Idioma sánscritu

El sánscritu (संस्कृत) ye una llingua indoeuropea indoirania y la llingua clásica d'India. Escríbese n'alfabetu devanagari. Lliteralmente'l nome "sánscritu" quier dicir "perfeutamente fechu", y compónse de les raíces sam (completamente) y kritá ("kri") (fechu).

Divídese en:

  • Sánscritu clásicu
  • Védicu

Caltiénse un númberu inxente de lliteratura y documentos en sánscritu, pues al ser la llingua sagrada del hinduismu los sacerdotes ponen tol so enfotu en preservar una forma pura de la llingua.

Nesta llingua escribiéronse los testos clásicos del hinduismu. Pola so importancia relixosa foi estudiáu mui ceo pol gramáticu Panini (sieglu VI e.C.)

Devimahatmya Sanskrit MS Nepal 11c

N'época posterior separtáronse del sánscritu dellos dialeutos que formaron les llingües modernes de la India como l'hindi, l'urdu y el bengalí.

संस्कृतम् y 𑖭𑖽𑖭𑖿𑖎𑖴𑖝𑖦𑖿
Númberu de falantes
Falantes Tipu Añu
221222121971
610661061981
14 13514 1352001
26 49026 490Llingua materna2011
49 73649 7361991
Datos
Códigos
ISO 639-1 sa
ISO 639-2 san
ISO 639-3 san
Aryabhata

Aryabhata o Aryabhata I (escontra 476-550) foi'l primera gran matemáticu y astrónomu de la era clásica de la matemática na India y l'astronomía india.

La obra de Aryabhata trata principalmente sobre la matemática y l'astronomía; tamién trabayó nel aproximamientu del númberu π.

Brahmaputra

El ríu Brahmaputra (en idioma sánscritu, ब्रह्मपुत्र, que significa «el fíu de Brahmā») ye unu de los ríos más llargos d'Asia.

Naz nel glaciar Kubigangri, cerca del monte Kailāsh, nel Himalaya, y escurre en direición esti por territoriu chinu, por partir oeste del Tíbet, pasando cerca de Lhasa. Dempués d'un percorríu de 2896 km desagua nel golfu de Bengala, en Bangladex, formando parte del delta del Ganges, el mayor delta del mundu. El ríu ye conocíu como Tsangpo nel Tíbet y na zona central de Bangladex estremar en dos ramales, siendo'l principal el ríu Jamuna, nome col que ye conocíu nesa rexón, y l'otru, de menor caudal, el ríu Shitalakshya.

Ye'l Dyardanes o "Œdanes" de los antiguos griegos. El so percorríu pela zona tropical fai del so valle unu de los más ricos en diversidá biolóxica del mundu. Los sos principales llenes dexen la fertilización del suelu, anque son devastadoras. Na so parte más baxa, el ríu considérase sagráu pa los hindús, y utilízase pal tresporte de productos agrícoles.

Devanagari

El devanagari o devanāgarī ye una escritura abugida utilizada pa escribir l'idioma nepalín y dellos idiomes d'India, incluyíos el sánscritu, el bhilí, el bhoshpurí, el bijarí, el cachemir, el hindi (llingua oficial de la India), el konkaní, el maratí, el nepalín y el sindhí.

Ganxes

El ríu Ganges ye unu de los grandes ríos del subcontinente indiu, que flúi en direición esti dende'l norte de la India cruciando la llanura del Ganges hasta Bangladex.

El ríu naz nel Himalaya occidental, nel estáu indiu d'Uttarakhand, y tres 2510 km de percorríu desagua formando, col ríu Brahmaputra el mayor delta del mundu, el delta del Ganges, nel golfu de Bengala.

Mientres enforma tiempu foi consideráu un ríu sagráu polos hindúes, que lo adoraron como la diosa Ganga del hinduismu. Históricamente, tamién foi importante: munches de les capitales antigües provinciales o imperiales (como Pataliputra, Kannauj, Kara, Allahabad, Murshidabad y Calcuta) hanse emplazado nes sos riberes. El Ganges y los sos afluentes drenan una cuenca fértil de 907 000 km² que soporta una gran concentración de población, con una de les densidaes del mundu más altes (nel añu 2005, una de cada dolce persones del mundu (un 8 %) vivíen na rexón). La fondura media del ríu ye de 16 m y la fondura máxima ye de 30 m.

Historia de Filipines

La Historia de Filipines amuesa una gran cantidá d'influencies, cultures y races que s'asitiaron y entemeciéronse nel archipiélagu. Cultural y lingüísticamente la mayor parte de la población ye d'orixe austronesio, anque a partir del sieglu VII recibió comerciantes y población procedente del mundu indiu que yera preponderante nel sureste asiáticu, y a partir del sieglu XIV l'Islam tuvo presencia nel archipiélagu (ente un 5 y un 10% de los filipinos siguen profesando esta relixón). La colonización española que duró más de tres siglos ya influyó nes tradiciones cultural y relixosu (un 90% de la población ye cristiana, predominando'l catolicismu). Los misioneros españoles cristianizaron a la mayoría de la población y fundaron escueles, universidaes y hospitales en toles islles del archipiélagu. Amás mientres tol periodu históricu documentáu, Filipines comerció estensamente col mundu indiu, el mundu musulmán, amás de Cultura de China China y Xapón.

A la fin de la guerra Hispanu-Estauxunidense, los Estaos Xuníos se anexionaron de facto les Filipines alegando la validez el Tratáu de París y aduciendo que "los filipinos yeren incapaces de autogobernarse" y precisaben "ser cristianizados", a pesar de ser un país católicu mientres casi dos sieglos y mediu. Tres la ocupación del Imperiu Xaponés mientres la Segunda Guerra Mundial y la so posterior derrota, les Filipines algamaron la independencia total d'Estaos Xuníos en xunetu de 1946.

Con una economía bien prometedora nes décades de 1950 y 1960, a finales de la década de 1960 y principios de 1970, les Filipines allugó un llevantamientu del activismu estudiantil y una gran molición civil en contra de la corrupción de la dictadura de Ferdinand Marcos, quien declaró la llei marcial en 1972. Tres l'asesinatu del principal líder de la oposición, Marcos tuvo que fuxir del país, desbancado pola Revolución Popular.

Dende entones la hestoria de Filipines viose marcada por una severu inestabilidá política, que xunida a una serie de desastres naturales y una productividá económica atrabancada por diversu factores, provocó que los socesivos gobiernos solu fueren capaces de desaniciar parcialmente los severos problemes sociu-económicos que carez el país.

Krishna

Esti artículu referir al héroe divinizado na cultura d'India. Si busca otros significaos, vea Krishna (dixebra).

Vasudeva redirixe equí. Pa consultar sobre'l padre de Krishna, vea Vasudeva (padre de Krishna).

Según el hinduismu, Krisna ye unu de los numberosos avatares ('encarnaciones') del dios Visnú.

Sicasí según el krishnaísmo, Krisna ye la forma principal de Dios, de quien emanan Visnú y los demás dioses (como Shiva y Brahma).

El mesmu Krisna declara: «Siempres que la derechura aparra y aumenta la inxusticia, yo manifiéstome; y pa la proteición de los virtuosos, la destrucción de los viciosos y el restablecimiento de la derechura, yo encarno d'era n'era» (Bhagavad-gītā, capítulu IV, versos 7-8).

Ye unu de los más importantes personaxes históricos adoraos de la India.

Llingües elamo-drávidas

Les llingües elamo-dravídiques son una familia hipotética de llingües qu'incluyiría les llingües dravídiques de la India y Paquistán, amás del elamita, llingua muerta falada nel antiguu Imperiu elamita, nel actual sudoeste d'Irán. El llingüista David McAlpin foi'l principal defensor de la hipótesis elamo-drávida. Amás del elamita y de les llingües drávides, dalgunos especulen cola pertenencia a esti grupu de la llingua o llingües falaes na antigua civilización del Indo, tamién conocida como civilización de Harappa.

David McAlpin (1975) identificó delles semeyances ente'l elamita y les llingües drávides. D'alcuerdu a McAlpin, aprosimao 20 % del vocabulariu son cognaos, y un 12 % más probablemente tamién lo sía. El elamita y les llingües drávides tienen pronomes personales de segunda persona y declinaciones paraleles. Tienen derivativos idénticos, sustantivos astractos y la mesma estructura "raigañu verbal + marcaos de tiempo + terminación de persona". Dambos tienen dos tiempos positivos, un "pretéritu" y un "non-pretéritu".

La hipótesis elamo-drávides basar en diverses otres evidencies. Paez que l'agricultura desenvolver n'Oriente Próximu y estendióse más tarde al valle del Indo, suxuriendo qu'el llabradores elamitas llevaríen l'agricultura al valle del Indo. Más tarde, evidencies d'un estensu comerciu ente'l Elam y la civilización del Indo suxuren llazos permanentes ente los dos rexones. Proponentes de la hipótesis destacaron semeyances ente la escritura de Harappa, que nun foi descifrada inda, y l'escritura elamita.

La desigual distribución de les llingües dravídiques vives, concentraes principalmente al sur de la India pero con enclaves aisllaos en Paquistán y el nordeste de la India, suxuren una distribución orixinal muncho más amplia de les llingües drávides. Una llegada más tardida de les llingües indoeuropees de la India y Paquistán a los valles del Indo y del Ganges esplicaría la permanencia de bolses de falantes de llingües drávides n'árees marxinales montascoses. Una serie de préstamos léxicos del idioma sánscritu en llingües drávides (por casu, phalam: 'fruta maduro', mulcham o mukham: 'boca', y khala: suelu pa la tría) indiquen un estrechu contautu de dambes llingües. Les consonantes retroflejas qu'esisten en sánscritu y drávida, pero non n'iraniu nin nes llingües europees, podría indicar un sustrato drávido pal sánscritu.

Dalgunos de los estudiosos de la escritura de Harappa, incluyendo a Asko Parpola y Walter A. Fairservis Jr. defenden que los habitantes de la cultura del Indo falaben llingües drávides, ente qu'otros, como S. R. Rayo defenden que la escritura del Harappa despinta una llingua indoeuropea similar al sánscritu.

Llingües indoaries

Les llingües indoarias o índiques son un subgrupu de llingües, pertenecientes al grupu indoiranio de les llingües indoeuropees. Falar nos países del subcontinente indiu.

Malé

Malé (dhivehi: މާލެ), ye la capital de la República de les Maldives. La ciudá ta alcontrada na islla de Malé, nel cantu sur del atolón de Malé nel atolón Kaafu. Ye sede del gobiernu y el centru de negocios, comercial, empresarial, sanitariu y educativu. Tien una población d'aprosimao 105.000 persones, alredor d'un terciu de la población del país.Una base d'hidroaviones y un fondeadero de barcos tán alcontraos na islla. Malé ye un centru del comerciu de cocos, fibra de corteza de cocu, palmeres, copra y conches. L'Aeropuertu Internacional de Malé ta na vecina islla de Hulhule. Dellos proyeutos de tierres ganaes al mar espandieron el puertu.

La islla ta totalmente urbanizada, la ciudá tomó esencialmente tol terrén. Ta estremada en cuatro árees; Henveiru, Galolhu, Maafannu y Machangolhi, otres 3 árees de la ciudá atópense fora de la islla de Malé, Vilimalé na islla de Villingili, Hulhumalé na islla artificial del mesmu nome y Hulhule otra islla onde s'atopa l'aeropuertu.

Maxa

La maxa (del llatín: magīa, deriváu de la mesma del griegu μαγεία mageia, cualidá de sobrenatural, probablemente del antiguu persa maguš, que contién el raigañu *magh-, ‘ser capaz', ‘tener poder', faciendo referencia a l'antigua casta sacerdotal persa y de la mesma del sánscritu maga, ‘ilusión', del raigañu may, ‘obrar', ‘mover') ye'l arte o ciencia oculta con que pretende producise, valiéndose de ciertos actos o pallabres, o cola intervención de seres imaxinables, resultancies contraries a les lleis naturales.

Om

Om o meyor trescritu como Oṃ (tamién Auṃ trescritu n'AFI ə̃ũ) (ॐ) ye unu de los mantras más sagraos de les relixones dhármicas (como'l hinduismu y el budismu).Simboliza'l divín Brahman y l'universu enteru.

Tamién se-y denomina:

omkara ('sílaba om')

aum (analís de la lletra o, que nel idioma sánscritu xeneralmente ye la conxunción de les lletres a y o)

ॐ en silabariu devánagari.

Patañjali

Patanyali o Patanshali (sieglu III e.C.) ye'l nome de dos personaxes relevantes na lliteratura de la India.

Rayastán

Rayastán o Rayastán (inglés: Rajasthan; en rajastaní, राजस्थाण, lliteralmente, 'Tierra de Reyes') ye unu de los ventinueve estaos que, xuntu colos siete territorios de la Unión, formen la República de la India. La so capital ye Jaipur. Ta allugáu al oeste del país, llindando al norte con Punyab, al nordés con Haryana y Uttar Pradesh, al este con Madhya Pradesh, al sur con Guyarat y al oeste con Paquistán. Con 342 239 km² ye l'estáu más estensu y con 68 600 000 habitantes en 2011, el séptimu más pobláu, por detrás d'Uttar Pradesh, Maharastra, Bihar, Bengala Occidental y Madhya Pradesh y Tamil Nadu.

Destaquen les ruines de la civilización del valle del Indo, en Kalibanga, l'asentamientu más antiguu descubiertu nel subcontinente indiu; los templos de Dilwara, un llugar de pelegrinación jain na única estación de monte de Rajasthan, el monte Abu, na antigua cordal Aravalli; el parque nacional de Keoladeo, nel este, cerca de Bharatpur, un sitiu Patrimoniu de la Humanidá conocíu poles sos aves. Rayastán tien tamién dos acutes nacionales de tigres, el parque nacional Ranthambore, en Sawai Madhopur, y l'acuta de tigres Sariska, en Alwar.

L'estáu foi formáu'l 30 de marzu de 1949, cuando Rajputana —el nome adoptáu pol Raj británicu pa les sos dependencies na rexón— foi incorporáu nel Dominiu de la India. La so capital y ciudá más grande ye Jaipur, tamién conocida como la ciudá rosa, que s'atopa nel llau oriental del estáu. Otres ciudaes importantes son Jodhpur, Udaipur, Kota, Ajmer, Bikaner, Bhilwara y Alwar. Rayastán ta estremáu en 33 distritos.

El clima ye bastante secu sacante na estación de los monzones que suel ser nos meses de xunetu y agostu.

Rigveda

El Rigveda (o Ṛgveda) ye'l testu más antiguu de la India; foi compuestu en sánscritu.

Tratar d'una colección d'himnos compuestos n'antiguu sánscritu védicu, dedicaos a los dioses. Considérase'l más antiguu de los cuatro llibros conocíos como Vedes.

Ye unu de los testos esistentes más antiguos de cualesquier llingua indoeuropea.

La evidencia filolóxica y llingüística indiquen qu'el Rigveda foi compuestu na rexón del actual Paquistán probablemente ente'l 1500 y el 1200 a. C., anque tamién se postuló un aproximamientu más ampliu ente'l 1700 y el 1100 a. C.Dellos pasaxes xeográficu y etnolóxicu el Rigveda, son prueba de que'l testu podría ser compuestu ente'l 1400 y el 1100 a. C. (el periodu védicu tempranu) na rexón de los Sapta Sindhu ('siete ríos'), nel Panyab (actual Paquistán). Créese que foi calteníu mientres sieglos per tradición oral, y que nun foi puestu por escritu hasta'l principiu de la Edá Media. Los manuscritos más antiguos que se caltienen tán escritos en lletra del sieglu XI de la nuesa era.[ensin referencies]

Subrahmanyan Chandrasekhar

Subrahmanyan Chandrasekhar (19 d'ochobre de 1910, Lahore - 21 d'agostu de 1995, Chicago) foi un físicu teóricu, astrofísicu y matemáticu estauxunidense d'orixe indiu.

Nació na ciudá de Lahore ―anguaño na República Islámica de Paquistán, pero hasta 1947 perteneciente a la entós India Británica―. Ganó'l Premiu Nobel de Física en 1983 compartíu con William Fowler polos sos estudios sobre los procesos importantes na estructura y evolución estelares. Graduar na Universidá de Madrás y doctoróse na Universidá de Cambridge, anque trabayó na Universidá de Chicago dende 1937 hasta la so muerte en 1995.

Amás del Premiu Nobel, fuéron-y concedíes la Henry Norris Russell Lectureship de l'American Astronomical Society (1949), la Medaya Bruce de la Sociedá Astronómica del Pacíficu (1952), la Medaya d'oru de la Real Sociedá Astronómica (1953), la Medaya Henry Draper de l'Academia Nacional de Ciencies d'Estaos Xuníos (1971) y la Medaya Copley de la Royal Society (1984).

En 1999, la NASA llamó nel so honor al terceru de los sos cuatro Grandes Observatorios, el Observatoriu de rayos X Chandra. Inclusive un asteroide, el 1958 Chandra, débe-y el so nome.

Sutra del diamante

El Sutra del diamante ye un sutra majaiana curtiu del xéneru del Prajñāpāramitā (o perfección de la sabiduría), que enseña la práutica de la desapegadura o l'astención del apegu mental y de la non-permanencia. El nome completu en sánscritu ye Vajracchedikā-prajñāpāramitā-sūtra.

Nel sieglu XX, l'arqueólogu y sinólogu Aurel Stein (1862-1943) afayó una copia del Sutra del diamante ente los manuscritos de Dunhuang (en China).

La impresión taba fechada'l 11 de mayu de 868, polo que resultó ser el llibru impresu más antiguu que se conoz.

Valmiki

Valmiki ye un llexendariu sabiu (majarishi) al que la tradición considera autor de la epopeya hinduista Ramaiana (datada ente'l sieglu III y el sieglu I a. C). Tamién se-y atribuyía tradicionalmente l'autoría del Ioga-vásista, anque anguaño esti fechar ente'l sieglu XI y el XIVNa India, nel añu 2008, la so fiesta de nacencia cayó'l 14 d'ochobre. Nel calendariu hindú (llunar), cada añu cai nuna fecha distinta.

Vriksá-aiurveda

El Vrikshá-áiur-veda (lliteralmente ‘conocencia [reveláu] sobre la salú de les plantes’ en idioma sánscritu) de Parashará ye un llibru escritu en sánscritu, una de les contribuciones más notables de l'antigua India a la Botánica.

vṛkṣāyurveda, nel sistema AITS (alfabetu internacional de treslliteración sánscrita).

वृक्षायुर्वेद, en escritura devanagari del idioma sánscritu.

Xeografía de Nepal

Zarráu ente dos xigantes asiáticos (India y China), Nepal foi descritu como “auria ente dos roques”. Enclaváu na maxestosa cordal del Himalaya (que nel idioma sánscritu significa ‘‘residencia de la nieve''), el país ta llaráu de montes y llombes.

La so forma aprosimao rectangular (650 kilómetros de llongura por 200 d'anchu) entiende 147.181 km². Ye un pocu más grande que Bangladex. Nepal nun tien mariñes marítimes, atópase arrodiáu pola India en trés de les sos bandes, ente que pola so frontera norte ta la República Popular China, por entemediu del Tíbet. Atópase separáu de Bangladesh por un pequeñu pasu conocíu como'l “pescuezu de pita” o “corredor de Sliguri”, al traviés del Estáu Indiu de Bengala Occidental, y a 88 kilómetros de distancia de Bután, pol tamién Estáu indiu de Sikkim. Esta especial situación xeográfica ye difícilmente envidiada, yá que pal tránsitu de persones depende casi na so totalidá de la India, al igual que de China pa la importación de bienes.

Les sos coordenaes xeográfiques son 28º00' N 84º00' Y

N'otres llingües

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.