Palencia

Palencia ye una ciudat castellán-leyonesa capital d'a provincia d'o mesmo nombre, situata en a Tierra de Campos a o canto d'o río Carrión. A suya población ye de 82.286 habitants (2007), en una superficie de 94,95 km².

Palencia
Municipio de Castiella y Leyón
Bandera Escudo d'armas
Seu de Sant Antolín

Seu de Sant Antolín en Palencia
Entidat
 • Estato
 • Comunidat
 • Provincia
 • Comarca
Municipio
Flag of Spain.svg Espanya
Flag of Castile and León.svg Castiella y Leyón
Palencia
Tierra de Campos
Superficie 94,95 km²
Población
 • Total

82,286 hab. (2007)
Altaria 749 m.
Codigo postal 34.001 - 34.006
Ríos río Carrión
Palencia en Espanya
www.AytoPalencia.es

Historia

Ya existiba en a II Edat d'o Fierro con o nombre de Pallantia, una d'as ciudatz d'os antigos vacceus.

Toponimia

En una versión d'a "Cronica de Sant Chuan d'a Penya" s'escribe Palentia, talment latinizato:

O toponimo romance Palencia se remonta facilment a una forma Pallantia, que ye documentata en tiempos d'os romans (y os pueblos prerromans) en territorio d'os antigos vacceus. Tamién i heba atra Pallantia, (l'actual Palenzuela) en o territorio d'os arevacos, pueblo que en o suyo orichen podió estar una branca occidental d'os vacceus (a l'egual que Arghill en Escocia provién de Ore-Ghaedil "gaels de l'este", are-vaco podría tener una segmentación pareixita).

O toponimo prerromán Pallantia se puet interpretar dende o indoeuropeu, pero pa bell autor ye un toponimo anterior a la entrata d'os celtas (toponimo sorotaptico) u a la formación d'as luengas celtas. Pa belatros representaría un toponimo celta anterior a la fixación d'a regla fonetica consistent en a perduga d'a P- inicial indoeuropea. Este problema d'interpretación ye o mesmo que o problema d'a clasificación de l'antiga luenga lusitanica prerromana.

Arte romanico

L'arte romanico estió o estilo predominant en Europa durant d'os sieglos XI, XII y parti d'o XIII.

L'arte romanico estió l'arte cristián, como agrupación de bells estilos diferents que heban estau emplegaus a l'alta edat meya (romans, prerromans, bizantins, chermanicos, arabes...), que plegó a unificar bellas trazas comuns a totas as suyas manifestacions. No estió pas producto d'una evolución local u vinclada clarament ta una nacionalidat concreta, si que se produció arredol de bells países, como Francia, Alemania, Italia u Espanya. En cadagún d'istos paises apareixió con matices propios, pero en totz ells se i manifestaban trazas comuns que fan d'o romanico o primer estilo artistico internacional d'ambito europeu.

Dica o sieglo VIII, bellas fitas historicas fación posible que s'extendillase un esviellamiento d'a cultura europea: A puyada a lo trono d'os Capetos en Francia, a consolidación d'o cristianismo, l'encomienzo d'a reconquiesta en a Peninsula Iberica, y fundamentalment, a naixencia d'as luengas romances arredol d'o viello Imperio Román, son as fitas que marcón iste surtimiento.

Sindembargo, o estilo artistico no puede considerar-se coderent dica arredol de l'anyo 1000, quan una corrient d'expansionismo cultural, y prou acomboyau d'una bonanza economica, fizo d'as sociedatz europeas occidentals puestos d'ebullición cultural, y una creiximiento demografico prou important obligó a xarticar nuevas tierras nuevas ta l'agricultura, menó t'a producción de grans escedents de producción que levaban ent'a obridura de viellos camins comercials arredol d'o continent europeu, o que portaba asociada a ubridura de camins de pelegrinación y comunicación cultural. En ixas envueltas, pues, tota Europa se trobaba capuzata en una fiebre de construcción; yera a hora an que s'heba pronunziau un nuevo estilo de construcción: o Romanico.

O termin romanico, como vocable que fa referencia ta l'estilo artistico, fue emplegau por primera vegada en 1820 por De Grabille, incluindo en iste termin tot l'arte que se i feba antis de l'arte gotico, dica a caita de l'Imperio Román d'Occident, por analochía con o termin "luengas romanicas"; asinas, l'arte romanico sustituye l'arte antigo d'a mesma manera que as luengas romances sustituyoron o latín.

Posteriorment, l'acepción d'o termin romanico se restrinchió ta l'arte que se feba en Europa occidental en os sieglos XI y XII, encara que hue bi ha bellas discrepancias arredol d'a exactitut de l'espacio y d'os tiempos que cubrió iste estilo.

T'a definición d'iste estilo arquitectonico, ye fundamental a reforma que fació a orden monacal cluniacense, como resultau d'una revisión en profundidat d'as órdens benedictinas. O monesterio de Clunyego, en Francia, establiu en 930, esdevenió en ista epoca o mas gran difusor d'ista reforma, fendo-ne una gran expansión y conseguindo que a traviés d'os suyos monesterios l'arte romanico se difundise por tota l'Europa cristiana.

Antes que Clunyego no capitalizase o extendillamiento d'o romanico, ya s'heba desembolicau en a rechión italiana de Como, igual como en os Pireneus espanyols y franceses, o que s'ha clamau Primer Romanico, especialment en o Pireneu catalán (provincias como Lleida u Chirona) y aragonés, an se troban muitos eixemplos (fundamentalment en Uesca) de construccions d'iste sub-estilo caracteristico.

Os mayestros de Como, con os suyos apariellos de madonería, a estructura d'una nau con as suyas populars "bandas lombardas", igual como as primeras vueltas de canón d'as ilesias aragonesas y catalanas, posaron as bases ta un rico desembolique de l'arquitectura romanica:

Piedra escuairada.Cabezeras de semitambor, garlanadas con arquetz y bandas ritmicament disposadas.Templos cuvillaus por vueltas de canón y forno.Naus amplas y alzatas, en comparanza con os antigos edificios prerromanicos.Pilonas como suporte.Escasa o denguna figuración escultorica.A epoca dorada d'o estilo, por a suya calidat y firmeza, s'extendilló t'a zaguera metat d'o sieglo XI y a primera d'o sieglo XII, plegau dende Francia y transmeso fundamentalment a las comarcas que trescruza o Camín de Sant Chaime.

As caracteristicas d'iste tiempo estioron:

Esculturas en as fronteras.Puertas d'arcada.Finestras muito labradas.Caneciellos.Actualment, belúns d'os millors eixemplos d'arquitectura romanica a gran escala se troban en Castiella y Leyón. Istos son:

A ciudat de Zamora, con mas de 40 molimentos romanicos.Os centros romanicos d'o norte de Burgos y Palencia.

Cantabria

Cantabria ye una comunidat autonoma uniprovincial espanyola (oficialment comunidat historica). Muga a l'este con o País Vasco (provincia de Vizcaya), a o sud con Castiella y Leyón (provincias de Leyón, Palencia y Burgos), a l'ueste con o Prencipato d'Asturias y a o norte con a mar Cantabrica. A suya capital (que ye amás a ciudat con mayor población) ye a ciudat de Santander. En fan parte 10 comarcas. O suyo actual president ye Ignacio Diego, d'o Partido Popular, d'alcuerdo con as prescripcions d'o suyo Estatuto d'autonomía.

Cantabria tién una población de 593.121 habitants (2011) en una superficie de 5.321 km², con una densidat de población de 111,47 hab/km².

Castiella

Iste articlo tracta sobre a rechión historica de Castiella. Ta atros emplegos se veiga Castiella (desambigación).

Castiella ye o nombre d'una rechión historica espanyola. Seguntes l'autor y a epoca, se considera formato por territorios diferents. A evolución historica fa encara más imprecisos os suyos components: o Reino de Castiella estió en un primer inte un condato dependient d'o Reino de Leyón, dimpués se'n desalpartó, pa dimpués chuntar-sen os dos chunto a atros reinos formando a Corona de Castiella.

Comarcas de Castiella y Leyón

En 1985, a Chunta de Castiella y Leyón acomandó un estudeyo de comarcalización d'a comunidat autonoma, y se facio una propuesta de mapa comarcal. En 1991, la Chunta reconoixió oficialment a comarca de El Bierzo y en creyó o Consello Comarcal. Actualment ye a sola comarca reconoixida por Lei en Castiella y Leyón.

Comunidat autonoma

Una comunidat autonoma ye una entidat territorial que, dentro d'a ordenanza constitucional d'o Estato espanyol, ye adotada d'autonomía lechislativa y competencias executivas, asinas como d'a facultat d'administrar-se por meyo d'os suyos propios representants.

O tarabidau d'o Estato espanyol en Comunidatz Autonomas ye recullito en a Constitución Espanyola de 1978. L'articlo 2 reconoixe y guarancia o dreito a l'autonomía d'as nacionalidatz y rechions que composan o Estato.

A división politica y admenistrativa d'Espanya tien a forma de decisiete comunidatz autonomas, antimás de Ceuta y Melilla, d'os quals os estatutos d'autonomía lis otorgan o ran de ciudatz autonomas.

Provincia de Burgos

Burgos ye una provincia d'Espanya situata en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón.

Muga a lo norte con as comunidatz autonomas de Cantabria y o País Vasco, a l'este con a comunidat autonoma de A Riocha y a provincia de Soria, a o sud con a provincia de Segovia, y a l'ueste con as de Valladolit y Palencia.

Provincia de Castellón

A provincia de Castellón (Castelló en valenciano) ye una provincia espanyola situata en a Comunidat Valenciana. Muga con a mar Mediterrania a l'este, y con as provincias de Tarragona a o noreste, Teruel a l'ueste y Valencia a o sud.

Provincia de Chirona

Chirona ye una provincia d'Espanya, situata en a comunidat autonoma de Catalunya. Muga con as provincias de Barcelona y Leida, con Francia, y con a Mar Mediterrania.

O enclau de Llívia dentro de Francia, tamién fa parte d'ista provincia.

Provincia de Guadalachara

Guadalachara (en grafía etimolochica y en castellán Guadalajara) ye una provincia espanyola, situata en a parti norte de Castiella-La Mancha. A suya capital ye Guadalachara.

Muga con as provincias de Cuenca, Madrit, Segovia, Soria, Zaragoza, y Teruel.

A suya población ye de 213.505 habitants (2006) y tien una densidat de población de 17 hab/km². Quasi o 40% d'ells viven en a capital. Bi ha 288 municipios en a provincia, d'os qualos as tres quatrenas partis son lugars de menos de 200 habitants.

Provincia de Leyón

Leyón (Llión en leyonés) ye una provincia d'Espanya situata en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya capital ye a ciudat de Leyón.

Muga con o Prencipato d'Asturias y Cantabria por o norte; con Galicia (provincias de Ourense y Lugo), por l'ueste; con as provincias de Zamora y Valladolit por o sud; y con a provincia de Palencia por l'este.

A suya población ye de 500.200 habitants (2008) en una superficie de 15.570 km², con una densidat de población de 32,13 hab/km².

Provincia de Palencia

Palencia ye una provincia d'o centro d'Espanya, en la parti este d'a comunidat autonoma de Castiella y Leyón.

Muga a lo norte con as provincias de Leyón, Cantabria, Burgos, y Valladolit.

Palencia ye una provincia espanyola de reducita población, con una densidat d'alto u baixo 22 habitants/km²: una d'as menors d'a Unión Europea. A población d'a provincia ye de 173.471 ab. (2005) y 81.439 viven en a capital, Palencia.

A provincia tien 191 municipios, y muitos d'estos municipios son lugars de menos de 100 habitants.

Provincia de Salamanca

Salamanca ye una provincia d'Espanya situata en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón.

Muga a o norte con a provincia de Zamora, a o noreste con Valladolit, a l'este con a provincia de Ávila, a o sud con a provincia de Cáceres y a l'ueste con Portugal.

Provincia de Tarragona

Tarragona ye una provincia d'Espanya, situata en a parti sud d'a comunidat autonoma de Catalunya. Muga con as provincias de Castillón, Teruel, Zaragoza, Leida, Barcelona, y con a mar Mediterrania.

D'a población de 704.907 habitants (2005) d'a provincia, alto u baixo lo 20% vive en a capital, Tarragona. A suya superficie ye de 6.283 km².

Provincia de Toledo

A provincia de Toledo ye una provincia espanyola situata en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha. Muga con as provincias de Madrit, Cuenca, Ciudad Real, Badajoz, Cáceres, y Ávila. A suya capital ye a ciudat de Toledo.

A suya población ye de 639.621 habitants (2007) en una superficie de 15.368 km², con una densidat de población de 41,62 hab/km². A provincia tien 204 municipios; o municipio de mayor población ye Talavera de la Reina, con 78.618 habitants.

A provincia ye trescruzata por o río Tacho.

Provincia de Uesca

Uesca ye una provincia d'o Norte d'Espanya, en a parti norte d'a comunidat autonoma d'Aragón. Muga con as provincias de Leida, Zaragoza, y Navarra, y con Francia.

A suya superficie ye de 15.636 km². A suya población ye 224.909 hab. (2014), y a suya densidat de población ye 14,38 hab/km². Ye formata por 202 municipios.

A suya capital ye a ciudat de Uesca, a on vive quasi una cinquena parti d'a población.

Provincia de Valladolit

Valladolit ye una provincia d'Espanya, situata en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón.

Muga a lo norte con a provincia de Palencia, a l'este con a provincia de Burgos, a lo sudeste con a provincia de Segovia, a lo sud con a provincia d'Ávila, a lo sudueste con a provincia de Salamanca, a l'ueste con a provincia de Zamora y a lo norueste con a provincia de Leyón.

Provincia de Zaragoza

A provincia de Zaragoza ye una provincia situata en o norte d'Espanya y en o centro d'a comunidat autonoma d'Aragón. Muga con as provincias de Leida, Tarragona, Teruel, Guadalachara, Soria, A Riocha, Navarra y Uesca.

A ciudat de Zaragoza ye a capital d'a provincia y d'a Comunidat Autonoma d'Aragón.

En 2010 a población yera de 973.252 habitants en a provincia, 675.121 d'ells en a capital. A densidat de población yera en 2010 de 56,34 habitants/km².

Provincias d'Espanya

A provincia ye una división territorial d'Espanya, d'alcuerdo con a Constitución espanyola.

Actualment, en Espanya bi han 50 provincias. Como excepción, Ceuta, Melilla y as plazas de sobiranía no i son encluyitas en as provincias.

Tierra de Campos

Tierra de Campos ye una comarca natural de Castiella y Leyón que s'estendilla per as provincias de Zamora, Valladolit, Palencia y Leyón.

En atras luengas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.