Municipio

Un municipio (/muni'θipjo/~/moni'θipjo/~/moneθipjo/) ye a entidat local basica d'a organización territorial y l'alazet primario d'a participación ciudadana en os asuntos publicos.

O municipio desfruta d'autonomía, tien presonalidat churidica y plena capacidat ta o exercicio d'as funcions publicas que tien acomandatas, ta representar os intreses d'a colectividat respectiva y ta chestionar os servicios publicos que en asumen a tetularidat.

Ye formato per:

  • O termin municipal, ambito territorial an que o Concello municipal exerce las suyas competencias.
  • Os vecins u habitadors, presonas residents en o municipio seguntes consta en o padrón municipal d'habitadors.
  • A organización municipal, conchunto de presonas y biens ordenatos t'a consecución d'os obchectivos que se proposan.

En l'antiga Roma, un municipium yera una ciudat libre que yera gubernata con as suyas propias leis y que os suyos ciudadans desfrutaban d'os dreitos d'a ciudadanía romana.

En l'actualidat, a mayor parti d'os países recullen en a suya lechislación a o municipio como entidat local basica d'organización, y ixo ye asinas tamién en Aragón.

Mapa municipal de l'Aragó
Mapa d'os municipios d'Aragón.

Veyer tamién

A Fueva (municipio)

Iste articlo tracta sobre a Fueva, municipio de Sobrarbe. Ta atros emplegos se veiga Fueva (desambigación).A Fueva (en castellano «La Fueva», y oficialment «La Fueva-A Fueba») ye un municipio aragonés d'a comarca d'o Sobrarbe y d'a provincia de Uesca. A suya población ye de 634 habitants (2011) en una superficie de 218,8 km² y con una densidat de población de 2,89 hab/km².

A Fueva naixió como municipio propiament en a decada de 1960, por l'alcuerdo de fusión que van subscribir os alcaldes de Moriello de Monclús (o que más habitants i alportaba; 857 en o censo de 1960), Toledo d'a Nata (334 hab. en 1960), Muro de Roda (257 hab.) y Clamosa (224 hab.). O suyo alcalde en 2010, José Ramón Laplana, ye, á demés, o secretario de politica institucional d'o PSOE provincial de Uesca y deputau en as Cortz d'Aragón dende l'anyo 1991.En l'actualidat, a Fueva ye un d'os 19 municipios modernos que fan parte d'a comarca de Sobrarbe, y dimpués de l'Aínsa-Sobrarbe y Boltanya (termins municipals que ostentan, cadagún, una d'as dos capitals comarcals) ye o tercer municipio con más habitants de a comarca. Como caracteristica, herencio d'a suya naturaleza de municipio naixido d'una agregación, en a Fueva no i ha poblacions remarcables que se'n pueda decir villas, como si que en i ha en a resta de a comarca, y l'hábitat humano se troba más disperso, con un numer prou alto de pardinas y aldeyetas. A cabecera municipal, Tierrantona, ye un lugar que anque se o tiene documentau dende o sieglo XII, no obedeix a a estructura urbanistica común d'os poblaus medievals, y en a suya mayoría os edificios que se i troba corresponden a epocas modernas (muitos, d'o sieglo XX) y se troba de tot en plano chunto a o barranco d'a Usía.

Benás

Benás (a'l s. XI Benasco; Benasque en castellano; Benasc en catalán) ye un municipio de la provincia de Uesca (Espanya), que fa parti de la comarca de Ribagorza. Ye situau a 1140 metros, al norte de la vall homonima, a'ls Pirineus centrals, a 143 km de distancia de la capital provincial en dirección noreste. Amés de la vila de Benás, el municipio conta dan dos pedanías que se dicen Ansils y Sarllé.

Biescas

Iste articlo ye sobre a villa tensina de Biescas. Ta o lugar ribagorzano se veiga Biescras de Bardaixí.Biescas ye una villa d'a provincia de Uesca situata a 875m dencima d'o ran d'o mar en a Tierra de Biescas en o Pireneu aragonés. A villa ye dividita por o río Galligo en dos vicos: Sant Per y O Salvador que a la suya vegata se divide en A Penya y lo Vico Baixo. En cada un d'os dos vicos b'ha una ilesia que leva o nombre d'o vico conservando a d'O Salvador un abside romanico. A población ye de bells 1.535 habitants (2014).

Historicament as prencipals actividatz d'a villa yeran l'agricultura y a ganadería, anque hue s'ha convertito en un important centro toristico como a gran parti d'as localidatz d'a val de Tena.

Calamocha

Calamocha ye una villa y municipio aragonés d'a provincia de Teruel, capital d'a comarca de Xiloca.

A suya población ye de 4319 habitants (2017), en una superficie de 316,6 km², con una densidat de población de 13,75 hab/km².

Chistén

Chistén (Gistaín en castellán, Gisten en Grafía SLA) ye un municipio situau en a comarca de Sobrarbe y provincia de Uesca en a val de Chistau. Es suyos habitants se dicen chistabins.

La población suya ye de 161 habitants, y la superficie d'el municipio 76,14 km², con una densidat demografica de 2,11 gab/Km2. D'es 76,14 km² d'el termin municipal, garra ye per baixo d'a cota d'es 1.000 metros d'altitut, mes d'el 50% son per alto d'es 2.000 metros, y belas puntas (en el Pico d'a Pez, la Vachimala u la Culfreda) pasan per alto d'es 3.000. Ixo fa que el municipio de Chistén siya un d'es més altos de tot el Pireneu espanyol.

Fanlo

Fanlo ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca, situato en a comarca d'o Sobrarbe. A suya población ye de 118 habitants (2014) en una superficie de 187,10 km² y una densidat de población de 0,85 hab/km². Parte d'o suyo termin municipal fa parte d'o Parque Nacional d'Ordesa y d'as Tres Serols.

Graus

Graus ye un municipio de la Comunidat Autonoma d'Aragón situato en la provincia de Uesca. Ye la capital administrativa de la comarca de Ribagorza.

La suya población ye de 3.605 habitants (2008) en una superficie de 300,41 km², con una densidat de población de 12,00 hab/km².

Huelves

Huelves ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca. A suya población ye de 67 habitants (2007), en una superficie de 39,44 km² y una densidat de población de 1,7 hab/km².

Lugar

Un lugar (pron. lu'gaɾ, lu'ga, ʎu'gaɾ, ʎu'ga), ye una entidat de población més chicota que no una ciudat u una villa, encara que no i hai una definición clara ta determinar quan un nuclio habitau ye un lugar, villa u ciudat. Pende en a zona, a epoca y, más que más, d'a historia, ya que ta que un lugar esdevenise una villa u ciudat caleba que ista distinción l'atorgase a maxima autoridat civil d'o país. Tampoco no ye de buen distinguir o concepto de lugar d'os de lugarón, aldeya, pardina, vico, vecindau, rabal, encara que os lugars gosan tener una churisdicción propia (como municipio u como atras menas d'entidatz locals menors). Tamién ye cierto que a categoría de lugar ha estau muit ligau a lo largo d'a historia a la de parroquia, base d'a organización territorial relichiosa.

En tot caso, se gosa considerar que un lugar ye un conchunto de casas perteneixients a un mesmo municipio, delimitadas por elementos urbans u naturals, con servicios alazetals ta os suyos habitants y con una identidat común creyada historicament. O estilo de vida d'os lugars ye, por un regular, más ligau a la naturaleza que o d'as ciudatz, con actividatz economicas prencipalment d'o sector primario (agricultura, ganadería, pesca, menería...).

Montanui

Montanui (en castellán Montanuy) ye un municipio aragonés de la provincia de Uesca, situato en la comarca de la Ribagorza. A fabla habitual ye la catalana.

La suya población ye de 308 habitants (2007), en una superficie de 174,2 km² y una densidat de población de 1,77 hab/km².

Monzón

Iste articlo ye sobre un municipio aragonés en a Cinca Meya, provincia de Uesca. Ta atros usos se veiga Monzón (desambigación).Monzón ye una ciudat y municipio aragonés d'a provincia de Uesca, situata en a comarca d'a Cinca Meya (en ye a suya capital).

A suya población ye de 17.050 habitants(2008), en una superficie de 155 km².

Pamplona

Pamplona (oficialment Pamplona/Iruña) ye una ciudat y municipio espanyola, capital d'a comunidat autonoma de Navarra y d'a comarca d'a Cuenca de Pamplona

En 2005 a suya población yera de 193.328 habitants y a suya densidat de 8.209,26 habitants/km².

Provincia

Una provincia ye una d'as divisions admenistrativas emplegatas en os estatos, en un nivel intermeyo entre a rechión y o municipio, encara que a complexidat administrativa puet variar seguntes cada estato.

O territorio aragonés tradicionalment no yera pas dividito en provincias, estando a suya introducción en o sieglo XIX un paso más en o proceso de castellanización d'Aragón, formando-se tres provincias, a provincia de Uesca, con capital en Uesca, a provincia de Teruel, con capital en Teruel, y a provincia de Zaragoza, con capital en Zaragoza.

Salamanca

Iste articlo ye sobre a ciudat de Salamanca situata en Espanya. Ta atros usos se veiga Salamanca (desambigación).Salamanca ye una ciudat y municipio espanyola, capital d'a provincia de Salamanca (Castiella y Leyón).

A suya población ye de 155.921 habitants (2007), en una superficie de 38,6 km² y una densidat de población de 4.039,4 hab/km².

Fa parte d'a Organización d'as Ciudatz d'o Patrimonio d'a Humanidat.

Sallent de Galligo

Ista fuella ye escrita en tensino.

Sallent de Galligo (en castellán Sallent de Gállego), tradicionalment Sallent, ye un municipio aragonés situato en a capecera d'a Val de Tena (comarca de l'Alto Galligo y provincia de Uesca) chunto a lo entibo de Lanuza, baixo a Penya Foratata. Iste municipio muga con Francia en O Portalet.

Posata en o cobalto d'a Val de Tena, a 1.305 m., baixo la Penya Foratata, ye la capeza d'a albala municipal, que encluye a los lugars de Fornigal, Lanuza y Portalet y as Entidatz Locals Menors de Tramacastiella, Sandiniés y Escarriella.

Termin municipal

Un termin municipal u termino municipal (T.M.; pronunciato /'termin/ y /ter'mino/, y /muniθi'pal/~/muneθi'pal/~/moniθi'pal/~/moneθi'pal/), en Espanya, ye o territorio, perfectament delimitato, d'un municipio; o territorio administrato por un concello municipal. A Ley 7/1985, d'2 de abril, Reguladora d'as Bases d'o Rechimen Local, en o suyo articlo 12.1 lo define como:

Cada provincia espanyola se define como la agrupación territorial d'os suyos términs municipals. D'esta trazas, o territorio nacional ye constituito por o conchunto de totz os suyos términs municipals. Totz chuntos conforman 8.114 términs en Espanya.

A extensión d'un municipio, seguntes o Instituto Nacional de Estadistica, ye a extensión d'o suyo termin municipal.

Dentro d'o termin municipal puet existir una u unas quantas entidatz singulars de población. Una de ellas, on ye o concello, ye a capital d'o municipio, u seu d'o concello.

As entidatz singulars se pueden agrupar en entidatz colectivas de población, que reciben diferents nombres seguntes a zona: parroquias, pedanías, anteiglesias, etc.

Toledo

Iste articlo ye sobre una ciudat de Castiella-La Mancha; ta atros usos, se veiga Toledo.Toledo ye una ciudat y municipio castellán, capital d'a provincia de Toledo, d'a suya comunidat y d'a comarca de Toledo.

A suya población ye de 83.334 habitants (2014), en una superficie de 232,1 km² y una densidat de población de 359,04 hab/km². A suya alcaldesa ye Milagros Tolón Jaime, d'o Partido Socialista Obrero Español.

Fa parte d'a Organización d'as Ciudatz d'o Patrimonio d'a Humanidat.

Torla

Ista fuella ye escrita en alto sobrarbés.

Torla ye una localidat d'o municipio de Torla-Ordesa, municipio que dica noviembre de 2014 yera homonimo a ista localidat que ostenta a capitalidat d'o mesmo.

Val d'Echo

La Val d'Echo ye una val y un municipio aragonés situau en la comarca de la Chacetania. Lo municipio ye formau por l'achuntamiento de los nuclios urbanos de Ciresa, Echo, Urdués, Embún y Santa Lucia en 1971.

En la parti Norte d'esta Val ye situada, entre los 1.000 y los 1.800 metros d'altura, se troba la Selva d'Oza.

En atras luengas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.