Ideologie

'n Ideologie (meervoud: ideologieë) is 'n versameling idees wat die grondslag van 'n politieke of ekonomiese teorie of stelsel vorm, veral idees wat tot starheid, onversetlikheid van denke op optrede lei. Daar is baie verskillende tipes ideologieë. Voorbeelde hiervan is kommunisme, sosialisme en kapitalisme. Iemand wat 'n bepaalde ideologie voorstaan of beoefen, word 'n ideoloog genoem.

Ideologieë kan in twee hooftipes ingedeel word: politieke en epistemologiese ideologieë. Politieke ideologieë is etiese idees oor hoe 'n land regeer moet word. Epistemologiese ideologieë is idees oor die filosofie, die heelal, en hoe mense besluite moet neem.

Politieke ideologieë het twee dimensies:

  1. Doelwitte: hoe die samelewing behoort te werk (of gereël moet word).
  2. Metodes: die mees geskikte maniere om die ideale reëling te bereik.

Ideologieë word soms deur hulle posisie in die politieke spektrum geïdentifiseer. Voorbeelde hiervan is linkse, sentrum en regse politiek. Hierdie definisies is egter meestal omstrede. Ideologieë moet onderskei word van politieke strategieë (soos populisme) en enkele kwessies waarom 'n party gebou is (soos die wettiging van dagga).

Daar is baie kommentators wat beweer dat ons vandag in 'n post-ideologieiese era leef,[1] waarin verlossende en alles-omvattende ideologieë misluk het. Die sienswyse word dikwels met Francis Fukuyama se skrywes oor die "einde van geskiedenis" geassosieer.[2]

Slavoj Zizek het uitgewys hoe die idee van post-ideologie die diepste, blindste vorm van ideologie moontlik maak. 'n Soort vals bewussyn of vals sinisme, betrokke by die doel om 'n mens se standpunt aan te bied as om objektief te wees, om neutrale sinisme voor te stel, sonder om werklik so te wees. In plaas daarvan om ideologie te vermy, lei die vermyding van ideologie tot 'n verbintenis tot 'n bestaande een. Zizek noem hierdie "'n postmodernistiese strik".[3] Peter Sloterdijk het reeds in 1988 dieselfde idee voorgehou.[4]

Daar is verskeie studies wat toon dat affiniteit vir 'n spesifieke politieke ideologie oorerflik is.[5][6][7][8][9][10][11][12][13]

Geskiedenis van die begrip

Die begrip is die eerste keer deur die Franse verligtings filosoof Antoine Destutt de Tracy gebruik, wat daarmee die wetenskap van idees bedoel. Vandaar word "ideoloog" 'n sinoniem vir filosoof, die selfbenaming van die intellektuele van die Verligting.[14]

Die negatiewe konnotasie van die begrip ideologie kan toegeskryf word aan Napoleon Bonaparte, wat na sy veldtog na Rusland die skuld van sy nederlaag aan die ideoloeë toeskryf. Karl Marx en Friedrich Engels gebruik die ideologiebegrip ook in negatiewe sin, veral ten opsigte van die Duitse ideologie, as teendeel van die materialisme en wetenskap. Ideologie sluit dan in godsdienstige en ander versteurings waardeur die mens nie bewus is van sy sosiaal-ekonomiese situasie nie. Marx en Engels het geen uitgebreide teorie van die verbreeding van ideologie nagelaat nie; hulle navolgers het egter diverse teorieë ontwikkel.

By Vladimir Lenin word ideologie weer 'n neutrale begrip. By elke klas hoort volgens hom 'n regte ideologie wat die belange van die klas weerspieël. Omdat die werkersklas sy sosialistiese ideologie nie volledig ontwikkel het nie, moet die voorhoede party dit onder die arbeiders verbreed.

Ander outeurs wat binne die tradisie van die Marxisme oor ideologie nagedink het is Antonio Gramsci (hy fokus op 'hegemonie') en Louis Althusser. Ook die kritieke teorie is verbind aan die ideologiebegrip van die Westerse Marxisme, wat daarop dui dat die heersende klas 'n dominante kultuur onderhou wat ook deur die onderliggende klasse omarm word. In hierdie betekenis is verwant aan begrippe soos kultuur en diskoers, belangrike begrippe in die postmoderne filosofie.

'n Soortgelyke, maar nie-normatiewe analise van ideologie is te vind by die positivis Theodor Geiger. Geiger se begrip van ideologie is so breed, dat hy daar byna elke normatiewe uitspraak daaronder beskou.

Nicholas Abercrombie and Bryan Turner het op 'n probleem in die teorie van 'n heersende ideologie gewys. Volgens hulle kan ten eerste die Christendom, deurgaans beskou as dominante ideologie in die feodale era, moeilik die ideologie van die boereklasse gewees het, omdat die kerk die grootste moeite moes doen om selfs deelname aan die nagmaal aan te moedig. Dieselfde probleem doen hom voor by die individualisme, wat in die vroeë kapitalisme veral by die opkomende (maar nog nie dominante) burgery leef, nie by die proletariaat nie.[15]

Verwysings

  1. Bell, D. The End of Ideology: On the Exhaustion of Political Ideas in the Fifties (2000) (2de ed.). Cambridge, Mass: Harvard University Press, bl. 393
  2. Fukuyama, F. (1992) The End of History and the Last Man. USA: The Free Press, xi
  3. Zizek, Slavoj (2008). The Sublime Object of Ideology (2nd uitg.). London: Verso. pp. xxxi, 25–27. ISBN 9781844673001.
  4. Sloterdijk, Peter (1988). Critique of Cynical Reason. US: University of Minnesota Press. ISBN 9780816615865.
  5. Bouchard, T. J., and McGue, M. (2003). "Genetic and environmental influences on human psychological differences." Journal of Neurobiology, 54 (1), 44–45.” https://isites.harvard.edu/fs/docs/icb.topic1169974.files/Bouchard%20McGue%202003.pdf
  6. Cloninger, et al. (1993).
  7. Eaves, L. J., Eysenck, H. J. (1974). "Genetics and the development of social attitudes." Nature, 249, 288–289.” http://www.nature.com/nature/journal/v249/n5454/abs/249288a0.html
  8. Alford, (2005). "Are Political Orientations Genetically Transmitted?" http://www.uky.edu/AS/PoliSci/Peffley/pdf/Alford,%20et%20al%202005%20APSR%20Genetics.pdf
  9. Hatemi, P. K., Medland, S. E., Morley, K. I., Heath, A. C., Martin, N.G. (2007). "The genetics of voting: An Australian twin study." Behavior Genetics, 37 (3), 435–448. https://genepi.qimr.edu.au/contents/p/staff/Hatemi501Published.pdf
  10. Hatemi, P. K., Hibbing, J., Alford, J., Martin, N., Eaves, L. (2009). "Is there a 'party' in your genes?" Political Research Quarterly, 62 (3), 584–600. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1276482
  11. Settle, J. E., Dawes, C. T., and Fowler, J. H. (2009). "The heritability of partisan attachment." Political Research Quarterly, 62 (3), 601–613. http://jhfowler.ucsd.edu/heritability_of_partisan_attachment.pdf
  12. Anonymous Conservative. "The Evolutionary Psychology Behind Politics."
  13. Modern Political Thought in the Context of Evolutionary Psychology”. Besoek op 26 Maart 2017.
  14. Bart Tromp, De wetenschap der politiek, DSWO, 1993, bl. 245
  15. https://www.jstor.org/stable/589886%7Ctitel=The Dominant Ideology Thesis deur Nicholas Abercrombie|medeouteurs=Bryan S. Turner 1978, The British Journal of Sociology 29(2):149-170
Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Nederlandse Wikipedia vertaal.
   
Klik vir info oor hierdie sjabloon.
1995

Die jaar 1995 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Sondag begin het. Dit was die 95ste jaar van die 20ste eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

Al Jama-ah

Al Jama-ah is 'n politieke party in Suid-Afrika. Die party is in 2007 gestig en hulle hoofkantoor is in Pinelands in Kaapstad. Hulle neem vir die eerste keer in 2009 aan die Suid-Afrikaanse algemene verkiesing deel. Hulle het ook die jaar aan die provinsiale verkiesings in Wes-Kaap en KwaZulu-Natal deelgeneem.Die party het ten doel om Moslem-belange te ondersteun en Sharia-wette te handhaaf.

Anargisme

Anargisme is 'n politiese filosofie wat teoretiseer dat die staat, wat hiërargie en verpligtende regering bevat, onnodig, skadelik en/of ongewens is, en dit is ten gunste van die afskaffing van die staat (anargie, of suiwer komunisme). Anargisme was ontwerp in die Internasionale Arbeiders-Assosiasie (of Eerste Internasionaal) deur die Bakuninistiese faksie, in opposisie vir die outeritêrse Marxistiese faksie van die Internasionaal.

Daar is n tradisie in anargie om kapitalisme te verwerp aangesien dit ware vryheid sou teëwerk. Maar daar is ook gevestigte aanvaarding van pro-kapitalistiese anargie soos anargisme-kapitalisme.

In Suid-Afrika word anargisme verteenwordig deur die Zabalaza Anargistiese Kommunistiese Front (ZAKF), in die platformistiese of especifista tradisie van anargisme.

Antonio Gramsci

Antonio Gramsci (Ales, Sardinië, 22 Januarie 1891 – Rome, 27 April 1937) was 'n Italiaanse skrywer, politikus en politieke teoretikus.

Gramsci was mede-stigter en eerste leier van die Kommunistiese Party van Italië (Partito Comunista Italiano, PCI). Deur sy teorieë oor die rol van kultuur en leierskap in die politieke stryd geld hy as 'n oorspronklike en invloedryke denker, beide binne as buite die marxistiese kader.

Groen

Groen is 'n kleur wat algemeen in die natuur gesien word. Plante is groen weens die

chlorofil wat hulle bevat.

Groen lig het 'n golflengte van ongeveer 550 nanometer, en is een van die primêre toevoegende kleure, die komplement van magenta. Baie kunstenaars hou steeds nog by tradisionele kleurteorie waarin die komplement van groen as rooi gesien word.

Kritiese teorie

Die kritiese teorie is 'n deur Hegel, Marx, Nietzsche, Weber en Freud geïnspireerde sosiologiese-filosofiese analise van die burgerlik-kapitalistiese samelewing, wat onder andere deur verteenwoordigers van die Frankfurt Skool ondersteun word. Die teorie lê nadruk op die kulturele faktore teenwoordig in die ideologie van die kapitalisme. Doelstellings van hierdie teorie is nie alleen die verskaffing van 'n verklaring vir die werklikheid nie, maar ook die verandering van die werklikheid.

Die term kritiese teorie verwys na die titel van die essay Traditionelle und kritische Theorie (Tradisionele en kritiese teorie) van Max Horkheimer uit 1937.

Liberalisme

Liberalisme (afgelei van die Latynse liber "vry"; liberalis "vryheidsliewend, vry, vryheids-") is 'n grondhouding binne die politieke filosofie en 'n historiese en huidige stroming wat 'n vrye politieke, ekonomiese en sosiale maatskaplike orde nastreef. Liberalisme het sy historiese wortels in die 17de eeuse Engelse rewolusies en die sentrale beginsels van die Verligting. Die sentrale doelwit van liberalisme is die vryheid van die indiwidu, veral teenoor die staatsgesag of enige ander sosiale, politieke of geestelike dwang. Naas konserwatisme en sosialisme word liberalisme by die drie groot politieke ideologieë gereken wat in die 18de en 19de eeu in Europa gevorm is.

Die vier belangrikste beginsels van liberalisme is

die reg op selfbeskikking wat op gesonde verstand en insig baseer,

die beperking van politieke mag,

die vryheid teenoor die staatsgesag, en

'n selfregulerende vryemarkstelsel in die ekonomie wat op privaat eiendom baseer.Vandag is liberalisme allesbehalwe 'n geslote wêreldbeskouing, maar eerder 'n soort sambreelterm vir soms uiteenlopende politieke en ekonomiese gedagtes en strominge, soos byvoorbeeld uit die groot verskeidenheid liberale politieke partye in Europa blyk. Opvallend is ook die verskil tussen Europese en Amerikaanse liberalisme. Die laasgenoemde politieke stroming word veral vereenselwig met die erkenning van burgerregte, die openbare beheer oor ekonomiese invloed en mag, en sosiale vooruitgang.

Louis Althusser

Louis Pierre Althusser (Birmendreis, Algerië, 16 Oktober 1918 – Parys, 23 Oktober 1990) was 'n Franse filosoof en een van die invloedrykste Marxiste van die twintigste eeu en word gewoonlik onder die strukturiste gekategoriseer. Sy werke Lire le Capital en Pour Marx (albei gepubliseer in 1965) bevat 'n invloedryke herinterpretasie van die werke van Karl Marx. Hy het Marx se oeuvre op 'n anti-humanistiese manier geïnterpreteer, waarin die rol van die onderwerp geminimaliseer word en die klem val op die rol van strukture. Dit het gelei tot die humanisme debat met Althusser en sy volgelinge aan die een kant en die Franse Kommunistiese Party (PCF) met skrywers soos Roger Garaudy, maar ook Jean-Paul Sartre aan die ander kant.Die werk van Althusser het onder andere betrekking op die werking van ideologie en die verhouding daarvan met die wetenskap. Vir die analise daarvan berus hy op beide Marxisme (Karl Marx, Antonio Gramsci, Wladimir Lenin), die wetenskapsfilosofie (Gaston Bachelard, Michel Foucault), die psigoanalise van Jacques Lacan sowel as die politieke filosofie van Baruch Spinoza. Onder sy leerlinge was Étienne Balibar, Jacques Rancière, Pierre Macherey, Dominique Lecourt, Jacques Derrida en Michel Foucault.

Nasionalisme

Nasionalisme is 'n politieke, sosiale en ekonomiese stelsel wat gekenmerk word deur die belange van 'n spesifieke nasie te bevorder, veral met die doel om selfbestuur, of volle soewereiniteit, oor die groep se tuisland te verkry. Die politieke ideologie hou dus in dat 'n nasie self moet regeer, vry van ongewenste buite-inmenging, en is gekoppel aan die konsep van selfbeskikking. Nasionalisme is ook gefokus op die ontwikkeling en instandhouding van 'n nasionale identiteit gebaseer op gedeelde eienskappe soos kultuur, taal, ras, godsdiens, politieke doelwitte of 'n geloof in 'n gemeenskaplike afkoms.

National Freedom Party

Die National Freedom Party is 'n politieke party in Suid-Afrika. Die party is op 25 Januarie 2011 deur die voormalige nasionale voorsitter van die Inkatha-Vryheidsparty, Zanele kaMagwaza-Msibi, gestig.

Die party is in Durban se stadsaal gestig met die oog op die Munisipale Verkiesing van 2011 met hulle fokus op KwaZulu-Natal.

Nazi-Duitsland

Nazi-Duitsland of die Derde Ryk (Duits: Drittes Reich) verwys gewoonlik na Duitsland in die jare tussen 1933 en 1945, toe dit onder die beheer was van Adolf Hitler se diktatorskap en die ideologie van Nasionaalsosialisme ('n weergawe van fascisme).

Die term Nazi is 'n kort vorm van die Duitse Nationalsozialismus; die ideologie was ingestel in die NSDAP (Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei), die Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty, of Nazi-party in kort.

Die Derde Ryk is 'n verafrikaansing van die Duitse uitdrukking "Drittes Reich", en word gebruik as 'n sinoniem vir Nazi-Duitsland. Die term is in gebruik geneem deur Nazi-propaganda, wat die Heilige Romeinse Ryk as die eerste Reich beskou het, 1871 se Duitse Keiserryk as die tweede, en hulle eie bewind as die derde. Dit is gedoen met die doel om 'n terugkeer te suggereer na die voormalige Duitse glorie na die beweerde mislukking van die 1919 Republiek van Weimar.

Die Derde Ryk is soms ook die "Duisendjarige Ryk" (Tausendjähriges Reich) genoem, soos beplan deur sy stigter, Adolf Hitler, om te bestaan vir 'n duisend jaar.

Noord-Korea

Noord-Korea staan amptelik bekend as die Demokratiese Volksrepubliek Korea (Koreaans: 조선민주주의인민공화국, Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk) en is in Oos-Asië geleë, in die noordelike helfte van die Koreaanse Skiereiland. Noord-Korea is een van die laaste kommunistiese state in die wêreld en is bekend vir sy geharde Stalinistiese regering.

In die suide grens Noord-Korea aan Suid-Korea, in die ooste aan die See van Japan (wat in Noord-Korea egter Oossee genoem word) en aan die Geelsee in die weste. Die twee lande wat tot 1946 verenig was, word 248 kilometer lange 'gedemilitariseerde' sone verdeel. Aan die noorde grens Noord-Korea aan die Volksrepubliek China en Rusland. Dié grens word deur die riviere Tumen en Yalu gevorm.

Die Koreaanse Werkersparty is in beheer van die land, en meer as 80% van regeringsamptenary behoort aan dié party. Die staat word deur 'n ideologie gedryf wat bekend staan as juche, wat die selfvoorsiening van die volk nastreef en die volk as die subjek en meester van die sosiale rewolusie beskou. Mag is gesetel in die leierskap van die Koreaanse Werkersparty. Die leier van Noord-Korea is Kim Jong-Il wat op sy beurt ook die leier van die Koreaanse Werkersparty en die weermag is. Kim Jong-Il wat in Noord-Korea tot 'n kultusfiguur verhef is, het sy vader, Kim Il-sung, na sy dood in 1994 opgevolg. Ná die oorlede van Kim Il-sung is hy deur sy seun Kim Jong-un opgevolg.

Die Juche-ideologie is die grootste dryfkrag vir Noord-Korea se isolasie in die moderne wêreld. Die ekonomie het gestagneer deur die loop van die negentigerjare en het voedseltekorte in groot dele van die land veroorsaak. Noord-Korea is ook berug vir menseregteskendings wat spraakvryheid en bewegingsvryheid geweldig inperk.

Noord-Korea se internasionale verhoudinge is wankelrig. Reeds sedert die Korea-oorlog is dié land se verhouding met sy bure gespanne. Noord-Korea is tegnies gesproke nog in 'n oorlog met Suid-Korea gewikkel. In die sewentiger- en tagtigerjare was Noord-Korea betrokke by die ontvoering van Japannese en Suid-Koreaanse burgers.

Pan Africanist Congress of Azania

Die Pan Africanist Congress of Azania (vroeër bekend as die Pan Africanist Congress, afgekort as die PAC) was 'n Suid-Afrikaanse bevrydingsbeweging en is nou 'n klein politieke party in Suid-Afrika. Dit is op 6 April 1959 gestig nadat 'n paar lede van die ANC weggebreek het omdat hulle beswaar gemaak het teen die vervanging van die Program van Aksie van 1949 wat vervang is met die Vryheidsmanifes in 1955. Robert Sobukwe is verkies as die eerste president tydens die stigtingskongres wat in 1959 in Johannesburg gehou is.

Populisme

Populisme, word gedefinieer as óf 'n ideologie, 'n politieke filosofie of 'n blote besprekingsvorm, en is 'n soort polities-sosiale gedagtegang wat "die mense" opstel teenoor "die elite", wat sodoende sosiale en politieke stelseloorgange voorstaan, en/of ontplooiing van 'n retoriese styl deur lede van politieke of sosiale bewegings. Dit word deur die Cambridge woordeboek omskryf as "politieke idees en aktiwiteite wat ten doel het om gewone mense se behoeftes en wense te vervul".

Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party

Die Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party (SAKP) is 'n politieke party in Suid-Afrika. Dit is in 1921 gestig as die Kommunistiese Party van Suid-Afrika deur die samesmelting van die International Socialist League en ander onder leierskap van William H. Andrews.

Die SAKP is deel van 'n drieparty-alliansie wat tans saam met die ANC en COSATU die land regeer.

Tiran

In klassieke politiek, is 'n tiran (Grieks: τύραννος, tirannos) iemand wat 'n magsgreep uitgevoer het en mag behou uit eie middele, in teenstelling met oorerflike of konstitusionele prosesse. Hierdie soort bewind word na verwys as tirannie (τυραννίς, turannis).

Plato en Aristoteles definieer 'n tiran as "iemand wat regeer buite die wet, kyk na sy eie voordeel eerder as dié van sy onderdane, en wat ekstreme en wrede taktieke toepas – teen sy eie mense asook andere".In algemene gebruik, dra die woord "tiran" 'n konnotasie van 'n krasse en wrede regeerder wat sy of haar eie belange, of die belange van 'n klein oligargie verhef bo die beste belange van die algemene bevolking, wat deur die tiran regeer of beheer word. Die Griekse term het geen perjoratiewe (d.w.s. negatiewe of afkeurige) konnotasie gedra tydens die Argaïese en Klassieke periodes nie, en het slegs sodanige betekenis verkry tydens die Hellenistiese periode.

Totalitarisme

Totalitarisme (of totalitêre regering) verwys na ‘n ideologie waarvolgens die owerheid geen beperkinge erken vir sy mag nie, en daarna strewe om elke aspek van publieke en private lewe te reguleer, sover dit uitvoerbaar is. Totalitêre regimes behou politieke mag deur 'n allesomvattende propaganda deur middel van politiekbeheerde massamedia-uitsendings, ’n enkele party wat dikwels gekenmerk word deur persoonskultusse, beheer oor die ekonomie, regulering en beperking van spraakvryheid, massamonitering, en wydverspreide aanwending van terreur.

Die konsep totalitarisme het vir die eerste keer uitdrukking gevind in die 1920's by die Italiaanse fasciste. Die konsep het prominensie verkry in Westerse anti-kommunistiese politieke diskoers in die tydvak van die Koue oorlog, ten einde veronderstelde ooreenkomste tussen Nazi-Duitsland en ander fascistiese regimes enersyds, en die Sowjet-kommunisme andersyds uit te lig.

United Democratic Movement

Die United Democratic Movement is 'n politieke party in Suid-Afrika. Die leier is Bantu Holomisa, wat dit saam met Roelf Meyer gestig het en dit is die sesde grootste party in die parlement.

Vryheidsfront Plus

Die Vryheidsfront Plus (VF+) is ’n Suid-Afrikaanse politieke party vanuit die republikeinse tradisie wat daarop ingestel is om die belange van die Afrikaners te beskerm. Die huidige leier van die party is dr. Pieter Groenewald.

Ander tale

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.