Arte celta

El términu arte celta alude a les espresiones artístiques de los llamaos pueblos celtes. Ye, sicasí, una categoría suxetivo y aldericao, tantu como'l mesmu conceutu de civilización celta", yá que s'aplica a un periodu de tiempu bien dilatáu y a múltiples cultures rellacionaes pero distintos ente sigo.

Ello ye que la espresión "arte celta" emplégase sobremanera en rellación al arte pagano tardíu y cristianu tempranu de les islles britániques, que la so más notable espresión son los manuscritos ilustraos altomedievales ricamente afataos con elementos estéticos propios del arte nativo insular. Exemplos son el Llibru de Kells, el Llibru de Durrow o los Evanxelios de Lindisfarne. Tamién destaquen les piedres pictes escoceses, motes, broches y cruces celtes.

L'arte celta insular, colos sos carauterísticos motivos de llazos y espirales, ta estrechamente rellacionáu con (ya influyíu por) l'arte ornamental y zoomórfico viquingu, sobremanera l'estilu Borre.

Carauterístiques del arte céltico insular

Celtic ring money
Monedes celtes
.
  • Astracción xeométrica: se desmaterializa l'arte, guardando namái les llinies esenciales de la figura representada o inclusive prescindiendo totalmente d'ella (espirales, enxareyaos, etc.). Les formes #amenorgar a esquemes xeométricos.
  • Creatividá: munches vegaes la obra solo ye una sida pa dar rienda suelta a la técnica y l'imaxinación del artista.
  • Horror vacui: el llamáu horror al vaciu, acuñáu polos romanos (vease la Columna de Traxanu) tamién ye bien carauterísticu del arte celta. Nun s'atopa práuticamente nengún puntu vacíu nel espaciu dispuestu pol artista.
  • Zoomorfismo: los animales, sían una especie esistente o bien de calter fantásticu, tienen preferencia a la de ser incluyíos na decoración céltica. Probablemente estes figures tuvieron nel so orixe un calter totémicu.
  • Predominancia de lo ornamental sobre'l conteníu: l'artista celta puede asitiar una escena nel centru de #obrar pero siempres se va recrear nos adornos secundarios, que paecen ser lo más curioso pa él y que reflexen meyor la so manera d'espresase.

En resume, l'arte céltico caracterizase pol so simbolismu y gustu pola xeometría, produciendo una sensación de caos ordenáu" coles sos formes abigarradas pero simétriques. Nun desconoz ciertu naturalismu, pero estiliza lo afigurao fuxendo del realismu total.

Arte celtíbero

IMGToros Guisando
Toros de Guisando.

La so construcción más carauterística son los castros, poblaos con recintos cercaos llevantaos nos visos de los montes, que s'alcuentren nes árees ocupaes polos celtes nel valle del Douru o en Galicia: Les Cogotas (Ávila) y Capo de Santa Trega (Pontevedra), respeutivamente.

Daqué más tardida y en rellación cola cultura ibérica, son les ciudaes de los arévacos, dalgunes d'elles con gran desarrollu urbanísticu como en Numancia, y otres más primitives, escavaes les cases y cais sobre la roca como en Termancia.

La escultura ta representada fundamentalmente polos bracos, figures d'animales que s'asemeyen a toros, protectores de la ganadería. Son carauterísticos d'esta escultura animalista los Toros de Guisando (Ávila).

Obres del Arte Celta

  • Acrópolis de Roquepertuse (n'inglés)
  • Broche d'Alifaz
  • Calderu de Gundestrup
  • Mota de Ardagh
  • Mota de Derrynaflan
  • Evanxelios de Lindisfarne
  • Llibru de Kells
  • Llibru de Durrow
  • Cruz de Muiredach

Ver tamién

Referencies

  • Harding, Dennis, William. The archaeology of Celtic art, Routledge, 2007, ISBN 0-415-35177-4, 9780415351775, Google books
  • Johns, Catherine, The Jewellery of Roman Britain: Celtic and Classical Traditions, Routledge, 1996, ISBN 1-85728-566-2, 9781857285666, Google books
  • Laing, Lloyd and Jenifer. Art of the Celts, Thames and Hudson, London 1992 ISBN 0-500-20256-7
  • "NMI": Wallace, Patrick F., O'Floinn, Raghnall eds. Treasures of the National Museum of Ireland: Irish Antiquities ISBN 0-7171-2829-6
  • Megaw, Ruth and Vincent (2001). Celtic Art. ISBN 0-500-28265-X
  • "Megaws": Megaw, Ruth and Vincent, "Celtic Art", Oxford Art Online, accessed October 7, 2010
  • Raftery, Barry, "La Tène Art", in Bogucki, Peter I. and Crabtree, Pam. J.: Ancient Europe 8000 B.C.--A.D. 1000: encyclopedia of the Barbarian world, 2004, Charles Scribner's Sons, ISBN 0-684-80668-1, 9780684806686. online text (slightly shortened)
  • Sandars, Nancy K., Prehistoric Art in Europe, Penguin (Pelican, now Yale, History of Art), 1968 (nb 1st edn.)
Arte

El términu arte vien del llatín ars. Na Antigüedá considerábase l'arte la pericia y habilidá na producción de cualesquier cosa. Na Modernidá, entama a estremase ente artesanía y Belles Artes, asina l'artesanu prautica les artes útiles, l'artista, fai oxetos de caraúter ornamental, espresivu o de reflexón. Notres cultures esta estremancia nun esiste.

Arte antiguo

Arte antiguo o Arte de l'Antigüedá ye'l arte de la Edá Antigua. La hestoria del arte antiguo ye la división de la hestoria del arte que se centra nel so estudiu ya interpretación formal, técnica, estructural, ya ideolóxica (iconográfica, iconológica) y na so esplicación histórica; anque l'arqueoloxía ye la ciencia histórica que'l so oxetu ye la cultura material de la que les obres d'arte son la manifestación más pervalible, y ye la encargada del so descubrimientu y analís contextual.

El so delimitación cronolóxica va dende l'empiezu de la Hestoria (aprosimao'l IV mileniu e.C. en Próximu Oriente y Exiptu) hasta la cayida del Imperiu romanu d'Occidente (sieglu V). La estensión xeográfica del desarrollu de les primeres civilizaciones –definíes pola apaición de la escritura y el poder políticu y relixosu– impon ónde pueden alcontrase (civilizaciones mediterránees, de la India, d'Estremu Oriente, d'América Precolombina y del restu d'Europa y d'África) y cuándo puede falase en caúna d'un periodu históricu (Hestoria) o d'un periodu prehistóricu (Prehistoria), que determinaría que la so producción artística fuera oxetu de la hestoria del arte prehistórico; anque realmente la metodoloxía pal so estudiu ye en gran parte común, hai una diferencia fundamental, y ye la posibilidá d'utilizar les fontes escrites pa los periodos históricos. Esti recursu ye insustituible, yá que non yá dexa la identificación nel so casu de los autores o patrocinadores de la obra artística y reconstruyir el contestu nel que se produció, sinón que fai posible la interpretación del Arte na so rellación cola producción intelectual n'otros ámbitos del pensamientu, sobremanera la relixón y la filosofía. D'esta manera puede efectuase una llectura del arte que lo entienda al traviés la visión del mundu (Weltanschauung) o ideoloxía dominante en dómines y llugares tan alloñaos a nós como les civilizaciones de la Edá Antigua, y del que l'Arte ye la plasmación material y visual.

Al contrariu que la civilización occidental, les civilizaciones africanes, estremu-orientales y americanes nun esperimentaron la marcada discontinuidá que l'arte occidental presenta ente l'arte antiguo y el arte medieval; colo qu'esti últimu conceutu nun suel aplicase a estes civilizaciones.

Tamién esiste un conceutu comercial y coleccionista del Arte antiguo, entendíu como antigüedaes; esto ye, como'l términu usáu pa englobar tou tipu d'oxetos artísticos que nun se consideren Arte moderno, pertenezan a la Edá Antigua o a periodos posteriores (arte medieval, arte de la Edá Moderna ya inclusive bona parte del arte contemporáneo si esti nun s'entiende namái como'l más actual sinón como tol arte de la Edá Contemporánea -dende mediaos del sieglu XVIII-).

Artes decoratives

, Burrell Collection, Glasgow

| semeya5 = MaskeAgamemnon.JPG | testu5 = Orfebrería: mázcara funeraria d'Agamenón (sieglu xvi e.C.), Muséu Arqueolóxicu Nacional d'Atenes

| semeya6 = Pavellons Güell03.jpg | testu6 = Forxa: Rexa d'entrada a los pabellones Güell (1883-1887), d'Antoni Gaudí

| semeya7 = Jan Raes (II) 001.jpg | testu7 = Tapiz: L'oráculu de Decio Mus (c. 1650), tapiz de Jean Raes sobre un cartón de Peter Paul Rubens, Rubenshuis, Amberes

}}

Denominar artes decoratives a toes aquelles actividaes rellacionaes col arte o l'artesanía destinaes a producir oxetos con una finalidá al empar utilitaria y ornamental. Son polo xeneral obres realizaes con una ellaboración industrial o artesanal pero escorriendo una cierta finalidá estética. El conceutu ye sinónimu de les llamaes artes aplicaes o artes industriales, tamién llamaes dacuando artes menores en contraposición a les artes mayores o belles artes. Per un sitiu, les artes decoratives ye un términu aplicáu preferentemente a les artes industriales, según a la pintura y la escultura, cuando'l so oxetivu nun ye'l de xenerar una obra único y estremao, sinón que busquen una finalidá decorativo y ornamental, con una producción xeneralmente seriada.Les artes decoratives inclúin procedimientos y técniques como la cerámica, el mosaicu, la ebanistería, la orfebrería, la glíptica, el esmalte, la taracea, la metalistería, el testil, la tapicería, la corioplastia o la vidriería. Tamién de cutiu engloba les artes gráfiques (grabáu) y la miniatura, según delles obres d'arquiteutura, pintura y escultura destinaes a la ornamentación y concebíes en serie, non como obres individuales.Les artes decoratives tuvieron presentes en mayor o menor midida en tolos periodos de la hestoria del arte polo xeneral, bien por solitariu o bien en conxunción con otres artes, especialmente l'arquiteutura. En munchos casos marcaron de forma determinante dalgún periodu históricu, como'l arte bizantino, l'islámicu o'l góticu, de tala forma que nun sería posible valoralo afechiscamente ensin la presencia d'esti tipu de realizaciones. N'otros casos, especialmente'l de cultures nómades, ye l'únicu tipu de realización artística lleváu a cabu por estos pueblos, como ye'l casu de los escitas o de los pueblos xermánicos qu'invadieron l'Imperiu romanu. En munches cultures les artes decoratives tuvieron un estatus similar al restu de les artes, como ye'l casu de la cerámica griega o la laca china. Cabo tamién valorar la estrecha rellación ente les artes decoratives y la cultura popular, que de cutiu tuvo nesti mediu la so principal vía d'espresión.

Celta

«Celta» ye un términu ampliamente emplegáu pa denomar a cualquier de los pueblos Europeos que falaron, o falen, una llingua celta, una de les rames de les llingües indoeuropees. Nesi sen, el términu nun ye nin étnicu nin arqueolóxicu, darréu que munchos de los pueblos que falaron llingües céltiques, como'l casu de los Goidelos d'Irlanda, enxamás participaron de les corrientes culturales materiales de Hallstatt o La Tène. Anguaño, el términu tamién s'emplega pa describir a los descendientes modernos d'estes xentes, sobremanera a aquellos con cultura celta.

Esiste un conceutu más restrinxíu del términu, referíu nesti casu a los denomaos celtes históricos, entendíos estos tradicionalmente como'l grupu de sociedaes tribales d'Europa, que compartieron una cultura material aniciada na primera Edá de Fierro (1200-400 e.C.) alredor de los Alpes (periodu Hallstatt) y dempués na Edá tardiega del Fierro (periodu La Tène), y que denomáronse asina por xeógrafos griegos y llatinos. Nesti grupu adscríbense los celtes continentales de la Galia, norte d'Italia, Alemaña y Bohemia, los celtíberos d'Iberia, los gálates d'Anatolia, este y centru de Rumanía y yá con mayores reticencies polos historiadores británicos ya irlandeses los celtes insulares.

Los Celtes foron un grupu estremáu ya independiente, con una sociedá indíxena y tribal. Magar qu'había semeyanza nel llinguax, ferramientes, relixón y cadarma social, cada cultura caltenía'l so propiu idioma y costumes.

Europa celta

Plantía:Ficha de territoriu

La espresión naciones celtes referir a árees d'Europa onde se supón que miembros de la cultura celta (específicamente falantes de llingües céltiques) tán habitáu. Dende mediaos del Sieglu XX, que persones de vários países y rexones tienen utilizáu la celticidad pa espresar la so identidá. Al traviés del tiempu, estes naciones fueron mas o menos retulaes como parte de celtofonia. Estes rexones celtes n'Europa son a les veces referenciaos como "Petrina Celta" o "Franxa Celta", por cuenta del so localización asítiense xeneralmente en partir noroeste de les rexones qu'ocupen (por casu, a Bretaña ta asitiada nel noroeste de Francia, les partes da Escocía ya Irlanda que falen gaélicu tán al noroeste y oeste, respeutivamente).

Análogamente les denominaciones "Europa llatina", "Europa xermánica" y "Europa eslava", tamién son llamaes de Europa celta o Europa céltica.

Una nación puede tener dellos significaos a depender del contestu o de perspeutiva política de qu'emplegue esta pallabra. Coloquialmente el significáu de nación ye sinónimu de país y estáu, pero un significáu mas ampliu ye'l d'un conxuntu d'habitantes d'un territoriu que tienen una cultura, una llingua, una hestórica, un orixe étnicu o una mentalidá propia de mancomún (inconsciente colectivu). Segundu tal raciociniu, esisten n'Europa dellos territorios/pueblo/naciones que se autoproclaman celtes, y serien por eso merecedores de la denominación de Naciones Celtes.

((

|

|

||

Fíbula de Lancia

La Fíbula de Lancia, o Fíbula celtíbera de Lancia tamién fíbula de caballín ye un broche o imperdible de bronce, utilizáu pa xunir la vestimienta, obra de los orfebres ástures o celtíberos, (tribus celtes o celtizadas de la península ibérica, ente los años 300 a 101 e.C.).

Historia del arte

La historia del arte ye la evolución del arte al traviés del tiempu.

Entendíu como cualquier actividá o productu realizáu pol ser humanu con finalidá estética o comunicativa, al traviés del qu'espresa idees, emociones o, polo xeneral, una visión del mundu, l'arte emplega diversos recursos, como los plásticos, llingüísticos, sonoros o mistos.

La historiografía del arte, como disciplina académica y redolada institucional (muséos, mercáu del arte, departamento universitarios, producciones editoriales) suelse acutar a les denominaes artes visuales o plástiques (esencialmente a pintura, escultura y arquiteutura), ente qu'otres artes son más específicamente oxetu d'estudiu d'otres disciplines claramente delimitadas, como la historia de la lliteratura o la historia de la música, siendo toes elles oxetu d'atención pola denomada historia de la cultura o historia cultural, xuntu coles hestories sectoriales enfocaes a otres manifestaciones del pensamientu, como la historia de la ciencia, la historia de la filosofía o la historia de les relixones. Dellos campos de conocencia estrechamente rellacionaos cola historia del arte son la estética y la teoría del arte.

A lo llargo del tiempu l'arte clasificóse de bien diversa manera, dende la distinción medieval ente artes lliberales y artes vulgares (o «mecániques»), pasando pola moderna distinción ente belles artes y artes menores o aplicaes, hasta la multiplicidá contemporánea, qu'entiende como arte casi cualquier manifestación de la creatividá del ser humanu.

La socesiva ampliación del llistáu de les «artes principales» llegó nel sieglu XX hasta'l númberu de nueve: l'arquiteutura, la danza, la escultura, la música, la pintura, la poesía —entendida de forma amplia como lliteratura con intención estética, qu'inclúi los distintos xéneros del teatru y la narrativa—, la cinematografía, la fotografía y la historieta (o cómic).

Al solapamiento conceptual de términos ente artes plástiques y artes visuales añediéronse los de diseñu y artes gráfiques. Amás de perantigues formes d'espresión artística como la moda y la gastronomía, anguaño suélense considerar artes nuevos vehículos espresivos como la publicidá, l'animación, la televisión y los videoxuegos.

La historiografía del arte ye una ciencia multidisciplinar, procurando un exame oxetivu del arte al traviés de la historia, clasificando cultures, estableciendo periodizaciones y reparando les sos carauterístiques distintives ya influencies. L'estudio de la historia del Arte desenvolvióse primeramente nel Renacimientu, col so oxetu llindáu a la producción artística de la civilización occidental. Sicasí, col tiempu impúnxose una visión más amplia de la historia artística, intentando una descripción global del arte de toles civilizaciones y l'analís de les sos producciones artístiques en términos de los sos propios valores culturales (relativismu cultural), y non yá de los de la historia del arte occidental.

L'arte gocia güei día d'una amplia rede d'estudiu, espardimientu y caltenimientu de too el legáu artísticu producíu pola humanidá a lo llargo de la so historia. Mientres el sieglu XX abondaron les instituciones, fundaciones, museos y galeríes, d'ámbitu públicu y priváu, dedicaos al analís y catalogación de les obres d'arte, según la so esposición a un públicu mayoritariu. La puxanza de los medios de comunicación foi fundamental pal meyor estudiu y divulgación del arte.

Eventos y esposiciones internacionales, como les bienales de Venecia y São Paulo o la Documenta de Kassel ayudaron al fomentu de nuevos estilos y enclinos. Premios como'l Turner de la Tate Gallery, el Premiu de la Fundación Wolf de les Artes, la Medaya Picasso de la UNESCO, el Premiu Velázquez d'Artes Plástiques, el Premiu Pritzker d'arquiteutura, el Premiu Nobel de lliteratura, la Medaya Mozart de la Unesco de música clásica, el Pulitzer de fotografía y los Óscar de cine tamién fomenten la obra de los meyores creadores a nivel internacional. Instituciones como la UNESCO col establecimientu d'un Patrimoniu de la Humanidá ayuden igualmente al caltenimientu de los principales monumentos del planeta.

Trisquel

El trisquel o trinacria celta ye un símbolu xeométricu y curvilíneu formáu por una cruz de tres brazos n'espiral que se xuncen nun puntu central configurando una forma n'héliz. Anque esisten numberoses variantes, como'l conocíu trisquel de tres piernes de la Islla de Man, aquella ye la que más se repite. Nun ta del too claro'l so significáu anque davezu rellacionase col cultu solar, l'entamu y la fin y la eterna evolución.

Ente los druides simbolizaba'l deprendizax, y la trinidá: Pasáu, Presente y Futuru.

N'otres llingües

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.