Organización d'as Nacions Unitas

L'Organización d'as Nacions Unitas (ONU) u Nacions Unitas, establita lo 24 d'octubre de 1945 en San Francisco, (Estatos Unitos), dezaga d'o fin d'a Segunda Guerra Mundial, ye a heredera d'a Sociedat de Nacions que no aconsiguió impedir iste conflicto armato internacional.

Ye a mayor organización internacional d'o mundo y en l'anyo 2001 recibió o Premio Nobel d'a Paz chunto a Kofi Annan.

United Nations HQ - New York City
Edificio d'as Nacions Unitas.
United Nations1 Premio Nobel

Organisation des Nations Unies'

Bandera d'a Nacions Unitas Escudo d'a Nacions Unitas
(En detalle) (En detalle)
Lema: {{{lema}}}
Himno: {{{inno}}}
Situación ONU
Os países miembros d'a ONU
Capital {{{capital}}}
Seu Flag of the United States.svg Nueva York, Nueva York, Estatos Unitos
Mayor ciudat {{{mayor ziudat}}}
Idiomas oficials Anglés, francés, espanyol, ruso, chinés, arabe
Forma de gubierno
Secretario Cheneral

Flag of South Korea.svg Ban Ki-Moon
Miembros 193 estatos
Establimiento 24 d'octubre de 1945 en San Francisco
Superficie {{{superfizie}}} km²
Población
 • Total

{{{poblazión}}}
PIB ([[{{{año PIB}}}]])
• PIB per capita
• PIB nominal ([[{{{año PIB nominal}}}]])
• PIB nominal per capita
{{{PIB}}}
{{{PIB per capita}}}
{{{PIB nominal}}}
{{{PIB nominal per capita}}}
Moneda {{{moneda}}}
Zona horaria {{{utc}}}
Dominio d'Internet {{{cctld}}}
Pachina web www.un.org
1 Atros nombres oficials:
*국제연합
*Persatuan Bangsa-Bangsa
*Organisation des Nations Unies
*Organización de las Naciones Unidas
*Ühendatud Rahvaste Organisatsioon
*Egyesült Nemzetek Szövetsége
*Vereinte Nationen
*Organizzazione delle Nazioni Unite
*Organização das Nações Unidas
*Yhdistyneet Kansakunnat
*Organizacja Narodów Zjednoczonych
*Организация Объединённых Наций
*联合国
*امم متحدة

Secretarios chenerals d'as Nacions Unitas

Vinclos externos

Predecesor:
Kim Dae Jung
Premio Nobel d'a Paz
2001
Succesor:
Jimmy Carter
Flag of the United Nations.svg Luengas oficials d'as Nacions Unitas Flag of the United Nations.svg
AnglésArabeCastellán
ChinésFrancésRuso
Fuent: Pachina oficial d'a ONU
Akrotiri y Dhekelia

Acrotiri y Dhekelia (Akrotiri and Dhekelia, en anglés; Ακρωτήρι και Δεκέλεια, en griego) son dos bases sobiranas d'o Reino Unito en Chipre, una antiga colonia d'a Corona Britanica. As dos arias contienen bases melitars habitatas por britanicos, zonas residencials a on que viven en a suya mayoría ciudadans chipriotas, y terrenos cautivables.

Acrotiri se troba a lo sud d'a isla, amán d'a ciudat de Limassol. Se diz tamién "Base Sobirana Occidental" (Western Sovereign Base Area en anglés). Más de 3.500 soldatos d'a Reyal Fuerza Aeria y a Marina Reyal son destinatos en a base; entre as suyas responsabilidatz incluyen a colaboración con os Cascos Azuls d'a Organización d'as Nacions Unitas en o mantenimiento d'o proceso de paz.

Dhekelia u Base Sobirana Oriental (Eastern Sovereign Base Area en inglés) se troba en o sudeste, amán de Larnaca, d'a muga con l'autoproclamata Republica Turca d'o Norte de Chipre y d'a ciudat de Famagusta, chunto a la zona libre administrata por Nacions Unitas.

Carl Bildt

Nils Daniel Carl Bildt, naixito de Halmstad (Halland) o 15 de chulio de 1949, ye un politico sueco, que estió Primer menistro de Suecia dende o 4 d'octubre de 1991 dica o 7 d'octubre de 1994, a más de menistro d'Asuntos Foranos de Suecia dende o 6 d'octubre de 2006 dica hue, y o primer Alto Representant ta Bosnia-Herzegovina d'a Organización d'as Nacions Unitas, dende o aviento de 1995 dica chunio de 1997. Ye melitant de Moderaterna, o Partito Conservador de Suecia.

Dinamarca

O Reino de Dinamarca, u Dinamarca ye un país que se troba situato en a peninsula de Chutlandia a lo norte d'Europa, que fa parte d'a Unión Europea (UE), d'a OTAN, d'a Organización d'as Nacions Unitas, d'a OCDE y d'a OSCE. Encara que o país ye miembro d'a UE, no en fa parte d'a Eurozona, en mantener como moneda a corona danesa en cuentas d'o euro.

O territorio d'o país ye rodiato por a Mar Baltica y a Mar d'o Norte, en una peninsula (Chutlandia) y quantas islas a lo norte d'Alemanya y a lo sudeste de Suecia. O suyo territorio continental muga a o sud con Alemanya, a l'este con a mar Baltica y a l'ueste con a mar d'o Norte. A o norte, o Skagerrak separa Dinamarca de Noruega, y a l'este o Kattegat, l'Øresund y l'estreito de Bornholm la separan de Suecia. Antiparte, tamién fan parte d'o país dos territorios autonomos: as Islas Feroe y Gronlandia (ista zaguera esleyó no fer parte d'a Unión Europea).

A suya población ye de 5.397.640 habitants (2004) en una superficie de 43.094 km², con una densidat de población de 125 hab/km².

Politicament, Dinamarca ye una Monarquía constitucional, estando l'actual reina d'o país Margalida II, y l'actual Primer menistro o politico Helle Thorning-Schmidt. A capital de Dinamarca ye a ciudat de Copenaguen.

Encara que Dinamarca ye un país chicot, ye un pais con muita importancia en a Historia d'Europa, y no només por estar o puesto d'orichen de quantos pueblos chermanicos como os chutos u os vikingos daneses, sino que tamién por o suyo papel en Europa dende a consolidación d'o estato danés mientres a Edat Meya. En ixas envueltas, Dinamarca controlaba os territorios d'os actuals Reino Unito, Suecia, Noruega y Islandia, amás d'as costas d'a mar Baltica y bellos territorios en o norte d'Alemanya.

Etiopia

A Republica Democratica Federal d'Etiopia (en amarico ኢትዮጵያ, Ityop'iya, en guiés ኢትዮጵያ, en oromo Fereralawa Dmokratawa Repabliikii ItiyoPiya) ye un país d'Africa oriental. Muga a l'ueste con Sudán; a o norte con Eritrea y Chibuti; a l'este con Somalia y a o sud con Kenia; dende a independencia d'Eritrea en 1993, o país no tien salida a la mar Roya. D'antis más se clamó Abisinia.

A superficie d'o país ye de 1.127.127 km², con una población de 2.757.730 habitants (2005), y una densidat de población de 2,45 hab/km². Ye o segundo país d'Africa por a suya población dezaga de Nicheria y o deceno por a suya superficie.

A capital d'o país ye a ciudat d'Addis Abeba. Politicament, o país ye una Republica federal, estando l'actual president Mulatu Teshome Wirtu y l'actual primer menistro Haile Mariam Desalegn.

Etiopia estió o segundo país d'o mundo en fer d'o cristianismo a suya relichión oficial, dimpués d'Armenia. Sindembargo, estió o primer lugar en recibir exilatos de relichión islamica provenients d'Arabia, y asinas tamién bi ha en o país una important población de relichión islamica.

A ciudat más poblata d'o país ye a suya capital, Addis Abeba, con arredol de 2,5 millons d'habitants, pasando d'os 100.000 habitants atras 9 ciudatz, y d'os 200.000 nomás a ciudat de Dire Dawa.

Cheograficament, o país s'estendilla en un altiplano central, con altarias de 1.800 dica 3.000 metros, con bellas tucas que plegan dica os 4.620, como por eixemplo o Ras Dashen, que ye asinas a maxima altaria d'o país. Addis Abeba, situata a 2.400 metros d'altaria, ye considerata a capital de mayor altaria d'o mundo. En iste altiplano tienen a suya naixencia bellos ríos, como o Nilo Azul, una d'as brancas d'o río Nilo, que tiene o naixedero en o lago Tana.

Etiopia ye considerata como a cuna d'a Humanidat, y ye amás o puesto a on se trobó a Lucy. Ye, chunto con Kenia, o país a on s'an feito as troballas arqueolochicas d'hominidos más antigos.

A civilización etiopica, con a civilización de l'Antigo Echipto, ye a mas antiga civilización africana, con centros historicament tan importants como o reino d'Aksum. A ran internacional, Etiopia estió miembro d'a Sociedat d'as Nacions dende 1923, sinnó a Declaración d'as Nacions Unitas en 1942 y estió uno d'os 51 países fundadors d'a Organización d'as Nacions Unitas. Addis-Abeba ye tamién a seu d'a Unión Africana (Haile Selassie estió uno d'os prencipals promotors, quan se clamaba OUA, Organización para la Unidat Africana), y tamién ye a seu d'a Comisión Economica ta Africa (CEA).

Grecia

Grecia (oficialment Republica Helenica) ye un país d'o sudeste d'Europa que fa parte d'a Unión Europea (UE).

Situato en a parti sud d'a Peninsula Balcanica, muga por tierra con Bulgaria, Macedonia d'o Norte, y Albania a lo norte, a l'este con Turquía y con auguas en a Mar Echea y a l'este y sud en a Chonica y Mediterrania.

A suya población ye de 10.815.197 habitants en una superficie de 131.957 km², con una densidat de población de 81,96 hab/km² (2011). Amás important ciudat de Grecia ye a suya capital, Atenas (encluindo o puerto d'o Pireu), encara que bi ha atras ciudatz importants, como Salonica, Patras, Heraklion u Larisa.

A capital d'o país ye a ciudat d'Atenas; o suyo president ye Karolos Papoulias y o suyo primer menistro ye Lukás Papadimos. Grecia declaró a suya independencia (d'antis más yera territorio d'o Imperio Otomán) o 25 de marzo de 1831, independencia que fue reconoixita o 3 de febrero de 1830.

O país fa parte de quantas organizacions internacionals, como a Unión Europea, a OTAN, a Organización d'as Nacions Unitas, a OCDE u a OSCE.

Israel

O Estato d'Israel (en hebreu יִשְרָאֵל‎, Yisra'el, en arabe إسرائيل, Isrā'īl, oficialment Estato d'Israel, מְדִינַת יִשְרָאֵל, Medinat Yisra'el; en arabe: دَوْلَةْ إِسْرَائِيل, Dawlat Isrā'īl), ye un país d'Asia que situato a o canto d'o Mar Mediterranio, en a zona conoixita como Orient Meyo. Dende a suya creyación en 1948 por a Organización d'as Nacions Unitas, l'estato d'Israel s'autodefine como l'estato d'os pueblo chodigo y como hereu d'o reino d'Israel de que en charra a Biblia, amás de como hereu d'o reino de Chudea.

Muga a lo norte con o Liban y Siria, a l'este con Chordania y Cischordania, a l'ueste con a mar Mediterrania y a lo sud con o golfo d'Aqaba (Mar Roya) y Echipto. Amás, tien costas en a mar Muerta y tamién en a mar de Galilea, que son en realidat dos lacos interiors.

A suya población ye de 8.502.900 habitants (2016) en una superficie de 20.770 km², con una densidat de población de 387,63 hab/km².

O país ye independient dende o 14 de mayo de 1948, y declara tener como a suya capital a ciudat de Cherusalem, feito no reconoixito por a comunidat internacional, que considera que a capital d'Israel ye a ciudat de Tel Aviv, que ye tamién a mayor ciudat (encara que en sería Cherusalem seguntes as afirmacions israelianas) y o centro financiero d'o país. Israel ye miembro d'a Organización d'as Nacions Unitas.

Quan o país proclamó a suya independencia (d'antis mas feba parte d'o Mandato britanico de Palestina), prencipió una guerra con a población arabe (os palestins) y con os países arabes mugants, que no acceptaban pas a partición de Palestina establita por a ONU entre arabes y chodigos. En a Guerra Arabe-israelí de 1948 y en as guerras posteriors, Israel ocupó territorios que perteneixeban, seguntes os plans de partición establitos por a Organización d'as Nacions Unitas, a os palestins, u mesmo a países mugants, como ye o caso d'o Golán, un territorio que fa parte de Siria y que Israel diz que fa parte d'o suyo territorio. En l'actualidat, Israel controla os territorios de Cischordania, Gaza y o Golán. O conflicto israelo-palestinián ye uno d'os prencipals problemas d'Israel.

Encara que a mayor parte d'os ciudadans israelís practican o chudaísmo, tamién i viven comunidatz musulmanas, cristianas, drusas y samaritanas. O país ye o solo país d'o mundo a on o chudaísmo ye a relichión d'a mayor parti d'a población, estndo a relichión d'alto u baixo o 80% d'a poblacón israelí. Israel tien dos luengas oficials, l'hebreu y l'arabe.

Politicament, Israel s'articula como una democracia parlamentaria en un rechimen de gubierno republicán, en o qualo bi ha un president con funcions mas que mas representativas y un primer menistro qui, como s'escayece en os rechimens parlamentarios, controla l'acción de gubierno y responde debant d'o Parlamento. Antiparte, o poder chudicial ye exercito por a Cort Suprema d'Israel, que ye a mas alta instancia chudicial d'o país y tien a función d'o control de constitucionalidat d'as leis y tamién d'o control churisdiccional d'as decisions d'opoder executivo.

A economía d'Israel ye a economía mas desenvolicata d'a suya redolada, estando a 41ena economía mundial, estando o suyo producto interior bruto per cápita uno d'os mas elevatos d'a suya redolada. En 2010 o país s'integró en a OCDE.

Kosovo

Kosovo (en albanés Kosovë u Kosova, en serbio Косово/Kosovo) ye un territorio interior d'a peninsula d'os Balcans, en o sudeste d'Europa, que proclamó a suya independencia de Serbia de trazas unilaterals o 17 de febrero de 2008. Ista independencia ye estata reconoixita per muitos estatos relevants en a politica mundial -como Estatos Unitos, Australia u, adintro la Unión Europea, Reino Unito, Francia y Alemanya- pero no per altros como Rusia, China u estatos europeus como Espanya u Grecia. Tampoco no ha ingresato a la Organización d'as Nacions Unitas. De jure, o territorio contina estando una provincia autonoma de Serbia. A mayor parti d'a población, mayoritariament albanesa (en un 88% seguntes os datos d'o 2003), ya heba declarato la independencia d'a Republica de Kosovo en 1990, pero no fue reconoixita, excepto por Albania, dica que, o 17 de febrero de 2008, o parlamento la declaró.

Kosovo s'asocia historicament con o puesto de naiximiento d'a nación serbia. Mientres a existencia d'a Republica Federal Socialista de Yugoslavia, a rechión formó a Provincia autonoma socialista de Kosovo, adintro de Serbia. Con a desaparición d'a Republica Socialista Yugoslava, Kosovo pasó a fer parte d'a Republica Federal de Yugoslavia, que dimpués formarba o estato de Serbia y Montenegro.

Anque bi heba dominio politico serbio, a población de Kosovo yera mayoritariament d'orichen albanés. O gubierno de Slobodan Milosevic en Republica Federal de Yugoslavia redució l'autonomía de Kosovo y prencipió un proceso ta aumentar a proporción de serbios en o territorio. Dimpués de bellas anyadas de tensión y accions separatistas, en 1999 esclató a Guerra de Kosovo que enfrentó a Yugoslavia contra as tropas d'a OTAN que aduyaban a os albanokosovars.

En rematar o conflicto belico, a ONU estableixe una misión de paz. Encara que Kosovo ye dende allora de iure una provincia autonoma baixo lo gubierno d'a Republica de Serbia, a UNMIK se mantiene a la capeza de l'administración d'o territorio chunto a dirichents d'etnia albanesa. Dimpues d'anyos de pleitos y negociacions, Kosovo declara la suya independencia unilateral o 17 de febrero de 2008, que anque ha estato reconoixita por muitos países com os Estatos Unitos y organizacions como a Unión Europea, no ha estato reconoixita por Serbia y Rusia.

Museu

Un museu ye una institución permanent sin animo de lucro, accesible a o publico y a o suyo servicio, y que guarda biens culturals muebles u immuebles (libros, obras d'arte, u d'atros) ta a suya conservación, estudeyo, exhibición y espardidura y ta a educación y espleitamiento cultural y estetico d'os ciudadans.

En 1977, a Organización d'as Nacions Unitas declaró o 18 de mayo como o Día Internacional d'os Museus.

Reino Unito

O Reino Unito de Gran Bretanya y Irlanda d'o Norte, anglés United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland ye un país d'o norte d'Europa miembro d'a Unión Europea (UE) formato por Anglaterra, Escocia y Galas (en a isla de Gran Bretanya) y Irlanda d'o Norte (en a isla d'Irlanda). A unica muga terrestre d'o país ye en a isla d'Irlanda con a Republica d'Irlanda; o resto son mugas maritimas con l'Ocián Atlantico: a Mar d'o Norte, a Mar Celta, a Mar d'Irlanda y o Canal d'a Manga.

A suya población ye de 60.270.708 habitants, en una superficie de 241.590 km² con una densidat de población de 249 hab/km².

A capital d'o Reino Unito ye a ciudat de Londres.

O Reino Unito ye una monarquía constitucional, y l'actual monarca en ye Isabel II; o primer menistro ye David Cameron, d'o Conservative Party, dende l'11 de mayo de 2010. Politicament, ye a unión de quatro clamatos países constituents: Anglaterra, Escocia, Irlanda d'o Norte y Galas. As Islas Anglonormandas y a isla de Man formalment no en fan parte d'o Reino Unito, encara que bi son federatas. Tamién fan parte d'o Reino Unito bellas dependencias foranas, como Chibraltar u as islas Malvinas.

Encara que o país ye miembro d'a Unión Europea, a suya moneda no ye l'euro, sino a libra esterlina. O país ye amás miembro d'a Commonwealth, a Organización d'as Nacions Unitas (con cadiera permanent en o Consello de Seguredat d'a ONU) y a OTAN.

O Reino Unito no en tien, d'idioma oficial, pero l'anglés en ye de facto, encara que o galés ye oficial en Galas y o gaelico escocés ye oficial en parti d'Escocia (islas Hebridas).

Segunda Guerra Mundial

A Segunda Guerra Mundial estió una guerra que duró dende 1939 a 1945 entre a mayor parte d'os países independients en ixas calendatas, y en que habió batallas en Europa, Asia, Africa, America y Ocianía, con batallas en tierra, mar y aire. Dica hue, ye a guerra mas mortifera d'a Historia, con mas de 65.000.000 de muertos, en zifras conservadoras.

As prencipals batallas estioron en Europa, norte d'Africa y en o sector de l'Ocián Pacifico.

A guerra s'inició o día 1 de setiembre de 1939 con a invasión de Polonia por o Tercer Reich, encara que atros dicen que prencipió o 3 de setiembre, con a declaración de guerra de Francia y o Reino Unito contra o Tercer Reich. T'atros, prencipió en China en 1937 con o clamato Incident d'o puent de Marco Polo y a invasión de China por o Chapón. T'atros encara, a Guerra Civil Espanyola en 1936 ye una d'as guerras predecesoras d'a Segunda Guerra Mundial, como l'anexión d'Austria (Anschluss) y de Checoslovaquia en 1938 dimpués d'os ditos Pactos de Munich.

A guerra remató o 2 de setiembre de 1945 con a rendición incondicional d'o Chapón, y supuso a desaparición d'as ideyas politicas d'o nazismo en Alemanya, d'o faixismo en Italia y d'o militarismo expansionista en o Chapón. Amás, anque se creyó a Organización d'as Nacions Unitas, a Guerra Fría entre os Estatos Unitos y a Unión Sovietica dividió Europa en as siguients 50 anyadas. Tamién dio un empentón a un proceso de descolonización d'os territorios colonials europeus, que rematarba en os anyos 1960. Tamién ye important porque en os clamatos Chudicios de Nuremberg y en atros semilars s'asentoron os alazetz d'o Dreito Penal Internacional.

A Segunda Guerra Mundial estió a primer gran guerra ideyolochica d'a historia, o que explica d'una parte os variatos procesos de colaboracionismo con os ocupants alemans u italians, d'atra parte a existencia d'una Resistencia alemana a o nazismo en plena guerra y, en fin, la direción centralizata d'os partitos comunistas d'Europa por o Partito Comunista d'a Unión Sovietica y o suyo papel en contra d'a guerra dica a Operación Barbarroya (a invasión alemana d'a Unión Sovietica) en 1941 y a favor d'a guerra contra o Tercer Reich dimpués.

Estió amás una guerra con prous crimens de guerra, comesos por totz os países, encara que os prencipals crimens de guerra y crimens contra a Humanidat estioron obra d'o nazismo, como os campos d'exterminio nazis, u o esterminio masivo d'a población chitana, chodiga (Shoah) u eslava, u grupos de población como os homosexuals, os Testimonios de Cheová u os disminuitos siquicos, amás d'atras vitimas (como bells centenars d'aragoneses refuchiatos en Francia dimpués d'a Guerra Civil Espanyola). O exercito chaponés estió responsable de fer mortaleras en China u violacions sistematicas de mullers, un crimen tamién que l'Exercito Royo cometió sistematicament dende a suya dentrada en territorio alemán en as dos zagueras anyadas d'a guerra. Antiparte, a Luftwaffe alemana estió a primera en bombardeyar poblacions civils, como en Londres u en Coventry (apareixió a expresión coventrizar una ciudat) u Rotterdam, estioron a Royal Air Force britanica y a United States Army Air Forces estatounitense os prencipals autors de bombardeyos masivos con napalm en as ciudatz alemanas, como Hamburgo u Dresde, y chaponesas, con o lanzamiento de dos bombas atomicas en Hiroshima y Nagasaki, en o primer (y dica hue, unico) uso d'una bomba atomica contra poblacions civils.

Unesco

A Organización d'as Nacions Unitas ta la Educación, a Sciencia y a Cultura más asobén conoixita por as suyas sieglas en anglés Unesco (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization), fue establita por as Nacions Unitas en 1946 ta promover a colaboración internacional en educación, sciencia, cultura y comunicación.

Hue en dia 193 estatos perteneixen a la Unesco, que tien a seu en París (Francia), y tien más de 60 oficinas arredol d'o mundo. Os prochectos patrocinatos por a Unesco encluyen prochectos scientificos internacionals, programas d'alfabetización, d'amostranza tecnica u de formación de mayestros, prochectos historicos y culturals rechionals, fomento d'a cooperación internacional t'alzar o patrimonio cultural y natural mundial, y promoción d'os dreitos humans.

A traviés d'a Convención sobre a Protección d'o Patrimonio Mundial Cultural y Natural, a Unesco creyó en l'anyo 1972 un plan de protección d'os biens culturals d'o mundo conoixito como Patrimonio Común d'a Humanidat.

O papel d'a Unesco ha estato controvertito muitas vegatas. Mientres os anyos 70 y 80, diferents países occidentals creticoron que a Unesco s'emplegaba como un foro de países comunistas y d'o Tercer Mundo en contra d'os países occidentals. Especialment, se creticó o plan Nueva Orden Internacional d'a Información, decindo que iba en contra d'a libertat de prensa. Os Estatos Unitos d'America albandonoron a Unesco en 1984, y retornoron-ie en 2003. O Reino Unito se'n retiró en 1984, y torno a dentrar-ie en 1997. Tamién s'ha creticato a la Unesco por suyo exceso de burocracia.

Una d'as misions d'a Unesco ye la de mantener una relación de puestos que son consideratos Patrimonio d'a Humanidat. Istos puestos son historicos, naturals y culturals y a suya preservación y adecuación son consideratas importants ta la comunidat internacional. Manimenos a Unesco, no s'embreca dreitament en o mantenimiento d'istos.

A Unesco atorga una gran diversidat de premios, medallas y reconeiximientos en educación, sciencia, cultura y paz a mas a mas de dotar beluns d'ixos premios con dotacions economicas ta a continación d'o dosembolique d'a actividat premiata.

En atras luengas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.