Oeste

L'Oeste ye ún de los cuatro puntos cardinales. Tamién-y dan el nome d'Occidente o Poniente, yá que ye nel oeste au se pon el Sol. Tamién suel emplegase l'axetivu occidental

BrújulaO
Rosa de los vientos amosando l'Oeste

Etimoloxía

Oeste

El nome oeste vien del inglés "west", qu'al empar vien de westar del altu alemán antiguu que ta dablemente emparentáu col términu llatín vesper, que significa "tarde" y que ta rellacionáu col griegu hesperos, de la mesma torna.

Occidente

El términu occidente deriva etimolóxicamente del llatín occĭdens, -entis, participiu activu d'occidĕre que significa: cayer. L'orixe d'esti significáu remanez del movimientu aparente del Sol cuando s'empobina al so ocasu, que según les creyencies populares tien llugar nel puntu cardinal Oeste.

Ver tamién

Andalucía

Andalucía ye una Comunidá Autónoma del sur d'España considerada Nacionalidá histórica. Llenda al sur con Xibraltar, el mar Mediterraneu y l'Océanu Atlánticu, al norte con Estremadura y Castiella-La Mancha, al este cola Rexón de Murcia y al oeste con Portugal.

Angola

Angola ye un país de la costa occidental d'África que llenda al norte y al oeste cola República Democrática d'El Congu, al este con Zambia, al sur con Namibia y al oeste col Océanu Atlánticu. L'enclave de Cabinda ta estremáu del restu del territoriu pola salida a la mar de la República Democrática d'El Congu.

El nome del país vien de la pallabra bantú n'gola, que yera'l títulu que recibíen los xefes nativos nel sieglu XVI, cuando entamó la colonización portuguesa.

Arxentina

L'Arxentina , oficialmente República Arxentina, ye'l segundu país más estensu d'América del Sur y l'octavu de tol planeta. Llenda al oeste y al sur con Chile, al norte con Bolivia y Paraguái, al noreste con Brasil y al este con Uruguái.

Asia

Asia, ye el más grande de los seis continentes que constituyen el planeta Tierra siendo Europa en realidá un apéndiz d'ella, nomándose delles vegaes Eurasia. Asia asítiase na metá oriental del Hemisferiu Norte, dende'l Océanu Glacial Árticu pol Norte hasta l'Océanu Índicu pol Sur. Pol este llenda col Océanu Pacíficu y pol oeste hasta los Montes Urales (Océanu Atlánticu si contamos Europa).

Austria

Austria, oficialmente República d'Austria, ye una república federal parllamentaria, miembru de la Xunión Europea de magar 1995. El so nome Österreich significa Imperiu del Este n'alemán.

Ta asitiada n'Europa central, ensin salida al mar. Tien llendes al norte con Alemaña y la República checa, al oeste con Suiza y Liechtenstein, al sur con Italia y Eslovenia y al oeste con Hungría y Eslovaquia.

Camerún

El Camerún(¿?), oficialmente República de Camerún (en francés République du Cameroun y n'inglés Republic of Cameroon) ye un país de la rexón occidental del África central. Llenda al oeste y al norte con Nixeria, al noreste con Chad, al este cola República Centroafricana, al sur con la República Democrática d'El Congu, Gabón y Guinea Ecuatorial. Les sos ciudaes principales son Douala, Yaundé y Garoua. Nel país conviven cuasi 200 grupos llingüísticos diferentes, magar que les llingües oficiales del país son l'inglés y el francés.

Cataluña

Cataluña (Catalunya en catalán y Catalonha n'aranés) ye una Comunidá Autónoma española, reconocía como nacionalidá histórica nel so Estatutu d'Autonomía en base a la Constitución de 1978. Llenda al norte con Francia y Andorra, al este col mar Mediterraneu, al sur cola Comunidá Valenciana y al oeste con Aragón. La formen les provincies de Barcelona (la so capital), Girona, Lleida y Tarragona.

Colombia

Colombia, oficialmente República de Colombia, ye un país asitiáu na fastera noroccidental d'América del Sur, lo que la fai poseedora de costes nos océanos Atlánticu (mar Caribe), Pacíficu y el ríu Amazones.

Llenda con Venezuela al este, Brasil al sudeste, Perú y Ecuador al sur, y Panamá al Oeste.

Dinamarca

Dinamarca ye un país allugáu n'Europa septentrional. Llenda al sur con Alemaña; les sos costes ábrense al norte y al oeste sobro'l mar del Norte y al este sobro'l mar Bálticu. El país ta dixebráu de la península escandinava polos estrenchos de Skagerrak y de Kattegat.

Ecuador

L'Ecuador, oficialmente República del Ecuador (Ikwadur Ripuwlika en quechua) ye una república democrática representativa asitiada na fastera noroccidental d'América del Sur, que llenda con Colombia al norte, con Perú al este y al sur, y col océanu Pacíficu al oeste. El país compriende, amás del territoriu continental, l'archipiélagu de les islles Galápagos, asitiáu metanes l'océanu Pacíficu, a unos 1000 km de la costa ecuatoriana. La capital del país ye Quitu, y la ciudá más grande Guayaquil.

Nel territoriu qu'anguaño ye l'Ecuador vivíen bayura de grupos tribales amerindios, que foron siendo incorporaos progresivamente al imperiu inca demientres el sieglu XV. Nel sieglu XVI el territoriu foi colonizáu por España, que foi el so dueñu hasta la independencia del país, formando parte con Colombia y Venezuela de la Gran Colombia, en 1820. En 1830 separtose d'esa entidá política, siendo de magar un estáu soberanu independiente. El legáu de dambos imperios, l'español y l'inca, tien el so reflexu na gran diversidá étnica de la so población. La mayoría de los sos 16,4 millones d'habitantes son mestizos, y el restu de la población fórmenla descendientes puros de poblaciones amerindies, europees y africanes. L'español ye la llingua oficial del país, y ye la que fala la mayoría de la población; sicasí, hai otres 13 llingües amerindies, incluyíes el quechua y el shuar, que tienen reconocimientu oficial.

Dende'l puntu de vista económicu L'Ecuador ye un país con una economía en desarrollo perdependiente de la esportación de materies primes, principalmente productos agrícoles y petroleu. El so sistema de gobiernu ye una república presidencial democrática.

Florida

Florida ye un estáu del sureste de los Estaos Xuníos, asitiáu nuna llarga península ente'l golfu de Méxicu, l'océanu Atlánticu y los estrechos de Florida. El nome de Florida vien-y del español y púnxo-ylu Juan Ponce de León el 2 d'abril de 1513 cuando descubrió estes tierres. Florida, tamién llamada la Florida, ye un estáu asitiáu na rexón Sur de los Estaos Xuníos. Llenda al oeste col golfu de Méxicu, al norte con Alabama y Georgia y al este col océanu Atlánticu. Con más de 19,3 millones d'habitantes en 2012, ye'l cuartu estáu más pobláu del país y con 170,304 kilómetros cuadraos, ye'l ventiavu segundu tao por superficie. Rexir pola Consitución de 1968, que foi enmendada en diverses ocasiones.

La so capital política ye Tallahassee, la so ciudá más grande ye Jacksonville, pero la aglomeración urbana más poblada ye Miami, que cunta con más de 5,3 millones d'habitantes. L'abreviatura pal estáu ye Fla; l'abreviatura postal estauxunidense ye FL.

Gran parte de Florida t'asitiada nuna península ente'l golfu de Méxicu, l'océanu Atlánticu y l'estrechu de Florida, y tien la mariña más llarga nos Estaos Xuníos allegantes d'aprosimao 2.170 km. La mayor parte del estáu atopar n'o cerca del nivel del mar y el so terrén caracterizar polos suelos sedimentarios. El clima varia de subtropical nel norte a tropical nel sur.

India

La República India ye un país del sur d'Asia. Ocupa el subcontinente indiu, lo que lu convierte nel séptimu país más grande del mundu. Ye, tamién, el segundu más pobláu, y la mayor democracia del mundu. Arrodiada pel Océanu Índicu pel sur, pela mar d'Arabia pel oeste y pel golfu de Bengala al este, tien 7.517 qm de costa, y llenda al Oeste con Paquistán, al Norte con China, Nepal y Bután, y al Este con Bangladex y Myanmar. Cerca d'ella, na mar, atópense tamién Sri Lanka y les islles Maldives.

Llugar de nacencia y espoxigue de la cultura del valle del Indo, el subcontinente indiu foi, per munchos sieglos, un llugar de gran riqueza económica y cultural. Nelli nacieron cuatro grandes relixones: hinduísmu, budismu, xainismu y sikhismu. A elles se xuntaron, nel primer mileniu de la era cristiana, el xudaísmu, el cristianismu, l'islam y el zoroastrianismu. Foi dapoco anexonáu pola Compañía Británica de les Indies Orientales dende l'entamu del sieglu XVIII, y dempués colonizáu pola Corona británica dende mediaos del sieglu siguiente. Un sieglu dempués, en 1947, consiguió la independencia dempués d'una campaña de resistencia pacífica na que rescampló la figura de Gandhi.

Alministrativamente ta dixebráu en 28 estaos, seis territorios de la Xunión ya un territorio capital nacional. La so capital ye Nueva Delhi, con más de 18 millones d´habitantes. Hai, aparte d'ella, delles ciudaes pergrandes: Mumbai, con 21 millones d'habitantes na so área metropolitana, o Kolkata (anantes conocida como Calcuta), con cuasi 14 na de so.

Fálense nel so territoriu más de cien llingües distintes, de les families dravidiana y indo-aria les más d'elles. La Constitución de la India proclama l'hindi ya l'inglés como idiomes oficiales pal gobiernu nacional, pero tamién son oficiales otres 22 llingües, usaes pelos distintos gobiernos rexonales. Les relixones con más seguidores son l'hinduismu (79.8%) ya l'islam (13.7%). Hai tamién xainistes, sikhs, budistes...

Irán

La República Islámica d'Irán o simplemente Irán ye un país d'Oriente Mediu. Hasta 1935 yera conocida como Persia. El país llenda con Paquistán y Afganistán pel este; Turkmenistán pel noreste, el Mar Caspiu pel norte y Azerbaixán y Armenia pel noroeste; Turquía ya Iraq pel oeste y cola costa del Golfu Pérsicu y el Golfu d'Omán pel sur.

Navarra

Navarra o Nafarroa, oficialmente Comunidá Foral de Navarra (en vascu: Nafarroako Foru Komunitatea), ye una comunidá foral d'España, asitiada al noreste, llendando con Francia al norte, Aragón al este, La Rioxa al sur y el País Vascu al oeste.

República Democrática d'El Congu

La República Democrática d'El Congu ye'l tercer país más grande d'África, y foi conocíu como Zaire ente los años 1971 y 1999. Llenda al norte cola República Centroafricana y Sudán del Sur, al este con Ruanda, Burundi y Uganda, con Zambia y Angola al sur, y con El Congu al oeste.

Sistema de coordenaes xeográfiques

El Sistema de Coordenaes Xeográfiques espresa toles posiciones sobro la Tierra usando dos de les tres coordenaes d'ún sistema de Coordenaes esfériques que ta alliniáu con exe de rotación de la Tierra. Ésti define dos ángulos mididos dende'l centru de la Tierra:

La llatitú mide l'ángulu ente cualesquier puntu y l'ecuador. Les llinies de llatitú denómense paralelos y son círculos paralelos al ecuador na superficie de la Tierra.La llatitú suelse espresar en graos sexagesimales.

Tolos puntos allugaos sobre'l mesmu paralelu tienen la mesma llatitú.

Aquellos que s'atopen al norte del Ecuador reciben la denominación Norte (N).

Aquellos que s'atopen al sur del Ecuador reciben la denominación Sur (S).

Midir de 0º a 90º.

Al Ecuador correspuéndelu la llatitú 0º.

Los polos Norte y Sur tienen llatitú 90º N y 90º S respeutivamente.La llonxitú mide l'ángulu a lo llargo del ecuador dende cualquier puntu de la Tierra. Acéutase que Greenwich en Londres ye la llonxitú 0º na mayoría de les sociedaes modernes. Les llinies de llonxitú son circulos máximos que pasen pelos Polos y denómense meridianos.Combinando estos dos ángulos, pueden espresase la posición de cualesquier puntu de la superficie de la Tierra.

Por exemplu: L'Entregu, Asturies, tién una llatitú 43°17′15″N y llonxitú 5°38′20″W. D'esti mou un vector dibuxáu dende'l centru la Tierra al puntu 43°17′15″ norte del ecuador y 5°38′20″ al oeste del Meridianu de Greenwich, pasará por L'Entregu.

L'ecuador ye nidiamente una parte emportante pa esti sistema de coordenaes; representa el ceru de los ángulos de llatitú y el puntu mediu ente los Polos. Ye'l planu fundamental del sistema de coordenaes xeográfiques.

Turquía

La República de Turquía (Türkiye Cumhuriyeti), o simplemente Turquía (Türkiye) ye un estáu asitiáu ente Asia (97% del so territoriu) y Europa (3%). La península d'Anatolia ente'l Mar Negru y el Mediterraneu forma'l "corazu" del país. Llenda'l noreste con Armenia, al norte col mar Negru, al oeste con Grecia, el mar Exéu y Bulgaria, al sudeste con Irán, y al sur con Iraq, Siria y el mar Mediterraneu y al este con Xeorxa y Azerbaixán.

Venezuela

Venezuela, oficialmente República Bolivariana de Venezuela ye un país de la costa norte d'América del Sur. Llenda al norte col Mar Caribe y l'Océanu Atlánticu, al sur con Brasil, al oeste con Colombia y con Guyana al este.

Vietnam

La República Socialista de Vietnam ta asitiada nel este de la península Indochina. Llenda al norte con China y al oeste con Laos y con Camboya.

África

África ye un continente que llenda al norte col Mar Mediterraneu, al oeste col Océanu Atlánticu y al este col Mar Bermeyu, l'Océanu Índicu y Asia al traviés de la canal de Suez.

N'otres llingües

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.