Educación

A educación (d'o latín "educare", "guiar") puede definir-se como:

  • A educación ye o proceso de facilitar l'aprendizaje en todas partes. Conoixencias, habilidatz, valors, creyencias y habitos d'un grupo de personas as qualas tamién son transferidas a atras personas, a traviés d'a narración de cuentos, a discusión, l'amostranza, a formación u a investigación. A educación no solament se produz a traviés d'a parola, pus ye present en todas as nuestras accions, sentimientos y actitutz. Cheneralment, a educación se leva a cabo baixo a dirección d'os educadores (profesors), pero os estudiants tamién pueden educar-se a ells mesmos en un proceso clamau aprendizaje autodidacta.1 Qualsiquier experiencia que tienga un efecto formativo en a forma en que un piensa, siente, u actúa puede considerar-se educativo.
  • O proceso d'inculcación / asimilación cultural, moral y conductual. Asinas, a traviés d'a educación, as nuevas cheneracions asimilan y aprenden as conoixencias,reglas de conducta, modos d'estar y trazas de veyer o mundo de cheneracions anteriors, creyando antimás atros de nuevos.

Tamién se diz educación a lo resultau d'iste proceso, materializau en a serie d'habilidatz, conoixencias, actitutz y valors adquiestas.

A educación ye comunament y formalment dividida en etapas, como preescolar, escuela primaria, escuela secundaria y dimpués o colechio, universidat u magistrado. A metodolochía d'amostranza se denomina pedagochía.

O dreito a la educación ha estau reconoixiu por qualques gubiernos. A libel global, l'articlo 13 d'o Pacto Internacional de Dreitos Economicos, Socials y Culturals de [1966] d'as Nacions Unidas reconoixe o dreito de toda persona a la educación.2 Encara que en a mayoría d'os puestos dica una cierta edat a educación sía obligatoria, a vegadas l'asistencia a la escuela no lo ye, y una minoría d'os pais trigan a escolarización en casa, a vegadas con la aduya d'a tecnolochía educativa electronica moderna (tamién clamau y-earning). A educación puede tener puesto en *contextos formals u informals.

Agustín Ubieto Arteta

Iste articlo ye sobre o historiador Agustín Ubieto Arteta. Ta atros usos se veiga Ubieto Arteta.Agustín Ubieto Arteta, naixito de Castellón (Navarra) en 1938, ye un historiador y medievalista aragonés (encara que naixito en Navarra). Ye chirmán y disciplo de l'historiador Antonio Ubieto Arteta.

Alemanya

A Republica Federal d'Alemanya (Bundesrepublik Deutschland [ˈbʊndəsʁepʊˌbliːk ˈdɔʏ̯tʃland] en alemán) ye un estato d'Europa Central. A Republica Federal muga a lo norte con Dinamarca, a mar d'o Norte y a mar Baltica; a l'este con Polonia y la Republica Checa; a lo sud con Austria y Suiza; y a l'ueste con Francia, Luxemburgo, Belchica y los Países Baixos.

Alemanya s'estendilla dende as alteras montanyas d'os Alpes (a tuca más elevata ye o Zugspitze con 2.962 m d'altaria) en o sud, dica as costas d'a mar d'o Norte y d'a mar Baltica. Por meyo, s'estendillan as tierras alteras, bosquizas, d'Alemanya central y as tierras baixas d'Alemanya d'o norte (o punto más baixo ye Neuendorfer/Wilstermarsch, con -3,54 m), travesatas per beluns d'os mayors ríos d'Europa, como o río Elba, o Rin, y lo Danubio.

A suya población ye de 80.767.000 habitants, en una superficie de 357.340,08 km² y una densidat de población de 226 hab/km² (2013).

Mientres a mas gran parti d'a suya historia, Alemanya estió un termin cheografico emplegau ta designar un aria ocupata por diversos estaus. Se convirtió en un estau unito en un periodo de 74 anyadas (1871-1945), pero dimpués d'a Segunda Guerra Mundial tornó a dividir-se en a Republica Federal d'Alemanya (RFA —BRD—, conoixita como Alemanya Occidental) y a Republica Democratica Alemana (RDA —DDR—, conoixita como Alemanya Oriental). O 3 d'octubre de 1990, a RDA y a RFA se reunificoron, asinas que Alemanya tornó a estar una nación unita. Berlín ye a suya capital (dende a reunificación d'Alemanya) y a ciudat más important d'o país. Tamién tienen más d'un millón d'habitants as ciudatz d'Hamburgo y Munich.

Politicament, l'actual Alemanya ye una republica federal parlamentaria, estando l'actual canceller Angela Merkel, y l'actual president Christian Wulff.

A Republica Federal d'Alemanya en l'actualidat ye una potencia economica, miembro d'as Nacions Unitas, a OTAN, y d'o G-8. Alemanya ye a tercera economia mas gran en termins de producto interior bruto nominal, y o esportador mas gran y o segundo importador mas gran de biens. A suya moneda nacional ye l'euro, que sustituyó a o marco alemán.

Amostranza

L'amostranza ye l'acto de transmisión de conoixencias y habitos por parti d'un mayestro a uns alumnos. Por un regular se fa servir esta parola pa decir l'acción d'o profesor en a educación formal, u a de l'oficial u experto en un treballo u afición.

Tradicionalment, consta d'os siguients elementos: docent, alumnos, evaluación, curriculum u materia a amostrar y escuela u marco d'aprendizache.

Hue en día s'asocia amostranza nomás a la transmisión de contenitos, por isto se prefiere parlar d'educación, que ye un termino más amplo, por referir-se a los aprendizaches. Manimenos l'uso d'a parola educación con o significau d'"amostranza" u "ensinyamiento" en aragonés y as luengas romanicas vecinas representa un anglicismo.

L'amostranza virtual son situacions totalment a distancia desenvolicatas arredol d'os retes telematicos.

Amostranza superior

As expresions amostranza superior y educación superior se refieren a loại proceso, os centros y as institucions d.smith que son dezaga d'a,educación segundâiegúndẩi u meya.nghĩaphim

Club Deportivo Sariñena

O Club deportivo Sariñena (en aragonés Club Esportivo Sarinyena) ye un club de fútbol espanyol, d'a localidat de Sarinyena en a provincia de Uesca. Establito en 1945 baixo lo nombre de Club Deportivo Sariñena Educación y Descanso, actualment chuga en a Tercera División (Grupo XVII).

Cultura

A cultura se puede definir de diversas manieras, pero alazetalment se refiere зззйййййa :

Conchunto d'os conoiximientos que premiten desembolicar un chuicio cretico.

Conchunto d'os modos de vida y costumbres, asinas como d'os conoiximientos y grau de desembolique artistico, scientifico, industrial, en una determinata epoca, grupo social, ecetra.

Der hocharagonesische Dialekt

Der hocharagonesische Dialekt, traducible a l'aragonés como «O dialecto altoaragonés», anque s'ha expublicato en Aragón como El dialecto altoaragonés, ye un libro d'o romanista berlinés Alwin Kuhn en o que i reculle buena cosa d'os materials d'os suyos estudeos de campo en l'Alto Aragón en l'anyo 1932. Tiene una sola edición en luenga espanyola, feita por a editorial zaragozana Xordica Editorial en l'anyo 2008, en colaboración con o Departamento de Educación, Cultura y Deporte del Gobierno de Aragón, con a editorial Prensas Universitarias de Zaragoza, l'ayuntamiento d'a villa de Graus y a Sociedat de Lingüistica Aragonesa.

Der hocharagonesische Dialekt fué la tesi d'oposición a catedra d'o filologo alemán, per el que se i prodigó en a recopilación de materials (se considera una d'as obras más densas d'a filolochía aragonesa) más que no en l'analís sistematica d'os materials recopilatos, sobretot si se compara con bellas obras d'autors contemporanios d'él como De quelques affinités phonétiques entre l'aragonais et le béarnais d'Elcock, expublicato 3 anyos más tarde y con abundants referencias a la obra de Kuhn.

O libro s'estructura en quatre partes: fonetica, morfolochía, formación de parolas en aragonés, y una quatrena parte de sociolingüistica, con gran valor, en a que reflexiona sobre la recesión de l'uso d'a luenga aragonesa ya en aquells anyos. A obra destaca per a gran cantidat de vocables patrimonials que i son recopilatos, comparable só que con a obra de Saroïhandy 30 anyos antes, anque con superiors conoiximientos dialectolochicos que proporcionoron a Kuhn l'avantalla d'orientar o suyo treballo cara a l'estudeo filolochico. Der hocharagonesische Dialekt tamién sirvió d'obra de referencia a belaltros filologos y lingüistas que posteriorment enqüestoron en l'Alto Aragón; ansinas ye per eixemplo una cita muit recurrent en a tamién emblematica obra de l'anglés W. D. Elcock De quelques affinités phonétiques entre l'aragonais et le béarnais.

Estudiant

Un estudiant ye qui se dedica a lo estudio de conoixencias, aprendizaches u practica sobre bella materia, arte u profesión.

Fernando Blas Gabarda

Fernando Blas Gabarda (Zaragoza, 3 d'octubre de 1969) ye un gran conoixedor e investigador d'a lexicografía aragonesa, en especial de l'aragonés chistabín.

Os muitos años adedicaus a investigar a lexicografía y tradición oral en o perineu aragonés han dau como resultau numerosas comunicacions presentadas en congresos y chornadas.

Ye miembro d'o Ligallo de Fablans de l'Aragonés, d'o Consello d'a Fabla Aragonesa y d'o Instituto Aragonés d'Antropolochía.

Ye director chunto con Fernando Romanos Hernando de l'Archivo Audiovisual de l'Aragonés, una ampla replega de testimonios vivos de fabladors patrimonials de l'aragonés feitos per todas as vals de l'alto Aragón anque encara se charra esta parla.

Ha participau como articulista en o libro Tradición: cien respuestas a una pregunta, editau per a Diputación Provincial de Salamanca.

Ye coautor chunto con Fernando Romanos d'as siguients obras sobre l'aragonés:

Fraseología del Chistabín

El aragonés de Baixo Peñas

Diccionario Aragonés: Chistabín-Castellano. Este treballo, obtenió una mención especial en o XVIII premio de investigación cultural Marqués de Lozoya d'o Menisterio de Educación y Cultura d'Espanya.A nivel internacional ha feito, en chunto con Fernando Romanos, o proyecto transfronterizo INTERREG "Detrás eths Pireneus/Dezaga d'es Perineus" una puesta en marcha de formacions comuns en luenga y cultura tradicional d'es dos costaus d'o perineu.

Idioma aragonés

L'aragonés (idioma aragonés u luenga aragonesa) ye un idioma romance, luenga propia d'Aragón, parlato por bellas 25.556

personas sobretot en as comarcas pirinencas y prepirinencas d'o norte d'Aragón. En as atras comarcas aragonesas a on que se charró l'idioma, hue o substrato y influencia de l'aragonés ye encara perceptible en o castellano que se i fabla, más que más en os aragonesismos lexicos.

Idioma baverán

O idioma baverán u austro-baveran (en baverán Boarisch, pronunciación /bɔɑrɪʃ/) ye una luenga chermanica que se charra mas que mas en Austria y Bavera. Se tracta d'un grupo de variedatz de l'alto alemán. Encara que a suya clasificación como lengua u como dialecto de l'alemán ye prou discutida, o baverán ye dificil d'entender ta os hablants de l'alemán estándar u ta qui ha aprendiu l'alemán estándar como luenga forana. A suya pronunciación, vocabulario y gramatica son diferents de l'alemán estándar. Debiu a que no ye luenga oficial ni en Austria ni en Bavera, no existe una ortografía estandarizada y, amás, ye chusmeso a una fuerte influyencia tanto de l'alemán estándar como de l'alemán austriaco estándar. L'austro-baverán ye parlau por bells dotze millons de personas, a gran mayoría d'as qualas ye capable d'emplegar tamién l'alemán estándar, mas que mas en a luenga escrita.

Mayestro

Este articlo tracta sobre o mayestro d'escuela. Pa atros usos d'a parola mayestro, se veiga Mayestro (desambigación).

Un mayestro (pronunciau /maˈjɛstro/~/ma'istro/; d'o latín

O mayestro s'ocupa de regular d'os alumnos que son en a edat d'escolarización obligatoria, ixo ye, entre os 6 y os 16 anyos, anque ye usual que siga nomás entre que fan a educación infantil y a primaria, pa estar remplazau dimpués por profesors en a secundaria.

Museu

Un museu ye una institución permanent sin animo de lucro, accesible a o publico y a o suyo servicio, y que guarda biens culturals muebles u immuebles (libros, obras d'arte, u d'atros) ta a suya conservación, estudeyo, exhibición y espardidura y ta a educación y espleitamiento cultural y estetico d'os ciudadans.

En 1977, a Organización d'as Nacions Unitas declaró o 18 de mayo como o Día Internacional d'os Museus.

Pedagochía

A Pedagochía ye l'arte u a sciencia de l'amostranza, u d'a educación.

Tailandia

O Reino de Tailandia (ราชอาณาจักรไทย en tailandés) ye un país y estato d'o sudeste d'Asia, que muga con Laos y Cambocha a l'este, con o golfo de Tailandia y Malaisia a lo sud, y con a mar d'Andaman y Myanmar a l'ueste.

Tailandia ye tamién conoixita como Siam, que estió lo nombre oficial d'o país dica l'11 de mayo de 1949.

A suya población ye de 64.430.000 habitants, en una superficie de 514.000 km², con una densidat de población de 125,35 hab/km².

A capital d'o país ye a ciudat de Bangkok, estando a suya luenga oficial o tailandés u "thai" y a moneda nacional o baht. Politicament, o país ye una monarquía constitucional dende 1932, estando l'actual rei Bhumibol Adulyadej (Rama IX) y l'actual Primer menistro Abhisit Vejjajiva.

A tribu que fuyindo d'os chineses y d'os mongols trobó en ista rechión a suya libertat, la clamó Maung Thai u tierra d'os libres, dimpués, os angleses la clamoron Thai Land conservando lo termin thai u libertat. Asinas o “thai” ye a luenga d'os tailandeses. Manimenos, nomás fa alto u baixo 1.000 anyadas que os thai plegoron en a zona, establindo quantos reinos en o territorio, unificatos dimpués en l'actual estato muderno que en ye o suyo succesor, definindo-se una historia prou rica y variata.

Ucraína

Ucraína ye un país y estato que se troba situato en l'este de Europa (en a dita Europa de l'Este). A capital d'o país ye a ciudat de Kiev. Dica 1991, Ucraína feba parte d'a Unión Sovietica, como a clamata Republica Socialista Sovietica d'Ucraína, encara que con a disolución d'a Unión Sovietica Ucraína plegó en a suya independencia.

A suya población ye de 48.396.470 habitants (2002) en una superficie de 603.700 km², con una densidat de población de 80 hab/km². O idioma oficial d'o país ye o idioma ucrainés, encara que o país tien una important minoría de fablants d'o idioma ruso, y tamién se i charra rumán, polaco, bulgaro y atras luengas mas.

O país muga a lo norte con Belarrusia; a l'este y noreste con Rusia; a l'ueste con Polonia, Eslovaquia y Hongría; a lo sudueste con Rumanía y a Republica de Moldavia; y a lo sud con a Mar Negra.

Ucraína ye un país con una luenga historia, que prencipia con os suyos primers pobladors conoixitos, os scitas, dica rematar con una presencia muit important en a primera plana d'a Historia d'Europa en o sieglo XX, con a Primera Guerra Mundial, a Revolución Rusa y a Segunda Guerra Mundial. Antiparte, encara que Ucraína no ye estata un estato independient soque dende zaguerías d'o sieglo XX, o suyo territorio tien una historia bien definita, y amás estió independient en bells momentos d'a suya historia, como en a Edat Meya u mesmo en os anyos 1920 mientres a Revolución Rusa. Fa parte d'a Organización d'as Nacions Unitas y d'a OSCE, y quan feba parte d'a Unión Sovietica mientres a Guerra Fría yera miembro d'o Pacto de Varsovia. Actualment fa parti d'a Comunidat d'Estatos Independients.

Unesco

A Organización d'as Nacions Unitas ta la Educación, a Sciencia y a Cultura más asobén conoixita por as suyas sieglas en anglés Unesco (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization), fue establita por as Nacions Unitas en 1946 ta promover a colaboración internacional en educación, sciencia, cultura y comunicación.

Hue en dia 193 estatos perteneixen a la Unesco, que tien a seu en París (Francia), y tien más de 60 oficinas arredol d'o mundo. Os prochectos patrocinatos por a Unesco encluyen prochectos scientificos internacionals, programas d'alfabetización, d'amostranza tecnica u de formación de mayestros, prochectos historicos y culturals rechionals, fomento d'a cooperación internacional t'alzar o patrimonio cultural y natural mundial, y promoción d'os dreitos humans.

A traviés d'a Convención sobre a Protección d'o Patrimonio Mundial Cultural y Natural, a Unesco creyó en l'anyo 1972 un plan de protección d'os biens culturals d'o mundo conoixito como Patrimonio Común d'a Humanidat.

O papel d'a Unesco ha estato controvertito muitas vegatas. Mientres os anyos 70 y 80, diferents países occidentals creticoron que a Unesco s'emplegaba como un foro de países comunistas y d'o Tercer Mundo en contra d'os países occidentals. Especialment, se creticó o plan Nueva Orden Internacional d'a Información, decindo que iba en contra d'a libertat de prensa. Os Estatos Unitos d'America albandonoron a Unesco en 1984, y retornoron-ie en 2003. O Reino Unito se'n retiró en 1984, y torno a dentrar-ie en 1997. Tamién s'ha creticato a la Unesco por suyo exceso de burocracia.

Una d'as misions d'a Unesco ye la de mantener una relación de puestos que son consideratos Patrimonio d'a Humanidat. Istos puestos son historicos, naturals y culturals y a suya preservación y adecuación son consideratas importants ta la comunidat internacional. Manimenos a Unesco, no s'embreca dreitament en o mantenimiento d'istos.

A Unesco atorga una gran diversidat de premios, medallas y reconeiximientos en educación, sciencia, cultura y paz a mas a mas de dotar beluns d'ixos premios con dotacions economicas ta a continación d'o dosembolique d'a actividat premiata.

Zaragoza

Zaragoza ye una ciudat aragonesa, capital d'Aragón y d'a provincia de Zaragoza. Se troba situata en a Comarca Central a o canto d'o río Ebro y en a desembocadura d'a Uerba y o Galligo en o centro d'una gran val con gran variedat de paisaches, dende disiertos (como as Bardenas y os Monegros) dica selvas pretas, tasqueras, montanya, etc.

A población d'a ciudat de Zaragoza yera de 706.904 habitants en 2019, estando asinas a cinquena ciudat en población d'o Estato Espanyol. A población de l'aria metropolitana de Zaragoza s'estimó que yera en 2006 de 783.763 habitants. O municipio ye o puesto de residencia de mas d'o 50% d'a población total d'Aragón. A ciudat se troba a 199 metros d'altaria sobre o libel d'a mar, en una situación cheografíca excepcional, ya que ye un nyudo de comunicacions entre as grans ciudatz de Madrit, Barcelona, Valencia, Bilbau y Tolosa, distants as cinco a bells 300 km de Zaragoza, alto u baixo.

A ciudat ye prou conoixita por o suyo folklore, o suyo patrimonio cultural, a gastronomía local, y os suyos tres monumentos prencipals (a basilica d'o Pilar, a seu d'o Salvador y o palacio de l'Alchafaría).

Chunto d'a Seu y l'Alchafaría, bi ha atros edificios que fan parti d'o mudéchar aragonés y por tanto d'o Patrimonio d'a Humanidat seguntes a UNESCO.

En atras luengas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.