Mar Echea

Plantilla:Coord/display/title

Mar Echea
Αιγαίο Πέλαγος - Ege denizi
Ocián u mar d'a IHO (n.º id.: 28)
Anvista dende satelite d'a mar Echea
Anvista dende satelite d'a mar Echea
Localización administrativa
Estato Flag of Greece.svg Grecia
Flag of Turkey.svg Turquía
Cheografía
Mar Mar Mediterranio
Continents Europa/Asia
Mars mugants Mar de Marmara y mar Chonica
Subdivisions Mar de Tracia, mar de Creta, mar de Mirto
Superficie 180.000 km²
Largaria maxima 600 km
Amplaria maxima 400 km
Mapa
Localización d'a mar Echea
Localización d'a mar Echea

A mar Echea (Ege denizi en turco, Αιγαίο Πέλαγος en griego) ye una mar que fa parte d'a mar Mediterrania, y que desepara a l'este Turquía en Asia y a l'ueste Grecia en Europa. S'estendilla dende a isla de Creta a o sud dica l'estreito d'os Dardanelos a o norte, conectando por meyo d'ixe estreito con a mar de Marmara. A parte sud d'a mar Echea, dita mar de Creta, en o espacio que s'estendilla dende as islas Cicladas a o norte dica Creta a o sud, conecta con a resta d'a mar Mediterrania, d'a quala la separa chustament Creta, amás d'atras islas mas chicotas como Citerea, Kharpatos u Rodas. En a suya parte norte, dita mar de Tracia, banya as costas de Tracia y a peninsula de Gallipoli.

Toponimia

Bi ha un mito que explica o nombre d'a Mar Echea, y que transmite Chuan Ferrández d'Heredia en a suya compilación Grant Cronica d'Espanya:

Vinclos externos

Aleixo II Comneno

Aleixo II Comneno estió emperador d'o Imperio Bizantín dende 1180 dica 1183. Ye naixito o 10 de setiembre de 1167 y morió o 24 de setiembre de 1183.

A rechencia d'Alexo II Comneno fue asumita a la fuerza por Andronico I Comneno en 1182, que ocupó a cadiera imperial en 1183. En 1182 i habió una revuelta contra os comerciants occidentals en Costantinoble, uns 60.000, que fuoron forachitatos y devastoron as islas d'a Mar Echea.

Antiga Grecia

L'Antiga Grecia, a Grecia Clasica u a Civilización Helenica son os nombres con que se conoixe o periodo d'a historia griega, mientres un milenio, dica la muerte d'Aleixandre lo Gran, escaicimiento que marcarba lo comencipio d'o periodo helenistico. L'Antiga Grecia ye considerata por os historiadors como l'alazet d'a cultura occidental. A cultura griega tenió una poderosa influencia en o Imperio Román, y en cheneral sobre tota la cultura occidental, sobre la quala ha influito y continua influindo, sobretot en a luenga, a politica, os sistemas educativos, a filosofía, a sciencia, l'arte y l'arquitectura d'o mundo moderno, estimulando lo Renaiximiento d'a Europa Occidental y mientres o neoclasicismo en os sieglos XVIII y XIX en Europa y America.

L'Antiga Grecia u Helada ye un termin emplegato ta referir-se a lo mundo de parla griega de l'antigüidat. Se refiere no nomás a la peninsula cheografica d'a Grecia moderna, tamién a totas las arias d'a cultura griega que fuoron colonizatas por os griegos:

Chipre y as islas d'o mar Echea, a costa d'Anatolia, Sicilia y o sud d'Italia (rechión conoixita allora como a Magna Grecia), antimás de diversos asentamientos y colonias d'os actuals estatos d'Albania, Bulgaria, Echipto, o sud de Francia, Libia, a costa mediterrania d'a Peninsula Iberica y Ucraína (a peninsula de Crimea). Tamién se bi incluye os territorios de l'anterior Imperio Persa Aquemenida dimpués d'as conquistas d'Aleixandre lo Gran.

Archipielago

Un archipielago ye un conchunto d'islas unas amán d'atras, a vegatas d'orichen volcanico. En a Mar Echea bi ha bells eixemplos archipielagos, como o Dodecaneso, as Esporadas y as Cicladas.

Asia

Asia ye una d'as partis que, chunto con Europa, forma o supracontinent d'Eurasia. Ye una d'as mayors arias cheograficas d'o planeta Tierra, y s'estendilla en a metat oriental d'o hemisferio norte, dende l'Ocián Glacial Arctico por o norte dica l'Ocián Indico por o sud. Por l'este arriba dica l'Ocián Pacifico y por l'ueste dica os Monts Urals y o Caucaso, mugando tamién con a mar Roya, a mar Echea, o estreito d'os Dardanelos, a mar de Marmara, o Bosforo, a mar Negra y a mar Caspia. Ye deseparata d'America por o estreito de Bering, y d'Africa por a canal de Suez. En fer parte en realidat d'una continidat cheografica con Europa, que formalment puet definir-se como una peninsula chigant d'Asia, puet considerar-se que a noción d'Asia ye mas que mas una noción cultural y no pas cheografica.

En as suyas mugas tradicionals, Asia tien una población de 3.879.000.000 d'habitants (ye o continent con una población mas gran, con alto u baxo o 60% d'a población mundial) en una superficie de 44.579.000 km² (tamién ye o continent mas gran por superficie, con alto u baixo o 30% d'o total d'as tierras emerchitas), con una densidat de población de 89 hab/km². Tamién se troba en Asia (concretament en China) o puesto situato mas luent d'a costa, que se troba a una distancia de 2.648 km d'a mar, y o puesto de mayor altaria d'o mundo, o monte Everest, con 8.848 metros d'altaria.

Gosa trastallar-se en as siguients divisions cheograficas: Asia Meridional u Asia d'o Norte, Asia Occidental u Asia de l'Este, Asia Central, Asia Septentrional u Asia d'o Norte y Sudeste d'Asia.

Chuan V Paleologo

Chuan V Paleologo (Ιωάννης Παλαιολόγος en griego, Ioannēs V Palaiologos en latín) ye naixito o 18 de chunio de 1332 de Didymoteicho y morió o 16 de febrero de 1391 en Costantinoble. Estió emperador d'o Imperio bizantín en tres periodos de tiempo diferents. Yera fillo d'Andronico III Paleologo y d'a suya muller Ana de Savoya (filla d'Amadeu V de Savoya y María de Brabant).

Quan Chuan V s'asentó en a cadiera imperial a la muerte d'o suyo pai quan teneba 9 anyadas, o Imperio se reduciba a Costantinoble, Tracia, Salonica y bellas islas d'a mar Echea, (os atros territorios los heban conquiestos os serbios u bulgaros u yeran en a practica autonomos, como Morea). Chuan V miró l'aduya de Roma en 1355, 1366 y 1369.

Plegó a fer actos protocolarios pa la profesión de fe catolica romana, y n'estos actos o suyo interprete estió Nicolau de Drenopoli, que dimpués treballaría pa Chuan Ferrández d'Heredia en o suyo taller de traductors.

En tiempos de Chuan V (1341-1391) os turcos otomans entroron en os Balcans ya de pa cutio, dirichitos por Murat I y conquirioron Tracia, Filinopolis y Adrianopoli, preferindo dedicar-se a la conquiesta de territorios en os Balcans en cuenta de conquerir a ciudat de Costantinoble. Os turcos otomans iban abanzando en a conquiesta d'os Balcans, vencendo a los serbios o 15 de chunio de 1389 en a batalla de Kosovo y poco dimpués a los bulgaros.

Europa

Europa ye una d'as grans peninsulas d'Eurasia, a la que por un regular y por razons historicas se considera un continent por si mesma. Europa s'estendilla por a metat oriental de l'Hemisferio Norte, dende l'Ocián Glacial Arctico por o norte dica a Mar Mediterrania por o sud. Por l'ueste, arriba dica l'Ocián Atlantico, y por l'este, dica os Monts Urals.

Ye unita (y a la vegata deseparata) d'Asia por os monts Urals a l'este, en una linia que contina por o Caucas, a mar Negra, o Bosforo, a mar de Marmara, os Dardanelos, a mar Echea y a mar Mediterrania. Antiparte, ye deseparata d'Africa por a mar Mediterrania, estando o estreito de Chibraltar a l'ueste a on que istos dos continents se troban más amanatos. En fan parte quantas islas amanatas a o continent, como as islas britanicas (isla de Gran Bretanya y isla d'Irlanda) y as islas Feroe en a mar d'o Norte y l'Ocián Atlantico, u Corcega, Secilia, Cerdenya y Creta en a mar Mediterrania. Tamién se considera que en fa parte a isla d'Islandia, encara que ye mas amanata a America, deseparata nomás de Gronlandia por o estreito de Dinamarca.

O continent europeu tien una superficie de 10.180.000 km², estando o seiseno d'os siet continents por a suya superficie, y una población de 731.000.000 d'habitants (o tercero d'os continents por a suya población), con una densidat de población de 70 hab/km². Cal parar cuenta, sindembargo, que dende a segunda meitat d'o sieglo XX a tasa de creixencia d'a población en Europa ye menor que en atros continents, reducindo-se asinas o suyo peso demografico global en o total d'a población mundial.

Ye un continent con una gran importancia historica, en estar no nomás uno d'os puestos d'orichen de quantas cevilizacions como l'Antiga Grecia u l'Antiga Roma, sino tamién a on que se fació a revolución scientifica d'os sieglos XIV y XV que fació que dica o sieglo XIX quasi todos os territorios d'os atros continents quedasen dominatos por potencias europeas, por medio d'o Colonialismo.

Mientres o sieglo XX Europa perdió parte d'a suya potencia, sustituita por os nuevos poders economicos y melitars emerchents, Estatos Unitos y a Unión Sovietica, como conseqüencia d'a Primera Guerra Mundial y d'a Segunda Guerra Mundial, continando o continent dividito en dos bloques diferenciatos mientres a Guerra Fría. En rematar ista zaguera situación, a Unión Europea, un organismo supranacional establito quan remató a Segunda Guerra Mundial, enampló muito as suyas mugas enta l'este, con antigos países miembros d'o Pacto de Varsovia que d'antis mas yeran aliatos d'os sovieticos.

Grecia

Grecia (oficialment Republica Helenica) ye un país d'o sudeste d'Europa que fa parte d'a Unión Europea (UE).

Situato en a parti sud d'a Peninsula Balcanica, muga por tierra con Bulgaria, Macedonia d'o Norte, y Albania a lo norte, a l'este con Turquía y con auguas en a Mar Echea y a l'este y sud en a Chonica y Mediterrania.

A suya población ye de 10.815.197 habitants en una superficie de 131.957 km², con una densidat de población de 81,96 hab/km² (2011). Amás important ciudat de Grecia ye a suya capital, Atenas (encluindo o puerto d'o Pireu), encara que bi ha atras ciudatz importants, como Salonica, Patras, Heraklion u Larisa.

A capital d'o país ye a ciudat d'Atenas; o suyo president ye Karolos Papoulias y o suyo primer menistro ye Lukás Papadimos. Grecia declaró a suya independencia (d'antis más yera territorio d'o Imperio Otomán) o 25 de marzo de 1831, independencia que fue reconoixita o 3 de febrero de 1830.

O país fa parte de quantas organizacions internacionals, como a Unión Europea, a OTAN, a Organización d'as Nacions Unitas, a OCDE u a OSCE.

Griego

Os griegos son os habitants orichinarios d'o sud d'os Balcans, costas y islas d'a mar Echea, pero d'alcuerdo con o contexto historico u cultural que mos refiramos os griegos pueden estar:

Griegos, o conchunto de pueblos d'o sud d'os Balcans y costas d'a mar Echea que parlaban luengas indoeuropeas pareixitas: arcadios, chonios, eolios, dorios, etc...

Griegos pueblo actual orichinato por a fusión d'os antigos griegos en l'antiguedat continata en o periodo román y bizantín.Un idioma indoeuropeu:

L'actual idioma griego

O griego antigo

Guerra de Troya

A guerra de Troya estió un conflicto belico descrito en a literatura epica griega en o qe s'enfrentoron os exercitos aqueus (griegos d'o periodo micenico) contra a ciudat de Troya u Ilion y os suyos aliatos, ubicata en Asia la Chica. Seguntes Homero, se tractaría d'una expedición de castigo por parte d'os aqueus, que o suyo casus belli habría estau o rapto (u fuyita) d'Helena d'Esparta por o prencipe Paris de Troya. Seguntes ciertos indicios provenients d'a interpretación de textos hititas a guerra de Troya podió corresponder a un conflicto belico real u a la suma de diversos episodios belicos arredol d'a Mar Echea que fuoron replegatos en un solo ciclo literario.

Se suposa que beluns d'os pueblos embrecaus en a guerra de Troya feban part d'os belicosos Pueblos d'a Mar que luitoron contra os hititas y echipcios.

Guerra italo-turca

A Guerra italo-turca (Guerra di Libia u Campanya de Libia en italián, Trablusgarp Savaşı en turco), estió una guerra entre o Reino d'Italia y l'Imperio Otomán, dende o 29 de setiembre de 1911 dica o 18 d'octubre de 1912, por o control d'os territorios turcos de Cirenaica y Tripolitania (ye decir, l'actual Libia), y por a pretensión italiana de dentrar en o reparto de l'Imperio Otomán, que yera dito en ixas envueltas L'hombre malauto d'Europa, con as atras potencias europeas.

En rematar a guerra entre os dos países, con una important desigualdat en as suyas condicions melitars, Italia s'apoderó no nomás d'a Cirenaica y d'a Tripolitania, sino tamién d'os territorios d'o Dodecaneso, encluyindo-ie Rodas, situatos en a mar Echea, habitatos por poblacions de luenga griega, integrando istos territorios con as anteriors Colonias d'Italia. Antiparte, ista guerra fació que os países d'os Balcans miembros d'a Liga Balcanica, antes mesmo de rematar a guerra italo-turca, prencipiasen a Primera Guerra Balcanica contra os otomans.

Mar

A mar u o mar ye una masa d'augua salada de grandaria inferior a l'ocián. I hai tres categorías de mars: mars litorals, mars interiors u trancadas y as mars ubiertas.

Tamién se clama mars a os grans lagos, por un regular d'augua salada, que no desauguan as suyas auguas, como a mar d'Aral.

Mar Mediterrania

A mar Mediterrania u mar Mediterranio ye una mar (una mar continental, charrando con mas propiedat) de l'Atlantico oriental, situata entre Europa meridional, Asia occidental y Africa d'o norte. Con una superficie d'alto u baixo 2,5 millons de km² y 3.860 km de largaria, ye a mar interior mas gran d'o mundo. As suyas auguas, que banyan as tres peninsulas d'o sud d'Europa (iberica, italica y balcanica) y una d'Asia (Anatolia), comunican con l'ocián Atlantico (a traviés d'o estreito de Chibraltar), con a mar Negra (por os estreitos d'o Bosforo y d'os Dardanelos), y con a mar Roya (por a canal de Suez, en una obra artificial de zaguerías d'o sieglo XIX).

Una d'as particularidatz d'a mar Mediterrania ye que as mareas en son quasi imperceptibles, en estar una mar zarrata (ye una d'as ditas mars continentals), por no tener atro contacto con as atras mars y ocians que a traviés de l'estreito de Chibraltar (amás d'una conexión artificial con a mar Roya a traviés d'o canal de Suez). Antiparte, ye una mar con una mayor salinidat (u concentración de sals en as syas auguas) que atras mars, porque os aportes d'augua que recibe d'os ríos que i desauguan ye inferior a las perdugas que tien por evaporación. Ista situación fa tamién que a concentración d'a contaminación supere as tasas de contaminación medio-ambientals d'atras mars.

Dende l'Antigüedat, a mar Mediterrania ha esdevenito un camín ta o transporte de mercaderías por as suyas auguas, fomentando asinas o comercio, pero tamién d'ideyas, de teorías artisticas y de qualsiquier atra mena de contacto entre civilizacions. Bellas d'as mas importants civilizacions han floreixito a o canto d'ista mar, que teneba contacto con as culturas d'a Mesopotamia, de l'Antigo Echipto, de l'Antiga Grecia, d'os fenicios, d'os cartachineses y de l'Antiga Roma, ta rematar con a presencia de l'Islam y d'a moderna civilización occidental heredera de Grecia y Roma.

En a mar Mediterrania se puet trobar islas y archipielagos importants, como as Islas Balears, Corcega, Cerdenya, Sicilia, Creta, Chipre, as islas griegas, Malta, o Dodecaneso, etc, amás de muitas atras islas mas chicotas. As mars prencipals que en fan parte son a mar Hadriana, a mar d'Alborán, a mar Tirrena, y a mar Echea. En as suyas auguas desembocan importants ríos, como l'Ebro, o Roine, o Po, u o Nilo, y tamién muitos atros mas chicotz. Tot o territorio aragonés que fa parte d'a cuenca hidrolochica de l'Ebro desaugua en a mar Mediterrania, mesmo que as chicotas partes d'Aragón que fan parte d'a cuenca d'atros ríos, como o río Guadalaviar, i desauguan, encara que no bellas chicotas partes d'o territorio aragonés que desauguan en l'ocián Atlantico a traviés d'a cuenca d'o río Tacho.

Antiparte, as suyas auguas banyan ciudatz importants dende os puntos d'anvista toristico, cultural, historico y cheografico, como Valencia, Barcelona, Marsiella, Chenova, Cáller, Siracusa, Venecia, Split, Atenas, Salonica, Istambul, Esmirna, Beirut, Aleixandría, Tripoli, Túniz u Alcher.

Mar de Creta

A mar de Creta (en griego Κρητικό Πέλαγος, Kritiko Pelago) ye una mar que ocupa a parte meridional d'a mar Echea, fendo asinas parte d'a mar Mediterrania. S'estendilla dende a isla de Creta a o sud dica as islas Cicladas a o norte, y dende a isla de Citerea a l'ueste dica a isla de Karpathos y a isla de Kassos en o Dodecaneso. Comunica a o norte con a resta d'a mar Echea ( a dita mar de Tracia), a o sudeste con a resta d'a mar Mediterrania y a o sudueste con a mar Chonica, una atra d'as mars que fan parte d'a mar Mediterrania.

Peninsula Balcanica

A peninsula Balcanica ye una peninsula que se troba en o sureste europeu rodeyata por a Mar Negra, Mar Echea, Mar Chonica y Mar Hadriana, y deseparata d'Europa Central y Europa Oriental por os ríos Sava y Danubio, que travesando a plana Panonica han formato una cuenca que desepara os Alpes y Carpatos d'os releus septentrionals d'a peninsula Balcanica (Alpes Dinaricos y Monts Balcans). Os estreitos de Bosforo y Dardanelos deseparan a peninsula Balcanica d'a peninsula Anatoliana.

Cheolochicament a peninsula balcanica ye heterochenia y complexa, con diferents unidatz de diferents oríchens superpuestas. As principals unidatz son o macizo d'os Monts Rhodopeyos a l'este, que se prolonga enta l'ueste en o macizo de Pirin, os Alpes Dinaricos a l'ueste, os Monts Balcans a lo norte y o Pindo en o sureste, que se prolonga enta o sur con o Peloponiso.

Més d'o 50 % d'o territorio ye por dencima d'os 1.000 m, y més de 2/3 superan os 500 m. L'altaria maxima no supera os 3.000 m. As zonas planas se reducen a las planas costeras y as riberas d'os ríos (de fueras d'o norte, que fa part d'a Plana Panonica).

As costas son muito tallatas, con entrantes y salients, bordeyatas de islas y de crestas de cadenas y montanyas sumerchitas, sobretot en Dalmacia y as costas d'a Mar Echea, on a sinuosidat d'a costa fa que bi haiga atras peninsulas con profundos golfos y muitas islas.

A peninsula Balcanica comprende Croacia, Bosnia y Herzegovina, Montenegro, Serbia, Albania, Macedonia, Bulgaria, Grecia y a part europea de Turquía. Dica 1920 se consideraba país balcanico tamién a Rumanía. Manimenos dende o punto de vista cheopolitico u historico tien muita relación con os países d'a peninsula Balcanica, que en conchunto reciben a denominación de "Balcans".

Peninsula d'Anatolia

A peninsula d'Anatolia (d'o griego Aνατολή, anatolé, "o país por a on o sol sale", "orient", en turco anadolu) ye una peninsula en o territorio de l'actual Turquía, en Orient Prosimo, en o continent d'Asia, y que muga a o norte con a mar Negra, a l'este con a cordelera d'o Tauro y a cordelera d'o Antitauro, a o sud con a mar Mediterrania y a l'ueste con a mar Mediterrania, a mar Echea y a mar de Marmara. Ye deseparata d'Europa por o estreito d'os Dardanelos y por o estreito d'o Bosforo. Actualment se corresponde, alto u baixo, con o territorio turco en Asia, ye decir, o 97% d'a superficie d'o país, estando l'atro 3% en Tracia Oriental, en a parte europea de Turquía.

D'antis más, en l'antiga Grecia, se deciba Asia a l'Anatolia, por ixo, en estendillar-se o nombre a o continent, se li deciba tamién Asia la menor.

En aragonés medieval recibió as denominacions d' Asia la Chica ("Libro d'o Trasoro") y Asia la Menor ("Libro d'as Marabillas d'o Mundo"). A denominación de Natoliu ("Cronica de Morea") probablement corresponda a l'antigo thema d' Anatolikon influenciato por l'antroponimo Ανατολιος (Anatolio-s).

Rodas

Rodas ye a isla més gran d'o Dodecaneso. En l'anyo 2001 teneba una población de 117,007 habitants. A suya capital se diz tamién Rodas.

Estió a seu d'a Orden d'o Hespital dende 1309 dica 1522, quan a isla fue conquiesta por os otomans.

Turcos anatolians

Os turcos anatolians, turcos anatolicos u simplament turcos u turqueses habitan a peninsula Anatolia, parlan una luenga turquica conoixita como turco y son mayoritariament musulmans sunnitas. Entre os sieglo XIX y XX han ito asimilando a las minorías minorías musulmanas no kurdas ni arabes que i heba u que se refuchioron en Anatolia (turcos rumelís, turquemans, carapapakhes, tartres, nogais, circasians, pomacos, ecetra...).

Turquía

A Republica de Turquía (Türkiye Cumhuriyeti), u simplament Turquía (Türkiye) ye situata entre Asia (97% d'o suyo territorio) y Europa (3% d'o suyo territorio). A peninsula asiatica d'Anatolia entre a Mar Negra y a Mediterrania forma o «corazón» d'o país, a resta d'o país lo forma a rechión europea de Tracia. Muga a lo noreste con Cheorchia, a l'este con Armenia y a Republica Autonoma de Nahicheván (Azerbaichán), a lo sudeste con Irán, a lo norte con a mar Negra, a l'ueste con Grecia, a mar Echea y Bulgaria, y a lo sud con Iraq, Siria y a mar Mediterrania. A deseparación entre Anatolia y Tracia ye formata por a Mar de Marmara y os estreitos de Turquía (o Bosforo y os Dardanelos), fan de muga entre Asia y Europa, por lo que Turquía ye considerata como transcontinental.A causa d'a suya localización estratechica entre dos continents, a cultura de Turquia ye una mezcla unica d'as tradicions orientals y occidentals. I existioron diferents entidatz politicas dende l'Antigüedat. As tribus turquicas invadioron o territorio en o sieglo XI. O Imperio Otomán principión a estendillar-se a partir d'o sieglo XIV. En l'actualidat, Turquía ye una republica constitucional, unitaria, democratica y secular, formata dimpués d'a cayita d'o Imperio Otomán en a Primera Guerra Mundial. Dende allora, Turquía s'ha integrato cada vegata más en occident y ye miembro de bellas organizacions como lo Consello d'Europa (1949), a OTAN, (1952), a OCDE (1961), a OSCE (1973) y o G20 (1999). Turquía principió as negociacions ta esdevenir miembro plen d'a Unión Europea en 2005, encara que'n ha estato miembro asociato dende 1995. Turquía ye clasificata, seguntes bellas organizacions como país desembolicato, y como potencia rechional.

En atras luengas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.