanista: Xuan Calvín estudió na Sorbona y el so padre trabayaba con un obispu, Luteru yera monxu y profesor universitariu de Biblia; Zwinglio yera sacerdote y humanista. D'alcuerdu al programa de los humanistes, buscaron nes fontes de l'antigüedá cristiana les bases pa una renovación. Relleeron les Sagraes Escritures; al relleer a los Padres de la Ilesia, (especialmente a San Agustín), afayaron una visión de la fe y una doctrina más bíblica y cristocéntrica. Sicasí, despreciaron tola tradición cultural y relixosa acumulada pola Ilesia dende los primeros sieglos, cuantimás, la sabiduría de los Padres de la Ilesia.

Espardimientu

El protestantismu estendióse principalmente ente les clases urbanes y la nobleza, que podíen lleer y teníen sei d'entender meyor la fe. D'unes ochenta ciudaes imperiales llibres, sesenta y cinco adoptaron la Reforma Protestante o la toleraron. Tamién hubo movimientos revolucionarios ente los llabradores (Guerra de los llabradores alemanes), qu'entendieron que la doctrina de Luteru los lliberaba de la servidume; el reformador refugó tala interpretación y -a instancies d'él mesmu- estos fueron reprimíos sangrientamente.

La diseminación de les idees protestantes foi facilitada pola invención de la imprenta, que fixo posible espublizar una amplia lliteratura apologética, bíblica y devocional y fomentó la edición de nueves traducciones de la Biblia en llingües vernácules. Estes revisiones del testu fixeron patente la débil base de delles doctrines medievales. La nueva forma d'encontar l'autoridá, xunto col refugu de la formulación escolástica agora sustituyida por llinguaxe bíblicu, facía difícil a los teólogos católicos romanos rebatila. Nel Conceyu de Trento, los obispos católicos partidarios de Roma optaríen por llindar l'accesu laicu a les escritures, estableciendo que la Vulgata Llatina yera la única Biblia autorizada y redactando un índiz de llibros prohibíos.

Como resultancia del sofitu de los gobiernos nacionales y locales, la Reforma Protestante llogró ésitu n'amplies árees d'Europa. Fíxose predominante nel norte d'Alemaña y n'Escandinavia, na so forma luterana. N'Escocia espolletó la Ilesia Presbiteriana. Tamién les ilesies reformaes fructificaron nos Países Baxos, nes ciudaes suices y nel oriente d'Hungría. Mientres fueron rescataes pa la Roma papal Francia, Polonia, Bohemia, Bélxica, Hungría y amplies rexones d'Alemaña (sobremanera nel sur y l'oeste). Sicasí, col desenvolvimientu de los imperios europeos, particularmente'l británicu, el protestantismu siguió la so espansión. Los sieglos XIX y XX guardaron un fuerte llabor misionera que-y dio algame mundial al movimientu. Anguaño, cálculos estimativos señalen que más de 600 millones de persones profesaríen dalguna de les diverses formes del protestantismu modernu.

Sicasí, al promulgase la Reforma Católica o contrarreforma, empecipióse un programa espansivu del catolicismu n'Europa. Empecipióse entós una desestructuración del protestantismu européu al aisllar en nucleos pequeños los centros de la Reforma de resultes de la espansión de los xesuites.

Protestantismu n'otros países

La llegada del movimientu protestante a Iberoámerica foi patrocinada en mayor midida polos lliberales. Pa ellos el protestantismu yera sinónimu de progresu, sobremanera no que tien que ver con educación, enllantando colexos protestantes y moviendo la educación relixosa.

Los lliberales almiraben a los protestantes fuera de Llatinoamérica poles sos sociedaes económicamente espolletes y demócrates. Sicasí tarrecíen da-y llibertá total a esti movimientu y perder protagonismu nos sos países, igualmente tarrecíen “norteamericanizar” la sociedá hispana.

Los principales grupos protestantes estableciéronse en Suramérica de la siguiente forma: Los presbiterianos instaláronse "n'Arxentina en 1836, en Fray en 1859, en Méxicu en 1872, y en Guatemala en 1882. Los metodistes siguen un itinerariu asemeyáu: Méxicu 1871, Fray 1886, Antilles 1890, Costa Rica, Panamá y Bolivia nos últimos años del sieglu" mientres que n'Ecuador, Colombia y Perú establecieron los Baptistes y los pentecostales y una parte de los metodistes.

Referencies

  1. Confesión de Fe de Westminster (presbiteriana)
  2. 39 Artículos de la Ilesia Anglicana, ver artículu 27

Enllaces esternos

13 d'avientu

Abreviatures

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

1594

1594 (MDXCIV) foi un añu común empezáu en sábadu.

Benín

Benín, oficialmente República de Benín, ye un país d'África occidental, conocíu hasta 1975 como Dahomey. Llenda al norte con Níxer y col Burkina Fasu, al este con Nixeria, al oeste con Togu y al sur col océanu Atlánticu. Na ribera d'elli, nos 121 km que tien de costa na bahía de Benín, viven la mayoría de los sos alredor de nueve millones d'habitantes. Magar que la capital del país ye Porto-Novo, la sé del gobiernu ta en Cotonou, la mayor ciudá del país.

La estensión del país ye de 112.622 km² de terrenu llanu; el so cumal ye'l picu Sokbaro (658 m). Benín ye una nación de clima tropical, más húmedu y caldiu nel sur y más secu al norte. La so actividá económica ye enforma dependiente de l'agricultura. La llingua oficial del país ye'l francés. Amás d'ella, fálense nel país llingües como'l fon y el Yoruba. La relixón más espardida ye'l catolicismu, siguida de l'islam, el vudú y el protestantismu.

El nome actual del país vién-y del de la bahía homónima. Esti, pela so banda, procede d'un antiguu reinu yoruba que, por embargu, taba asitiáu en tierres de l'actual Nixeria, alredor de la ciudá de Benin City. El motivu d'escoyer esti nome pal país foi que yera más neutral que'l que tenía. Primero de la colonización Dahomey yera'l nome del reinu costeru qu'ocupaba les tierres ribereñes del actual país, y nin los habitantes de la rexón d'Atakora, al noroeste del país, nin los del antiguu reinu (anguaño departamentu) de Borgou sentíense identificaos con elli.

Calvinismu

El calvinismu (dacuando llamáu tradición reformada, la fe reformada o teoloxía reformada) ye un sistema teolóxicu protestante y un enfoque de la vida cristiana que pon la énfasis na autoridá de Dios sobre toles coses. Esta aguada del cristianismu protestante ye asina nomada en rellación al reformador relixosu francés del sieglu XVI Juan Calvino, quien sistematizó munches de les más conocíes doctrines que formen parte de la teoloxía reformada.

La tradición reformada foi desenvuelta por teólogos como Martin Bucer, Heinrich Bullinger, Pietro Martire Vermigli, Ulrico Zuinglio, Teodoro de Beza y Guillaume Farel ya influyó en reformadores británicos como Thomas Cranmer y John Knox. Sicasí, por cuenta de la gran influencia y al papel de Juan Calvino nos alderiques confesional y eclesiásticu del sieglu XVII, la tradición llegó a conocese col nome de calvinismu. Anguaño, el términu designa tamién les doctrines y práutiques de les Iglesias reformaes.

Contrarreforma

Denominar Reforma católica o Contrarreforma a la respuesta de la Ilesia católica dada a la reforma protestante de Martín Lutero, que debilitara a la Ilesia. Denota el periodu de resurdimientu católicu dende'l Concilio Ecuménicu de Trento en 1545; el pontificáu del papa Pío IV en 1560 hasta'l fin de la guerra de los Trenta Años, en 1648. Los actos antiprotestantes dempués del sieglu XVII denominar antiprotestantismo.

Los sos oxetivos fueron anovar la Ilesia y evitar la meyora de les doctrines protestantes.

Centróse sobremanera en cinco aspectos:

Doctrina.

Reestructuración eclesiástica, cola fundación de seminarios.

Reforma de les órdenes relixoses, faciéndoles volver a los sos oríxenes tradicionales.

Vixilancia de los movimientos espirituales, centrándolos na vida piadosa y nuna rellación personal con un sacerdote, y este, con Cristu.

Creación de la Santa Inquisición y xestión d'ésta.

Eduardu VI d'Inglaterra

Eduardu VI d'Inglaterra (12 d'ochobre de 1537, Hampton Court - 6 de xunetu de 1553, Barrio de Greenwich ) foi rei d'Inglaterra ya Irlanda dende'l 28 de xineru de 1547 hasta'l día de la so muerte. Él foi coronáu rei d'Inglaterra'l 20 de febreru de 1547. Tenía namái 6 años d'edá.Eduardo, el tercer monarca de la dinastía Tudor, foi'l primera gobernante inglés protestante, anque foi'l so padre Enrique VIII 'l que rompió les rellaciones ente la Ilesia d'Inglaterra y l'Ilesia católica.

Foi mientres el reináu d'Eduardo cuando la Ilesia d'Inglaterra empecipió'l so procesu de tresformamientu escontra una forma moderada de protestantismu que se conocería d'equí p'arriba como Anglicanismu.

Góspel

La música góspel, música espiritual o música evanxélica, na so definición más restrictiva, ye la música relixosa que surdió de les ilesies afroamericanas nel sieglu XVIII y que se fixo bien popular mientres la década de 1930. Más xeneralmente, suel incluyise tamién la música relixosa compuesta y cantada por cantantes cristianos suriegos, independientemente de la so etnia.

La música góspel, a diferencia de los himnos cristianos, ye de calter llixeru tocantes a música. La pallabra gospel derivar del vocablu anglosaxón godspel (lit. "pallabra de Dios), que emplégase pa referise a los evangelio. A esta forma de cantar denominar d'esta forma debíu que yera un cantar evanxélicu pa convidar a les persones escontra Dios. Les lletres suelen reflexar los valores de la vida cristiana.

La fuerte división ente blancos y afrodescendientes en EE. XX., especialmente ente ilesies de blancos y les de afrodescendientes, caltuvo dixebraes dambes cañes del góspel, anque esta separación nunca foi absoluta (dambes parten de los himnos metodistes y los artistes d'una tradición canten dacuando cantares de la otra), y dicha separación menguó llixeramente nel postreru mediu sieglu.

Anque la música góspel ye un fenómenu estauxunidense, estendióse a lo llargo del mundu.

Ye un xéneru musical caracterizáu pol usu dominante de coros con un usu escelente de l'harmonía.

Ente los subxéneros inclúyense'l góspel tradicional, gospel negru, suriegu, etc. Anguaño hai dellos subxéneros llamaos góspel.

La cantante, guitarrista y compositora Rosetta Tharpe foi la primera gran estrella de la música góspel, mientres l'apaición de la música pop na década de 1930 y permaneciendo na fama mientres la década de 1940 con cientos de siguidores.

Hugonotes

El términu hugonotes (huguenot, en francés) ye l'antiguu nome dau a los protestantes franceses de doctrina calvinista mientres les guerres de relixón. A partir del sieglu XVII, los hugonotes seríen denominaos frecuentemente Religionnaires, una y bones los decretos reales (y otros documentos oficiales) llamaben el protestantismu desdeñosamente «pretendida relixón reformada».

Ilesies evanxéliques

La Ilesia evanxélica ye la comunidá de creyentes nel evanxeliu de Cristu. La bona anuncia que Dios

asoleya a la humanidá, per aciu del espublizamientu del mensaxe que'l mesmu Xesucristu resucitáu encargare esparder per dayuri: Dios llama a tolos homes al arrepentimientu y al perdón de tolos pecaos, que namái s'algamen gracies al sacrificiu anubridor que'l sangre del so fíu unixénitu -encarnáu, nacíu d'una virxe y crucificáu en Xerusalén pela Pascua xudía (hacia l'añu 33 d'esta dómina, sol mandu de Pónciu Pilatu, gobernador de Xudea)- brinda a tolos que s'enfoten nesi actu redentor orixináu nos propósitos eternos. Mensaxe que'l mesmu Dios vien desendolcando adulces, per aciu los sos profetes, que foron amosándolu yá dende l'entamu la creación.

Presbiterianismu

El presbiterianismu ye una caña del protestantismu que tien los sos raigaños doctrinales nel calvinismu ya institucionales na Reforma protestante n'Escocia, liderada por John Knox. Los presbiterianos tuvieron gran importancia nel desenvolvimientu inicial de la democracia d'Estaos Xuníos.[ensin referencies] Coles mesmes, fundaron universidaes como la de Princeton n'Estaos Xuníos o la Mackenzie en Brasil. Na actualidá hai más de 55 millones de cristianos presbiterianos y reformaos nel mundu, arrexuntaos na so mayoría na Alianza Reformada Mundial, que suelen tar integraes tamién nel Conseyu Mundial d'Iglesias.

Presbíteru

Presbíteru (del griegu πρεσβύτερος, vía llatín, presbyteros que significa "el más vieyu", "decanu").

Reforma protestante

La Reforma , o Reforma protestante, foi un cisma na Cristiandá Occidental entamáu por Martín Luteru y continuáu por otros reformistes protestantes, como Xuan Calvín o Ulrico Zuinglio, n'Europa, demientres el sieglu XVI. Considérase xeneralmente qu'el procesu entamó cola espublización de Les 95 tesis de Martín Luteru, en 1517, y nun finó hasta l'acabación de la Guerra de los Trenta Años, en 1648.

Magar qu'hebo intentos anteriores de reformar la Ilesia católica -los de Jan Hus, Pedru Valdo, John Wycliffe o Girolamo Savonarola, por exemplu- considérase davezu que foi Luteru, cola espublización de les sos 95 tesis, el qu'entamó la Reforma. Luteru entamó criticando la venta d'indulxencies, afirmando qu'el papa nun tenía autoridá denguna sobro'l purgatoriu y que la doctrina católica de los méritos de los santos nun taba basada en dengú testu bíblicu. La Reforma protestante incorporó cambeos doctrinales como la sola scriptura, la confianza completa na Biblia como única fonte de fe, y la sola fide, la creyencia en que namái la fe en Xesucristu, y non les bones obres, ye l'únicu camín pa obtener el perdón de Dios polos pecaos. Magar que la principal motivación d'esos cambeos doctrinales foi teolóxica, hebo otros factores qu'influyeron nel desarrollu de la Reforma: l'ascensu del nacionalismu; el Cisma d'Occidente, que deterioró la llealtá al papáu; la perceición xeneralizada de la corrupción de la Curia Romana; l'impactu del humanismu; y la influyencia del Renacimientu, que cuestionó sistemáticamente'l pensamientu tradicional.

El movimientu reformista inicial, desarrolláu n'Alemaña, ramificose bien ceo, cola aparición d'otros reformadores independientes de Luteru, un procesu favorecíu por l'espardimientu de la imprenta, que permitió la rápida difusión d'obres relixoses en llingua vernácula. Los movimientos protestantes con más siguidores foron el luteranismu y el calvinismu. Fundáronse ilesies luteranes n'Alemaña, los países bálticos y escandinavos, y ilesies reformaes (calvinistes) en Suiza, Hungría, Francia, Países Baxos y Escocia. El movimientu reformista influyó tamién na Ilesia d'Inglaterra dempués de 1547, nos reinaos d'Eduardu VI y Sabela I, magar que la Reforma anglicana yá entamara anantes, na década de 1530.

Los movimientos reformistes radicales surdíos na Europa continental foron l'orixe de movimientos como'l anabaptismu, la Hermandá de Moravia y otros movimientos pietistes. Los reformistes radicales, amás de formar comunidaes nes que pretendíen vivir al marxe de los estaos, llevaron los cambios doctrinales hasta l'estremu, renegando inclusu de les doctrines de los concilios de Nicea y Calcedonia.

La Ilesia católica respondió a estos movimientos con una Contrarreforma, encabezada por una nueva orde relixosa, la Compañía de Xesús, a partir de les directrices del conciliu de Trento. La Europa septentrional, sacante Irlanda, Polonia y Lituania, quedó embaxu la influyencia del protestantismu, mentantu que la meridional siguió siendo católica: la Europa central foi l'escenariu de les engarradielles relixoses qu'acabaríen provocando la guerra de los 30 años.

Relixón

La relixón puede definise de munches maneres:

Actu pol que'l home creye conocer la esistencia d'un o varios dioses que tienen poder sobre'l so destín y al que obedecen y sirven.

El sentimientu del home de amor, mieu o llercia hacia un poder sobrehumanu y toupoderosu.

Un sistema de fe y cultu.

Sistema psicosocial para someter al home pol home.

Etimolóxicamente 'religare', lligar al home col mundu, desplicandu ésti a partir de la esistencia d'un dios. Pa otros, re-lligar ye la xunión del home col so dios.Les relixones divídensen en monoteístes y politeístes y mecíu.

Monoteísmu

Cristianismu

Arrianismu

Catolicismu

Ilesia bautista

Ilesia ortodoxa

Mormonismu

Protestantismu

Adventista

Anglicanismu

Luteranismu

Metodismu

Pentecostalismu

Testigos de Xehová

Islam

Islam chií

Islam suní

Xudaísmu

Ayyavali

Fe Bahá'í

Espiritismu

CandomblePoliteísmu

Animismu

Cientifismu

Confucionismu

Gnosticismu

Gnosticismu Zen

Panteísmu

Satanismu

Sintoísmu

Taoísmu

vudú

ZorastrismuMecíu:

Hinduismu

Hare Krishna

XudeoBudismu

Messiánica

Oomoto

Santería

Tian-ti-chiaoPosiciones arrelixoses :

Advaitanismu

Agnosticismu

Ateísmu

Budismu

FormulismuVer: ecumenismu, tolerancia, mitoloxía, druidismu

Sacerdote

El sacerdote ye una persona que se dedica con una designación específica a realizar actos de cultu nuna relixón, n'ocasiones como intermediariu ente los miembros d'una comunidá relixosa y la divinidá a la qu'estos adoren. Llámase «sumu sacerdote» a quien exerz la máxima autoridá relixosa en delles confesiones, de normal como herederu de dalguna tradición histórica. En munches cultures, la casta sacerdotal constituyía una clase social dominante, acomuñada o n'ocasiones engarrada al poder civil.

Santu

Los santos (llatín sanctus; griegu ἁγίος hagíos, hebréu qadoš 'escoyíu por Dios' o bien 'estremáu', 'distinguíu') son homes o muyeres destacaos nes diverses tradiciones relixoses poles sos atribuyíes rellaciones especiales coles divinidáes o por una particular elevación ética; esti segundu sentíu caltener en tradiciones espirituales non necesariamente teístes.

La influencia d'un santu supera l'ámbitu de la so relixón cuando l'aceptación de la so moralidá adquier componentes universales: por casu, ye'l casu de Teresa de Calcuta o Gandhi, y, polo xeneral, siquier hasta ciertu puntu, de toos el fundadores de les grandes relixones.

Venezuela

Venezuela, oficialmente República Bolivariana de Venezuela ye un país de la costa norte d'América del Sur. Llenda al norte col Mar Caribe y l'Océanu Atlánticu, al sur con Brasil, al oeste con Colombia y con Guyana al este.

África

África ye un continente que llenda al norte col Mar Mediterraneu, al oeste col Océanu Atlánticu y al este col Mar Bermeyu, l'Océanu Índicu y Asia al traviés de la canal de Suez.

N'otres llingües

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.