Leyón

Leyón (en leyonés Llión, en castellán León) ye una ciudat espanyola, capital d'a provincia de Leyón (Castiella y Leyón).

En 2005 a población yera de 136.414 habitants. A densidat de población ye de 3.480 habitants/km².

Leyón
Municipio de Castiella y Leyón
Bandera Escudo d'armas
Plaza Mayor

Plaza Mayor
Entidat
 • Estato
 • Comunidat
 • Provincia
 • Comarca
Municipio
Flag of Spain.svg Espanya
Flag of Castile and León.svg Castiella y Leyón
Leyón
Tierras de Leyón
Superficie 39,20 km²
Población
 • Total

136,414 hab. (2005)
Altaria 838 m.
Distancia
 • 290 km

enta Madrit
Codigo postal 240XX
Chentilicio leyonés/a
Localización de Leyón en Espanya
www.AytoLeon.es

Toponimia

Probién d'o latín LEGIO, LEGIONIS a traviés d'a radiz LEGIONE de l'acusativo, nombre que teneba por estar-ie acampata a Legio VI Victrix ("lechión VI victoriosa") en tiempos d'as guerras cantabras. A evolución de LEGIONE en aragonés tien puntos en común con a evolución de SIGILLUM, RIGELLUM, REGAL y LEGAL, que pierden a G dando siello/seyello, Riello/Reyello, Reyal, Leyal:

  • LEGIONE > *Legión > Leión.

En o Liber Regum s'escribe Leiion y Manuel Alvar da noticia d'a forma leione entre os elementos parcialment romances d'o latín medieval que estudeyaba.

D'alcuerdo con a ortografía de l'Academia de l'Aragonés s'escribe a -y- pa marcar a epentesi antihiatica en casos como reyal, leyal que en latín tienen una consonant intervocalica (REGALE(M), LEYALE(M)). O toponimo "Leyón" ye o mesmo caso por provenir de LEGIONEM a diferencia d'o zoonimo "lión" y l'antroponimo que en deriva.

A primera mención d'o toponimo en astur-leyonés ye o documento lº 202 d'a Seu de Leyón, calendato en l'anyo 948:

Entre os sieglos X y XII os cristians d'a peninsula gosan escribir-lo leione porque escribiban en latín. Os cronistas hispano-musulmans lo escribiban Al-Uyun, que significa as fuents.

Localidatz achirmanatas

Aragón

Iste articlo tracta sobre a Comunidat Autonoma d'Aragón. Ta atros emplegos se veiga Aragón (desambigación).

Aragón ye un país situato en lo norte d'a Peninsula Iberica y que comprende o trampo central d'a val de l'Ebro. O suyo territorio ye lo de l'antigo Reino d'Aragón, que fue acotolato en 1707 con os Decretos de Nueva Planta. Actualment fa parti d'o Estato Espanyol como Comunidat Autonoma, seguntes o suyo Estatuto d'Autonomía (Lei Organica d'o Estato Espanyol), que li atorga o caracter de "nacionalidat".

Culturalment a Cuenca de l'Ebro, mesmo antes d'existir Aragón, ye una zona de trobata y crucillata d'hombres y elementos culturals d'a Meseta, Levant y Sud de Francia. Oficialment, muga con as comunidatz autonomas de Castiella-La Mancha, Castiella y Leyón, Catalunya, A Riocha, Navarra y Comunidat Valenciana y tamién con l'estato de Francia.

O Reino d'Aragón con o Condato de Barcelona (Catalunya) formoron a Corona d'Aragón en o sieglo XII, encara asinas continó estando independient conservando totas as suyas institucions, fueros y dreitos dica a Guerra de Succesión Espanyola en o sieglo XVIII. Dende 1978 ye una comunidat autonoma espanyola, composata por as provincias de Uesca, Teruel y Zaragoza, y que s'articula en 33 comarcas. A suya capital ye a ciudat de Zaragoza.

Dende o 5 de chulio de 2015, Javier Lambán ye o president d'Aragón.

En Aragón se charran actualment tres idiomas, d'os qualos nomás que aragonés y catalán son luengas propias:

L'aragonés se charra en o norte d'a comunidat autonoma. En o pasato se fablaba tamién en lo centro y lo sud d'Aragón.

O castellán ye a luenga oficial, y se charra en tot o territorio aragonés mezclato con rasgos mesmos. A mayoría d'istos rasgos son repuis de l'aragonés, que se'n fuoron perdendo de manera progresiva dende o sieglo XV por l'espardidura d'o castellán.

O catalán se charra en as comarcas orientals d'Aragón.

Astur-leyonés

L'astur-leyonés ye una luenga romanz que amaneixió como a evolución d'o latín en a zona central d'a Cordelera Cantabrica y cabo norueste d'a Meseta Central. As parlas astur-leyonesas se distribuyen dende l'ueste de Cantabria dica l'ueste d'Asturias, de Leyón y de Zamora, plegando dica unas localidatz portuguesas d'a zona de Miranda de l Douro. Bi ha restos d'una anterior distribución mes gran en o sud y centro de Leyón y de Zamora, asinas como en Salamanca y Estremadura.

Burgos

Burgos ye una ciudat espanyola, capital d'a provincia de Burgos (Castiella y Leyón). A suya población ye de 179.097 habitants (2013), en una superficie de 108 km² y una densidat de población de 1.672,55 hab/km².

Cantabria

Cantabria ye una comunidat autonoma uniprovincial espanyola (oficialment comunidat historica). Muga a l'este con o País Vasco (provincia de Vizcaya), a o sud con Castiella y Leyón (provincias de Leyón, Palencia y Burgos), a l'ueste con o Prencipato d'Asturias y a o norte con a mar Cantabrica. A suya capital (que ye amás a ciudat con mayor población) ye a ciudat de Santander. En fan parte 10 comarcas. O suyo actual president ye Ignacio Diego, d'o Partido Popular, d'alcuerdo con as prescripcions d'o suyo Estatuto d'autonomía.

Cantabria tién una población de 593.121 habitants (2011) en una superficie de 5.321 km², con una densidat de población de 111,47 hab/km².

Castiella-La Mancha

Castiella-La Mancha (Castilla-La Mancha en castellán) ye una comunidat autonoma espanyola formata por as provincias de:

Albacete, Cuenca, Guadalachara, Toledo y Ciudad Real, estando asinas a succesora de l'antiga Castiella a Nueva (amás d'Albacete, que d'antis mas feba parte de Murcia). Ista comunidat muga con Castiella y Leyón, Comunidat de Madrit, Aragón, Comunidat Valenciana, Rechión de Murcia, Andalucía y Estremadura.

A suya población ye de 2.078.611 habitants, en una superficie de 79.463 km², con una densidat de población de 26,2 hab/km². As suyas prencipals ciudatz son Albacet, Talavera de la Reina, Guadalachara, Toledo (en ye a suya capital), Ciudad Real, Cuenca, Puertollano, Tomelloso, Azuqueca de Henares y Valdepeñas.

O president d'a Comunidat ye María Dolores de Cospedal, d'o Partido Popular, estando o Partido Socialista Obrero Español o prencipal partito d'a oposición en as Cortes de Castiella-La Mancha. Un Estatuto d'Autonomía, aprobato o 10 d'agosto de 1982 y modificato en 2007, reculle as normas politicas d'a Comunidat.

Castiella y Leyón

Castiella y Leyón (Castilla y León en castellán; Castiella y Llión en leyonés; Castela e León en gallego) ye una comunidat autonoma espanyola situata en o norte d'a Peninsula Iberica. Ye formata en 1983 por as almenistracions de Leyón y Castiella la Viella.

Comarca

Una comarca ye una división d'o territorio formada por quantos municipios y lugars, seguntes motivos de tipo asobén historico. Tamién ye prou estendillato en l'aragonés estandar a denominación redolada que puet fer referencia a lo conchunto u zona d'arredol d'un puesto u lugar, sin garra connotación administrativa. En aragonés medieval ye bi ha documentación d'o uso d'a parabra "comarca", por eixemplo en o Poema de Yuçuf.

Comarcas de Castiella y Leyón

En 1985, a Chunta de Castiella y Leyón acomandó un estudeyo de comarcalización d'a comunidat autonoma, y se facio una propuesta de mapa comarcal. En 1991, la Chunta reconoixió oficialment a comarca de El Bierzo y en creyó o Consello Comarcal. Actualment ye a sola comarca reconoixida por Lei en Castiella y Leyón.

Comunidat autonoma

Una comunidat autonoma ye una entidat territorial que, dentro d'a ordenanza constitucional d'o Estato espanyol, ye adotada d'autonomía lechislativa y competencias executivas, asinas como d'a facultat d'administrar-se por meyo d'os suyos propios representants.

O tarabidau d'o Estato espanyol en Comunidatz Autonomas ye recullito en a Constitución Espanyola de 1978. L'articlo 2 reconoixe y guarancia o dreito a l'autonomía d'as nacionalidatz y rechions que composan o Estato.

A división politica y admenistrativa d'Espanya tien a forma de decisiete comunidatz autonomas, antimás de Ceuta y Melilla, d'os quals os estatutos d'autonomía lis otorgan o ran de ciudatz autonomas.

Galicia

Galicia (Galiza u Galicia en gallego, Galicia en castellán) ye una comunidat autonoma espanyola, seguntes o suyo Estatuto d'Autonomía, que la reconoixe como nacionalidat. A suya capital ye Santiago de Compostela.

A suya población ye de 2.795.422 habitants (2011) en una superficie de 29 574 km², con una densidat de población de 93,78 hab/km².

Cheograficament, muga a o norte con a mar Cantabrica, a o sud con Portugal, a l'ueste con l'ocián Atlantico y a l'este con o Prencipato d'Asturias y Castiella y Leyón (provincias de Zamora y de Leyón).

Se divide en quatre provincias: A Coruña (a o norueste), Lugo (a o noreste), Pontevedra (a o sudueste) y Ourense (a o sudeste).

País Vasco

Iste articlo tracta sobre a Comunidat Autonoma d'o País Vasco. Ta atros emplegos se veiga País Vasco (desambigación).

O País Vasco u Euskadi ye una Comunidat Autonoma d'Espanya situata en o norte d'a Peninsula Iberica, que muga a lo norte con o mar Cantabrico y Francia, a lo sud con A Riocha y Castiella y Leyón, a l'ueste con Cantabria y a l'este con a Comunidat Foral de Navarra; estando una d'as nacionalidatz historicas reconoixitas por a Constitución Espanyola. Se divide en os territorios historicos d'Alava, Guipuzcua y Vizcaya, tien una amplaria total de 7.234 km² y una población de 2.184.606 habitants (datos Eudel, chinero de 2011), con una densidat de población de 300,3 hab/km². A suya capital alministrativa ye Vitoria, en Alava, a on se i troban as seus d'o Parlamento y o Gubierno Vasco.

O nombre de País Vasco u Euskal Herria tamién replega atra acepción, que ye una rechión socio-cultural situada a las dos vesants d'os Pireneus atlanticos ocupando os territorios de Vizcaya, Guipuzcua, Alava y Navarra en Espanya, y de Sola, Ultrapuertos y Labort en Francia, dita Euskal Herria («Pueblo Vasco») en vasco.

A exprisión País Vasco francés s'emplega ta sinyalar a parti vasca d'o departamento francés de Pireneus Atlanticos (Sola, Ultrapuertos y Labort).

Provincia de Burgos

Burgos ye una provincia d'Espanya situata en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón.

Muga a lo norte con as comunidatz autonomas de Cantabria y o País Vasco, a l'este con a comunidat autonoma de A Riocha y a provincia de Soria, a o sud con a provincia de Segovia, y a l'ueste con as de Valladolit y Palencia.

Provincia de Leyón

Leyón (Llión en leyonés) ye una provincia d'Espanya situata en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya capital ye a ciudat de Leyón.

Muga con o Prencipato d'Asturias y Cantabria por o norte; con Galicia (provincias de Ourense y Lugo), por l'ueste; con as provincias de Zamora y Valladolit por o sud; y con a provincia de Palencia por l'este.

A suya población ye de 500.200 habitants (2008) en una superficie de 15.570 km², con una densidat de población de 32,13 hab/km².

Provincia de Salamanca

Salamanca ye una provincia d'Espanya situata en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón.

Muga a o norte con a provincia de Zamora, a o noreste con Valladolit, a l'este con a provincia de Ávila, a o sud con a provincia de Cáceres y a l'ueste con Portugal.

Provincia de Soria

Soria ye una provincia d'o centro d'Espanya, en a parti este d'a comunidat autonoma de Castiella y Leyón.

Muga con as provincias de A Riocha, Zaragoza, Guadalachara, Segovia, y Burgos.

Soria ye a provincia espanyola menos poblada, con una densidat d'alto u baixo 9 habitants/km²: una d'as menors d'a Unión Europea. A población d'a provincia ye de 91.487 hab. (2002) y o 40% viven en a capital, Soria.

A provincia tien 183 municipios, quasi a metat d'ells son lugars de menos de 100 vecins y nomás 12 d'ells tienen más de 1000 habitants.

Provincia de Valladolit

Valladolit ye una provincia d'Espanya, situata en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón.

Muga a lo norte con a provincia de Palencia, a l'este con a provincia de Burgos, a lo sudeste con a provincia de Segovia, a lo sud con a provincia d'Ávila, a lo sudueste con a provincia de Salamanca, a l'ueste con a provincia de Zamora y a lo norueste con a provincia de Leyón.

Provincia de Zamora

A provincia de Zamora ye una provincia espanyola situata en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. Muga con as provincias de Leyón, Salamanca, Valladolit, Orense y con Portugal.

A suya población ye de 174 544 habitants (2005) en una superficie de 10.561 km², con una densidat de población de 16,53 hab/km². A capital d'a provincia se troba en a ciudat de Zamora. Atras ciudatz importants d'a provincia por o suyo numero d'habitants son Benavente y Toro.

En fan parte cinco partitos chudicials, con capital en as localidatz de Benavente, Puebla de Sanabria, Toro, Villalpando y Zamora.

Provincias d'Espanya

A provincia ye una división territorial d'Espanya, d'alcuerdo con a Constitución espanyola.

Actualment, en Espanya bi han 50 provincias. Como excepción, Ceuta, Melilla y as plazas de sobiranía no i son encluyitas en as provincias.

Reino de Castiella

O Reino de Castiella apareixió como entidat politica autonoma a partir d'o sieglo X como condato vasallo d'o Reino de Leyón. Ista tierra yera habitata mas que mas por habitants d'orichen cantabro y vasco con un dialecto romance propio, o castellán y unas leis diferenciatas. O suyo nombre se prenió debito a la gran cantidat de castiellos que se trobaban en a zona.

Valladolit

Valladolit (Valladolid en castellán) ye una ciudat situata en a provincia de Valladolit, seu d'o gubierno d'a comunidat autonoma de Castiella y Leyón.En o suyo termin municipal ye a on o río Esgueva desaugua en o río Pisuerga.

Achirmanata con Lille (Francia), Florencia (Italia), Orlando (Estatos Unitos) y Morelia (Mexico).

En atras luengas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.