Diocesi

Diocesi, ye o districto u territorio cristián on tien y exerce churisdicción eclesiastica un prelato: arcebispe, bispe, etc. O nombre provién de tiempos d'os romans, car li daban o nombre de diocesi a las divisions administrativas posteriors a lo sieglo III.

Un templo perteneixe a una parroquia. Unas quantas parroquias gosan perteneixer a un decanato, y uns quantos decanatos perteneixen a una diocesi. As diocesis chuntas pueden formar provincias eclesiasticas, con una archidiocesi a la cabeza.

Mencions en fuents aragonesas y navarras

En o "Libro d'el Trasoro parlan de bispados y arcebispados. A parabra diocesi amaneix sobretot en textos de fins d'o sieglo XIV y d'o XV como os Pergaminos aragoneses del Fondo Sástago textos d'a Orden d'os Predicadors de Teruel,[1] u un texto que cuenta a creyación d'una capellanía en Bordón en 1399.

Encara en o sieglo XVI se feba servir diocesi en Navarra en textos romances en castellán con os zaguers repuis de romance navarro.[2]

Referencias

  1. Manuel García Miralles La Orden de Predicadores en la Provincia de Teruel Escuela Provincial, 1964 [1]
  2. Fidel Fita Colomé San Francisco Javier y sus nobles progenitores

Se veiga tamién

Anderson Mesa

Anderson Mesa (en anglés Observatorio Nacional de Kitt Peak Anderson Mesa Station; Estación en Anderson Mesa de l'Observatorio Lowell en aragonés) ye un observatorio astronomico estatounitense (codigo 688 d'a Unión Astronomica Internacional), que se troba situato en Flagstaff (Arizona), establito en 1959 por o Lowell Observatory (u Observatorio Lowell), a 2.163 metros d'altaria sobre o ran d'a mar, que fa parte d'o Lowell Observatory Near-Earth-Object Search de l'Observatorio Lowell y d'a NASA ta descubrir obchectos proximos a la Tierra.

Archidiocesi de Zaragoza

L'archidiocesi de Zaragoza (en latín: Archidioecesis Caesaraugustanus) ye una seu bispal en a provincia de Zaragoza, en Aragón. Creyoron esta diocesi en epoca romana, y estió dependient de l'archidiocesi de Tarragona dica 1318, quan o papa Chuan XXII la fació archidiocesi quan li'n demandó o bispe Pero López de Luna, por deseyo de Chaime II d'Aragón. A suya seu ye en a Seu d'o Salvador en Zaragoza.

Historicament han estato bispatos sufraganios de l'arcebispato de Zaragoza os de Uesca, Tarazona, Pamplona, Calagorra y Segorb-Albarrazín.Actualment como archidiocesi forma la provincia eclesiastica de Zaragoza y ye capeza d'as diocesi de Teruel y Albarrazín, Balbastro-Monzón, Uesca y Tarazona.

Arciprestato

Un arciprestato ye, aintro d'a ilesia catolica, una agrupación de parroquias con finalidatz de coordinación a diferents rans, baixo a coordinación d'un d'os mosens que i perteneixe, y que recibe o títol d'arcipreste. Ye a primera subdivisión en a organización territorial d'un bispato, u a segunda, en o caso de que i existisen as zonas pastorals u una atra subdivión primaria equivalent.

Balbastro

Balbastro (Barbastro en castellán) ye una ciudat y municipio aragonés situato en a provincia de Uesca, capital d'a comarca d'o Semontano de Balbastro y d'o partito chudicial d'o suyo nombre.

A suya población ye de 17.080 habitants (2010) en una superficie de 107,60 km², con una densidat de población de 158,74 hab/km².

Benás

Benás (a'l s. XI Benasco; Benasque en castellano; Benasc en catalán) ye un municipio de la provincia de Uesca (Espanya), que fa parti de la comarca de Ribagorza. Ye situau a 1140 metros, al norte de la vall homonima, a'ls Pirineus centrals, a 143 km de distancia de la capital provincial en dirección noreste. Amés de la vila de Benás, el municipio conta dan dos pedanías que se dicen Ansils y Sarllé.

Diocesi de Balbastro-Monzón

A diocesi de Balbastro-Monzón (en latín Dioecesis Barbastrensis-Montisonensis) ye una seu bispal en a provincia de provincia de Uesca, en Aragón. A suyas seus son a Seu de Santa María de l'Asunción de Balbastro y a Seu de Santa María d'o Romeral de Monzón.

L'actual diocesi de Balbastro-Monzón ha cambeato de puesto quantas vegatas en a suya historia. A lo principio yera una seu bispal en Roda d'Isabana en o sieglo IX, más tardi se tresladó ta Balbastro en 1096, conservando-se a seu de Roda. Fue suprimita en 1149 y tresladata ta Leida, ta apareixer atra vegata en 1573, a partir d'a de Uesca.

Diocesi de Chaca

A diocesi de Chaca (en latín Dioecesis Iacensis) ye una seu bispal que comprende as provincias aragonesas de Uesca y Zaragoza. A suya seu ye en a Seu de Sant Per de Chaca.

Ye a diocesi sola aragonesa que no perteneixe a la provincia eclesiastica de Zaragoza, perteneixe a l'archidiocesi de Pamplona. O suyo bispe ye en l'actualidat o mismo que o bispe de Uesca.

Diocesi de Uesca

A diocesi de Uesca (en latín Dioecesis Oscensis) ye una seu bispal aragonesa en a comarca d'a Plana de Uesca y en a provincia de Uesca. A suya seu ye en a Seu de Santa María de Uesca y fa parte de l'archidiocesi de Zaragoza.

Tien una superficie de 4.728 km² y una población de 84.000 habitants.

L'actual bisbe titular d'a diocesi de Uesca ye Julián Ruiz Martorell.

Graus

Graus ye un municipio de la Comunidat Autonoma d'Aragón situato en la provincia de Uesca. Ye la capital administrativa de la comarca de Ribagorza.

La suya población ye de 3.605 habitants (2008) en una superficie de 300,41 km², con una densidat de población de 12,00 hab/km².

Ilesia Catolica

A Ilesia Catolica Romana ye a denominación mas gran d'o cristianismo, con 1.100 millons de miembros. O catolicismo diz estar a ilesia orichinal cristiana, establita por Chesucristo. Tamién estableixe l'orichen d'a sucesión apostolica d'o Papa con Sant Per y os apostols. O Concilio Vaticano Segundo, en o Decreto d'a Ilesia se declaró que "a unica Ilesia de Cristo, que profesa estar-ne una, santa catolica y apostolica en o credo" tien a plena realización en a Ilesia Catolica, gubernata por o succesor de Pero, y por os bispes en comunión con er. O "Succesor de Pietro" ye o Papa, actualment, Francisco.

Historicament, a Ilesia Catolica ye una d'as institucions mas grans y con mayor continuidat que encara existen. Tien una organización cherarquica en a quala o clergato ordenato ye dividito en ordens de bispes, presbiters y diaconos. O mundo ye dividito en 2.755 diocesis (l'anyo 2004), dirichitas por un bispe responsable d'os fiels de l'aria. A diocesi de Roma ye a principal, ya que o bispe d'ista, ye o Papa, succesor de Sant Per, o cabo d'os apostols.

A Ilesia Catolica Romana tien miembros en cada país d'o mundo. Se considera haber estato establita per Chesucristo ta realizar a salvación d'as almas, o que fa por meyo d'as amostranzas y por l'administración d'os sacramentos os qualos dan gracia a lo creyent. O magisterium d'a Ilesia basa as amostranzas en a escritura y en a tradición apostolica. A Ilesia tamién promueve o monasticismo y as practicas relichiosas d'a oración, l'ayuno, l'almosna, as penitencias, o pelegrinache y la meditación.

D'alcuerdo a lo catecismo d'a Ilesia Catolica, o suyo proposito ye "estar o sacramento d'a comunión interna de l'hombre con Dios".

Larrede

Larrede (Lárrede en castellán) ye un lugar aragonés d'a provincia de Uesca situato en o municipio de Samianigo en a comarca de l'Alto Galligo. Pende de l'arciprestato de Samianigo, en a diocesi de Chaca.

A suya población ye de 20 habitants (2010).

Montanui

Montanui (en castellán Montanuy) ye un municipio aragonés de la provincia de Uesca, situato en la comarca de la Ribagorza. A fabla habitual ye la catalana.

La suya población ye de 308 habitants (2007), en una superficie de 174,2 km² y una densidat de población de 1,77 hab/km².

Observatorio Nacional de Kitt Peak

L'Observatorio Nacional de Kitt Peak (en anglés; Kitt Peak National Observatory) ye un observatorio astronomico estatounitense, que se troba situato en a tuca de Kitt Peak a 2.096 metros d'altaria sobre o ran d'a mar en as montanyas Quinlan, d'o disierto de Sonora, en o estato d'Arizona. Ye en o territorio d'a tribu amerindia d'os Tohono O'odham, a una distancia de 55 km d'a ciudat de Tucson, y fa parte d'o National Optical Astronomy Observatory, coordinato por o Steward Observatory d'a Universidat d'Arizona. L'observatorio tien 23 telescopios.

Pandicosa

Pandicosa (Panticosa en castellán) ye un municipio d'a provincia de Uesca situato en a comarca de l'Alto Galligo. A suya población ye de 613 habitants (2006), en una superficie de 95,9 km².

As chents de Pandicosa son conoixitas con o chentilicio de panticutos anque a suya embotada en a val ye a de "malcalzaus" u "mangarrotas".

Sallent de Galligo

Ista fuella ye escrita en tensino.

Sallent de Galligo (en castellán Sallent de Gállego), tradicionalment Sallent, ye un municipio aragonés situato en a capecera d'a Val de Tena (comarca de l'Alto Galligo y provincia de Uesca) chunto a lo entibo de Lanuza, baixo a Penya Foratata. Iste municipio muga con Francia en O Portalet.

Posata en o cobalto d'a Val de Tena, a 1.305 m., baixo la Penya Foratata, ye la capeza d'a albala municipal, que encluye a los lugars de Fornigal, Lanuza y Portalet y as Entidatz Locals Menors de Tramacastiella, Sandiniés y Escarriella.

Samianigo

Samianigo (Sabiñánigo en castellán) ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca, situato a 780 metros d'altaria en Sarrablo, en a comarca de l'Alto Galligo, a 52 km de distancia de Uesca y tien una población de 9.883 habitants (2014).

A suya economía s'alazeta en as industrias quimicas y en o torismo.

En o suyo termin municipal se troban buena parti d'as ilesias de Sarrablo, o Museu Ángel Orensanz y Artes de Sarrablo y o Museu de Debuixo d'o Castiello de Larrés.

Sardás

Sardás ye un lugar d'a provincia de Uesca, situato en o municipio de Samianigo en a comarca de l'Alto Galligo.

En zaguerías d'o sieglo XV a población suya yera de 6 fuegos y a meyatos d'o sieglo XIX bi heba 14 fuegos y 87 habitants.

Satué

Satué ye un lugar aragonés d'a provincia de Uesca situato en o municipio de Samianigo, en a comarca de l'Alto Galligo. Pende de l'arciprestato de Samianigo, que fa parte d'a diocesi de Chaca.

Saúnc

Saúnc (en castellán Sahún, en atras variedatz aragonesas Sagún) ye un municipio de la provincia de Uesca situato en la comarca de la Ribagorza. La población ye de 286 habitants en una superficie de 73,3 km² y una densidat de población de 3,91 hab/km².

En atras luengas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.