Brasil

A República Federativa do Brasil ye o país mas gran de Sudamerica y o cinqueno estato mas gran d'o mundo en termins d'amplaria territorial. A suya población ye de 205.002.000 habitants en una superficie de 8.514.876 km² (ye decir, o 47% d'a superficie total d'America d'o Sud), con una densidat de población de 22 hab/km². Encara que Brasil ye o cinqueno país mas poblato d'o mundo, ye tamién uno d'os países con menor densidat de población, en estar semidesertica a mayor parte d'o país.

Brasil tien zonas mugants con totz menos dos d'os países sudamericans, Chile y Ecuador. Muga: a o norte con Venezuela, Colombia, Guyana, Surinam y Guayana Francesa; a o sud con Archentina, Uruguai y Paraguai; a l'este con l'Ocián Atlantico; y a l'ueste con Bolivia y Perú.

A capital nacional ye Brasilia, que sustituyó a Río de Janeiro en 1960. Politicament, Brasil ye una Republica, estando l'actual president d'o país Dilma Rousseff. Brasil declaró a suya independencia de Portugal o 7 de setiembre de 1822 formando o Imperio de Brasil, y Portugal reconoixió ista declaración d'independencia o 29 d'agosto de 1825.

En estar una antiga colonia portuguesa, Brasil ye l'unico país d'America d'o sud a on se charra o portugués, encara que tamién se charran luengas indichenas, trobando-se muitas en situación de periglo. A relichión d'a mayor parte d'os brasilenyos ye o Cristianismo catolico (ye o país con mayor porcentache d'habitants catolicos d'o mundo), encara que tamién bi ha una important presencia d'a Ilesia Evanchelica.

A ciudat brasilenya con mayor nomero d'habitants ye São Paulo, con una población total de mas de 10 millons d'habitants; Rio de Janeiro, con mas de 6 millons; Salvador, Belo Horizonte y Fortaleza, con mas de 2 millons; y Recife, Curitiba, Belém, Porto Alegre, Manaus y Goiânia, totas con mas d'1 millón d'habitants.

A metat norte d'o país ye formata por a cuenca hidrografica d'o río Amazonas, encara que a parte sud de Brasil fa parte d'a cuenca hidrografica d'o Río d'a Plata, con os ríos Paraguai, Paraná y Uruguai. Antiparte, una parte d'as suyas auguas fluvials desauguan en l'ocián Atlantico, que ye a muga oriental de Brasil. A mayor altaria de Brasil ye o Pico da Neblina, con 2.993 metros d'altaria sobre o ran d'a mar.

República Federativa do Brasil
Bandera de Brasil Escudo de Brasil
(En detalle) (En detalle)
Lema nacional: Ordem e Progresso
(Portugués; Orden y Progreso)
Himno nacional: Hino Nacional Brasileiro
Situación de Brasil
Capital
 • Población
 • Coordenatas
Brasilia
2.557.158
15°45′S 47°57′W
Mayor ciudat São Paulo
Idiomas oficials Portugués
Forma de gubierno
President
Republica federal
Jair Bolsonaro
Independencia
Declarata
Reconoixita
de Portugal
7 de setiembre de 1822
29 d'agosto de 1825
Superficie
 • Total
 • % augua
Mugas
Posición 5º
8.514.876 km²
0,65%
120,3
Población
 • Total (2004)
 • Densidat
Posición 5º
205.002.000
22 hab/km²
PIB (PPA)
 • Total (2008)
 • PIB per capita
Posición 9º
$1,981 trillons
$10,325
Moneda Real
Chentilicio
Zona horaria UTC -2 a -5
Dominio d'Internet .br
Codigo telefonico ++ 55
Prefixo radiofonico
Codigo ISO
Miembro de: OEA, ONU, Mercosur, CSN, ALADI, SELA, CPLP

Organización politico-administrativa

O territorio de Brasil se troba dividito administrativament en 26 estatos, amás d'un Districto Federal.

Brazil States
Mapa de Brasil.
Brazil map en 2004
Mapa de Brasil
Congresso do Brasil
Congresso Nacional.
UF Siegla Capital Rechión
1 Bandeira do Acre.svg Acre AC Rio Branco Norte
2 Bandeira de Alagoas.svg Alagoas AL Maceió Nordeste
3 Bandeira do Amapá.svg Amapá AP Macapá Norte
4 Bandeira do Amazonas.svg Amazonas AM Manaus Norte
5 Bandeira da Bahia.svg Bahia BA Salvador Nordeste
6 Bandeira do Ceará.svg Ceará CE Fortaleza Nordeste
7 Bandeira do Espírito Santo (dark blue).svg Espírito Santo ES Vitória Sudeste
8 Flag of Goiás.svg Goiás GO Goiânia Centro-Ueste
9 Bandeira do Maranhão.svg Maranhão MA São Luís Nordeste
10 Bandeira de Mato Grosso.svg Mato Grosso MT Cuiabá Centro-Ueste
11 Bandeira de Mato Grosso do Sul.svg Mato Grosso do Sul MS Campo Grande Centro-Ueste
12 Bandeira de Minas Gerais.svg Minas Gerais MG Belo Horizonte Sudeste
13 Bandeira do Pará.svg Pará PA Belém Norte
14 Bandeira da Paraíba.svg Paraíba PB João Pessoa Nordeste
15 Bandeira do Paraná.svg Paraná PR Curitiba Sud
16 Bandeira de Pernambuco.svg Pernambuco PE Recife Nordeste
17 Bandeira do Piauí.svg Piauí PI Teresina Nordeste
18 Bandeira do estado do Rio de Janeiro.svg Rio de Janeiro RJ Rio de Janeiro Sudeste
19 Bandeira do Rio Grande do Norte.svg Rio Grande do Norte RN Natal Nordeste
20 Bandeira do Rio Grande do Sul.svg Rio Grande do Sul RS Porto Alegre Sud
21 Bandeira de Rondônia.svg Rondônia RO Porto Velho Norte
22 Bandeira de Roraima.svg Roraima RR Boa Vista Norte
23 Bandeira de Santa Catarina.svg Santa Catarina SC Florianópolis Sud
24 Bandeira do estado de São Paulo.svg São Paulo SP São Paulo Sudeste
25 Bandeira de Sergipe.svg Sergipe SE Aracaju Nordeste
26 Bandeira do Tocantins.svg Tocantins TO Palmas Norte
27 Bandeira do Distrito Federal (Brasil).svg Districto Federal DF Brasília Centro-Ueste

Prencipals rechions metropolitanas

As prencipals arias metropolitanas de Brasil son:

Rechión Metropolitana Población en 2007
São Paulo 20.500.000
Rio de Janeiro 11.350.000
Belo Horizonte 5.000.000
Porto Alegre 4.200.000
Recife 3.600.000
Brasilia 3.500.000
Fortaleza 3.450.000
Salvador 3.350.000
Curitiba 3.250.000
Campinas 2.650.000
Belém 2.100.000
Goiânia 2.030.000
As rechións metropolitanas con mas de 2.000.000 d'habitants IBGE.

Esportes

  • Olympic flag.svg Brasil en os Chuegos Olimpicos.

L'esporte mes popular y practicato por a población de Brasil ye o fútbol, atros esportes como o baloncesto, o voleibol, o futbol sala y l'automovilismo son tamiém populars.

  • O fútbol ye o esporte mes popular y practicato de Brasil, estando-ne o suyo organismo rector a Confederación Brasilenya de fútbol y a suya competición mes important ye a Campeonato Brasileiro de Futebol y a suya maxima categoria ye a Serie A. Os suyos equipes partecipan en as competicions continentals organizatas por a Confederación Sudamericana de Fútbol y os clubs con mes campionatos nacionals ganados son o Santos y o Palmeiras. A selección nacional de fútbol ye considerata a sobent y en diferents epocas como a millor selección d'o mundo y campiona cinco vegatas d'a Copa Mundial de Fútbol en as edicions de (1958, 1962, 1970, 1994 y 2002) y o millor chugador de Brasil de totz os tiempos ye Pelé, campión con a selección nacional de fútbol en tres Copas Mundials de Futbol, y esleyito como millor chugador d'o sieglo XX seguntes a FIFA, atros chugadors famosos están Zico, Socrates, Garrincha, Arthur Friedenreich, Tostão, Romario, Ronaldo y en l'actualidat bi ha de destacara a Kaká, Neymar, Diego Alves y Thiago Silva.

Competicions esportivas

Brasil estió a seu d'a Copa Mundial de Fútbol de 1950 y a Copa Mundial de Fútbol de 2014 y d'a Copa America de Futbol en as anyadas 1919, 1922, 1949, 1989 y será a seu en o 2015.

A ciudat brasilenya de Rio de Janeiro será a seu d'os Chuegos Olimpicos de 2016.

Vinclos externos

Estatos d'America d'o Sud
Archentina | Bolivia | Brasil | Chile | Colombia | Ecuador | Guyana | Paraguai | Perú | Surinam | Uruguai | Venezuela
Dependencias: Aruba | Cheorchias d'o Sud | Curaçao | Guayana Francesa | Islas Malvinas | Sandwich d'o Sud | Sint Maarten
Archentina

A Republica Archentina (República Argentina en castellán) ye un estato d'America d'o Sud. Muga a lo norte con Bolivia y Paraguai, a l'este con Brasil, Uruguai y l'Ocián Atlantico, y a l'ueste con Chile, país con que comparte o sud d'a cordelera d'os Andes. A capital d'o país ye Buenos Aires y as ciudatz más importants en son Cordoba, Rosario, Mendoza, Santa Fe y La Plata.

Archentina ye o segundo país más gran en superficie d'o subcontinent sudamericán, dimpués de Brasil, y o ueiteno más amplo d'o mundo, con una superficie de 2.766.890 km², encara que reclama amás 969.464 km² de l'Antartida Archentina, en conflicto con os territorios reclamatos por Chile y o Reino Unito. Archentina tamién reclama a sobirania d'os territorios britanicos d'as Islas Malvinas y as Islas Cheorchias d'o Sud y Sandwich d'o Sud.

A suya población ye de 44 938 712 habitants y tien una densidat de población de 14,27 hab/km².

Bolivia

O Estato Plurinacional de Bolivia (en castellán Estado Plurinacional de Bolivia, en quechua Bulibya Mamallaqta, en aimara Wuliwya Suyu, en guaraní Tetã Volívia) ye un país en o corazón de Sudamerica. Muga a o norte y ueste con Brasil, con Paraguai y Archentina a o sud, y con Chile y Perú a l'este.

A suya población ye de 8.274.325 habitants en una superficie de 1.098.581 km², con una densidat de población de 8 hab/km².

Independient d'Espanya dende o 6 d'agosto de 1825, ye una republica presidencialista, con capital chudicial y constitucional en Sucre, encara que a mayor ciudat d'o país ye Santa Cruz de la Sierra y a seu d'o Gubierno ye La Paz. L'actual president de Bolivia ye Evo Morales.

Capital (politica)

Iste articlo ye sobre o concepto politico de capital. Ta atros usos se veiga capital.

En termins de Politica, se clama capital, ciudat capital u capital politica a la ciudat u lugar a on ye a seu d'as institucions de gubierno d'un país, rechión, comarca o qualsiquier belatra administración territorial. Asobén a ciudat capital ye amás a ciudat con mayor población d'o territorio en qüestión, encara que no siempre ye asinas.

Sindembargo, ye posible que en un estato bi haiga más d'una capital, en función d'os diversos poders seguntes a división de poders. Asinas, puet haber una capital ta o poder chudicial u ta o poder lechislativo diferent d'a capital d'o poder executivo. Amás, a capital economica puet estar diferent a las capitals anteriors.

Historicament, en os países d'Europa o concepto de capital naixió quan as cortz d'os monarcas s'establioron en un lugar concreto, albandonando a suya transuancia u itinerancia por o suyo reino en función d'os recursos economicos disponibles.

A vegatas, quan s'estableix un nuevo país a suya capital ye una ciudat nueva, ta que no i haiga vinclos con o pasato. Iste ye o caso d'os Estatos Unitos, en que a capital ye a ciudat de Washington, creyata ta evitar enfrentamientos entre as ciudatz d'o nuevo estato dimpués d'a Guerra d'a Independencia d'os Estatos Unidos; y tamién de Brasil, que creyó a ciudat de Brasilia ta promover o desembolique d'o interior d'o país.

Antiparte, a capital asobén esdevién una ciudat que concentra a mayor parti d'os servicios, actividatz economicas y de población d'o territorio, y por ixa causa puet esdevenir una ciudat macrocefalica. Iste ye o caso d'a ciudat de Zaragoza en Aragón, que concentra, alto u baixo, a metat d'a población aragonesa y amás a seu social d'as suyas prencipals institucions politicas, administrativas, economicas, periodisticas y socials d'o país.

Idioma portugués

O idioma portugués (Português) ye una luenga romanica charrada por más de 200 millons de personas en Portugal, Brasil, Mozambique, Angola, Cabo Verde, Guinea-Bissau, Guinea Equatorial, Sant Tomé y Prencipe, Macau y Timor Oriental, entre atros países.

O portugués y o gallego d'a baixa Edat Meya constituiban una sola luenga romanz conoixida como Galaico-portugués.

Paraguai

A Republica d'o Paraguai ye un país de Sudamerica. Situato sobre as marguins d'o Río Paraguai, muga con Archentina a o sud y a o sudueste, con Brasil a o noreste y con Bolivia a o norueste.

Perú

A Republica de Perú (Perú en castellán, Piruw en quechua y aymara) ye un país situato en Sudamerica occidental, chunto a l'Ocián Pacifico. Muga a lo norte con Ecuador y Colombia, a l'este con Brasil y Bolivia, a lo sud con Bolivia y Chile. A suya población ye de 26.152.265 d'habitants (2005) en una superficie d'1.285.215,6 km², con una densidat de población de 22 hab/km². A capital d'o país ye Lima.

Cheograficament, ye un país con una orografía difícil, dominata por a cordelera d'os Andes, que divide o país entre a cuenca hidrolochica de l'Ocián Pacifico y a cuenca d'o río Amazonas, que desaugua en l'Ocián Atlantico.

Reino de Portugal

O reino de Portugal ye a forma politica que tenió Portugal dende o suyo establimiento a partir de l'antigo condato de Portugal en 1139 por Alifonso I de Portugal dica la revolución de 5 d'octubre de 1910 que proclamó a Republica (a Primera Republica Portuguesa) rematando-se asinas con a monarquía de Manuel II de Portugal. A suya capital primera estió en Coimbra dica 1255, ta estar dimpués en Lisbona (encara que en 1808-1821, mientres as Guerras napolionicas, a capital se treladó ta Rio de Janeiro, quan Brasil feba parte d'o imperio portugués).

Rio de Janeiro

Rio de Janeiro (literalment en aragonés "Río de Chinero") ye a segunda ciudat mas gran de Brasil y capital d'o estato de Rio de Janeiro. Estió capital de Brasil dica 1960. Ye famosa por as plachas toristicas de Copacabana y Ipanema, por a estatua chigant de Cristo, o Cristo Redentor, por a montanya Pão de Açúcar ("Pan de Zucre"), y por a famosa celebración d'o Carnaval totz os anyos, en o Carnaval de Rio de Janeiro.

A población d'a ciudat yera de bells 6,0 millons en 2005, encara que l'aria metropolitana tien una población de 13 millons. Amás d'os suyos atractivos toristicos, ye tamién un gran centro de comercio, servicios y industrias, y tien dos puertos importants ta las exportacions y importacions: o puerto de Rio de Janeiro, localizato en a badía de Guanabara (a l'este d'a ciudat), y o puerto de Sepetiba, localizato en a badía de Sepetiba, a l'ueste.

En l'anyo 2016 estió a seu d'os Chuegos Olimpicos de 2016.

Selva

Ta atros emplegos se veiga Selva (desambigación).

Una selva u bosque ye una superficie con una gran densidat de árbols. En realidat, existen asabelas definicions de selva. Ditas comunidatz de plantas cubren grans arias d'a Tierra y funcionan como habitats pa animals, moduladors de fluxos hidrolochicos y conservadors d'o suelo. Actualment, as selvas ocupan, alto u baixo, o 30% d'a superficie d'a Tierra, encara que son reblando en as zagueras decadas por a creixent explotación forestal, como ye o caso en l'Amazonia d'o Brasil.

Asobén, se diferencia entre una selva natural u selva primaria y una selva artificial u selva antropizata, en considerando que a selva natural ye libre d'as influencias humanas, mientres que a segunda ye mesmo modelata por l'acción de l'ombre. Sindembargo, cal parar cuenta en que ista esferencia ye muit poco realista, y más en Europa, a on o estato actual d'as selvas ye conseqüencia d'una actividat humana de sieglos en as selvas. Puet estar que en Europa os zaguers monts con selvas primarias se troben en bellas rechions montanyosas d'Eslovaquia; bellos eixemplos de selvas naturals en atros lugars d'o mundo son l'Amazonia en Brasil, bosques tropicals en as marguins d'o río Congo en Africa u bellos bosques boreals en o Canadá.

Subprefectura

Una subprefectura ye un ran administrativo que ye por debaixo d'una prefectura u provincia. Ye aplicato en bells países como Albania, Brasil, Burkina Faso, Chad, China, Chapón, Francia, Guinea, Guadalupe y Turquía y Vietnam.

São Paulo

Iste articlo ye sobre una ciudat brasilenya d'o estato de São Paulo. Ta atros usos se veiga São Paulo (desambigación).

São Paulo ye una ciudat brasilenya, capital d'o Estato de São Paulo, y uno d'os principals centros economicos de Brasil y d'America d'o Sud.

A suya población ye de 10.886.518 habitants (2007) en una superficie de 1.523 km², con una densidat de población de 7.148,07 hab/km². Ye a ciudat con mayor numero d'habitants d'o suyo país y a suya aria metropolitana ye a mayor de Brasil y una d'as mayors d'o mundo. D'ista aria metropolitana fan parte as ciudatz de Campinas y Santos; ámás, as amanatas ciudatz de Jundiaí, Sorocaba y São José dos Campos son esdevenindo actualment tamién parte de l'aria metropoliana de São Paulo.

Antiparte, São Paulo ye o principal centro d'as finanzas y d'a industria d'o Brasil, dende a suya fundación por a Companyía de Chesús en 1554 dica hue, estando muit vinclata a la historia de Brasil. Una d'as carreras més importants y conoixitas ye a Avenida Paulista.

Uruguai

A Republica Oriental de l'Uruguai ye un país d'America d'o Sud. Muga a o norte y a l'este con Brasil, a l'ueste y sudueste con Archentina (mugas: río Uruguai y río d'a Plata) y a o sudeste con l'Ocián Atlantico.

A suya población ye de 3.415.920 habitants (2005) en una superficie de 176.200 km², con una densidat de población de 19 hab/km². Ye o segundo estato mas chicot d'America d'o Sud, dezaga de Surinam.

Ye a segunda nación más chicota d'America d'o Sud y ye una d'as más estables politicament y economica. Politicament, dende a suya independencia o 25 d'agosto de 1825 (de Brasil, que heba ocupato ista antiga colonia espanyola), Uruguai ye una Republica, estando l'actual president José Mujica Cordano. A capital y prencipal ciudat d'Uruguai ye a ciudat Montevideo, a o canto de l'Ocián Atlantico.

Uruguai fa parte de quantas organizacions internacionals: ONU, OEA, Mercosur, CSN, ALADI, SELA. A suya moneda ye o peso uruguayo, y a luenga oficial d'o país ye o castellán.

O suyo clima templato y as suyas abundant plevias distribuitas mientres toda l'anyada favoreixen que un 75% d'o territorio uruguayo siga formato por pratos y un 25% por selvas, habendo-se desenvolicato asinas l'agricultura y as pasturas t'a ganadería, que son as prencipals actividatz economica d'o país, que tien poquetz recursos enercheticos y meneros. Tien tamién poqueta industria, mas que mas industria papelera, de fabricación de cemento y tamién industria petroquimica.

Estió un territorio a on os colonizadors espanyols no plegoron dica o sieglo XVIII, encara que se troba a o canto de l'Ocián Atlantico, y ixo mas que mas ta evitar a expansión portuguesa dende a suya colonia de Brasil. A tamas d'ixo, Montevideo esdevenió un activo competidor de Buenos Aires en zaguerías d'o rechimen colonial. Mientres as Guerras napolionicas se i producioron invasions de tropas d'o Exercito britanico, y o territorio continó con a suya fidelitat a la potencia colonial quan en 1810 os archentins proclamoron a suya independencia, estando invadito o país en 1816 por os portugueses y quedando adhibito dimpués a o Imperio de Brasil dica a independencia uruguaya con aduya d'o Reino Unito en 1830.

Venezuela

A Republica Bolivariana de Venezuela ye un país situato en o norte d'America d'o Sud. O territorio venezolán incluye, amás, diversas islas localizatas en a mar Caribe. Venezuela muga con Guyana a l'este, Brasil a lo sud, Colombia a l'ueste. As islas de Trinidad y Tobago, Grenada, Santa Lucía, Barbados, Curaçao, Bonaire, Aruba, Sant Vicent y as Granadinas y as Islas de Sotavento que se troban a mán d'a costa venezolana.

En atras luengas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.