Edá de Piedra

La Edá de Piedra ye'l periodu nel que los seres humanos crearon ferramientes de piedra. La madera, los güesos y otros materiales tamién fueron utilizaos, pero la piedra (en particular el pedernal) foi utilizada pa fabricar les ferramientes y armes de corte.

El tiempu qu'abarca esti periodu ye heteroxeneu según de la rexón de que se fale. Anque ye posible falar d'un periodu xeneral, nomáu la Edá de Piedra pal conxuntu de la humanidá, nun se pue escaecer que dalgunos grupos humanos enxamás desenrollaron la teunoloxía del metal fundíu y polo tantu quedaron sumios na Edá de Piedra hasta que s'alcontraron con cultures teunolóxicamente más desarrollaes.

En xeneral, creyese que la Edá de Piedra emprincipió en dalguna parte del mundu va entre 2 y 5 millones d'años, cola apaición de la primera ferramienta humana (o pre-humana). Esti periodu foi siguíu pola Edá de Bronce, nesti, les ferramientes de bronce llegaron a ser comunes. El pasu d'una a otra edá foi ente los 6000 y 2500 A.C.

Tradicionalmente vien dividiéndose esta Edá en: Paleolíticu, con un sistema económicu de caza-recolección y Neolíticu, nel que se produz la revolución haza el sistema económicu productivu: agricultura y ganadería.

Paulnabrone
Dolmen nel condáu de Clare, Irlanda.
Ciencia de materiales

La ciencia de materiales ye'l campu científicu encargáu d'investigar la rellación ente la estructura y les propiedaes de los materiales. Paralelamente, convien matizar que la inxeniería de materiales encontar nesta, rellacionar propiedad-estructura-procesamientu-funcionamientu, y diseña o proxecta la estructura d'un material pa consiguir un conxuntu predeterminado de propiedaes.

La ciencia de materiales ye, por ello mesmu, un campu multidisciplinar qu'estudia les conocencies fundamentales sobre les propiedaes físiques macroscópicas de los materiales y aplicar en delles árees de la ciencia y la inxeniería, consiguiendo qu'éstos puedan ser utilizaos n'obres, máquines y ferramientes diverses, o convertíos en productos necesarios o riquíos pola sociedá. Inclúi elementos de la química y física, según les inxenieríes química, mecánica, civil y llétrica o medicina, bioloxía y ciencies ambientales. Cola atención puesta de los medios na nanociencia y la nanoteunoloxía nos últimos años, la ciencia de los materiales foi impulsada en munches universidaes. A pesar de los espectaculares progresos na conocencia y nel desenvolvimientu de los materiales nos últimos años, el permanente desafíu teunolóxicu rique materiales cada vez más sofisticaos y especializaos.

Cuarcita

Plantía:Ficha de roca

La cuarcita o metacuarcita ye una roca metamórfica dura con altu conteníu de cuarzu. En composición la mayoría de les cuarcites apuerten a más de 90 % de cuarzu y dalgunes inclusive 99 %. El términu cuarcita de cutiu ye usáu equivocadamente pa designar a la cuarzoarenita o ortocuarcita, roca sedimentaria cementada con xil que bastió d'agües intersticiales mientres la so diagenesis.Les cuarcita formar por recristalización a altes temperatures y presión. La cuarcita escarez de foliación. Si presenta capes de ojuelas paraleles de mica blanca la roca llogra una estructura esquistusa y pasa a llamase esquistu de cuarzu.Tien una meteorización lenta y produz suelos inusualmente delgaos y magros. La so resistencia a la erosión fai que formaciones de cuarcita sobresalgan nel paisaxe, como ye'l casu de numberoses crestes nos montes Apalaches.

Cuchiellu

El cuchiellu ye un tarecu de mesa común emplegáu pa cortar dellos materiales de testura blanda o semiblanda. Ta formáu por una delgada fueya, davezu metálica, finada en pica ya con un o dos llaos afilaos, ya por un mangu pol que se sostién. Tien emplegáose como ferramienta (como por exemplu tarecu de cocina) ya como arma dende la Edá de Piedra tal ya como amosaron les escavaciones realizaes n'Olduvai nes que puen vese exemplares d'una antigüedá de 2 millones y mediu d'años.

Eastbourne

Eastbourne ye una ciudá y un distritu non metropolitanu del condáu de Sussex Oriental, na mariña sur d'Inglaterra, con una población envalorada de 99.300 en 2011. Esta zona foi testigu d'actividá humana dende la edá de piedra, allugando pequeños poblaos, hasta faer de Eastbourne un destín marítimu principal na dómina d'Eduardu VII.

Eastbourne ye conocida por ser unu de los llugares más soleyeros d'Inglaterra y, gracies a la so situación xuntu al mar, na mariña sur, constitúi un llugar ideal pa estudiar y relaxase.

Gotemburgu

Gotemburgu (suecu: Göteborg [jœteˈbɔrj] ) ye la segunda ciudá n'importancia y tamañu de Suecia, dempués de la capital, Estocolmu. Allugada na provincia de Västra Götaland na mariña oeste del país, na desaguada del ríu Göta älv nel estrechu de Kattegat. Ye la sede alministrativo y arzobispal de la provincia.

El so puertu ye'l más grande ente los países nórdicos yá que tien les sos agües descongeladas mientres tol añu. Ye'l llugar de tránsitu de la mayor parte de les esportaciones ya importaciones de Suecia.

Grandes industries como SKF y AB Volvo tienen les sos oficines principales nesta ciudá. Sede de dos establecimientos universitarios, tien la población universitaria más numberosa d'Escandinavia. Nes últimes décades desenvolvióse'l turismu y los eventos culturales.

Foi fundada y fortificada en 1621 pol rei Gustavo II Adolfo, dempués de dellos intentos fallíos de fundación por cuenta de los ataques de daneses y noruegos.

Grecia

Grecia, o formalmente República helénica, ye un país nel sureste d'Europa na fastera más meridional de la Península balcánica. Tien llendes con Bulgaria, Macedonia del Norte y Albania al norte; y con Turquía al este. Les agües del Mar Exéu bañen les costes orientales, mentanto n'occidente asítiase'l Mar Xónicu y al sur el Mediterraneu. Considerada por munchos como'l trubiecu de la civilización occidental, Grecia tien una llarga historia, na que la so cultura influyó en tres continentes.

Historia d'Alemaña

El territoriu de l'actual Alemaña tuvo habitáu dende tiempos remotos, pero tuvo de pasar enforma tiempu, con numberoses inmigraciones, invasiones y conquistes hasta que se configuraron les particularidaes nacionales de los alemanes.

Historia de la teunoloxía

La hestoria de la teunoloxía ye la hestoria de la invención de ferramientes y téuniques con un propósitu prácticu. La hestoria moderna ta rellacionada íntimamente cola hestoria de la ciencia, pos el númberu del descubrimientu de nueves conocencies dexó crear nueves coses y, recíprocamente, pudiéronse realizar nuevos descubrimientos científicos gracies al desenvolvimientu de nueves teunoloxíes, qu'estendieron les posibilidaes d'esperimentación y adquisición de la conocencia.

Los artefactos teunolóxicos son productos d'una economía, una fuercia de la crecedera económica y una bona parte de la vida. Les innovaciones teunolóxiques afecten y tán afeutaes poles tradiciones culturales de la sociedá. Tamién son un mediu de llograr poder militar.

Llevante mediterraneu

La rexón del Llevante o más específicamente'l Llevante mediterraneu ye'l términu col que se noma históricamente a una gran zona d'Oriente Próximu asitiada al sur de los montes Tauro, llindada pol mar Mediterraneu al oeste, el desiertu árabe al sur y Mesopotamia al este. El Llevante nun inclúi los montes del Cáucasu, nin cualesquier parte de la península árabe o Anatolia, anque dacuando inclúyese Cilicia.[ensin referencies] La península del Sinaí tamién s'inclúi, pero como área marxinal, como ponte ente'l Llevante y el norte d'Exiptu. Dacuando, los pueblos levantinos apoderaron la rexón asitiada ente'l Sinaí y el ríu Nilo, pero esa rexón escluyir del Llevante xeográficu.

Foi una zona comercial por excelencia, con distintes rutes comerciales xuniendo la mariña y Exiptu colos países del Oriente Mediu, lo que tamién provocó que fora mientres sieglos l'escenariu de distintos conflictos bélicos ente los pueblos qu'intentaben caltener el control del codalosu comerciu qu'escurría pela zona.

El Llevante ye tamién el nome de la cuenca oriental del mar Mediterraneu (mar Levantinu). Les sos fueses baxen hasta cerca de 3300 m (cerca de la islla de Creta). Tamién foi un pasu comercial importante, cuidao que ta nel encruz de delles víes de comunicación mítiques: les antigües de los fenicios, ruta de la seda, ruta marítima al Estremu Oriente pol canal de Suez, etc. Ta llindáu por Palestina, Turquía, Israel, El Líbanu, Siria y Exiptu.

Natación

La natación ye'l movimientu y el desplazamientu al traviés del agua por aciu l'usu de les estremidaes corporales y polo xeneral ensin utilizar nengún preséu o sofitu p'avanzar, xeneralmente la natación facer pa recreación, deporte, exerciciu o supervivencia. Los seres humanos pueden contener la respiración so l'agua y realizar natación llocomotora rudimentaria, esto puédese faer selmanes dempués de la nacencia como una respuesta evolutiva.La natación ye consistentemente una de les principales actividaes recreatives públiques, y en dellos países, les lleiciones de natación son una parte obligatoria del currículu educativu. Como un deporte formal, la natación tien competencies locales, nacionales ya internacionales, los Xuegos Olímpicos son los más importantes onde la natación ye una disciplina.

Neolíticu

El Neolíticu (del griegu νέος, néos: ‘nuevu’, y λίθος, líthos: ‘piedra’), o Edá de Piedra Nueva o Pulida, ye unu de los periodos en que se considera estremada la Edá de Piedra. El términu foi acuñáu por John Lubbock na so obra Prehistoric Times (1865).

Primeramente dióse-y esti nome en razón de los afayos de ferramientes de piedra apolazada, en cuenta de tallada; esto ye, en cuenta de cutida, que yera menos resistente, que paecíen acompañar al desenvolvimientu y espansión de l'agricultura. Anguaño defínese'l Neolíticu precisamente en razón de la conocencia y usu de l'agricultura o del llendo. De normal, pero non necesariamente, va acompañáu pol trabayu de l'alfarería.

Noruega

Noruega, oficialmente Reinu de Noruega (en bokmål Kongeriket Norge, en nynorsk Kongeriket Noreg), ye un país d'Escandinavia, n'Europa del norte. Ye un estáu soberanu y unitariu de calter monárquicu, qu'el territoriu de so compriende la fastera occidental de la península escandinava, la islla de Jan Mayen y l'archipiélagu árticu de Svalbard. Les islles antártica de Pedru I y la subantártica de Bouvet son territorios dependientes de Noruega y, poro, nun se-yos considera parte del reinu. Noruega tamién reclama una fastera de l'Antártida nomada tierra de la reina Maud. Hasta 1814 el reinu incluyía tamién les islles Feroe (dende 1035), Groenlandia (dende 1261) ya Islandia (dende 1262).

Noruega tien una estensión de 385.252 km² y una población (2014) de 5.109.056 habitantes. No que cinca a les sos llendes, comparte con Suecia la so frontera oriental, con una llonxitú de 1.609 km, y llenda tamién con Rusia y Finlandia al noreste. Al sur llenda col estrechu de Skagerrak, que la separta de Dinamarca. La so fachada occidental y septentrional, costera, mira pal océanu Atlánticu Norte y pal mar de Barents.

El actual xefe del estáu (xineru 2015) ye'l rei Harald V. La primera ministra, dende 2013, ye Erna Solberg, que sustituyó nel cargu a Jens Stoltenberg. El país ye, dende 1814, una monarquía constitucional con separación de poderes ente la Corona y el so conseyu, el parllamentu (Storting) y el tribunal supremu del país. Ente 1661 y 1814 el país foi una monarquía absoluta, y anantes d'eso el rei compartía'l poder cola aristocracia. Nacíu de resultes de la batalla de Hafrsfjord (872), el reinu noruegu ye ún de los más vieyos del mundu; tien habío monarquía ininterrumpidamente demientres 1.100 años, y la so llista de reis y condes inclúi a más de sesenta persones.

El país sodivídese política y alministrativamente en dos niveles, los condaos (fylke) y los conceyos (kommune). La minoría Sami tien, amás, della autonomía de xestión nos sos territorios tradicionales, qu'exercen al traviés del parllamentu Sami. Noruega caltién perbones rellaciones colos miembros de la Xunión Europea, cola que tién alcuerdos d'asociación, magar que la so población refugó por dos vegaes en referendu entrar a formar parte d'ella, y tamién colos Estaos Xuníos. Ye miembru fundador de la Organización de les Naciones Xuníes, la OTAN, el Conseyu d'Europa, el Tratáu Antárticu y el Conseyu Nórdicu; miembru del Área Económica Europea, la Organización Mundial del Comerciu y la Organización pa la Cooperación y el Desarrollu Económicu (OCDE); y forma parte del área Schengen de llibre circulación de persones.

El país combina la economía de mercáu col nomáu modelu nórdicu d'Estáu del bienestar, con sanidá gratuita universal y un ampliu sistema de seguridá social. El país tien grandes reserves de petroleu, gas y minerales, y esporta tamién agua fresca, enerxía elléctrica, pescáu y madera. Una cuarta parte del so productu internu brutu vién-y del petroleu y el gas. Ye'l mayor productor d'estos hidrocarburos fuera d'Oriente Mediu, y esto permíte-y que la de so seya la cuarta mayor renta per cápita del mundu nos llistaos ellaboraos pol Bancu Mundial y el Fondu Monetariu Internacional. Tien ocupao, de 2001 a 2006 y de 2009 a 2014, el primer puestu nel ránking de los países en función del so Índiz de Desarrollu Humanu.

Alredor del 994, de resultes de la cristianización d'Escandinavia, acabáronse dos sieglos d'espediciones de saquéu viquingues a les zones del sur y el oeste d'Europa. Noruega, en cuenta d'eso, entamó la so espansión territorial hacia partes de les islles de Gran Bretaña ya Irlanda, ocupando tamién les islles Feroe, Islandia y Groenlandia. El cumal de la so espansión alcontrámoslo en 1265, momentu nel que la combinación de la rivalidá coles ciudaes de la Lliga Hanseática y los estragos que fizo la peste debilitaron el país. En 1397 formó, con Suecia y Dinamarca, la Xunión de Kalmar, que, magar que foi abandonada por Suecia en 1523, persistió colos otros dos reinos axuntaos nún hasta casi trés sieglos dempués. En 1814 una Asamblea constituyente adoptó una constitución, pero Noruega siguió xunida con Suecia porque, de resultes del tratáu de Moss, dambos países teníen el mesmu rei, Carlos XIII de Suecia. Los conflictos nesta xunión foron permanentes y, en 1905 Noruega disolvió la xuntura tres d'un referendu. Esi mesmu añu elixió a un rei propiu, acabando asina con cinco sieglos de tar gobernada por un rei que nun vivía nel país. Pesie a qu'el país declarose neutral, l'Alemaña nazi ocupó'l país demientres cinco años na Segunda Guerra Mundial. En 1949 Noruega abandonó la neutralidá y integrose, como miembru fundador, na Organización del Tratáu del Atlánticu Norte. El descubrimientu de petroleu nes sos agües territoriales na década de 1960 permitió a la economía del país espolletar enforma, hasta convertise nún de los países más ricos del mundu.

Paleolíticu cimeru

El Paleolíticu superior ye'l terceru y postreru de los periodos en que ta estremáu'l Paleolíticu, la etapa inicial de la Edá de Piedra. Ta caracterizáu pola preponderancia de les industries lítiques englobadas nel manera téunica 4 y clasificaes en distintes cronoculturas: Châtelperroniense, Auriñaciense, Gravetiense, Solutrense y Magdaleniense, según los xacimientos epónimos de Francia onde fueron identificaes. Estiéndese aprosimao ente los años 40-30 000 antes del presente (AP) y el 12-10 000 AP.

El Paleolíticu cimeru coincide cola segunda metá del últimu periodu glacial, de clima bien fríu anque con intervalos daqué más templaos (los interestadiales). Tamién se caracterizó porque les especies humanes d'anteriores periodos, como Homo erectus, el homínidu de Denísova, Homo neanderthalensis o Homo floresiensis, fueron sustituyíes en tol mundu pol Homo sapiens, que quedó como l'únicu superviviente de la subtribu Hominina.

Paleolíticu mediu

El Paleolíticu mediu ye'l segundu de los periodos en que ta estremáu'l Paleolíticu, la etapa inicial de la Edá de Piedra. Caracterizar pol predominiu d'una tradición lítica denomada musteriense, qu'utiliza la téunica de talla llamada métodu Levallois o manera téunica 3, que consiste en llograr una o delles lasques de forma predeterminada, a partir d'una preparación particular del nucleu. Ye un periodu muncho menos estensu que l'anterior (el Paleolíticu inferior) y abarca aprosimao ente los años 150 000-127 000 antes del presente (AP) y 40 000-30 000 AP.El Paleolíticu mediu coincide cola mayor parte del Pleistocenu cimeru o Tarantiense, hasta más o menos la metá de la postrera glaciación, la d'Würm-Wisconsin. Ye tamién la dómina del Homo neanderthalensis, que dend'Europa estender por Oriente próximu y bona parte d'Asia central.

Provincia de Limpopo

Limpopo ye una de los nueve provincies que formen la República de Sudáfrica. La so capital ye Polokwane. Ta allugada nel estremu nordeste del país, llindando al noroeste con Botsuana, al norte con Zimbabue, al este con Mozambique y al sur con Mpumalanga, Gauteng y Noroeste.

Lleva'l nome del ríu Limpopo. D'antiguo denominábase Provincia del Norte pero'l nome foi camudáu en febreru de 1846. La so capital y ciudá más importante ye Polokwane.

Va munchos años afayóse Mapungubwe, el sitiu arqueolóxicu onde hai evidencies de la más antigua civilización qu'utilizaba l'oru na provincia. Esta cultura paez tener fuertes venceyos cola civilización del Gran Zimbabue.

Rumanía

Rumanía (en rumanu, România /ro.mɨ'ni.a/) ye un país nel sudeste d'Europa. Llenda con Ucraína y Moldavia nel noreste, Hungría y Serbia nel oeste y Bulgaria al sur. Rumanía tamién tien una pequeña franxa de costa nel Mar Negru. Rumanía ye miembru de la OTAN dende'l 29 de marzu de 2004, y de la Xunión Europea dende l'1 de xineru de 2007. Dientro d'esta, ye'l séptimu país no que cinca a la población ya'l novenu na superficie. Bucarest (en rumanu: București /bu.ku'reʃtʲ/) ye la so capital.

Ríu Nilu

El ríu Nilu (النيل n'árabe) ta allugáu nel nordeste d'África, naz en Burundi, nel ríu Kagera y dende la so principal fonte, el llagu Victoria n'África central, flui a traviés d'Uganda, Sudán y Exiptu, desembocando nel mar Mediterraneu ensamando un delta enanchu. El Nilu toma la so actual forma no cabero de la Era Terciaria, xunto cola formación del Mediterraneu. Ye'l segundu ríu más llargu del mundu, namái superáu pol ríu Amazones

Southampton

Southampton. Ciudá del sur d'Inglaterra con ún de los puertos comerciales más importantes del Reinu Xuníu. Tien una población estimada de 221.000 habitantes, y una densidá de 4.438 h/km².

Ta asitiada a mediu camín ente Portsmouth y Bournemouth, y el so puertu ye famosu por ser el puertu de partía del Titanic nel so viaxe naugural.

La ciudá cunta amás con una prestixosa universidá.

La más parte del so cascu hestórico foi esfarrapáu polos bombardeos alemanes demientres la Segunda Guerra Mundial.

Una deles sos cais llamase "Asturias Way".

Xil

El xil (

S

i

O

2

{\displaystyle SiO_{2}}

), tamién llamáu pedernal na so variedá nodular de color prietu, ye un mineral perteneciente a les anhidras amorfes dientro del grupu de la xil (como'l cuarzu o la calcedonia), toes elles de la subclase de los tectosilicatos. La so estructura ye criptocristalina (amestaos de cristales solu observables al microscopiu electrónicu)..

De gran durez (7 na escala de Mohs), usose na Edá de Piedra pa la ellaboración de ferramientes cortantes pola so capacidá de rompese en lascas (quebra concoidea, llámines rectes con llixeres curves). Rompese en puntes cortantes.

Tamién foi usáu pa encender fueu pola so capacidá de crear chispes al topetase con otra pieza d'igual o mayor durez.

Xeneralmente tópase acomuñáu cola caliar, roques sedimentaries formaes por carbonatu de calciu, depositaes n'agües fondes. Típicamente preséntase en forma de nódulos ente estratos de caliar.

L'home primitivu utilizaba'l pedernal, xuntu cola obsidiana, un vidriu d'orixe ígneu, para manufacturar ferramientes punzo-cortantes, como hachos de mano, puntes de fleches y puntes de llances.

Cuidao que el pedernal produz chispes al ser cutíu con otres roques dures o con metales, tamién foi usáu pa encender fogueres. Darréu foi emplegáu nes primeres armes de fueu, les armes de chispa, pa empecipiar la combustión de la pólvora. Esta aplicación sigue hasta los nuesos díes, siendo común que s'utilice pa producir la chispa nos encendedores.

N'otres llingües

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.